| 1 |
 |
“...t) Anja 2, Num. 2.
AIJ BLAi N CA
; DEDICA NA NOS HUBENTUD.
21 Jan. ALA BLANCA TA SALI CADA DOS SEMAN. 1914
HH 9 rH 8 fiy i NA Imprenta di Vicariato. ^
Promer S. Comunion di un martir cbikitoe.
Un misionero tabata hacieodo su
oracion na rodfa dilanti di altar den
su misa chikitoe. Hopi anja caba el
tabata biba separA di su patria i
familia, desconocfi bandonA ditoerpa
dedik benteramente na es pober hen
denan di Africa Central Sinembargo,
no tabata es sacrificionan ai koe taba-
ta haci tristoe den es momentoei kita
su Animo, pasobi a lo el tabata dis-
puesto pa sacrifica basta su bida
mes pa scapa un alma bandonA.
Ma tabata es poco frutanan coe
cual el tabata mira te ainda toer
su esfuerzonau bendiclonA.
Ta kico tabata taltu ainda na su
trabao, su lAgrima i oracion, pa
haci es coenucoe secoe produci fru ta
mas abundante ?
* # *
Di ripiente el tabata strobA den
su meditation silencioso pa un bati-
mentoe purA na porta di misa. El
a bai...”
|
|
| 2 |
 |
“... boso
a contra Sacerdote hiba S. Comu-
nion pa cualkier enfermo ? Bo por
hanja sabi unbez, koe Sacerdote ta
carga Mahestad. Bo ta mir camna
coe mashd respet, el ta bisti stola
blancoe na su garganta. Kico bo
ta haci pa munstra bo respet na
dibino Salbador, koe ta pasa awor
den camina ? No ta claro, koe na
e momentoe bo mester comporta bo
coe mes debocion, koe si bo ta han-
ja bo den misa. Hesus ta pasa den
camina. Pues bien. Ora Sacerdote ta
bai hiba Mahestad pa un enfermo,
si bo ta mira Sacerdote bisti e stola
blancoe na su garganta, mes ora
bo mester stop toer wega, kita bo
sombr, keda na silencio. Si na e
lugar bo no por hinca rodfa, alo-
menos bai para na kantoe di cami-
na, bahando bo cabez te na mo-
mentoe koe Sacerdote. of mehor te
Hesus a pasa caba. Si ta na bo
cas mes Sacerdote ta bini coe S.
Gomunion, para anto den porta pa
bo waak binimentoe di Pader. Si
bo ta mir jega, cende lih bela ri
ba mesa den cuarto di enfermo. Ca-
ba bai hinca rodfa banda di...”
|
|
| 3 |
 |
“...iiMitiuu
Solucion di Charada
6. 'El tabatin 8 sol,
7. Na es un ultimo
Horloge. 9. Es dos
1. Antajera, ajera, aw, majan, otromajan. 2. Su pareuw.
3. 66%. 4. Un boeracoe. 5 Pasobra tin muchoe mas car-
nernan blancoe koe carneman pretoe.
esta dos cabritoe i un mitar dozijn,
bo ta doena un weboe coe tajor. 8
mama i dos jioe tabata un wela, su jioe i su nietoe.
10. Kenshi di ringchi di dede.
Pa mi sabi ta cual mucha, i ki dede, di ki man el ta bisti e ringchi,
ora mi ta bolbe drenta den e kamer, mi ta doena un of doe of toer
e mucha di traha un som riba lei of pampel. Corda bon, mi no kier
sabi nada-nada, di loke bo ta scirbi, sino umicamente e producto di e som.
Pa no bini ningun papiamentoe ora mi tai, coer mucha mester a mira
bon promer mi drenta, ta cual mucha, na ki man etc, etc. el ta
bisti e ringchi. Tambe pa boso traha e som exactemente, bo mester
sabi padilanti, koe e mucha koe ta sinta mas cerca di porta, koe ma
drenta, ta No. 1, esun banda di dje ta No. 2...”
|
|
| 4 |
 |
“... tabata crece meimei dj
ruinanan. PAbaranan a traha nan
neshi aidn i tabata boela afor bao
di gritamentoe ansioso. Ora nan a
drenta e porta kibrA, di ripiente un
binar a boela sali afor huntoe coe
su jioe.
Paden e tabata mas mehor ainda,
koe e tabata moenstra pafor. Di-
ferente cuarto, toer trahA na piedra,
a keda bon; portanan i otro cos di
paloe sol a disparce.
Ta kico ta paree bo, maestro?
e hoben a puntra portin, com bo
ta splica koe es castiljo aki ta keda
bandonA asina ?
E pueblonan, koe a larga trah i
koe a biba aki den, nan a pasa. Ki-
zas tabata e Romanonan, koe un
dia tabata domina riba mundoe. I
pueblo brutoe di Hunonan, 1) asina
foi Asia, tabata masha bruto. Na siglo
caba co# lmperlo Romano....”
|
|
| 5 |
 |
“... por drecha toer
cos; paloe pa porta i dak, piedra
pa forno i toer otro cos nos por
hanja den bosque mes.
Ma e maestro a sigui flea ketoe
i a moenstra su aprobacion pa ba-
ha cabez. Anto e tabata pasa su
mftn riba su frenta, manera despues
di un pensamentoe profundo i e dici:
Bon, larga keda asina; bai busca
Garo coe muchanan i trece nan aki.
Asina pronto posibel e hoben a
bai cumpli coe mando di su maestro.
I ora e dos criar, cada un coe un
mucha riba su lomba, a jega, nan
maestro i shon tabata para ainda
riba muraja, profundizd den inirada
di es escena grandioso.
Awor el a baha i a bai contra
nan.
Pega candela, e dici, i percura
pa un bon lugar di droemi. Mi ta
sali pa mi mira, koe mi por mata
cualkier bestia di come. I el a bai
i a drenta mondi coe su lanza largoe
den su m&n.
Apena un mei ora a pasa, koe el
a bolbe coe un binar riba su schou-
der balente. Riba un piedra denter
di muraja candela tabata cende ca-
ba, un monton di paloe tabata pa-
ra banda...”
|
|
| 6 |
 |
“...42
ado di Boeur, pe sinja idioma
francs.
Un dia Soeur a doen algun flor
i a pidi di boeta nan riba altar.
Tamb el a pidi pa hinca rodia
dilanti di Dios, ora e drenta es ka-
pel. Eva a toema es flor hariendo,
i a bai na kapel, coe proposito di
no hinca roedia. Ora el a bini na
porta i a habri, di ripiente e ta
hanj strob, sin por pone ni un
pia adilanti. Te tres bez el a poer-
ba di sigui, ma enbano. Porfin,
toer tolondra ;i venc, el a cai na
rodia, i a adora Hesu Cristoe, di
Kende su presencia na Santisimo
Sacramentoe e tabata awor toer
combencido. Toer na lagrima e ta-
bata scond den un hoeki di kapel
i a haci proposito di doen hente-
ramente na su Salbador. ^ Pronto
el a braza f catlico i a sinti ha-
1S na bida religiosa. Coe obheto di
hanja sabi mas mehor, koe Dios
ta jam di berde mes, e tabata
bishita misanan di Yillemarie, tam-
b e kapel di hospital, administrfi
pa Soeur di San Hos. Apena el a
tira su bista riba un cuadro
riba altar, koe tabata...”
|
|
| 7 |
 |
“...50
i a cera porta p pa toer semper, diciendo koe e no tin nada di haci
coe ne mas-
Di es manera Girilo a bira un pididor di limosna, un pober mucha,
bandon di toer hende, su curpa toer tap coe herida. Ma e mucha
piadoso no a haci cuenta di es maltrato i dici, koe e tabata perde cos
di poco balor nu m, como su f tabata priminti un recompensa hopi
mas grandi i boenita.
Gonstancia dj mucha a lamanta henter ciudad. Gristiannan tabata
aiaba Dios, koe ta scohe es koe ta chikitoe i zwak, pa glorifikle. Pa-
ganonan tabata mash rabia, koe un mucha chikitoe asina tabata des*
precia nan diosnan coe tantoe tribilidad.
Si muchanan tabata haci asina, kico mester spera anto di homberoan ?
Huez di Gesarea a manda su soldnan bai busca Girilo i hib su di*
lanti. E tabata menaz coe castigonan severo, si e no tabata nenga su
f. Ma e tabata mira koe toer es amenaza no tabata spanta e mucha
balente nada mes. Sin ningun miedoe e mucha tabata para su dilanti,
tabata responds riba su pregunta...”
|
|
| 8 |
 |
“... alem&n a responde. *
Paree e sonido tabata bini di nos castiljo, Dankmar a sigui.
Wolfert, koe te aioda a fica ketoe, a bisa koe sf. Un cordamentoe
sombrfo a drenta di golpi den su sintir.
Lamanta, e dici despues di algun rato, nos ta bolbe na eastilm.
Curioso ta kico lo socede, toer a sigui. Caba di jega, nan a hanja di*
lanti di porta cer un soldd tabata warda nan. Banda di dj el a
boeta na tera bandera di Franconan....”
|
|
| 9 |
 |
“..., sin manifest pa
hechonan di violencia.
Un anocbi, koe el bolbe na su cas, i koe el a jega cerca su castiljo,
el a baja un hoben, bisti coe panja di pader, ta para ward na porta.
Ta for di aleuw el a doen senjal pe bai. Ma es boben religioso no a
obedece i a bin contr. Ora el a bini cerca Wolfert, el a cai abao su
dilanti, a toema su pia i dici: Mi tata, mi tata, bo no conoce bo
jioe mas ? Dios gracias, koe mi ta haja bo na bida ainda I -
Wolfert a bira frio manera piedra, ora el a tende es palabra. El a
tira an bista abao. Sf, esai tabata e wowo suave di su jioe Winfred,
koe tabata mir. E tabata e mes boben suave i carinjoso di antes.
Anjanan a pasa, pero sin troca nada.
Den su coerazon solitd di golpi su amor paternal a rebiba; el a
saca su braza, pa alza su jioe i pa braz. Ma un ril frioe di aversion
a coh ora e tabata mira trobe es bistir di religioso asina odid.
El a boela atras, a tir un moketa i a grita : Ha, ta asina em-
perador Carlos ta tene su palabra I El a...”
|
|
| 10 |
 |
“...82
sEffifR
mm
m0m0
%g£'^-?z'a
mm
?M:
wm
t'iszfc
lma
Bai den mundoe i
predica Evangelio
na toer criatura.
Es un, koe ta kere 1
a batiza, lo ta sal-
b&, ma es un, koe
no ta kere, !o ta
condenL
I ora Hesus a ca-
ba di papia, El a
hiza su manoe i a
bendiciona Dan. I
mien tra E tabata
bendiciona nan, E
tabata alz i un
nubia a kite for di
di nan bista. I
Apostelnan a cai
na roedia pa ador
i a bolbe na Heru
salem, jen di legria.
Bao di hubilo di
nos Bey, drenta den
bu gloria. Awor E
ta sinta na Manoe
drechi di Su Tata,
goberftando pueblo-
nan pa forza di Su
Santa Cruz, pidiendo
Su Tata toer ora pa
nos. Larga nos le-
gra nos den es mi:
sterio, den triunfo
di nos Bey. Foi ce-
roe di Olijfi, oeuda
Hesus a coeminza su
sufrimentoe, El a su-
bi cieloe.
Asina nos tamb
mester gana cieloe
pa muchoe sufrimen-
toe i trabao.
coronan celestial porta di cieloe a abri, pa Hesus
NH
Bahamentoe di Spiritoe Santo.
Poi dia Hesus a subi na cieloe...”
|
|
| 11 |
 |
“... roedia den niebe i nan mester a tene nan na rama di
paloe i nan baston pa saca nan curpa. Porfin, despues di bopi ora,
nan a jega na castiljo. E mucha a bai den stal, oenda e tabata biba
i Winfred a drenta cas di su tata. E tabata tembla i tabata reza pi-
di Dios di fortalec. El a abri porta di cuarto di su tata i tabata
mira su tata, droemi na cama i torment A pa cajentura.
Eckbert, koe tabata sinta na su banda a lamanta para i ora el a
mira es bistir di pader, el a doena senjal di kita bai unbez numa.
,,Kico bo ta busea aki, sacerdote cristian ? el a grita, mi maes-
tro tin odio di bo i di bo Dios 1...”
|
|
| 12 |
 |
“...Sti pldimentoe. Mientras e tabata droemi a! e tabata corda na su tem
di mucha. E tabata corda com e tabata hunga e tempoe ai sin corda
riba nada. Anto imagen dj pober mucha ta present dilanti di su
sintir. E ta mira trobe e cara bleek i flacoe i es wowo jen di lagri-
ma. Awor e ta sulri castigoe di es dureza, coe cuaL el a trata es
mucha ai.
Awor cos a caba e ta suspira. Morto ta bin caba es miseria.
E sulrimentoe lo no dura largoe mas, pasobra hamber ta mata hen-
de slgur, ma poco-poco. Ay mi tata, mi mamal Semper boso a
moenstra boso bon pa mi, ma nunca boso a sinja mi di tin miseri-
cordia coe pober i desgraciadonan I 'Mi Dios, tene piedad di mi 1 Di
hende mi no tin nada di spera mas, toer mi conanza ma pone riba Bo 1
Ma ora peligro ta mas grandi, Dios ta mas acerca.
Esai Emile a experiment tamb. Ketoe-ketoe porta di su cuarto
ta abri. Un homber ta drenta coe un macutoe. E ta abri, ta saca
dos paki afor coe un carta, ta pone nan dilanti di Emile, caba e ta
bai sin...”
|
|
| 13 |
 |
“....
Eckbert no por a pordona ainda, loke Wolfert a haci coe Winfred.
Toer ora e tabata papia riba dj, i riba su, cuidanza carinjosa pa coe
su *tata. Eckbert tabata un criar fiel i awor es homber brutoe, koe
Wolfert tabata, tabatin bronguenza, como e tabata sintl culpabel. E
tabata recorda, ki dushi su cabez a droemi riba pechoe dl su jioe. I
sinembargo, ni pa Eckbert ni pa e mes e no kier a manifesta, loke e
tabata mira pa cobardia i flakeza.
Asina e tabata, pasa su dianan, te ora portin e por a lamanta
foi cama. Tempoe di calor a jega, plamando bida nobo i boeniteza
riba paloenan di bosque. Coe pia temblante Wolfert a lamanta. Sin-
t, riba un piedra grandi dilanti porta di su cas e tabata goia dl
aire frescoe i dushi di bosque. Dia pa dia el a sinti su forza drecha.
I ora un seman a pasa, el a tpema su lanza trobe bai jaag den mondl.
Jen di admiracion Eckbert tabata mir i did: Ata bo ta para
trobe, e mes homber balente di antes. Nunca ma corda esai, ora bo
tabata droemi ai abao...”
|
|
| 14 |
 |
“...
tabata aki pa juda bo tata i pa kit di no haci e cos ai, koe lo no
keda sin resultadonan fatal ?
Boso ta comprende, mi lezador chikitoenan. Com Cristiannan a pasa
es anochi ai ? cuantoe nan a reza i papia coe o troste koe ora a jega,
koe nan mester a bisa kico nan a dicidi.
Nan no tabatin hopi di warda.
Ya porta di sala di husticia ta abrf. Constancio a drenta i a cai
sinta riba su trono. Despues koe el a tira riba toer presente un mi-
rada serio, el a manda jama toer koe kier keda filel na nan keremen-
toe i koe ta ninga di adora diosnan di imperio. Toer a drenta i a
bin para dilanti di Constancio. Un di nan, un hoben mashd boenita
i balente, a bai adilanti te na pia di trono i dici na un tono solem :
Cesar, mi huramentoe militar ta obliga mi di sirbi bo ; pesai bo
por dispone riba mi braza i riba mi bida mes. Hopi bez ma risca
bida pa bo, esai bo sabi, i mi ta dispuesto pa haci un biaha mas.
Ma permiti, koe mi ta bisa bo, promer di toer cos mi ta un sirbidor
di Cristoe. Ta...”
|
|
| 15 |
 |
“...Solucion di Charada
1. Porta. 2. Aruba ta coeminza coe ai e palabra caba
ta coeminza coe c- 3. Dia i anochi. 4. E stof, koe ta
boela aden. 5. Barber. 6. Ala Blanca. 7. Oranjestad.
8. Un sol, pasobra despues di a come tin, e no tabata na
ajuno mas. 9. XIX kita awor es un di mei-mei, anto XX
ta sobra. 10. Regenboog.
Charada.
1. Mira, amiguitonan, busca ocho palabra i boeta nan un
bao di otro, de la manera koe letternan di mei-mei ta for-
ma nomber di un persona, koe tabata hefe di miljonnan
di hende, plama riba henter mundoe. Promer palabra ta un
herment di panadero i tambe un partida di curpa di hen-
de i di animal.
2. Un isla den West-India.
3 Un Imperio na Asia.
4. Un isla, koe ta pertenece na Holanda.
5. Nomber di un gran homber, koe ta bienhechor di humani-
dad i tambe nomber di un ciudad na America Central.
6. Capital di Austria.
7. Nomber di un metal.
8. Un profeta, koe tabata un prefiguracion di Hesu Cristoe.
Simon Arende
2. Kico ta papia sin boca ? Fellse...”
|
|
| 16 |
 |
“...117
di mi bestia. E buricoe^ koe tabata juda Walderic asina tantoe,
tabata den un sonjo dushi caba. Ma coe gastoe el a halb un poco,
doenando lugar na su companjero mas nobel; contentoe koe e tabata
na seguridad, e eabai di Dankmar a cai duoemi abao un banda di
e buricoe di Winfred, esaki tabata percura pe banja poco jerba,
mientras Dankmar tabata caricia clina di isu cabai.
Caba es boben eremita a hiba bu roeman fden su casita. Dankmar,
e cabaljero grandi i balente. mester a baba bu cabez pe por a pasa
den porta dje cas ebikitoe. Winfred a tira pida paloe riba candela
i awor, den claridad dje candela, nan por a mira otro mehor. Coe
amor tierno nan a bolbe braza otro despues di tantoe anja di sepa-
racion. Dankmar a banja koe su roeman a deferencia un poco numa,
ma apena esaki por a reconoce su roeman den es cabaljero grandi i
balente. Despues koe nan a cai sinta riba un banki i koe Dankmair
a come bon dj pam i lechi koe Winfred a ofrec, nan a coeminza
descarga nau...”
|
|
| 17 |
 |
“...148
a entrega mi e rosario, e mes, koe mi ta bisti na mi costia.
Na oenda bo a hanj ?
Den portal! Criar koe ta habri porta, ta bisa, koe ta sigur e
muher bieuw irlacdes, koe sA bin aki bende fruta, mester a perdle.
Mi a cobe e rosario, caba ma bai den sala, camina mi esposo i
mi cunjA tabata, i nos a coeminza haci pret i bofon riba e rosario i
e coi bobo di papistooan (manera nos sA jama catoliconan). Anto
mi cunjA a propone; Majan ora e muber irlandes ta bolbe bini na
porta, nos mester larg drenta, anto nos por bari i pil di dj.
1 asina a socede.
Su manece ora nos tabata sinta dilanti di bentana, nos a mira nos
sirbiente subi trapi dilanti di cas coe un muher bieuw, koe no tabata
moenstra muchoe gustoe pa bini coe ne. Nos a tende e bisa:
Ai larga mi. Ta kico e senjora kier di mi ? Ta com mi por
drenta coe e zapatoe sushi den e boenita sala ? Esai si, no. BisA e
senjora, koe lo mi ward aki na porta.
Ami a bai cerca dje i mi a trankiiiz: Drenta sosegA, nos no ta...”
|
|
| 18 |
 |
“...170
nadette a caba di pidi su mama licencia pa bai trobe su manece na
grata di Massabille. Pero henteramente bao di impresion di Joke a
socede dia Domingo pasl, el a doena su jioe un correction. Mirando
e dos senjorita birr haci bishita, mama Louise a busca di keda cal mo
i di sconde su rabia. Pero e dos senjorita a ripara mes ora kico a
socede, nan a jama e miedoe di mama un poco exager.. Qaba nan a
pidi pa Bernadette por bai, i nan mes a ofrece di companja e mucha.
Mi ta keda semper ansi, riba e asuntoe, e mama a contesta,
ma boso no por ganjd mi......... mi ta confia mi jioe na boso,....boso
ta mira toer mi ansia,..... ai mi ta pidi boso, tira bista riba mi jioe;
pa nada maloe no pas , . .
Pa no hala atencion di hendenan cunoso, e dos senjorita Antoitte
Peyret i Millet a bin su manece bon mardugi bati na porta di cas
di famia Soubirous pa busca Bernadette, ra nan a sali, klok di misa
a bati pa sacrificio di 5% ora. Nan tres a drenta pa oir sacrificie.
Ora misa a...”
|
|
| 19 |
 |
“... tin ; bo no mester ganja, maske koe bo tester
hanja castigo, pasobra bo a papia berdad. Qra e mama a capa di
papia, e jioe di coen koe ta bon. Ma e mucha no a caba di bisa
koe ta bon, nan ta bati na porta, auto e mama di coe su jioe s Bai habn,
ma si ta senora N. tai, bis koe mi-no ta na cas, bo a tende? A. N Wever.
A tendon 8 Di Sr. Gilberto d.0 Jongh. nos a ricibi dos
boenita auto Overland di reclame, koe nos ta warda como
premio di Charada pa nos amiguitonan....”
|
|
| 20 |
 |
“... el ta toer muh, dj mes el ta kita cai. Pesai e papel no mester
ta diki ni molli, sino el ta muha unbez. Tampoco no mester toema
papel rnucha grandi. Esun dje figura ta bon, mehor corta su cuater
1 iast
Urn
punta af or.
COI BUSCA.
i
a
IBIJ
Wmm
Varia.
Meester : Jan, si bo tin un giotin i mi
ta pidi bo un real afor, cuantoe lo bo
sobra ? ,
Jan j Un giotin, meester.
Meester: Ma, rnucha bobo, un giotin
bo tin, i mi ta pidi bo un real afor.
Jan Si, meester, un giotin, pasobra
meester a pidi mi un real, ma mi no a
doen ainda. P. A. Simon.
Un Aviso riba porta di winkel
di nn zapat:
Aki ta traha zapatoe.
Atras rond, dilanti plat.
Si nan^uo ta |sirbi David,
Nanfpor sirbi^Goliath.
Unda jaagdor ta ?...”
|
|