| 1 |
 |
“...isBm
II.
Lamantamentoe di catiboe
na Curasao na 1795.
Denter di desgracianan, koe a bini ariba et
isla aki, lamantamentoe di catiboe na 1795 ta
ocupa sigur un di promer lugar, principalmen-
te pasobra el a socede den un tempoe, koe isla
tabata den circunstancianan raasjar critica. Bas-
ta anja caba comercio tabata paraliza ; taba-
tin desunion den habitantenan; tripulaiitenan
revolucionario di e tantisirno piratanan Frances,
koe tabata bisjita haf, tabata haci mantenecion
di trankilidad i orde casi imposibel; coe tra-
bao di mas grandi solamente Gobierno por a
tapa gastoenan di toer dia, coe un palabra,
situacion tabata di tal manera, koe si adver-
sidadnan aumenta, masjar consecuencia fatal pa
isla (1) no por keda atras.
Na causanan, koe mediatamente i^ inmedia-
(1). Mira no* tradnccion anterior : Un poca muchoe
trastorni....”
|
|
| 2 |
 |
“...SU origen i pa stop Ma pa desgracia Con-
seho no a drenta coe opinion di Romer-, Con-
seho tabata haja, koe un troepa hopi mas chi-
kitoe ta suficiente pa frena es negernan, i a re-
solve pa manda banda bao un destacamentoe,
coinpuesto di 1 olicial, 1 sergeant, 1 tamboer,
1 korporaal i 12 soldaat di guarnicion, tambe 1
sergeant, 1 korporaal i 50 bomber di neger i mu-
latouan liber; comando riba es troepa aki ta-
bata confia na luitenant R. G. Plsgher.
Mainta di sigiente dia (18 Aug.)coees des-
tacameuLoe (1) Ple^her a bai coe barcoe na
boca di San Michiel, coe instrucciou, pa sa-
mina, asina tautoe koe por, coe toer mansedum-
bre motiboe di malcoutentoe di catiboenan, pa
cohe cabeznan preso i, si ta necesario, pa usa
violencia si nan haci violencia. Ora el a jega
coenucoe San Michiel', Plegher a marcha mes
ora pa Porto Marie coe confianza, koe neger-
nan no tabata arma i koe ta facil pa el tre-
ce nan na nan memoria. Ma el a ekibok pi-
sa den di esai; no solamente...”
|
|
| 3 |
 |
“...- 101 -
Dia 7 di November e ultima ehecurion a
toema lugar ma un gran numero di catiboe a
resta ainda, koe nan no por a cohe. Esakinan
tabata rondia toer camina; mientra na coe-
nuooe trankilidad no tabatin tampoco ainda,
pa motiboe koe sjonnan tabata na Punda.
Despues koe por a considera e lamantamentoe
pa un cos caba, Conseho a pidi donjonan di
coenucoe pa nan bai na nan coenucoe. Dia 21
dl November el a saca sigiente amnestiar
,,Nos, GrobGPnador i Conseho di iela CuraQao,
lez koe lo mira es cos aki of koe lo tende nan
Salud^, ta larga sabi ;
Koe nos tabata obligS, coe muchoe sintimentoe i due-
le dl mester a usa Spada di Hustieia pa castiga un gran
nmero di neger, koe excitS, pa algun malbado di nan
koe a pone nan como principal gefe di un complot maldito
no solamente a busea moda pa kita for di nan sin
legitimo, ma pa podera di isla tambe; koe pa es motiboe
ai nan a larnanta coe arma contra nan sion legitimo
1 tambe contra Autoridad di es isla, i pa eheouta...”
|
|
| 4 |
 |
“...- 101
Dia 7 di November e ultima ehecucion a
toema lugar ma un gran numero di catiboe a
resta ainda, koe nan no por a cohe. Esakinan
tabata rondia toer camina; mientra na coe-
nucoe trankilidad no tabatin tampoco ainda,
pa motiboe koe sjonnan tabata na Punda.
Despues koe por a considera e lamantamentoe
pa un cos caba, Conselio a pidi donjonan di
coenucoe pa nan bai na nan coenucoe. Dia 21
di November el a saca sigiente amnestia:
,,Nos, Grobernador i Conseho di isla Curagao,
iez koe lo mira es cos aki of koe lo tende nan
Saludg, ta larga sabi :
1 tabata obligS, coe muchoe sintimentoe i due-
ie dl mester a usa Spada di Husticia pa ca-stiga un gran
numero di neger, koeexcit. pa algun malbado di nan
koe a pone nan corno principal gefe di un complot maldito,
no solamente a busea moda pa kita for di nan sion
legitimo, ma pa podera di isla tambe; koe pa es motiboe
ai nan a laraanta coe arma contra nan sjon legitimo
1 tambe contra Autoridad di es isla, i pa ehecuta nan...”
|
|
| 5 |
 |
“...
bende solamente. Ma danjo, hac na propiedad,
tabata raasjar tantoe (1); asina koe sigiente an-
ja algun donjo di coenucoe no por a paga in-
teres dl hypotheek, koe nan tabatin riba nan
coenuce. Como prueba reraarcabel i tipico di
situacion di es tempoe ai ta sigur e resolu-
cion, koe Conseho a toeraa pa juda tal don-
]onan dl coenucoe: promer el a'doena nan un
anja, i despues seis luna mas, pa paga inters;
nan mas duroe di mester a somete nan na castigoe ko
nan companjero di rasa (boraba) tabata doena nan koe
dl reeonoee autoridad di blancoenan, kendenau derecho di
castiga nan tabata reeonoee.
(1) Paree auuca aan uo a haci taxacioa oQcial di es pierde....”
|
|