| 1 |
 |
“... tabata to-
ca es man chikitpe coe rosario i me-
dalji i tabata zunchi es curpa tierno,
koe tabata tempel di Dios Santoe.
Anochi nan a der na cementerio di
S. Hos.
Toer, koe a conoce Nelly tabata
sigur, koe e tabata un Santoe na
cieloe. Nan tabata sinti koe e no
tabatin mester di mas. nan oracion,
ma nan tabata pidi pe reza pa nan
na cieloe.
Pronto historia di bida di es mu-
cha santoe a plama, i hopi hende
di toer camina a bai reza riba sa
graf, koe a bira un obheto di vene-
racion. Anto nan a papia di hiba e
restonan santoe na cementerio di
combentoe na Sundays Well. Un an-
ja despues di Nelly su morto, nan a
habri su graf, i nan a hanj asina
mes koe nan a der. Dia tabata
scur i cieloe nubi. ora nan a hib
na su graf nobo. Ma apena nan a
caba di der, koe solo a penetra nu-
bianan i di aleuw un klok a coemin-
za plama su sononan dushi.
Mashi hopi hende deboto, ciego,
surdoe, enfermonan, ta bin hinca
roedia riba su graf pa pidi forza i
consuelo i curamentoe. Nan...”
|
|
| 2 |
 |
“... 28 numero di
Ala blanca. Berdad tin hopi mas,
koe Redactor por a spera. Pero
priminti ta debe. Ora teer e paki di
anja completo ta den poder di Redac-
cion, lo nos publica nomber di e
muchanan zeloso den nos numero
siguiente. I mas pronto posibel nan
ta hanja nan boeki trob boenita
i duroe encuaderni. Un poco pacen-
shi ainda !
Den ultimo numero di 1913 nos
a pidi nos amiguitonan di manda
carta na Redactor pa nan mnn-
stra nan desea tocante di lec-
tura, di wega, etc. etc. di Ala Blan-
ca. Bao di e cartanan koe nos a
ricibi, nos ta doena un lugar aki
na siguiente carta, koe nos a gusta
mas koe toer e otronan:
Pa caba Redaccion di Ala Blanca
ta desea na toer su amiguitonan
Uq eliz liJofoo.''
Muy Royerende Pader,
Sigur, sigur, Pader a corda, koe
mucna-muhernan ta flogo pa scirbi
un carta. Awor koe Prtder ta desea
di hanja hopi carta den vacancie,
mi kier cumpli coe Pader su
deseo. MashfL danki reverende Pa-
der, pa e dobbel numero di Ala
Blanca. Pader s...”
|
|
| 3 |
 |
“...11
blando di mucha. Kende lo expre-
na koe ki amor Salbador a toema
su bibar den alma di e mucha! 1
tabata como si el kier a haci tem-
poe mas pur& pa hible na cieloe,
pasobra visiblemente forza di e mu-
cha tabata bai cabando. Ainda un
bez mas el a hiza su wowo agrade-
cido na es sacerdote.
O Hesus, Hesus. el a papia i
su alma tabata boela coe angelnan
ariba, pa ricibi di m&n di Hesus
corona di martir.
* *
Pa banda di auochi a bini algun
cristian banda di es camina i nan
a hanja es sacerdote gravemente
herid ta reza dilanti di e morto.
Largoe ratoe el a jora na silencio,
ma for di su boca a sali es pidi-
mentoe:
O Dios, Banger di martirnan
ta semfa di cristiaunan. Es semfa
tabata falta ainda den mi coenucoe.
Awor mi ta confia, koe lo el bai
florece i produci pa bo un cosecha
abundante di almanan.
UN EHEMPIiO REAL,.
Nos a tende conta hopi bez di e
piadoso Emperador Alem&n, koe a
baha asina pronto for di su bestia
pa ofrecle na un Sacerdote koe ta-
bata...”
|
|
| 4 |
 |
“...,
mashA deboto, coe coerazon puroe
manera di un angel.
Su siguiente dia Cristiannan taba
ta bini huntoe atrobe pa consulta
coe otro, di ki manera lo nau por
trece Mahestad pa S. Pancracio i su
companjeronao, koe tabata cerA den
prison, i koe tabata condenA caba
pa moeri. Pues ta den SSo. Sacra-
mento e heronan di nos santa f
a banja e forza pa wanta martirio
di mas cruel i pa moeri pa Hesu$
coe' tantoe legria. Tabata un em-
press mashA peligroso, como soldA-
nan tabata warda prison di dia i
anochi i nan tabata waak coe ma-
shA zelo pa cobe sacerdotenan. Pa-
sobra nan tabata corda asina : Si
nos ta logra di cobe toer sacerdote
mata, pronto lo nos a caba coe ca-
tolicismo mes. Pes motiboe perso-
nanan, koe no tabata lamanta sos-
pecho di pursiguidor, tabata encar-
gA pa hiba Mahestad na prisonjero
cristian.
Awor e dia ai, koe es blstoria a
socede, e sacerdote, koe tabata na al-
tar den Catacomba, tabata bir pa
pueblo, pa scobe un hende, koe e por
a encarga coe es...”
|
|
| 5 |
 |
“...CULTO CATOLICO.
Ya bopi dia caba, mi amiguitonan,
dos a larga di splica boso e ceremoni-
anan boenita di nos religion catolica.
Awe dos ta coeminza atrobe, pa-
sobra mas bon dos ta comprende
toer loke dos ta mira na misa,
coe mas taotoe debocion i ateocion
lo dos asisti.
Tin bopi beode mi ta spera koe
deo di boso lo do tio ai ao koe ta
iota fada nao mash. taotoe na misa.
Nan ta bini misa, si, pasobra nan
mester, pasobra Sta. Iglesia kier pa
nan bini, ma kico nan ta bin haci
na misa, nan mes do por bisa. Ki
co ta socede na misa, ta manera
nan do ta comprende Dada di toer
esai. Fada nan ta fada nan mes
i otro hende i ta stroba nan den
Dan debocion. I ora porfin nan ta
tende Pader ta papia palabra: ,. Ite
mism est", un suspiro di ,,Danki Dios
koe cos a caba ta sali foi Dan
coerazon, i nan ta sali mas pronto
posibel, manera si nan kier scapa
nan cnrpa di un peligro grandi. Asi
na, mi amiguitonan, boso no mes
ter ta, asina boso no mester baci.
Si toer es...”
|
|
| 6 |
 |
“... por drecha toer
cos; paloe pa porta i dak, piedra
pa forno i toer otro cos nos por
hanja den bosque mes.
Ma e maestro a sigui flea ketoe
i a moenstra su aprobacion pa ba-
ha cabez. Anto e tabata pasa su
mftn riba su frenta, manera despues
di un pensamentoe profundo i e dici:
Bon, larga keda asina; bai busca
Garo coe muchanan i trece nan aki.
Asina pronto posibel e hoben a
bai cumpli coe mando di su maestro.
I ora e dos criar, cada un coe un
mucha riba su lomba, a jega, nan
maestro i shon tabata para ainda
riba muraja, profundizd den inirada
di es escena grandioso.
Awor el a baha i a bai contra
nan.
Pega candela, e dici, i percura
pa un bon lugar di droemi. Mi ta
sali pa mi mira, koe mi por mata
cualkier bestia di come. I el a bai
i a drenta mondi coe su lanza largoe
den su m&n.
Apena un mei ora a pasa, koe el
a bolbe coe un binar riba su schou-
der balente. Riba un piedra denter
di muraja candela tabata cende ca-
ba, un monton di paloe tabata pa-
ra banda...”
|
|
| 7 |
 |
“...38
ta para, ora nan a tende es pa-
labra.
Nos ta bai, maestro ? esun di
mas hoben a risca di bisa, ,,nos ta
bai foi es castiljo soberbe, foi es
bosque, koe ta tereno asina bon pa
jaagmentoe ? ,
Si bon ta gusta di sigai nos,
keda anto. Mi no ta forza bo pa
sirbi mi! el a grita, mientras su
wowo tabata saca candela di rabia.
Ma, mi maestro, (}ero a bisa
toer humilde, com nos lo por kita
for di bo Ma bo pober jioenan !
Pa nan lo tabata fatal. Miseria i
cansamentoe di nn biaha nobo nan
lo no por a wanta, principalmente
awor koe dianan ta bira mas cor-
ticoe i koe tempos di frioe ta acer-
ca. Ademas, ken ta sigura bo, mi
maestro, koe Jo bo nanja pronto
un lugar di biba manera esaki?
Ami tambe ta sinti compasion
coe mi pober jioenan. Ma ta por
MM
Bl;f
mm
mm
mmi
mm
mm
immim
. :tel
mmm
mgmm
mmmmm
B8B
igsm
HSs
asuW...”
|
|
| 8 |
 |
“...42
ado di Boeur, pe sinja idioma
francs.
Un dia Soeur a doen algun flor
i a pidi di boeta nan riba altar.
Tamb el a pidi pa hinca rodia
dilanti di Dios, ora e drenta es ka-
pel. Eva a toema es flor hariendo,
i a bai na kapel, coe proposito di
no hinca roedia. Ora el a bini na
porta i a habri, di ripiente e ta
hanj strob, sin por pone ni un
pia adilanti. Te tres bez el a poer-
ba di sigui, ma enbano. Porfin,
toer tolondra ;i venc, el a cai na
rodia, i a adora Hesu Cristoe, di
Kende su presencia na Santisimo
Sacramentoe e tabata awor toer
combencido. Toer na lagrima e ta-
bata scond den un hoeki di kapel
i a haci proposito di doen hente-
ramente na su Salbador. ^ Pronto
el a braza f catlico i a sinti ha-
1S na bida religiosa. Coe obheto di
hanja sabi mas mehor, koe Dios
ta jam di berde mes, e tabata
bishita misanan di Yillemarie, tam-
b e kapel di hospital, administrfi
pa Soeur di San Hos. Apena el a
tira su bista riba un cuadro
riba altar, koe tabata...”
|
|
| 9 |
 |
“...
maestro. Com nan a keda tolondr, ora Wolfert a doena nan di cono-
ce koe e kier a bai mes ora trobe. Ma Gero, e homber bieuw 1 pru-
dente, a papia bon i pa via di Winfred i Dankmar, su dos poe, e tata
a larga su plan. Awor e tabata mira e bosque pa su herencia, koe
su diosnan a confi. I 1e ward liber, sin koe ningun no bin mishi
coene. E sol lo domina den dj i e siguidornan dj religion cristian,
koe e tabata desprecia i odia asina tantoe, 1e saca nan toer ator 1 tene
nan leuw foi su posesiou.
Esai tabata idea dj Sahon balente 1 soberbe.
III- Uq jaagden balerjte.
Wolfert tabata un jaagdor balente. Na lugar di panja di coestumber,
e tabata tapa su curpa coe cueroe di bestia, mescos coe su poe 1
su criarnan. Pronto nomber di donjo cobo di castiljo di Hunonan a
plama hasta te for di mondi, oenda e tabata domina. Eckbert tabata
cambia cueronan di bestia, koe nan a mata, pa diferente articulo di
uso i herment, pa pam i lechi. Den poco tempoe e coenukeroenan li-
ber, koe tabatin nan...”
|
|
| 10 |
 |
“... miedoe.
Soldnan a manda bisa huez, koe Girilo no tabata jora ni tabatin
miedoe pa moeri tampoco. I nan a puntra, kico nan mester a haci coe ne.
E huez tabatin mash compasion dj hoben boenita i balente. El a
jam cerca dj pa mira di troca su ideanan.
Mi jioe, asia e dici coe ne, awor bo a mira candeli i espada;
nan por mata bo. Corda, kico ta warda bo. Si bo nenga bo f, bo tata
lo toema bo trob den su cas.
Ay, mi senjor, Girilo a responds, ki verdriet bo ta haci mi, koe bo
ta jama mi trobe. Anto por nada: bo a manda cende candeia, por na-
da bo a manda drecha cabuja! E cas, koe pronto lo mi drenta, ta mas
grandi koe di mi tata i herencia di mi Dios ta mas ricoe koe di mi ta-
ta. Mata mi ourpa pronto, pa mi por bai liher cerca mi Dios.
Anto huez a corda, koe e mester a castiga e' constancia santoe ma-
nera un desobediencia, i el a condena Cirilo pa moeri.
Toer, koe tabata presente, tabata tristoe, Girilo sol tabata contentoe.
Toer tabata jora, e sol tabata legra e mes.
Legra...”
|
|
| 11 |
 |
“...52
B sirbidor di Dios a bai sinta abao en frenta di Winfred. Un calmo
dushi di atardi tabata rondona nan na toer camina, den bosque, den
laria. Paranan no tabata canta; e paloenau altoe, coe nan cabez an-
W' &
^Ss
mjmm
HM
wmm.
Bp
SM*
mm
mm
mem
mam
llfcl; li
pril
Rlsi
Eftlf
midi
mm
mm
is
mm
mtW
mm
IMS
Ksgsg
mwi
PHMMHHb
mrn
'rV'b
SS
choe, tabata para casi sin move. Rayonan di solo tabata eai riba sue-
la, pintando e coe toer ^polor boenita.
Asina nan tabata sinta ai en frenta di otro: e hoben suave, pronto
pa tnde, i es eremita coe su cara mortificfi, n4a lombrante, coe un...”
|
|
| 12 |
 |
“... dos jioe tabatin un cueroe di bestia sol, koe Gero i Eckbert a
traha na bistir. Winfred tabata sinti spant, ora e tabata mira
tantoe wowo fih riba dj. Ma Dankmar tabata mira rond di dj, sin
miedoe, ya coe desprecio mes.
Pronto un otro cos a hala atencion di hende for di nan. Un sonido
mash boenita, koe e hoben Sahonnan no a tende nunca, tabata reso-
na di goipi den laria. No tabata paree e tocamentoe di trompet; e sona-
mentoe tabata mas duroe i boenita. Manera si un forza misteriosa taba-
ta sali for di es tono, mas parti di hende a coeminza reza i hopi a
cai na rodia.
Winfred a puntra un di es hendenan, ta kic e sono tabata nifica.
Esai ta e klok nobo, koe emperador a doena nos kapel, el tabata
responde. E tocamentoe ta nifica, koe misa ta bai aden, na cual em-
perador ta asisti. Ora e misa caba, le bini na tribunal.
Un klok tabata den es tempoe ai un cos mash raro. Probable-
mente no tabatin ni un na tera di Alemania promer koe tempoe di
Carlo Magno. No solamente es...”
|
|
| 13 |
 |
“...78
nan tabata bebe i bunga mas tantoe. Como ningun hende no tabata
spierta nan pa nan biba na paz i pordpna enemigoenan, robamentoe i
matamentoe a aum?nta mash tantoe.
I mi a puntra mi den es enfermedad. kico lo bira di es pueblo, si
Dios jama mi cerca dj i mi a pidi di lamanta un roeman balente, pe
bin biba den es lugar brutoe i solita pa amor di Cristoe i di hende. I
mira, awor El a manda b) i mi por moeri consol,, si Dios jama mi.
Sea bonbinf I mi roeman, na nomber di Dios! Sosega bo curpa, di es
biaba largoe, lo mi bai busca cos pa bo come i refresca bo forza.
Na es palabra Walderic a bai busca su cabritoe, koe su lechi coe
poco pam secoe tabata su nnico Coeminda. Winfred tamb a bai. No
leuw for dj cas chikitoe el a larga su buricoe, carg coe hopi cos boe-
nita i precioso, koe el a trece foi combento di San Gallen. El a bini
coe ne na cas di Walderic contentoe, pasobra den e cosnan, koe su bu
ricoe tabata carga, tabatin un sorpresa pa e sirbidor di Dios.
Pronto...”
|
|
| 14 |
 |
“... marra -i koe nan no a strob aino coe
hopi trabao, pe no hui bai i bplbe na au tata den caatiljo di Huno;
com Dankmar a nenga aoberbemente tambe di biati e biatir boeuita, koe
emperador a manda traha pa nan.
I ainembargo el a aigui, Dankmar a coeatuma maa liher na ea
bida koe au caracter brutoe a larga corda. E tabata mira ea ehercicio
di arma di otro hoben, a tende nan conta di teranan atranjer, di gran-
deza di Boma, di Aken, di boeniteza di tera di Spanjol i Moronan. Esai
a lamanta au animo i balenteria. E no kier a keda atrae i a coemin-
za poesta coe nan den ehercicio di arma, de la manera koe pronto el
a paaa nan toer. Pronto el a einja eubi cabai i di maneha espada i
lanza. Tambe e bida di corte a coeminza gust i e io a nenga maa
di toema e biatir di Franconan. Ora un dia emperador a doen di co-
noce, koe conforme el a bira un cabaljero crietian, 1e por bolbe na au
tata, el a expresa au deseo di bai gera coe emperador, pe por moen-
atea'au animo.. Ma di bai acool di...”
|
|
| 15 |
 |
“... toer
ta fiel amiganan di Ala Blanca.
Josefa Arnemann. Roodeweg No 6. Curagao 15 'Mei 1914.
Mi Amiguitonan.
Mi ta mash, contentoe koe e charada di premio a cai tantoe na
boso gustoe. Ma haja ya hopi solucion i mi ta spera hopi mas ainda.
Lastima, koe mi no por dqena toer un prijs boenita. Esai lo mi
kier a haci coe mash gustoe, pero boso ta comprende, koe ta por mes
mi no por haci esai. Toch esai no mester haci boso perde animo. Manda
toer resultado di boso trabao. Maske kizas e biaha aki bo ta keda sin
haja premio, por ta koe te otro biaha boso ta haja mehor suerte. Mi
ta spera koe e biaha lo jega pronto. Animo!
Mi ta mash contentoe, koe mucha muhernan tamb ta coeminza
manda charada. Awor s cos ta bai bon. Mucha muher ta bai poesta
coe mucha homber. Keu lo gana ?
Mi ta jama es amiguita di Ala Blanca mash danbi pa e historia
boenita, koe el a manda. Sigur-sigur e ta haja un lugar pa fiesta di
Asuncion di La Birgen. Mi ta spera koe lo no keda coe esun sol ma
koe hopi...”
|
|
| 16 |
 |
“... papia nada. Emile ta abri carta i ta lesai
Senjor 1
Ma haja sabi na cual situacion' bo ta haja bo. Pesai mi ta haci
bo es sirbishi. No trata di investiga, ta ken a juda bo. Mi kier keda
desconoc, pasobra kizas esai por causa bo tristeza, si bo s&, na ken-
de bo ta debe gratitud. Come bon promer, loke lo bo haja den e dos
paki. Caba bo rneter bai na cas tal i tal, doena bo nomber i lo nan
doena bo unbez un bon trabao. Si un dia bo gana basta placa tro-
be, juda anto desgraciadonan tamb; bo no por moenstra mehor bo
gratitud pa es sirbishi, koe mi a haci bo. Adios 1 Biba feliz!
Su manece Emile a bai na e cas ai i a haja di berde mes un bon
empleo. Coe animo i zelo el a coeminza su trabao. Pronto e tabata
gana basta placa. Un cos sol tabata molesti, com e por juda su pro-
hiino sufriente. Su Confesor a conseh di bira miembro di conferencia
di S. Yicente, koe ta encarg, coe, judanza di pober. Promer bez koe
el a bai aja, el a contra coe un hoben di su mes edad. Su nomber
tabata...”
|
|
| 17 |
 |
“... bo gustoe. Maske
bo ta kibra un calbas, podeser net na ora koe bo dooshi
tabata cerca cla, ta nada. Bo tin mas calbas ainda.
Mula punta di bo sambechi mas scerpi. Pacnchi bo tin
hopi,' no ? Sin paoenchi bo ta gana nada. Bo mester pusta
coe bo amigoe. ken di dos lo trah mas fini.
Bam, man na obra. Aham Mi tin un cos mas. Falta
poco mi a lubida. E carni i pepita, koe bo ta hanja paden
dje calbas, no mester tira afor E coerazon di calbas bo
ta doena na bo mama. Bisa, mama, traha stroopi coene.
Ta un remedia famosa pa verkoud i dolor di garganta.
Pronto mi ta spera di mira e boenita cosnan ko bo a
traha. E figuranan. aki ta sirbi pa ehemple i pa model.
Bo mes ta basta ingenioso pa fabrica otro cosnan mas
boenita ainda.
Adios. Buen exito. Pero cuida no corta bo man !!!...”
|
|
| 18 |
 |
“...135
KENSHI.
Com pob coeshina weboe den ,awa prioe?
SOLUCIOK
Bo ta pone algun weboe den un wea. Pero huntoe coe
e weboenan boeta n weboe falsoe, traha di ongebluschte kalk *
na forma di un weboe. Si bo ta basha awa frioe den e
wea, pronto e weboenan ta coeshina.
(* ongebluschte kalk ta kalki, koe despues di a kim, no ta
moeh& coe awa). \ v\N Uytrecht....”
|
|
| 19 |
 |
“... felicidad, cordando
Su Santidad semper den boso oracion, i ricibi mas bez S. Comunion
pa descanza di su alma i sigui flelmente, di haci loke Papa Pio X
a pidi boso i a desea ausia tan toe, koe toer mucha lo ricibi Santa
Comunion frecuentamente, si por toer dia mes.
Cartero di Ala Blanca.
Den e ultimo dianan nos a rifelbi mash carta coe charada etc.
GraciaB 1 Esai ta prueba koe Ala Blanca ta gana toer dia mas Ami-
guitonan, i koe nan ta gust. ; ... . m
Di e charadanan tin algun, koe ta mash> boenita i ngenrosa; la
claro, koe e di mas boenita ta hanja un lugtr promer ke e otronan,
mas pronto posibel.
Pero corda bon: Firma semper bo carta, i manda soludon acerca.
Otro cos : Redaccion no tin ida, di pone den' Ala Blanca dos bez
e mes Charada. iesai nos Amiguitonan no mester manda uiugun cha-
rada Meute, koe nan a copia for di Ala Blanca di anja pas>. Esai
ta cos sin smaak.
Animo, Amiguitonan; pensa i studia boa, pa busca semper chara-
da frescoe, boenita i ingeniosa....”
|
|
| 20 |
 |
“...157
Ora e tnuher a bai, nos no a papia mas riba e asuntoe ai. Pero
mi a bira masha serio, cordando toer dia, koe esai t a e religion, koe
foi cbikitoe ma sinja di calumnia i di bad bofon di dj. Ma banja
bronguenza te den mas profundo di mi alma. Hopi bez mas despues
mi a busca ocasion di combersa coe Mery, e muher irlandes, i un dia
mi a pidi di regala mi sji rosario, i el a doena mi toer contentoe.
Pero coe esai mi no a keda satisfechoe. Mi a toema animo, pa bai
baci un bisbita cerca pader L....... i mi a pidi di doena mi instruc-
cion tocanti doctrina di Iglesia catolica.
Durante e lesnan mi sintir a habri, mi a goza, mi a mira religion
catolica tantoe calumni den toer Su boeniteza i briljo. Toer dia mi
a keda combenci mas tantoe, koe Iglesia catlica sol ta posede e doc
trina berdadera di Cristoe, i mi tabata aDhela pa e momentoe jega
pronto, pa mi tambe bira miembro di e mes Iglesia.
Porfln e dia feliz a jega, i te despues di a haci mi promer S. Co-
munion, mi a...”
|
|