| 1 |
 |
“... mi keda mas pru-
dente. Soeur a conseha mucha-
nan koe ta kita scool, di sigui
leza Ala Blanca, i fuera algun,
koe ta bai foi tera koe ta bai
biba na coenucoe, toer ta keda aden.
Awor Pader, mi no sft nada mas;
mi ta spera koe Pader lo no rabia,
koe ml no a scirbi mas boenita.
Tata i Mama ta manda coemin-
damentoe beleefd pa Pader i tambe
Leonita Lam per.
Otrabanda 30 Nov. 1913
Frank Steeg No 1....”
|
|
| 2 |
 |
“...sim lm
Solucion di Charada
oo m b Hala un linja for di punta
a te & dwars den e pida tera.
E linja lo ta marca, koe ta se-
S para hoffl for di cas, i cada un
g ta 100 M largoe i 50 M anchoe.
2. Numro di 2 cijfer di mas
grandi ta 99, pasobra el ta nifica
a 100 M 9X9X9X9X9X9X9X9X9
El tm balor anto di 387.420.489. 3. Palestina. 4. Funshi.
5. E buricoe, koe SS Birgen Maria Nifio Hesus a sinta
riba dje, dia S. Hose mester hui coe nan na Egipto. 6. Caha
di morto. 7. Si hende ta kita su dos handschoen, el ta keda
coe 10 dede, mask el a kita 10 dede afor. 8. Palomba di area
di No. 9. Pruha ta pretoe, pasobra semper el mester bisti
rouw, pa un di su famia koe nan a mata- 10. 7 jioe, esta 6
homber i un muher.
s
Charada.
1. Ki animal ta wesoe pafor, carni paden ? Guiiiermo santini
2. Tres bez diez-ocho ta 315,333. Di com? e van uyibrecht
3. Pakico Eva a morde pida for dje appel ? p a simon
4. Mi no por mira, ni tende, min sa leza ni scirbi, mi
no tin boca tampoco...”
|
|
| 3 |
 |
“...Anja 2.
Mum. 3.
ALA BLANCA
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
4 Febr.
ALA BLANCA TA SALI
CADA DOS SEMAN.
1014
IMPRIMI NA ImPRENTA Dl VlCARIATO.
SAN TARCISIO
Promer Martir dj SSmo. Sacramento.
L
historia di S. Taiciaio a socede
ya foi hopi, mash. bopi anja caba.
Tabata den es terapoe tristoe ai,
koe emperadoroan pagano di Roma
tabata trata di caba coe toer cris-
tianuan. Ninguu bende, koe tabata
moeostr catlico publicaineufce, no
tabata sigur di su bida mas. Chal-
kier dia koe sold&nan 6 empleado-
nan di emperador a banja sabi esai,
nan tabata coh preso i acaso e
tabata keda fiel i constante den su
kerementoe, nan tabata torment di
mas cruelmente. Caba nan tabata
mat i tira su curpa afor.
Boso ta comprende, koe cristian*
nan tabata sconde nan curpa cuan-
toe koe nan tabata por numa. Nan
a busca un refugio den e gangtjinan
scur i pert, kon nan a coba bao
di tera i koe nan tabata dera nan
mortonan adn. Camina e gangtji-
nan tabata mas anchoe i tabata
forma...”
|
|
| 4 |
 |
“...Tarcisio, ko mi ta bai conta su
martirio den poco palabra.
Bam baba den e cataoomba. Un bom-
ber coe flambeuw ta bai nos dilan-
ti. Despues di a pasa hopi gangtji,
koe cristianDan ta derA na cada ban-
da di su murajauan, nos ta jega na
un sorto di kapel bao di tera. Ai
nos ta banja Papa S. Stefano ron
donA pa su cristiannan stimA i su
sacerdotenan. Tabata na anja 257.
Misa ta coeminza i ora Papa aca-
ba S. Sacrificio, e ta bir pa su pue-
blo i ta papia coe boe temblante:
Mi jioenan stimA, ora di martirio
ta jega. Ma no terne, Dios ta coe
nos. Hesus no ta bandona su kerf-
donan, no ta manda nan den lucba
sin arma. Nos ta biba aki na mun-
doe manera earner meimei di lobo
nan i sinembargo sin stop Iglesia
ta sigui biba i crece. Ta pasobra nos
tin un Wardador dibino.
Mira, lo Mi keda coe boso te na
fin di mundoe asina Hesus dici coe
su apostelnau. Hesus lo no bandona
nos anto, awor boe nos tin mester
di dj mas tan toe. Jioenan mester
tin un tata pa percura pa...”
|
|
| 5 |
 |
“... Dios. Boso toer sabi historia di
Abel i Kain. Abel, koe tabata bon.
hende, a ofrece na Dios bestia di
mas bon di su coral. Kain koe ta-
bata mal hende, a ofrece fruta di
mas maloe di su coenucoe.
Nan a boeta nan na un altar tra-
h di pida paloe, a pega nan na
candela, i pasobra sacriflcio di Abel
tabata gustoso na Dios, huma di
su Sacriflcio a subi na cieloe, pero
huma di sacriflcio di Kain a kecia
abao, pasobra Dios no tabatin gus-
toe den dj.
Es historia ta sinja nos dos cos.
lo. Koe tabatin dos sorto di Sacri-
ficio esta Sacriflcio Sangriente, manera
di Abel, Koe a mata un bestia, i 8acri-
ficio insangriente, manera di Kain koe a
ofrece fruta di tera.
2o. Koe nan a kima e cosnan i
asina a kibra nan. Pa esai nan a
reconoce Dios pa Donjo di 'bida i
morto, pa esai nan ta sinja, koe
nos ta depends henteramente di Dios,
koe nos bida i morto ta den ma-
i oe di Dios.
Den toer historia di Testament
Bieuw nos ta contra es sacriflcionan.
Sangriente di bestia koe nan...”
|
|
| 6 |
 |
“...
be lamanta den mi coerazon, paso-
bra mi tabata sabi, koe esai taba-
ta un dj casnan, na cual cristian-
nan ta adora nan Dios, maske e ta-
bata bopi mas chikitoe koe es otro-
nan, koe nos a mira banda dj rioe
Bbin. RabiA ma saca mi m&u i ma
tira un moketa, na es lugar maldi-
cionA. Mientra mi tabata para ai,
di ripiente a sali foi un otro casi-
ta, poco mas leuw, un eremita, 2)
un di esnan, koe ta rondea nos tera
desgraciada di Sahonia i koe ta bus-
ca di kita nos libertad, huntoe coe
nos diosnan i e coestumber bieuw.
Mi rabia a subi mas ^ltoe, mi m&n
tabata tembla, i mi tabata pa ma*
ta es miserabel ai coe mi lanza.
Pero mi a corda, koe ta cobarde,
di ataca un homber solitA, koe no
por defendle.
Ma si bo no kier biba huntoe coe
es eremitano ai, Gero a responde,
pakico anto bo tin di hala atras ?
Anto homber mas fuerte mester ba-
ha pa esun mas zwak ? Abo, koe ta
saca oso i lbonan foi lugarnan di
mas scondir, lo no spanta pa bo i
kita foi es lugar pe busca su...”
|
|
| 7 |
 |
“...LUCHA I TRIUNFO.
Un historia foi tempoe di Carlo Magno.
(Biaha. pasd nos a mira e famia misterioso ta pone su bibar den
as castiljo bieuw, koe nan a banja den un bosque grandi. Un dia tata
dj famia a contra coe un eremita, koe tabata biba den e mes mondi,
i su odio contra cristiannan a lamanta di nobo, de la manera, koe el
a dicidi di bai otro camina pe no mira e bomber mas. Ma Gero, su
criar bieuw, ta ten atras pa su palabra prudente. Bam mira awor
ta kende nan ta.)
E tata coe su tres jioe i su criarnan a hui bai foi e tera di Sa-
honia, koe su pueblo soberbe tabata haci freate ya hopi anja caba,
coe resisteucia constante i animo semper fresco, na e poder creciente
di emperador Carlo Magno i na religion catolica. Na anja 773 Carlo
a coeminza gera; despues koe el bati e Sahonnan balente i duroe den
diferente batalja, porfin el a logra di soemete nan na su poder.
Nan, hefe, jam Wittekind, buntoe coe miles di su soldnan balente,
a ricibi Sacramentoe di Bautismo i su tera...”
|
|
| 8 |
 |
“...44
koe e tabata mir dec man di su enemigoe mortal. Gero i Eckbert sol
no kier a larg, nan a siguile coe su dos jioe i a bai coeo den des-
tierro. -
Su 'hefe, Wittekind, koe a toema boluntariameDte f cristian, Wolferb
tabata despreci asina tantoe, koe e no Rier a jam adios.
Coe coerazon jen di rabia i odio, coe cara scur i sombrio m ano-
chi, coe deseo ardiente di toema un dia un venganza sangriente, el a
bai pa zuid, maldicionando e mes, pasobra e no por a haci nada.
Pa e tera den di rionan Rhin i Main, koe Carlo a habri pa nan,
koe el a saca foi nan patria, el a bira lomba jen di desprecio, paso-
bra tabata un horror pe, di mira Cristoe ador toer camiua.
El a sigui mas leuw, te ora el a jega na e tera di Alemannan.
Den e mondman grandi i ceri, den e solitud silencioso, Wolfert tabata
sinti mas na su lugar. Pero ai tambe e tabata hanja misa i capel
i cruzoan, plami toer camina den pueblo i sabananan. P sai el a
sigui camina. Un rio grandi, koe tabata corre den di dos...”
|
|
| 9 |
 |
“... kantoe di rioe. Gada bez el a banja e pida tera, koe e mes ta-
bata planta, toer cob, poco promer koe tempoe di cosecba; e cabri-
SM
mm
mm.
1
SS
m.
mm
plllff
km...”
|
|
| 10 |
 |
“...46
toe koe tabata doen lechi, tabata hort& ; e di dos, di treB, di cuater,
koe coenukeronan a doen, a hanja mes suerte. Pero loke tabata mas
pisd ainda pa es apostel piadoso tabata, koe Wolfert coe su banda
chikitoe tabata stroba hende di bini misa dia Domingo, pa nan tende
su predicashi, i tabata forza nan di bolbe bai nan cas, de la manera,
koe a lo largo poco hende numd arisca di bini misa, caba na scon-
dir. Pes motiboe e sacerdote zeloso a hanj obligd di sali foi bu ca-
. sita i di bai foi un oenucoe te na otro pe bueca su earner i forta-
lece nan den nan f. Pero loke Wolfert a busca, e no a alcanza: es
ereraita a keda. biba den es bosque. Por a cost hopi trabao i sacri-
flcio, ma e tabata incansabel den su oftcio sublime. E tabata predica
f na bu fielnan plamd i tabata doena nan Santoe Sacramentoenan,.
apesar di toer strobamentoe.
Diez aDja caba Wolfert a domina den es tera Su jioenao a crece
te hobennan balente di dieztres i diez siete anja. Ya foi chikitoe nan...”
|
|
| 11 |
 |
“..., koe
bo ta coeminda mi na su nomber ?
Toer a*dmir& es eremita a keda para. ,,Ta kende bo ta, mi jio, koe
meimei di un tera cristian bo no s< nada di Cristoe ? asina el a pun-
tr. Bo ta batizi den su nomber ?
Batiz., sf, mi ta, Winfred a responde. Mi ta corda e dia ainda,
koe nos a baba, huntoe coe miles otronan, na awa. Esai a socede, pro-
mer koe nos a sali foi Sahonia. Pero, kico e bautismo tabata nifica,
mi no sA.
Bo ta jioe anto dj jaagdor balente, koe a pone su bibar na e casti-
ljo di Hunonan, i koe a soemete toer tera rond na su poder ? e sa-
cerdote a sigui puntra.
Si, mi ta. Mi s, koe mi tata tin odio contra bo; ma mi no sa
pakico. Coe muchoe gustoe lo mi kier a tende algo dj Dios, koe boso
toer ta sirbi i koe a haci rey di Franconan asina poderoso, koe toer
tera mester obedecle, Winfred a responde.
Coe compasion es eremita a mira es hoben, koe tabata weit coe wo-
wo, jen di ansia i suplica. Nb, es hoben fini, coe su cara suave i flore-
ciente, su cabeinan blond...”
|
|
| 12 |
 |
“...53
man alz& na cieloe i otro riba su coe:azon, awor koe e tabata bai pa-
pia riba su Bon Dios.
El a coeminza coe un historia corticoe di creacion como e tabata mi-
ra, koe es hoben no tabata s& absolutamente nada di dodtrina cristian.
Ora tera no tabatai, ni cieloe, ora no tabatin ainda ni ceroe ni pa-
loe, promer koe solo i luna tabata luza i ora no tabatin lamar ainda,
ni nada nada I)ios sol, eterno i todopoderoso tabatai.
I asina el a bini di creacion di mundoe na ceracion di hende, i el a
conta di paradijs. Winfred tabata tende coe atencion i de bez en cuan-
' do e tabata baha cabez. Ma un sombra scur a bin tapa su cara, ora
es eremita a cont, com promer bende a falta coe mandamentoe di su
Criador, i com pes motiboe morto i miseria a bini den es mundoe aki
com matamentoe i gera, odio i robo a bini den di hende, de la manera,
koe esakinan, na lugar di stima otro manera roeman, ta combati otro
manera enemigoenan i ta busca di soemete otro.
Si, bo ta papia berdad...”
|
|
| 13 |
 |
“... alem&n a responde. *
Paree e sonido tabata bini di nos castiljo, Dankmar a sigui.
Wolfert, koe te aioda a fica ketoe, a bisa koe sf. Un cordamentoe
sombrfo a drenta di golpi den su sintir.
Lamanta, e dici despues di algun rato, nos ta bolbe na eastilm.
Curioso ta kico lo socede, toer a sigui. Caba di jega, nan a hanja di*
lanti di porta cer un soldd tabata warda nan. Banda di dj el a
boeta na tera bandera di Franconan....”
|
|
| 14 |
 |
“....r''Y
^ %
||1T J
*mmm
mm
mm
Blffi
mmm
Stasi
mM
Mini!
mm
IBM
sp
mUM,
mm
PiMPP
SSSfifflr*
mm.
mm
nm
mm
wm
mm.
mm
i
mtm
IlllMi
mm
wmmmm
Ora e troepa di jaagdor a jega acerca, el a bai na cabea djtroe-
pa i dici coen: Na nomber dj emperador poderoso, Carlos 1 Bo ta
esun, koe nan ta jama Wolferb, e jaagdor. balente ?
Si, mi ta Wolfert a responde. Kico Carlos kier di mi ?
Emperador a jega na tera di Suaben, e nuncio dici, i ai nan a
acusa bo, koe bo ta kibra paz, ta oprimi bombernan liber, ta despre*
cia religion, ta poersigui e sacerdote di Dios i ta stroba Cristiannan
di bai asisti na su predicashi. Pesai emperador ta jama bo i bo dos
jioe, pa bo bin doena cuenta i disculpa bo dilanti di su tribunal na...”
|
|
| 15 |
 |
“...Ingersheim, aki tres dia. Cuidao pa bo no desprecia su jamamentoe i
no busca di hui bai, pasobra bo no por scapa foi su braza, koe ta
do mi na riba toer tera
Lo mi paree dilanti di su tribunal Wolfert di, mientra e tabata
mira su dilanti, scur i sombrio.
Anto e nuncio a bira su lomba pe, a ranca su bandera foi tera,
a subi su cabai i a corre bai coe vert.
inimentee i palabra di es nuncio di emperador a trece un grau
movementoe den di habitaDte di Castiljo di Huno. E soldAnan alemAn
no tabata hunga douw es anochi ai, ni tabata bebe nada tampoco, manera
nan tabatin coestumber ora nan a bolbe di jaagmentoe. E Gerobieuw i su
jioe Eckbert tabata corda trobe nan huimentoe foi nan patria i nan ta-
bata papia ketoe-ketoe, Dankmar, al contrario, koe no tabata s. nada
di miedoe, tabata sinti den e mes un lucha den su odio contra Fran-
conan i su speranza biboe di mira e gran Carlos den toer su mahes-
tad. Winfred tambe tabata desea ardientemente di mira e dominador
di mundoe, ma...”
|
|
| 16 |
 |
“... dos jioe tabatin un cueroe di bestia sol, koe Gero i Eckbert a
traha na bistir. Winfred tabata sinti spant, ora e tabata mira
tantoe wowo fih riba dj. Ma Dankmar tabata mira rond di dj, sin
miedoe, ya coe desprecio mes.
Pronto un otro cos a hala atencion di hende for di nan. Un sonido
mash boenita, koe e hoben Sahonnan no a tende nunca, tabata reso-
na di goipi den laria. No tabata paree e tocamentoe di trompet; e sona-
mentoe tabata mas duroe i boenita. Manera si un forza misteriosa taba-
ta sali for di es tono, mas parti di hende a coeminza reza i hopi a
cai na rodia.
Winfred a puntra un di es hendenan, ta kic e sono tabata nifica.
Esai ta e klok nobo, koe emperador a doena nos kapel, el tabata
responde. E tocamentoe ta nifica, koe misa ta bai aden, na cual em-
perador ta asisti. Ora e misa caba, le bini na tribunal.
Un klok tabata den es tempoe ai un cos mash raro. Probable-
mente no tabatin ni un na tera di Alemania promer koe tempoe di
Carlo Magno. No solamente es...”
|
|
| 17 |
 |
“...66
Asina Carlos a paree. Mudo di admiracion, Daakmar tabata para
ai manera den un sonjo. E flgura grandi tabata paree un dj hero-
nan, koe segun kerementoe di paganonan. tabata jen.4 coe poder di-
blna. Mes ora koe el a mira Carlos, su odio, den cual nan a crl, a
haci lugar pa un gran admiracion. !
Winfred tabata corda na un di patriareanan di Testament Bieuw,
di kende Walderic a cont, na Bey David, e jioe preferf di Dios.
Carlos a cai sinta na su trono. Na su m&n drechi tabata para
duque dj tera, huntoe coe su siete judador, koe na ausencia di empe-
raaor tabata huez di pueblo; na su mfLn robes, un banda di bobennan,
koe tabata companj: jioenan foi famianan di mas nobel, koe na cor-
te di Carlos tabata haja nan educacion i koe tabata companj toer
camina, pa despues nan por bira huez i hefe di pueblo tamb.
Despues koe Carlos a pidi Dios, pa El luza su sintir, pe^ saca sen-
tencia segun husticia, un nuncio, koe tabata para na pia di trono, a
jama na boz altoe Wolfert, e...”
|
|
| 18 |
 |
“...venga bo culpa na nan. Loke nan a perde na poder i biennan na tera
di Sahonia, nan por gan ricamente den mi sirbishi.
Ma, Wolfert, bo mester sabi, si bo kier koe mi ta doena nan por-
tion, nan no por keda cerca bo mas, pasobra anto kizas nan por
a sigui bo ehempel. Bo mester doena nan na mi i mi ta priminti bo,
riba mi palabra di emperador, lo mi percura paj nan manera un tata.
Esai tambe aindaWolfert a grita mientra el a bira bleek, ,,bo
a kita toer cos for di mi i awor mi jioenan ainda!
Sea calmo 1 emperador a sigui, corda bo bon. Si bon ta acepta
mi proposicion, anto mi mester kita mi mAn protector for di bo ifor
di nan. Nan lo crece como despreciador di religion, como enemigoenan
di mi poder i paz. I mi sentencia ta destera boso for di aki. Si nan
mester rondea atrobe sin patria, kico lo nan bira ? Nan lo ta catiboe
den sirbisbi di stranjeronnn 6 ladronnan, koe alafin ta moeri un mor-
to miserabel. Dicidi, Wolfert, bo tin di scobe 1
Un iucha terribel tabata borota...”
|
|
| 19 |
 |
“...Anja 2.
<
\ II 111. 10.
ALA BLANCA
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
13 Mei
ALA BLANCA TA SALI
CADA DOS SEMAN.
1014
Imprlmi na Imprenta di Vlcarlato.
WITTEKIND.
Mi Amiguitonan, ei boeo a leza bon e hietoria di Wolfert, anto boso
a contra coe e nomber di Wittkind, befe dj Sabonnan pagano, koe Wol-
fert a bringa buntoe coe ne contra Carlo Magno, nan enemigoe di mae
grandi. Varios bez caba Carlo Magno a somete nan, ma apenae el a
bira lomba, koe Wittkind a lamanta su pueblo di nobo contra dj.
Te ora porfin Carlo Magno a eomete nan henteramente, i manera ma
biea boso Wittkind a comberti di un manera milagrosa, mientras
Wolfert a prefera di bai den destierr. Awor lo mi conta boso, com
Wittkind a comberti.
Tabata na anja 785 koe Carlo Magno a bati Sabonnan trobe i a
traba un campo grandi i boeuita na nan tera. Meimei tabatin un tent
masbfi boenita, koe tabata destin. pa baci misa aden Pasobra reli-
gion tabata toema promer lugar cerca emperador Carlo Magno. Taba-
ta un dia...”
|
|
| 20 |
 |
“...
Dankmar i Winfred, pa Pan haja nan educacion i instruccion den doc-
trina i coestumber cristian na su corte. Wolfert mes por a keda na su
castiljo di Huno, huntoe coe dos ties criar, ma e mester a manda e
trupa, koe tabata huntoe coe ne, bai, i larga toer violencia.)
Diez anja a pasa foi dia Wolfert a doena emperador su dos jioe.
E tabata pasa su dianan na su castiljo, e sol coe su pensamentoenan
sombrio. El a manda es trupa di hoben aleman bai i su criar, e Gero
bieuw, a moeri. Eckbert tabata su unico criar, koe tabata percura pa
cas i tabata traha tera. El a toema un mucba na su sirbishi, pa war-
da bestia.. Wolfert no tabata baci cuenta di toer esai, dia pa dia e
tabata rondea den mondi manera antes, pero mas soli t i mas bando-
ad. Su pensamentoenan tabata mas scur koe nunca; e tabatin odio d
\...”
|
|