| 1 |
 |
“...4
Historia di un carson nobo.
mm
1. Toer hend i cas ta gusta eshon.
Bromando coe promr carson.
5. Su panja toer.ta na pintura
Di lodo Esta un mal flgura.
M m
jmm
w£yrii
1
2. Su bon mamachi la spirt
Di tene bon cuidao coen.
6. Nan toer ta hari, ta bfon
Di boeniteza dje carson.
(mm
wm
* sTfj
%B
Wm
3. Su papa ta bis mescos
No bai den cajanan mahos.
4. Su banidad i bromamentoe
A hinca Cai den bon tormentoe.
7. Cachr ta traba un bon buracoe
Den panja nobo dje macacoe.
8. Macacoe awor ta subi paloe
Esai tambe ta sali maloe.
WLm...”
|
|
| 2 |
 |
“...11
blando di mucha. Kende lo expre-
na koe ki amor Salbador a toema
su bibar den alma di e mucha! 1
tabata como si el kier a haci tem-
poe mas pur& pa hible na cieloe,
pasobra visiblemente forza di e mu-
cha tabata bai cabando. Ainda un
bez mas el a hiza su wowo agrade-
cido na es sacerdote.
O Hesus, Hesus. el a papia i
su alma tabata boela coe angelnan
ariba, pa ricibi di m&n di Hesus
corona di martir.
* *
Pa banda di auochi a bini algun
cristian banda di es camina i nan
a hanja es sacerdote gravemente
herid ta reza dilanti di e morto.
Largoe ratoe el a jora na silencio,
ma for di su boca a sali es pidi-
mentoe:
O Dios, Banger di martirnan
ta semfa di cristiaunan. Es semfa
tabata falta ainda den mi coenucoe.
Awor mi ta confia, koe lo el bai
florece i produci pa bo un cosecha
abundante di almanan.
UN EHEMPIiO REAL,.
Nos a tende conta hopi bez di e
piadoso Emperador Alem&n, koe a
baha asina pronto for di su bestia
pa ofrecle na un Sacerdote koe ta-
bata...”
|
|
| 3 |
 |
“...18
UN PEGOE BON HUNGA.
Na un cierto coenucoe tabata biba
un coenukero ricoe, ma koe nunca
tabata sali foi su pueblo.
Un dia el dici coe eu muher: Mi
tin gustoe di bai Punda, 1 anto lo
mi cumpra cualkier cos pa boso. Su
muher no tabatin nadacontra di esai,
ma numa el a epiert p no larga
nan bobi, pasobra, asina e ta eigui,
mi a tende koe den Punda tin hopi
hende floho, koe iugar di busca tra
bao nan ta sinta por nada 6 cabish,
bebe boerachi i busca di nek bende
pa nan haja di come i di bebe sin
traha. No tene cuidao, su mari a
responds : Mi no ta mucha chikitoe,
mi ta abri mi wowo bon pa nan
no ganja mi den nada.
Su manece nos homber a lamauta
tempran, bebe su koffi, coe dos placa
buscoechi di ocho, el a subi su ca-
bai i dos ora despues, el a baj den
Punda bao di un tao di hende di
toer sorto; el a record toer loke
su muher a bis i no tabata mishl
coe ningun hende. Atardi ora el a
coempra hopi dtaochorla pa su muher
i jioenan, el a mira den un tienda
un...”
|
|
| 4 |
 |
“.... Mes ora
e General ta baha foi su cabai, i
a ofrece cortesmente na e sold pa
)l OTRO HENDE*
subi su cabai. E sold a hanja ri-
pra i a nenga. Pero awor e Ge-
neral a oblige Apenas e sold a
subi cabai dje General, i koe nan a
sigui camina, nan a tende un tiroe,
i e sold riba cabai a cai morto na
suela. Un bala di scopet a cohe su
coerazon. ,,Mi jioenan, General Che*
rin di, lugar di mas altoe ta lugar
di mas peligroso. Gada un keda
conteutoe deu su estado. I mes
ora general a cord a riba su deber.
Calmo el a bolbe subi su cabai ma-
nera nada no a socede.
mm.
msm
Pin
Altil
mm
mm
wmm
GOI BUSCA.
E homber aki
a haci un biaha
largoe. Ta falta
bopi ainda pro-
mer koe el jega
cas. Morto can-
ed el a baha di
su cabai, pa so-
sega un poco.
Pero den esai
el a pegs sonjo
i ora el alaman*
ta. eta miraraa-
sh stranjo, pa-
sobra el a perde
su cabai.
Ken por biij?
----:():---...”
|
|
| 5 |
 |
“... Dios. Boso toer sabi historia di
Abel i Kain. Abel, koe tabata bon.
hende, a ofrece na Dios bestia di
mas bon di su coral. Kain koe ta-
bata mal hende, a ofrece fruta di
mas maloe di su coenucoe.
Nan a boeta nan na un altar tra-
h di pida paloe, a pega nan na
candela, i pasobra sacriflcio di Abel
tabata gustoso na Dios, huma di
su Sacriflcio a subi na cieloe, pero
huma di sacriflcio di Kain a kecia
abao, pasobra Dios no tabatin gus-
toe den dj.
Es historia ta sinja nos dos cos.
lo. Koe tabatin dos sorto di Sacri-
ficio esta Sacriflcio Sangriente, manera
di Abel, Koe a mata un bestia, i 8acri-
ficio insangriente, manera di Kain koe a
ofrece fruta di tera.
2o. Koe nan a kima e cosnan i
asina a kibra nan. Pa esai nan a
reconoce Dios pa Donjo di 'bida i
morto, pa esai nan ta sinja, koe
nos ta depends henteramente di Dios,
koe nos bida i morto ta den ma-
i oe di Dios.
Den toer historia di Testament
Bieuw nos ta contra es sacriflcionan.
Sangriente di bestia koe nan...”
|
|
| 6 |
 |
“... trankiliza su
jioe, ora di ripiente un gritoe alegre
a sali foi den paloenan i e criar di
mas hoben, koe a kita foi otronan
sin koe nan a ripara, a sali foi
mondi. El a hiza su mAn i a moen
stra un pida boenita di honig du-
shi, koe e! a hanja.
Maestro, doena esaki na bo jioe,
e dici, ,.1e kita su hamber, te ora
bo tin ocasion pa mata cualkier
bestia. Mi a mira un troepa grandi
di abeha ta boela rond, ma sigui
nan te ora mi a haja nan neshi, i
ma saca honig afor. I mi a hanja
un otro cos ainda, maestro.
Takico anto ? e shon a puntra.
Sigui mi i lo mi moenstra bo
e hoben a sigui, pasa paki i anto
subi e ceroe aki.
Gero, siota abao coe e mucha i
warda nos, asina e homber a papia,
koe otronan tabata jama nan maes-
tro, mientras el a bir pa es hom-
ber di mas bieuw, koe tabata carga
1) -pueblo dj Hunonan, koe a blni
IV i V el a bln plama riba Europa, 1 a
e mucha na sonjo.
Coe mashA contentoe Dankmar a
toema e pida honig. Ma promer di
com el a parti na dos i a grita...”
|
|
| 7 |
 |
“...8t
e homber grand! i misteripso a spli-
ca, lo no a larga tampoco di
poerba nan forza riba es castiljo
orguljoso.
Toer rond nos no tin nada eino
es bosqne cerd, santoe, i ningun ca-
mina no tin senjal di cualkier bibar
humano, e boben a sigui, toer na
pensamentoe.
Su maestro a baha su cabez, ma
a fica ketoe. No sin hopi trabaoel
a subi un di toren di mas altoe,
foi oenda el por a mira un gran
partida dj bosque. Tabata un mon-
di brutoe, ma grandioso. Abao na
pia dj ceroe, koe e castiljo tabata
para ariba, un rioe tabata corre,
zoetando coe hopi boroto e baran-
canan, koe tabata strob den su co-
rementoe.
Hopi ora e homber a keda para
ai, su braza cruzd riba su pechoe.
E scur i sombrio di su cara a troca
poco-poco na mas calmo. Di esai e
hoben a probecba i dici contentoe:
Wel, com mi maestro ta gusta
aki? Cuantoe dia lo nos rondea ain-
da ? Muchanan lo no por wanta mas.
Un lugar mas bon koe esaki, ningun
camina lo nos no hanja sikiera; coe
poco trabao nos...”
|
|
| 8 |
 |
“...
be lamanta den mi coerazon, paso-
bra mi tabata sabi, koe esai taba-
ta un dj casnan, na cual cristian-
nan ta adora nan Dios, maske e ta-
bata bopi mas chikitoe koe es otro-
nan, koe nos a mira banda dj rioe
Bbin. RabiA ma saca mi m&u i ma
tira un moketa, na es lugar maldi-
cionA. Mientra mi tabata para ai,
di ripiente a sali foi un otro casi-
ta, poco mas leuw, un eremita, 2)
un di esnan, koe ta rondea nos tera
desgraciada di Sahonia i koe ta bus-
ca di kita nos libertad, huntoe coe
nos diosnan i e coestumber bieuw.
Mi rabia a subi mas ^ltoe, mi m&n
tabata tembla, i mi tabata pa ma*
ta es miserabel ai coe mi lanza.
Pero mi a corda, koe ta cobarde,
di ataca un homber solitA, koe no
por defendle.
Ma si bo no kier biba huntoe coe
es eremitano ai, Gero a responde,
pakico anto bo tin di hala atras ?
Anto homber mas fuerte mester ba-
ha pa esun mas zwak ? Abo, koe ta
saca oso i lbonan foi lugarnan di
mas scondir, lo no spanta pa bo i
kita foi es lugar pe busca su...”
|
|
| 9 |
 |
“...53
man alz& na cieloe i otro riba su coe:azon, awor koe e tabata bai pa-
pia riba su Bon Dios.
El a coeminza coe un historia corticoe di creacion como e tabata mi-
ra, koe es hoben no tabata s& absolutamente nada di dodtrina cristian.
Ora tera no tabatai, ni cieloe, ora no tabatin ainda ni ceroe ni pa-
loe, promer koe solo i luna tabata luza i ora no tabatin lamar ainda,
ni nada nada I)ios sol, eterno i todopoderoso tabatai.
I asina el a bini di creacion di mundoe na ceracion di hende, i el a
conta di paradijs. Winfred tabata tende coe atencion i de bez en cuan-
' do e tabata baha cabez. Ma un sombra scur a bin tapa su cara, ora
es eremita a cont, com promer bende a falta coe mandamentoe di su
Criador, i com pes motiboe morto i miseria a bini den es mundoe aki
com matamentoe i gera, odio i robo a bini den di hende, de la manera,
koe esakinan, na lugar di stima otro manera roeman, ta combati otro
manera enemigoenan i ta busca di soemete otro.
Si, bo ta papia berdad...”
|
|
| 10 |
 |
“...aaOHNt 4EII4,
,uH.u.u?.,y.i,w,iUiU,;uuj.u<
ta sobra. 2. Awa 3.
6. 1 2
000 000 000
3 000 0 000
000 000 000
duroe pa nos come.
Solucion di Charada
1. Ora hende ta kita su handschoen, e ta kita cincoe dede
di handschoen foi su cincoe dede di man, i e cincoe dede
9999I9, 4. Zapatoe. 5. Carabobo.
Toema e cent [1] i boet banda
di [2], anto toema esun di mei-
mei i boet banda di [3].
7. Principio. 8. Boeki, hoeki,
koeki. 9. Nunca, 10. Pasobra
pam di un seman ta %uchoe
Charada.
1. Boeta e letternan aki asina, koe lo por leza cuater
palabra cada un dos bez.
a 1 b a
m o r a
b o 1 .0
r O S a Maurits Curiel
2. Un cangreeuw ta subi un ceroe di 2000 pia, asina koe
den dia e ta subi 500 pia; ma anochi e ta naha 400 pia.
Den cuantoe dia 1e ta ariba? wuiem Domacass
8. Kico ta meimei di Holanda! r Molenaar
4. Un senjor a loebida, ora el a sali for di tranvia, su
parasol i su cachor. El a bira mes ora pa bai busca nan,
1 el a contra coe su cachor. Kico bo ta kere koe es...”
|
|
| 11 |
 |
“...58
Mill
yuan
BBipS
mm
wmmSs^
f
I mm
wm
MM
di kita e piedra, koe tabata cer. Pero na e mes momento koe Hesus
a sali for di sepulcro glorioe amente, un temblor vehemente a sagudi
henter Herusalem, pasobra un angel di Seujor a baha for di cieloe, a
kita piedra i a cai sinta riba dj. Su cara tabata lombra di un lz celes-
tial, su bistir tabata blanc(,e manera niebe. Pa spantoe e solddnan, koe nan
a pone pa warda sepulcro, a cai abao manera
mo'rto. Un sol den di toer, koe tabata kere den
Hesu a prepar pa coemindle na ora di
su bolbemento for di sepulcro. El, koe a war-
da toer su palabra den su coerazon, a ten
na es primintimentoe di Hesus, koe Jioe di
bende lo lamauta di tres dia.
Maria, e tabata sabi boe su Jioe, Hesus,
lo bolbe. E tabata conta oranan di es dia Sa-
bra tristoe. I ora anocbi a jega, el a keda
waak. coe su wowo dirigf na Oost, abrimen-
toe dj dia glorioso.
I El a bini, su Jioe dibino I Ora dia Do-
mingo a coeminza abri, Hesus a...”
|
|
| 12 |
 |
“...60
den sn gloria ? I mes ora el a coeminza spliea nan toer loke profeta-
nan a papia di Hesus. Ora nan a jega na Emmaus, Hesus a haci ma-
nera si E kier a sigui mas leuw. Ma e dos discipel a combid i dici'coe
n: Keda coe nos, pasobra anochi ta bai cera i dia a baha caba.
Anto Hesus a drenta coe nan. -I ora nan tabata sinta na mesa, El a
toema pam, a bendicion, a kibr i a doena nan di come. Anto nan
wowo a abri i nan a conocle. Ma mes ora Hesus a sali for di nan bia-
ta. I nan a bolbe bai Herusalem pa nan conta apnstelnan loke a pa-
sa nan. Ma apena nan a drenta sala, oenda apostelnan tabata, koe
nan a tende un gritoe alegre s Senjor a resucita di berdad, i a paree
na Simon.
Awor nan a hanja toer cos troci. Nan tabata mira legria riba cara
di toer, koe poco ora pasi tabata tristoe ainda. Nan, koe no a mira
Hesus ainda, nan tabata tende coe atencion, nan tabata kere, ma ayl
mara nan tambe por a mir !
I mira toer ta dal di repiente un gritoe di spantoe. Pasobra, ata...”
|
|
| 13 |
 |
“...Ingersheim, aki tres dia. Cuidao pa bo no desprecia su jamamentoe i
no busca di hui bai, pasobra bo no por scapa foi su braza, koe ta
do mi na riba toer tera
Lo mi paree dilanti di su tribunal Wolfert di, mientra e tabata
mira su dilanti, scur i sombrio.
Anto e nuncio a bira su lomba pe, a ranca su bandera foi tera,
a subi su cabai i a corre bai coe vert.
inimentee i palabra di es nuncio di emperador a trece un grau
movementoe den di habitaDte di Castiljo di Huno. E soldAnan alemAn
no tabata hunga douw es anochi ai, ni tabata bebe nada tampoco, manera
nan tabatin coestumber ora nan a bolbe di jaagmentoe. E Gerobieuw i su
jioe Eckbert tabata corda trobe nan huimentoe foi nan patria i nan ta-
bata papia ketoe-ketoe, Dankmar, al contrario, koe no tabata s. nada
di miedoe, tabata sinti den e mes un lucha den su odio contra Fran-
conan i su speranza biboe di mira e gran Carlos den toer su mahes-
tad. Winfred tambe tabata desea ardientemente di mira e dominador
di mundoe, ma...”
|
|
| 14 |
 |
“..., mientra compa-
sion tabata tembla den su palabra, bo mes por keda, manera antes
den bo castiljo di Huno i jaaej den mondi. Pero mi kiec^pa bo manda es
troepa bai for di bo. Tres criar por keda coe bo, pa nan percura pa
bo cas i planta bo coenucoe. Ademas mi ta manda bo di no oprimi
mas e hombernan liber i principalmente di larga toer enamistad contra
es ministro venerabel di Dios i contra toer, koe kier bai na su kapel.
Wolfert a tende toer esai coe cabez bahA. E no tabata haci cuenta,
kico emperador tabata dicidi riba dj, uoa bez koe el a caba di bringa
e Iucha pa su jioenan.
Awor toema despedida di bo jioenan Nan ta keda cerca mi.
Bo sentencia ta sacA! Carlos a sigui papia, ,,Bo por bolhe na bo cas.
Wolfert no a responde nada. Sin bisa nada el a tira su braza rond
di su jioenan stimA, koe a primi nan na su coerazon. Tabata paree
koe luz di su wowo a paga, su cara tabata bleek i sombrfo, toer su
curpa aitoe i balen te tabata manera kjbrA Es mirada tabata toca
coerazon basta...”
|
|
| 15 |
 |
“... su senora. Sin riparA, e sold A coe tan-
toe diligencia a trapa cola di e senora i a kibra hopi for di su falchi.
MashA corts e soldA ta p:di e senora dispens, ma esaki ta rechaza su
pidimentoe. IndignA e senora ta sigui su camina, mientras e ta sigurfi
su esposo, koe lo el keha e soldA. Aunke e senjor a tah di su mal
idea, esai no a juda. Senora ta keha e soldA. Awor e soldA ta presen-
ta dilanti di hof Meneer ta haci algun pregunta riba loke a pasa, e
soldA ta reconoce su falta i ta bisa koe el a pidi seora miles dispensa.
Senora : Mi no ta dispensa, sino mi ta exigi pago di mi bistir;
loke mi ta cobra ta 200 franc.
So|dA: Mi ta hanja koe 200 franc ta muchoe pa un bistir asina.
Senora : Ami koe ta donjo di mi bistir por cobra pe loke mi kier.
(Jomo e sold A no tabatin pa paga, un bankero ricoe koe tabata
ai presente, a bisa e solda ketoe-ketoe, koe el ta fi 200 franc pa paga
e senora. E soldA awor koe a paga e sen >ra, ta exigi bistir. Senora
ta baha ta bai, mientra...”
|
|
| 16 |
 |
“... sobra di tal manera, koe amda
na toer banda ta hanja 13,200. Kende ta spiertoe manera
Stoessel ? . wiUem van UItrecht
8. 1 2 8 ta causa di hopi desgracia.
1 2 3 4 a domina mundoe i te awor e ta gobema
mundoe, ma coe 4 3 2 1. . an wever
4. Kico ta come patras i ta saca su coeminda p adilanti ?
r Isaac R de Cuoa
5. - Ki luna ta trinta un i mei? 4 a serrage
6. Kico soldanan tin na nan man robes ora nan ta subi
' \o , Jos Maria Duran
*1? Ki dia no ta para den almanak ? Emiuo Daveiaar
8. Mi ta carni den wesoe i wesoe den carm.
9 Kende ta sinta dilanti di toer hende altoe coe su sombr
riba su cabez? Marla Helena Da CoBta QomM
10. Mi ta consisti di tres silaba 7 letter.
1 bo ta hanja den A!a Blanca
2 3 ta un noot di musica
2 3 4 1 tin dos na Willemstad
N 2 3 5 6 ta homber di un senjorita
4 5 6 7 bo ta hanj den toer tera di mundo, sea
grandi chikitoe. Kico mi ta ? 8imon Arend8...”
|
|
| 17 |
 |
“...An ja 2.
\ II 111. 11.
ALA BLANCA
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
27 MLei
ALA BLANCA TA SALI
CADA DOS SEMAN.
1014
Imprlmi na Imprenta d! Vlcariato. '
Hesus a subi na cieloe.
Hesus su trabao aki na mundoe a caba. Dia a jega koe lo E bolbe
cerea Su Tata, koe a mand. Apostelnan tabata huntoe na sala di
Laatste Cena na Herusalem. I mientra nan tabata sinta na mesa
Hesus a paree i a manda nan di no bai for di Herusalem te ora Spi-
ritu Santo lo baha riba nan. Caba El a hiba nan na ceroe di Olijfi pa
e mes camina, koe El a bai seis seman pas&, ora El a sali pa coe-
mmza Su sufrimentoe. Awor toer sufrimentoe a caba, awor E ta bai
subi ceroe di Olijfi, pE bolbe cerca Su Tata. Ora Hesus a jega na
punta di mas altoe, E ta para, i ta tira pa ultimo bez un bista riba
toer e lugarnan consagrA pa misterionan di su bid a. Pa Noord ta
droemi Galilea i Nazareth, oenda El a biba tantoe anja na scondir
obedeciendo na Su Mama i S. Hos. Mas pa Zuid ta droemi Bethlehem
i e cueba di baranca...”
|
|
| 18 |
 |
“...82
sEffifR
mm
m0m0
%g£'^-?z'a
mm
?M:
wm
t'iszfc
lma
Bai den mundoe i
predica Evangelio
na toer criatura.
Es un, koe ta kere 1
a batiza, lo ta sal-
b&, ma es un, koe
no ta kere, !o ta
condenL
I ora Hesus a ca-
ba di papia, El a
hiza su manoe i a
bendiciona Dan. I
mien tra E tabata
bendiciona nan, E
tabata alz i un
nubia a kite for di
di nan bista. I
Apostelnan a cai
na roedia pa ador
i a bolbe na Heru
salem, jen di legria.
Bao di hubilo di
nos Bey, drenta den
bu gloria. Awor E
ta sinta na Manoe
drechi di Su Tata,
goberftando pueblo-
nan pa forza di Su
Santa Cruz, pidiendo
Su Tata toer ora pa
nos. Larga nos le-
gra nos den es mi:
sterio, den triunfo
di nos Bey. Foi ce-
roe di Olijfi, oeuda
Hesus a coeminza su
sufrimentoe, El a su-
bi cieloe.
Asina nos tamb
mester gana cieloe
pa muchoe sufrimen-
toe i trabao.
coronan celestial porta di cieloe a abri, pa Hesus
NH
Bahamentoe di Spiritoe Santo.
Poi dia Hesus a subi na cieloe...”
|
|
| 19 |
 |
“...83
cas, camina Apostel-
nan tabata, pa mira
kico a socede. Anto
S. Pedro a toema pa-
labra i a coeminza
papia coe nan. I maske
es hendenan tabata
fo'i diferente tera i
tabata papia deferente
lenga, cada ua tabata
tende S. Pedro papia
dn su mes leDga. Toer
a keda mash. admirS
i masba hopi a com-
berti.
Mi amiguitonan, lar-
ga dos haci mescos
coe ipostelnan i pre-
para dos bon tambe
pa binimentoe di Spi-
ricoe Sautoe. Reza bon pa Spiritoe Bantoe baha riba boso na dia di
Pentecoste. Si boso reza bon, Spiritoe Santoe lo haci bofb sold
chikitoenan, ma baiente di Cristoe, koe ta sirbi nan Rey semper fiel-
mente i semper ta haci loke El a manda.
LUOHA I TRINFO. '
Un historia foi tempoe di Carlo Magno,
(Winfred, koe a drenta combento di San Gallen, a baja licencia di
su Superior, di bai cerca su tata, pe mira di comberti. Pero su tata
a nenga di tend i den su rabia el a bera di mat. Anto Winfred a
bolbe cerca es eremita Walderic i a moenstr es boekman boenita...”
|
|
| 20 |
 |
“...88
Ma toema despedida di Dankmar, boe, mescos koe ami, tabata ma-
sh. admir, dj fabor. Anto nos a barca : emperador huntoe coe algun
homber sabir i prudente, koe semper tabata companj, su cargador di
arma i ami, uuico den toer es hobeunan. Nos a pasa lagun i ora nos
a jega na otro kantoe nos a subi cabai, pa nos pasa e ceroe altoenan,
koe tabata droemi nos dilanti i koe t3bata toer tapA coe paloe altoe-
nan. 0, uantoe bez ml tabata corda es ora ai riba nos bosque i ri-
ba mi tata, koe tabata biba e sol na castiljo di Huno.
Pero ceroenan djaki tabata mas altoe, rionan mas brutoe. Porfin
paloenan a bira mas poco i ata, e combento maguifico di San Gallen
tabata para nos dilanti. Kloknan tabata bati ora emperador tabata
jega acerca. 0, mi tata, ki boenita esai tabata, ki magnifico E sono
nan tabata paree mi nuncionan foi cieloe.
Anto mi por a mira e solemnidadnan sublime, koe tabata socede
na misa; mi tabata tende canto di religiosonan, mi tabata mira es bis-
tirnan...”
|
|