| 1 |
 |
“... molester.
Adios.
Na nomber di algun amigoe
Emilio Davelaar.
Cerr Altena No. 9.
Curasao 12 Enero 1913.
Contesta di Redactor.
Pues, awor koe a bini un pidimentoe serio, Redactor lo bolbe pone
Problema di Dam den siguiente numero di Ala Blanca Pero, scucba bon. Si Re-
dactor lo ricibi despues ningun of mashA poco solucion di Problema,
lo ta bastante indicacion, koe majoria grandi di muchanan no ta gus-
ta e sorto di wega. I no lubida, Redaccion kier complace na su ami-
guitonan i no kier boeta den Ala Blanca sino cos koe ta cai na smaak.
Redaccion lo haci su posibel pa doena Problema koe lo ta menos
trabahoso. Animo anto. Busca bon solucion. , Redactor.
Ademas mi ta pidi amiguitonan, si nan manda charada, nan mira
bon, pa nan no manda cos bieuw, esta charada koe a boeta caba un
biahe den Ala Blanca....”
|
|
| 2 |
 |
“...iiMitiuu
Solucion di Charada
6. 'El tabatin 8 sol,
7. Na es un ultimo
Horloge. 9. Es dos
1. Antajera, ajera, aw, majan, otromajan. 2. Su pareuw.
3. 66%. 4. Un boeracoe. 5 Pasobra tin muchoe mas car-
nernan blancoe koe carneman pretoe.
esta dos cabritoe i un mitar dozijn,
bo ta doena un weboe coe tajor. 8
mama i dos jioe tabata un wela, su jioe i su nietoe.
10. Kenshi di ringchi di dede.
Pa mi sabi ta cual mucha, i ki dede, di ki man el ta bisti e ringchi,
ora mi ta bolbe drenta den e kamer, mi ta doena un of doe of toer
e mucha di traha un som riba lei of pampel. Corda bon, mi no kier
sabi nada-nada, di loke bo ta scirbi, sino umicamente e producto di e som.
Pa no bini ningun papiamentoe ora mi tai, coer mucha mester a mira
bon promer mi drenta, ta cual mucha, na ki man etc, etc. el ta
bisti e ringchi. Tambe pa boso traha e som exactemente, bo mester
sabi padilanti, koe e mucha koe ta sinta mas cerca di porta, koe ma
drenta, ta No. 1, esun banda di dje ta No. 2...”
|
|
| 3 |
 |
“...| Anja 2. \iim. 4. |
AU BLA N [CA
DEDICA NA NOS HTJBENTTJD.
TH Febr ALA BLANCA TA SALI CADA DOS SEMAN. 1014
TF ImPRIMI NA ImPRENTA Dl VlCARIATO. *4
SAN TARCISIO
Promer Marter di SSmo. Sacramento.
II.
Ma mira, promer koe ningun hen
de do tabatin tempoe pa ofrec, ud
mueha pareuw a bin present dilan-
ti di altar. Tabata Tarcisio.
Ma bo ta muchoe chikitoe ainda,
e sacerdote dici coe ne.
Mi tata, mi bubentud lo ta mi
mas bon proteccion. No nenga mi
es honor.
Ltgrima tabata brja den wovo
di es angel chikitoe i au cara taba-
ta lombra di un amor di mas tierno.
Anto sacerdote, koe tabata mash&
bao di impresion, a toema Santisimo
Sacramennto, a boet den un lenzo
blancoe i mien tras e tabata poh den
mfin di es mueha, e dici Corda, mi
jioe, koe ta un tesoro celestial koe
mi ta confia na bo manoe dbil.
Ward flelmente.
Promer di larg, lo mi doena
mi bida, e mueha balente a respon-
ds, i primiendo e na su pecho, el a
corre bai cumpli coe...”
|
|
| 4 |
 |
“...18
UN PEGOE BON HUNGA.
Na un cierto coenucoe tabata biba
un coenukero ricoe, ma koe nunca
tabata sali foi su pueblo.
Un dia el dici coe eu muher: Mi
tin gustoe di bai Punda, 1 anto lo
mi cumpra cualkier cos pa boso. Su
muher no tabatin nadacontra di esai,
ma numa el a epiert p no larga
nan bobi, pasobra, asina e ta eigui,
mi a tende koe den Punda tin hopi
hende floho, koe iugar di busca tra
bao nan ta sinta por nada 6 cabish,
bebe boerachi i busca di nek bende
pa nan haja di come i di bebe sin
traha. No tene cuidao, su mari a
responds : Mi no ta mucha chikitoe,
mi ta abri mi wowo bon pa nan
no ganja mi den nada.
Su manece nos homber a lamauta
tempran, bebe su koffi, coe dos placa
buscoechi di ocho, el a subi su ca-
bai i dos ora despues, el a baj den
Punda bao di un tao di hende di
toer sorto; el a record toer loke
su muher a bis i no tabata mishl
coe ningun hende. Atardi ora el a
coempra hopi dtaochorla pa su muher
i jioenan, el a mira den un tienda
un...”
|
|
| 5 |
 |
“... automobil ta bai rVestpunt, oenda e chauffeur
su man drechi ta keda ? aiiberto vos
6. Nuebe jaagd a tira riba 20 patoe. 8 jaagd a hera,
un a tira dos patoe. Cuantoe patoe a keda' den lamar s
Guillermo' San tine
7. Cual piscar ta di mas grandi, cual ta di mas chikitoe?
8. Nada ta pareuw coe mi. Mi tabatai promer koe ta-
batin algo. Ningun hende no por cohe mi ni mira, mi.
TakiCO ? Johan Pieters
9. Ki dia ta na curpa di hende? Manuei Palm
10. Un automobil, koe ta camna 20 mijl pa ora ta sali
Punda, pa bai Westpunt. Mes ora un cabai, koe ta camna
10 mijl pa ora ta sah Westpunt pa bai Punda. Cual dj
dos ta mas cerca Punda, ora nan ta pasa otro?...”
|
|
| 6 |
 |
“... no tin ningun secreto pa
bo mama, n tasina ? Semper bo
tabata franco; esai mester troca net
awor koe bo ta bai haci bo promer
Sta. Comunion ? Mi ta kere koe bo
por bisa mi ?
O si, mama.
Bisa num, mi jioe; lo mi juda
bo coe toer cos.
Mama a cobe e mucha su m&n i
a hal su dilanti.
Awor Maria, coe l&grima na wo-
wo, a bisa su mama, com Soeur i
Pastor a papia riba Comunion fre-
cuente, i com boenita el a haja es
palabra koe Pastor a papia % s
koe puntra semper hende bon i amis-
toso camina koe e conoce, ta impo-
sible ke por hera. 4sina tambe nan
koe ta ricibi toer seman i ta puntra
Hesus camina di cieloe, sigur lo si-
gui riba camina koe ta hiba na bi-
da eterna. I com e tambe lo kier
a priminti Hesus di ricibi toer se-...”
|
|
| 7 |
 |
“...84
man. Soeur a bisa, koe nan mester
priminti un cos, koe sigtir nan por
cumpli coen. I ningun promesa lo
haci Hesus mas contentoe, koe di
priminti E di ricibi E toer siman.
Ma, asina e mucha tabata sigui,
nos mester puntra nos confesor nos
mayor promer. Mi tabatin miedoe di
puntra mama, pasobra mama no sfi,
bai toer seman. Pastor di coe mi den
confesinario, sigur mi mester bai
toer seman. O mama, lo mi kier
haci esai coe gustoe.
Mientra e mucha tabata mira su
mama jen di speranza, esaki mester
a kita un l&gnma di contentoe.
Mi bon jioe, e dici, i a primi
su jioe na su coerazon, com feliz bo
ta haci mi; priminti Hesus, koe bo
i bo mama lo ricibi toer dia Do-
mingo i toer promer dia Biernes di
luna.
Coe alegria e mama a ripara, com
e tristeza riba cara di Maria a tro-
ca na alegria.
Com el a goza huntoe coe su jioe,
ora despues di Sta. Comunion, su
coerazon coe e di su jioe a pone un
dobbel promesa na pia di Hesus.
Const ancia Mendez.
DOENA Ml BO COERAZON...”
|
|
| 8 |
 |
“...8t
e homber grand! i misteripso a spli-
ca, lo no a larga tampoco di
poerba nan forza riba es castiljo
orguljoso.
Toer rond nos no tin nada eino
es bosqne cerd, santoe, i ningun ca-
mina no tin senjal di cualkier bibar
humano, e boben a sigui, toer na
pensamentoe.
Su maestro a baha su cabez, ma
a fica ketoe. No sin hopi trabaoel
a subi un di toren di mas altoe,
foi oenda el por a mira un gran
partida dj bosque. Tabata un mon-
di brutoe, ma grandioso. Abao na
pia dj ceroe, koe e castiljo tabata
para ariba, un rioe tabata corre,
zoetando coe hopi boroto e baran-
canan, koe tabata strob den su co-
rementoe.
Hopi ora e homber a keda para
ai, su braza cruzd riba su pechoe.
E scur i sombrio di su cara a troca
poco-poco na mas calmo. Di esai e
hoben a probecba i dici contentoe:
Wel, com mi maestro ta gusta
aki? Cuantoe dia lo nos rondea ain-
da ? Muchanan lo no por wanta mas.
Un lugar mas bon koe esaki, ningun
camina lo nos no hanja sikiera; coe
poco trabao nos...”
|
|
| 9 |
 |
“...39
mos mi no por keda mas. Mi a
corda koe e bosque aki ta liber i
sin ningun hende, koe ta biba aden,
mi tabata corda trobe riba es dia-
nan feliz, koe ma pasa den nos bos-
quenan di Harz, ma........ ma sali
ganjA.
Mi sabi, maestro, koe oso i lbo-
nan ta biba aki cerca i koe den
anochi nan ta pasa rond aki banda,
pesai ma waak mashA bon riba bo
fioenan. Ma mi a corda tambe, koe
no tin nada di terne, oenda bo ta do-
mina coe bo laoza, Gero a responde.
Bo a corda bon e befe a bisa.
Mi no ta homber pa larga spanta
mi pa ki enemigoe koe ta. Ora e
tabata papia es palabra, hende por
a tende su rabia i e dici: ,,No, tin un
otro ta biba den es lugar aki, un,
koe mi ta odia coe odio di mas
grandi. Mas calmo el a sigui.,, Awe
ma jega den es valje, cerca di rioe,
oenda mi no a jega te ainda. Ma-
shA admirA ma ripara riba un cero
chikitoe un casita, trah di paloe i
rama, i abri padilanti. Oen e casita
tabata para un altar coe un cruz
riba dj. Anto e odio mortal a bok...”
|
|
| 10 |
 |
“...Solucion di Charada
1. Sinfonia. 2. Panama. 3. Awaceroe. 4. Un calender
koe nan ta ranca un blaatji toer dia. 5 Na su braza drechi.
6. Ni un. Tqer e otronan a boela bai. 7. Esun koe su
raboe ta mas aleuw foi su cabez. Esun coe su raboe ta
mas cerca su cabez. 8. Nada. 9. Rodia. 10. Toer dos ta
na mes distancia.
Charada.
1. Promer bo hanjle, bo tin dolor.
Despues bo a hanjle, bo tin dolor.
Ora bo tini de bez es cuando bo tin dolor.
Ora bo ta perdle bo tin dolor. Ta kende mi ta ?
Guillermo Santlne
2. Mi promer ta den musica.
Mi segundo i mi ultimo' ta un articulo di muchoe luho.
Mi promer i mi ultimo piscador sa usa.
Mi conhuntoe ta un flor. . Manuei Palm
3. Mi ta keda loke mi ta te ora ningun hende sabi loke
mi ta; ma si nan sabi kico mi ta, anto mi no ta mas loke
yni -jj^ Emilio Davelaar
4. Mi tin ocho letter i mi ta un refugio pa hopi hende.
4 5 6 7 ta un plantji, koe sa crece hopi na Corsouw
3 2 4 5 ta un coeminda.
1 2 4 5 no ta poco.
4 5 7 ta partidad di...”
|
|
| 11 |
 |
“... hende, koe a salb, a
keda, esaki a disparce. Jegando na
cas di su mayor, nan a mira un
bez na su cara bleek, koe cualkier
cos mester a pasa nan jioe. E ma-
cha a conta loke a socede, i com
es anciano a scap.
Inmediatamente senjora Allen a
manda su criar bai busca es ancia-
no, pa moentr su gratitud, ma
enbano. Maske cuanto el a busca
i a informa toer camina, ningun
hende no por a bisa, ta kende es
anciano tabata.
*
*
Diez tres anja despues e mes jioe
muher di general Allen a comber-
ti i a bira catolieo. Su mayor ta-
bata protestant, ma pa lezamentoe
di boeki maloe, inmoral i contra
religion, el a per de toer su f, te
na dia el a hanja di un manera
milagrosa f catolica.
Eva Allen, asina e tabata jama,
tabata na Yillemarie, na pensio-...”
|
|
| 12 |
 |
“...
maestro. Com nan a keda tolondr, ora Wolfert a doena nan di cono-
ce koe e kier a bai mes ora trobe. Ma Gero, e homber bieuw 1 pru-
dente, a papia bon i pa via di Winfred i Dankmar, su dos poe, e tata
a larga su plan. Awor e tabata mira e bosque pa su herencia, koe
su diosnan a confi. I 1e ward liber, sin koe ningun no bin mishi
coene. E sol lo domina den dj i e siguidornan dj religion cristian,
koe e tabata desprecia i odia asina tantoe, 1e saca nan toer ator 1 tene
nan leuw foi su posesiou.
Esai tabata idea dj Sahon balente 1 soberbe.
III- Uq jaagden balerjte.
Wolfert tabata un jaagdor balente. Na lugar di panja di coestumber,
e tabata tapa su curpa coe cueroe di bestia, mescos coe su poe 1
su criarnan. Pronto nomber di donjo cobo di castiljo di Hunonan a
plama hasta te for di mondi, oenda e tabata domina. Eckbert tabata
cambia cueronan di bestia, koe nan a mata, pa diferente articulo di
uso i herment, pa pam i lechi. Den poco tempoe e coenukeroenan li-
ber, koe tabatin nan...”
|
|
| 13 |
 |
“...wsxam i.
Solucion di Charada
1. Djente. 2. Beseda. 3. Secreto. 4. Hospital. 5. Trom-
rom. 6. Moeha .7. Un pregunta. .8. Piscadera. 9. Letter o.
10. E muher tin dos orea i su trekpotji tin un sol.
Charada.
1. Ken por kita dncoe for di cincoe, de la 'manera, koe
cincoe ta sobra ? '
2. Mi no tin forza, ni color,
Mi no tin smaak, ni olor.
Toch hopi hende ta stima mi,
Bo no Sabi COm ta jama mi ? Isaac Da Costa Gome*
3. Kende por scirbi 1000 coe 5 cijfer mescos ? R Molenaar
4. Koe mi ta grandi chikitoe, semper mi ta un pia
grandi. Kico mi ta ?
5. Mi promer ta un consonante.
Mi promer i mi segundo ta parti di curpa di un hende.
Mi segundo i mi tercero ta parti di curpa di un animal.
Mi tercero i mi ultimo ta un cos, koe ningun hende
no kier ta.
Mi conhunto ta un estado di Venezuela, i tambe un
gran medicina. Ki jama mi ? e van uytrecht
6. *ooo o o o ooo Di toer banda di es figura bo
ta hanja den un careda 9 cents,
ooo o ooo Kende por kita esun di mei-mei
i boet na...”
|
|
| 14 |
 |
“... di
su deseo pa honra Cristoe. 1 deu esai e tabata practica coe tantoe fervor,
toer loke ta bon: obediencia, zelo, benevolencia, koe bdpi mucba di e
mes edad a busca di imitle i koe el a gana coerazon di toer, fuera e
di su mes tata.
E pagano obstin tabata insensibel pa e birtudnan carinjoso di su
jioe i tabata tormentle c'oe amenaza i azota, sin koe e tabatin ni di mi-
nimo motiboe. Ma f a doena e mucha un consbancia admirabel. Coe
legria e tabata wanta e maltrato cruel, i e tabata bisa su tata coe res-
peto, ma coe frankeza tamb, koe 1e obedece nelo den toer loke Dios
no a taba, ma koe le no larga hal pa ningun hende pa baci loke ta maloe.
E palabra nobel tabata irrita e tata dgnr mas tantoe ainda. Po-
co dia despues el a manda zoeta Cirilo asina tantoe, koer toer su cur-
pa tierno tabata toer na herida. Anto el a puntr si e kier a nenga
su f 5 ma como Cirilo no kier a baci esai, su tata a sak foi su cas...”
|
|
| 15 |
 |
“...50
i a cera porta p pa toer semper, diciendo koe e no tin nada di haci
coe ne mas-
Di es manera Girilo a bira un pididor di limosna, un pober mucha,
bandon di toer hende, su curpa toer tap coe herida. Ma e mucha
piadoso no a haci cuenta di es maltrato i dici, koe e tabata perde cos
di poco balor nu m, como su f tabata priminti un recompensa hopi
mas grandi i boenita.
Gonstancia dj mucha a lamanta henter ciudad. Gristiannan tabata
aiaba Dios, koe ta scohe es koe ta chikitoe i zwak, pa glorifikle. Pa-
ganonan tabata mash rabia, koe un mucha chikitoe asina tabata des*
precia nan diosnan coe tantoe tribilidad.
Si muchanan tabata haci asina, kico mester spera anto di homberoan ?
Huez di Gesarea a manda su soldnan bai busca Girilo i hib su di*
lanti. E tabata menaz coe castigonan severo, si e no tabata nenga su
f. Ma e tabata mira koe toer es amenaza no tabata spanta e mucha
balente nada mes. Sin ningun miedoe e mucha tabata para su dilanti,
tabata responds riba su pregunta...”
|
|
| 16 |
 |
“...54
bel, mas altoe, na un amigoe, koe e por a stima, i na kende e por a
doena toer su coerazon, tabata cumpli. I e Salbador, e Dios-Hende,
koe, segun Walderic a bis, semper tabata cerca dj, koe thbata ten-
de su suspironan i tabata s> hasta pensamentoenan di su coerazon, no
tabata manera e diosnan di su patria, koe ningun hende no tabata
conoce i pesai no por a stima tampoco.
E Salbador, e por a stimle coe toer su coerazon como un Amigoe i
un Roeman, i mes ora e por a admir como e di mas grandi di rey-
nan, e di mas poderoso di toer hero, koe toer rey di mundoe mester sirbi.
Awor e tabata comprende, com Carlo Magno, pa cumpli coe precep-
to di su Maestro dibino di predica su doctrina na toer pueblo i di kita
toer religion falsoe, a haci gera coe Sahonnan, pasobra nan tabata
enemigoe di Crlstianismo. I loke antes el a mira pa un inhusticia gran-
di, esai e'tabata mira awor pa hustoe.
Ora awor es hoben, segun su coestumber, tabata rondea den mondi
tabata droemi abao pa...”
|
|
| 17 |
 |
“...M.S &1SB&
1U ritViiiniinni
> > i ?.*** *.?.. *"
Solucion di Charada
B a 1 a 2. 16 dia. 8. Let-
a m o r ter a. 4. Su lenga.
1 o b 0 5. Nos toer, koe
a r o s ta na bida ainda.
6. Cabei.
14 16
4 11 6 13
5 7 10 12
16 2 15 1
9 14 3 8
4 14 3 13
5 7 10 12
16 2 15 1
9 11 6 8
1614 1
Charada.
1. Pakico Adam tin miedo di appel? iT.reaaLindorais.wiuibr.
2. Kico ta come pa boca saca pa sn lomba? GwardDaai.
8. Ki ora un Japons ta bisa Toon dia ? constant Everts*?
4. KiC0 ta bira COrtiCOe mas bo hal ? Bomulo Hasselmeyer.
5. Parti e cijfer 45 na cuater partida, no igual; de la ma-
nera, koe cada bez e mes numero ta sali,
si bo ta conta 2 cerca e di promer partida
si bo ta kita 2 for e di dos partida
si bo ta multiplica coe 2 e di tres partida
si bo ta parti pa 2 e di cuater partida,
6. Mi promer ripiti ta nomber di un hende masha altoe
Mi ter oer o ripiti ta un nomber di mas tierno
Mi ultimo ripiti ningun hende no kier ta
Mi segundo i mi tercero tin...”
|
|
| 18 |
 |
“... jaagdor di castilio di Huno.
Wolfert coe su dos jioe a drenta lugar di huicio, coe paso flrme
manera si e tabata sin miedoe.
Bo ta Wolfert, e jaagdor ? Bo no a nace den tera di Alemannan.
Di enda bo ta bini ? Asina emperador a papia, mientras su wowo
tabata fihd firme riba cara brutoe di Wolfert.
Mi ta un Sahon, sac& foi mi patria pa bo. Privfi di toer mi
biennan, mi tabata rondea toer camina, te ora mi a jega den es bosque
brutoe ai. Ma hanj sin hende, el a paree mi bon pa jaagmentoe, p e-
sai ma pone mi bibar aiden, Wolfert a responde calmo.
Mi a tende esai. Tamb ma hanja sabi, koe bo a mata hopi bes-
tia danjoso, pa cual motiboe e coenukeronan, koe ta biba aibanda, a
doena bo boluntariamente regalonan foi nan bestia 6 di nan coenucoe.
Ma coe esai bon tabata contentoe. Sin ningun derecho bo a exigi tri-
buto. Bo a oprimi hombernan liber, i pa domina mas facil riba nan,
bo a busca un troepa di homber brutoe, koe ta juda bo den bo deli-
tonan. Porfin, bo 3 desprecia religion...”
|
|
| 19 |
 |
“... di esnan koe a acus: Emperador sol a keda sin move.
,, Ay, tata, no larga nos! Dankmar a grita, ,,mi ta sigui bo te
na tin di mundoe. ,,I ami tambe lo sigui bo, mi tata, no bandona
nos I Winfred a jora. Tristeza di es separacion a stroba pa un rato
toer otro sintimentoe.
Ma anto, rabiA di su mes flakeza, Wolfert a grita : ,,Bai for di tni,
awor boso ta Franco i Cristiannan I Boso no tin ningun cuenta mas
coe Wolfert, e Sahon !... Emperador Carlos, aban I awor bo a trapa
bo enemigoe machica bao di bo pia.....min tin jioenan inas 1
I coe su dos mAn el a tira su jioenan for di dj....”
|
|
| 20 |
 |
“...tb
Mi conhunto ta un amigo di muchanan i nos toer ta su. amigo.
Ta kende mi ta ? Romulo Hasselmeyer
10. Kende ta jioe di bo tata i no ta bo roeman? wniem Domacasa.
COI KIBRA CABEZ.
1 2 3 4, 5 6 7 8 9 10
Amigoenan mira aki i tende bon.
Aki riba bo ta mira die* cuadro, koe ta figura diez carta di hunga. Boso
toer tin carta, no ? Awor bo ta toenia die* di nan.i ta boeta nan, un banda
di otro, manera bo ta mira. Awor e die* carta bo mester boeta nan na
dos-dos, asina koe bo ta hanja cincoe paar. Esai ta cos di nada, bo di ?
Berdad, ma no di cualkier manera num. bo mester t>aci esai, pero
asina koe cada bez, koe bo ta boeta un carta riba otro, bo ta
boela dos otronan. Por ebempel, mi ta toema 1, ta bola 2 i 3 i ta
boet riba 4. Si mi ta toema 3 anto. mi no por boet na 6, boelandoi
riba 4 i 5. ma mi mester boet na 5, pasobra 4 tin 1 caba riba dj,
i pesai ma boela riba dos caba, si mi boet na 5. Di, es manera bo
mesterboeta nan toerdosdos, i ningun no mester sobra.
Mira, koe...”
|
|