| 1 |
 |
“...bolbe na uiea.
Capitulo I.
Familia Salazar.
i nos ripara bon e parecido grandi cu tin den
es dos ruman Antonio i Enrique Salazar,
iJRV nos ta queda muy strafto di sinti e diferencia
grandi den nan caracter i proceder. Enrique
ta tres aria mas hoben i su manera semper jovial
i chistoso ta haci e representa menos di e 38 aa cu
el a caba di drenta. Unda cu el a pasa, e tin amigo
i si algun bez e por a hay den cualquier cuestion
improvisto ta debl na su caracter franco 1 e odio
pa adulacion. Su gremio, u ta di artesano, sem-
per el a aprecia i defende, i cuanto bez cu el por
a yuda un u otro cu su consehonan progresista el
a haci cu gusto. En cambio' e otro hero di nos
historia, Antonio, no tabata presente dia Dios a
parti e bon calidades. A
Egoista te den cabo, e ta biba semper aleja di su
i companero artesanos no, cu e ta desprecia nan, pero
ambiciona na busca tono" el ta prefera combersa
masque ta un dos minuto cu hende ans bao di
un forma servil, cu pasa, un rato divertido, cu un
franqueza...”
|
|
| 2 |
 |
“...14
un poco mas espacioso cu esaqui, como ya mi
yiunan a bira grandi i mi tin conque haci awor;
pero mi n sa quico Luisa lo opina di esayi; ? com
bo ta haya, Luisa ? Lo n ta bon si nos ctimpra
pida tera den cero di Quinta o den Scharlo i traha
un bonita cas aya banda ?\
Segun mi, n tin lugar mehor pa nos biba
cu aqui mes. E cas aqui ta traha cu sodor di bo
frenta, ta orgullo di bo ofieio i prom regalo cu un
tata por a haci na su familia. Tur loque ta falta
ta dos cuarto mas, pa nos yiunan ; un reparacion
general i un palacio e ta resulta bao di tur hendq
su bista.
Lo costa mash A trabao prom mi por descus-
tumbr for di aqui banda. Nos ta biba fresco i
ningun hende ta molestia nos. Quico mi yiunan
ta opina?
'Manera mama ta pensa,'mi ta haya masha
bon, Matilde a con testa.
Ami tambe ta quere mescos cu mama S i
sigur tio Enrique tambe ta di acuerdo. Unico cos
cu mi ta pidi papa, haci es sala un poco mas
grandi pa algun bez mi por tene un kloppartij cu
mi amigonan! Juan ta propone.
- ,.Ami...”
|
|
| 3 |
 |
“...Dios libra, papa, si mest bende awa luego
cu tin secura sigur io haya bon bende, siendo mas
di 70 yo ta pober i nos lo gana bon placa eu nan.
Luisa ta mira Matilde cu un bista triste i ta bisa :
Ai mi yiu, ma quere bo mas compasivo cu
pobre. l Ta husto pa specula riba un necesidad
asina grandi di bo bida riba hende pobre ? No,...”
|
|
| 4 |
 |
“...regia tur cos na
.Ipromer orden.
Ya 1 \ or a bati, mi ta sinti un poco sofio, larga
linos bam drumi; den un luna tur cos lo ta resolvi.
IfBonochi mi yiunan, bonsoir Enrique, te maftan i
Antonio a drenta su cuarto. Despues di un rato
tur a bay drumi, cada un dedicando e momento cu
ita prepara sono, den pensa com mehor nan lo dre-
cha nan bida.
Capitulo IY.
Reorganization general.
espues di un luna cu a bini e gran cambio
Mil den bida di Antonio, hende por a mira caba,
HFT mesla, carpint, peon etc. na movemento
pgaar den su cura di cas. Cu un sombr grandi
pa solo e ta bay bini, dirigiendo trabao, mientras su
familia a muda pa un cas ayi banda pa tantem. De
bez en cuando e ta drenta su winkel i ta combersa
cu Enrique un poco, sea pa tuma un conseho o pa
sosega su wowo un rato di es solo abrasadora.
Atardi ora stop trabao, e ta bay cambia su trahe...”
|
|
| 5 |
 |
“...i e
ta sinta na mesita aparta cu Pedrito.
Pues, Toni mester sa, cu tin un tal Virgi-
nia cu semper ta tarda mi poco. Te aw e n pa-
ga mi ainda.
Ah, no, si e no paga, saqu; tin hopi hende
pa huur mi casnan. Cada bez nan ta bin ofrece mi
mas tanto. Bis mi ta dun 24 ora p paga o sali.r
Nan a sigui conta placa i Pedrito a haya e casnan
nobo pe cobra i cu nomber di nan inquilinos. Co-
mo Balentin ta biba den un di nan, el a sinti na
e momento poco soquete bao di nan bigta. Pero pa
Pedrito no bin eobr na cas, el bisa Toui lo si-
guiente :
Toni, como' mi ta inquilino nobo, mi quid
bin paga aqui mes, mi ta quere cu Toni lo n tin
nada contra.
Absolutamente cu no; pa bo mira mi n
. corda cu bo tambe ta biba den un di nan. Pero e
cas ayi n ta mucho chiquito pa boso ? N ta me-
hor bo tuma un di e otronan mas grandi ? Mi ta
pidi cualquier pa bo haya un mehor!
Dios libra! Mi n quid haci malo ni causa
| disgusto na otro. Den esun cu mi ta den, mi ta
: masha bon; gracias pa Toni sii oferta.
Den esayi...”
|
|
| 6 |
 |
“...un obra mas grandi.
'i~7',^ gusto di bay pa compana boso, pero
mi n ta bon ainda, mi cabez ta molestia mi; ma
como mi tin derecho riba mi biahe, quiere decir 25
florin i pa barata diez mas pa gasto, mi ta recla-
ma esayi na placa.
Claro, ta husto pa duna bo, bo parti di go-
zo; cumpra loque bo quid i si bo goza cu ne nos
tambe lo ta contento. Antonio ta contest.
,.Si, pero mi quid mi parti awe mes, pa bo
n lubida.
- Corriente, mi amor, at aqui, tuma! i e ta
saca un cheque di 35 florin pe larga cobra.
Gracias, pai, awor si, boso por bay c tur
libertad i Dios lo ta cu boso, el a tuma e pida
papel den su man i cu cuidao el a dobl i ward
den su cahita di placa. E pida simple papel ayi
cu ta sirbi pa uno goza un dia o dos, ta sirbi tambe
pa evita tristeza di otro, pa seca lagrima amarga
di uno cu pa falta di menos cantidad lo ta buth
afor den serena i frio di anochi, expuesto na di mas
grandi sufrimento di un pober. Oh, cu qui poco
cos un hende por enoblece su alma i cu qui grandi
satisfaccion...”
|
|
| 7 |
 |
“...ocupa
mi.
E pober muher no por a quere su bista i na ro-
dia el a besa mano di su bienhechora; pero emo-
cron di Luisa tabata asina grandi cu el a ran ca su
mano for di Virginia i a sali pura pa su cas. Ayd
el a hinca su rodia dilanti un Sagrado Corazon cu
ta entrona den su cuarto i a pidiE pa cambia ca-
racter duro di su esposo, tene su yiunan den ca-
mina di virtud i haci cu nan placa sirbi mas bien
pa alivio di menesterosonan cu pa ch.upa nan san-
ger. El a priminti su Dios di haci tur su esfuerzo
pa stroba Antonio di alza e casnan di mas, como ya
a bira insoportable, imposible pa un pober biba ; nan,
cu ta stima nan deeencia i bon nomber i cu mester
traha cu sodor di nan frenta. Mientras e ta pidiendo
Dios, su esposo i yiunan ta gozando na Playa di
Aruba i no a queda un parti desconoci pa nan.
Gilberto a hunga un papel importante den e grupo,
como tur hende tabata tum pa enamorado di Ma-
tilde. Tur camina e tabata galantea cu ne, como
den hendenan di tono semper ta permiti tal 90s.
I tur...”
|
|
| 8 |
 |
“...88
ta busca di mescl den aris p tambe por pasa
pa aris i quico ta resultado semper ? Un bochorao
nan ta ricibi ria man di esnan di categoria. Esayi
a socde semper, pero orguilo, e vicio estpido ta
haci hende sin berguenza i masque nan ta mira un
draw-back padilanti caba, nan ta risca acerca esa-
yanan. Envez di busca cultura, den instruccion i
'art, independencia pa nan gremio, nan mes ta haci
nan poco di busca pa otro su compafiia haci nan
grandi. Basta nan haya dos cens, ya nan n ta
bo pare uw mas;
,',Riki, mi ta aprecia bo pa bo franqueza. Ta
duel mi di e sorto di curazolenonan. Gracias a Dios,
ns ta den un tera di menos locura o ningun.
Mucha honra pa boso, pero como mal ehem-
plo sa pega, queda Aruba pa boso no carga e ma-
leza trece- den pueblo. Pasobra na Corsouw tur es-
traflero ta bira despota o nos mes ta haci nan. E
mes cu bo ta topa sea na Venezuela, Colombia, Sto.
Domingo, tan tratable, tan demcrata i sans-gne, ta
cambia asina tan to na mi pober tera, cu bo n. ta
conoce nan...”
|
|
| 9 |
 |
“...disu
tfa, e pober mama a sinti cu nan tabata tenapar-
ta di su yiu ; ora e yiu a crece e tabata yam sim-
piemente yaya manera nan a siH, quizas pe n' sa
cu ta su mama. E no por a papia nada den asun-
to di su yiu, pa no perhudica su suerte, ya nan
quier a dun un bon scool.
Pero segun Gilbrto ta birando grandi e cos a
bira peon te un dia cu Gilbrto a papia bruto cu
ne, el a record cu te mes ta su mama. Gilbrto
a bisa cu e sa, pero n ta import, como ta su tia
ta su mama, e n tin mama. E pober muher a dicidi
di no queda mas i pe no ta un estorbo pa su yiu
el a barca bay Puerto Cabello cerca suruman.
Hendenan cu no tabata sabi drechi a quere cu
Petra a muri, segun e tfa a inventa un historiapa
hende no sd, cu su gran Gilbrto tabatin un ma-
ma marad di cabez cu sa bati pafia na Rif. Prue-
ba es, cu tanto na cas di Matilde i tur otro luga
cu el a ocupa, el a presenta como hurfano di ma-
ma. Pero pa un casualidad el a haya un carta dj
mama luna pasa, unda e pober ta manda pidi man-
da un cos pe, como...”
|
|
| 10 |
 |
“...A^ aqui, un papel di 100 florin, i el a contanan
bom Gilberto quier a gana doflo di e prendanan i
manda tuma nan. Seis luna despues di e sucesonan
aqui, tur bisifa ayibanda cu tabata huur nan casita
tabata bari nan porta di cas foi tempran pa e dia
grandi di matrimonio di Baientin i Matilde.
Tur a ofrece nan sirbishi ; un pa feila, otro pa
bari, otro pa carga cos pa cas di fiesta. Pasobra
mama di e bruid a hay a e primintimento foi e doho
di cas, Antonio, cu lo e no alza preis di cas den
cinco ana mas:
Tur amigonan di antes tabata envita. I e amistad
sincero, e carino general cu tur e barrio a munstra
na e familia, tabata mil bez mas grandi cu e poco
tem cu nan tabatin preocupaciones i antojo pa gran-
deza.
Mucho bez placa sa bestializa e hende asina tanto
cu nan no ta reconoce ni nan ruman si e ta den
ostado inferior. Pero semper camina tin masque ta
uno cu ta obra cu sano huicio den un familia, su
esfuerzo lo ta corona un dia. Asina Luisa a yega,
hunto cu Enrique su franqueza, na destrui...”
|
|