| 1 |
 |
“...lo-
ci) Mes dia "oberuador de Veer a jama Coseho
huntoe i a bisa den su sesion: koe Wiertz ta-
bata desijin, pa comisario di Estadonan Gene-
ral pa acepta su hurainentoe di delidad na
Eepnblica Batava, ma koe el tabata desea di
probecha di es ocasion pa pone su puesto abao,
pa inotiboe koe Conseho tabata sabi, koe,
como el a pidi i haja su retiro caba foi anja
1794 pa via di su enfermedad i bieheza, el a
keda na Gobierno solamente pa pidiinmtoe di
Estadonan General, tantem el tabata por; ma
pa motiboe koe den ultimo tempoe estado di
SU salud a atraza rnas i mas, el a bira mas
i mas incapaz pa encargo di Gobierno, ( el a
moeri dia 2G December 1796) pesai mes e miem-
bronan di conseho Gaicrijn i Bomer a ehercle
mas parti for di alguu luim caba. De Veer a
haja tambe un carta ohcial cera huntoe coe
SU retiro; el a pidi Conseho di abri es carta,
i a resulta, koe e boekhouder general Jan Jacob
Beaujon tabata nombra pa sucesor interino di
de Veer coe titulo di director...”
|
|
| 2 |
 |
“... mas liger un victima
di Inglsnan rapaz, i koe, acaso Lauffer tabata
goza di confianza di Conseho mescos koe el ta-
bata goza di confianza di toer burger, i si nan
no a contrarie, lo no a pasa asina tantoe seman
despues di cambio di Gobierno, sin koe posecion
di es Colonia aki lo tabata sigur pa Republica
btava. 133 habitants a manda un rekest
pa Conseho pa pidi pa nombra Lauffer pa ha-
ci toer loke el ta huzga, koe ta necesario pa ber-
(1) Thomas a bai coe Meduee i na su bigar a btni The*
tie. Suma koe nan a facilita franci a mon^a FI. 968S8,65....”
|
|
| 3 |
 |
“...- 18 -
mente encargfi, coe asuntoenan di defensa di
Isla i pa autoriza kaptein-comandant Lauffer,
pa saca tambe tantoe placa koe naii mester
for di caha di barcoenan preso. Nan a doena
ehecucion na es decision i a participa esai tam-
be na Valteau, Baudouin i Wiei-tsz, koe a pidi
Conseho pa convoca un Conseho mas ge-
neral, koe a reiini dia 20 di October. Den es
reunion aki e oficialnan ai a sostene por es-
crito proposicion di Conseho di gera di Bar-
geman i a presenta mes ora un proposicion
1 un instruccion pa e Comision, koe nan lo
nombra. Na es ocasion ai Valteau a bisa Conseho,
ademas koepa motiboe koe el a bini aki riba
pidiinentoe di Wiertsz i di almirante Blaak
di Suriname coe instmcciou, pa haci toer
cos pa es colonia aki no cai den manoe di
Ihglsnan, koe tabatin un atake prepard caba,
lo el no sali for di isla, tantem no a
percura pa isla tin bon cos di defensa, loke
tabata falta muchoe ainda. Coe es argumento ai
a nombra un Comision Militar, manera...”
|
|
| 4 |
 |
“...- 29 -
cesario pa bienestar i sirbisji di es Isla aki i nos a haja,
koe ta asina mester ta.
Haci di es manera aki i publied, den forti Amsterdam
den Ciudad na Curasao dia 6 di December 1796.
Pa orden di esai,
J. M. BENINGS,
*
*
Secretario prov.
.^esar anto koe pa nombramentoe di
Laimer a cumpli coe deseo di raas parti di
burger, tabata leuw, koe esai a drecha tran-
kilidad i orde na isla. Desunion den burger-
nan a sigi ; conJucta di fiscal Mr. P. Th.
van Teyligen a contribui hopi pe.ai. Na 1787
caba Conseho a retira es fiscal provisionalmente;
el a haj obliga pa toema es medida pa exi-
gencia i insistencia di un porcion di burger i
habitante di aki, koe tabata declara nan mes
boz di pueblo (Rekw. 1787 i 1788). Despues
di investigacion di Comisarionan di gobierno
na 1789 (1), Goberdornan a bolbe nombra van
Teylingen ma bien pronto el a bolbe hala mal-
contentoe di un gran numero di habitante i di
Conseho tamb^ riba dj. Nan tabata tira na
SU cara, koe el no...”
|
|
| 5 |
 |
“... diferente
ocasion, e. o. ajera mes na cas di e plantador
Jan Schotborgh, kende el, de Vaux, a conseha
como amigoe, pa bende su catiboenan i su coe-
parti den es complot, sin koe el a
necesaria contra es complot, p esai mi ^
mehor pa limita mi na docuroentonan oficial pa clesoriM
sncesonL, koe tin relacion coe e dos P''toan lar-
gando aflrmaoion i particulandadnan, koe otro skirbi
dornan ta doena, pa nan mes cuenta -1 mi
hechoenan, manera nan ta para den boeki di notulo d
Conseho di Policia di isla.
(11. Pa SU puesto mes fiscal semper tabata miembro
di Conseho, ma dia a nombra C. Spencer pa fiscal a dete -
mina. pa el no ta miembro di Conseho...”
|
|
| 6 |
 |
“...sabel pa bolbe paga e suma principal ma na-
da no a juda; Diedenhoven a nenga obstina-
damente. Es ora ai Conseho a haci uso di su
autoridad i ,,a ordena Diedenhoven pa facilita
e Fl. 120,000, priinintiendo pa bolbe paga
Fl. 40,000 despues di dos luna, i, si por (pa
loke Conseho lo haci toer su esfuerzo) pa pa-
ga resto den seis luna for di un cuotacion ge-
neral, koe nan lo haci. Diedenhoven a cum-
pli coe es order.
Ma placanan, koe Diedenhoven i otro per-
sonanan a doena, no tabata suflciente pa cu-
bri gastoe, motiboe pakiko Conseho a resolve
na 1797 caba, pa habitantenan, koe ta mas
bon para, forma un plan pa inehora caha na-
cional. Ma plan dje comision nombra tabata
asina pisar pa isla, koe Conseho np por a dren-
ta coe n. Nan a encarga tambe Administra-
doina.i di Weeskamer pa tene e ganancia di
sucesionnan, koe nan tabata administra, na
disposiciou di isla na obligacion di 5%.Mescos
nan a propone ParHassira i Tesoreronan, koe
tabata funciona corao...”
|
|
| 7 |
 |
“...'-fr
Han nan no tabata conoce. Nan a deter-
mina tarnbe, koe pa tantem lo no entrega nin-
giin sucesion, koe ta toca na personanan koe
bira mondig, ,,ma toer esfuerzo, koe nan a
haci pa kita penuria di placa, a keda ente-
ramente sin exito.
Entretanto cuater fragata Frances, koe a ej-
ga aki, a bolbe costa Colonia un bon siima pa
facilita nan viveres, motiboe pakiko Conseho a
resolve dia 5 di November 1798 pa saca un
ley pa obliga hende fia placa. Coe publicacion'nan
a ordena habitantenau pa promer koe dia 31 di
December doena op na Conseho nan rikeza di
propiedad ffha, hypotheek,catiboe i ,,otro prue-
ba di propiedad. Segiin es lista un corai.sion
nombra pesai a decidi i ordena cada hen-
de : ,,pa di su propiedad el fia Cxobierno 4 por
cientoe den cuater termino, cada un di tres
luna, na letra riba Comision na la Haya
of obligacion na 5 por cientoe na encargo di
tera.
Despues di toer loke nos a conta, no tin
mester di mas prueba pa moenstra koe encargo
di...”
|
|
| 8 |
 |
“...- 74
bierno; ma, corao e miembro di mas bienw,
senjor C. A. van Eek, tabata ocupa caba pues-
to di administracion general di finanza, el a
huzga mehor pa pidl e dos miembronan di inas
hoben Srs. G. Berch i A. de Veer pa acepta Gro-
bierno como comisario. Ma e senjornan a nen-
ga, si Buscinnan no kier aparticipa den Gobier-
no coe nan. Buschman a declare dlspuesto pa
esai, basta koe encarg coe asuntoeiian politi-
co sol i koe el no tin di haci nada coe asun-
toenan civil.
Biaha 'di Lauffer a dilata i basta nan a ta-
h pa bandona isla. Te 1805 el a bai Holanda
i a paree dilanti un conseho di gera, koe ta-
bata compuesto di empleadonan altoe i huris-
consulto. (Mira Teenstra, tomo II, pag. 117)
Sentencia di dia 12 November 1806 a retira
Lauffer honrosamente di e acusacionnan, koe
nan a pone contra dj. Como Sr. Mr. P. J.
Changuion tabata nombra entretanto pa Gober-
nador di Colonia i a toema gobierno for dje
cornisarionan Berch i de Veer na September 1804,
mientra...”
|
|