| 1 |
 |
“... tabata to-
ca es man chikitpe coe rosario i me-
dalji i tabata zunchi es curpa tierno,
koe tabata tempel di Dios Santoe.
Anochi nan a der na cementerio di
S. Hos.
Toer, koe a conoce Nelly tabata
sigur, koe e tabata un Santoe na
cieloe. Nan tabata sinti koe e no
tabatin mester di mas. nan oracion,
ma nan tabata pidi pe reza pa nan
na cieloe.
Pronto historia di bida di es mu-
cha santoe a plama, i hopi hende
di toer camina a bai reza riba sa
graf, koe a bira un obheto di vene-
racion. Anto nan a papia di hiba e
restonan santoe na cementerio di
combentoe na Sundays Well. Un an-
ja despues di Nelly su morto, nan a
habri su graf, i nan a hanj asina
mes koe nan a der. Dia tabata
scur i cieloe nubi. ora nan a hib
na su graf nobo. Ma apena nan a
caba di der, koe solo a penetra nu-
bianan i di aleuw un klok a coemin-
za plama su sononan dushi.
Mashi hopi hende deboto, ciego,
surdoe, enfermonan, ta bin hinca
roedia riba su graf pa pidi forza i
consuelo i curamentoe. Nan...”
|
|
| 2 |
 |
“...sim lm
Solucion di Charada
oo m b Hala un linja for di punta
a te & dwars den e pida tera.
E linja lo ta marca, koe ta se-
S para hoffl for di cas, i cada un
g ta 100 M largoe i 50 M anchoe.
2. Numro di 2 cijfer di mas
grandi ta 99, pasobra el ta nifica
a 100 M 9X9X9X9X9X9X9X9X9
El tm balor anto di 387.420.489. 3. Palestina. 4. Funshi.
5. E buricoe, koe SS Birgen Maria Nifio Hesus a sinta
riba dje, dia S. Hose mester hui coe nan na Egipto. 6. Caha
di morto. 7. Si hende ta kita su dos handschoen, el ta keda
coe 10 dede, mask el a kita 10 dede afor. 8. Palomba di area
di No. 9. Pruha ta pretoe, pasobra semper el mester bisti
rouw, pa un di su famia koe nan a mata- 10. 7 jioe, esta 6
homber i un muher.
s
Charada.
1. Ki animal ta wesoe pafor, carni paden ? Guiiiermo santini
2. Tres bez diez-ocho ta 315,333. Di com? e van uyibrecht
3. Pakico Eva a morde pida for dje appel ? p a simon
4. Mi no por mira, ni tende, min sa leza ni scirbi, mi
no tin boca tampoco...”
|
|
| 3 |
 |
“... sacerdote
nn moketa riba su cabez, koe el a
cai casi morto na suela.
Bao di es hbilo, es* b&rbaronan
a sigui bai mas leuw, contentoe, koe
portin nan por a refresca nan ven-
ganza.
* #
Apesar di e maltrato cruel, e dos
victima no tabata morto ainda.
Poco-poco e Pader a biui na su
conocementoe i ki contentoe el ta
bata, ora el a sinti koe S. Sacra-
mentoe tabata sosegA riba su pe-
choe Es ora ai el a cord a riba e po-
ber Samo. til a busca un manera
di lamanta j el tabata mir, no
muchoe leuw for di dj, droemf toer
na sanger deu jerba.
Es sacerdote a haci toer esfuerzo,
aunke el tabata sinti hopi dolor,
pa el por jega cerca Samo. Danki
Dios 1 mucha tabata doena ainda
sinjal di bida; ma tabata imposibel
pele di stop es ltimo sanger koe
tabata drama for di es herida hun-
doe di su pechoe.
Mes ora mArtir chikitoe a habri
su wowo : Tata, ta unda mi ca ?
el tabata puntra. Esta un boenita
sonjo mi tabatin; La Birgen tabata
hiba mi den su capa blauw cerca
Nos Senjor.
Lo...”
|
|
| 4 |
 |
“...11
blando di mucha. Kende lo expre-
na koe ki amor Salbador a toema
su bibar den alma di e mucha! 1
tabata como si el kier a haci tem-
poe mas pur& pa hible na cieloe,
pasobra visiblemente forza di e mu-
cha tabata bai cabando. Ainda un
bez mas el a hiza su wowo agrade-
cido na es sacerdote.
O Hesus, Hesus. el a papia i
su alma tabata boela coe angelnan
ariba, pa ricibi di m&n di Hesus
corona di martir.
* *
Pa banda di auochi a bini algun
cristian banda di es camina i nan
a hanja es sacerdote gravemente
herid ta reza dilanti di e morto.
Largoe ratoe el a jora na silencio,
ma for di su boca a sali es pidi-
mentoe:
O Dios, Banger di martirnan
ta semfa di cristiaunan. Es semfa
tabata falta ainda den mi coenucoe.
Awor mi ta confia, koe lo el bai
florece i produci pa bo un cosecha
abundante di almanan.
UN EHEMPIiO REAL,.
Nos a tende conta hopi bez di e
piadoso Emperador Alem&n, koe a
baha asina pronto for di su bestia
pa ofrecle na un Sacerdote koe ta-
bata...”
|
|
| 5 |
 |
“... nan, pe
protega nan, pe doena nan pam.
Nos tamb tin mester d< pam, di un
pam precioso, koe ta coemfnda di
nos alma, koe ta warda pureza di
nos alma, koe ta doena nos forza
pa nos moeri pa Dios. O sf, e pam
nos tini. Ma di oeuda e ta banja
su forza? Mi jioenan, e pam, koe
Hesus a doena nos, e pam santoe
ta E mes, ta su Ourpa i Sanger mes.
Mira, mi jioenan, e Hesus, koe
mi a papia coe boso tantoe bez di
djle, e mes Hesus, koe a nace den
un pesebre, koe a moeri riba cruz,
E ta aki. E ta keda aki di dia i
anoebi. Ta El, koe boso a caba dl
ricibi den boso coerazn, keda ni
coen te na dia di boso morto. E
ta resurreccion i bida.
Apena Papa Stefano a caba di pa-
pia es palabra, koe soldAnan di em-
perador ta corre drenta, tacairiba
dj i ta mat na pia di altar. Anto
nan ta. corre bai trobe 1 ta larga
cristiannan den gran sustoe itristeza.
Den muebauan, koe tabata sirbi
misa di Papa, tabatin un miicba,
jamA Tarcisio, di un famia mashA
nobel. E tabata mashA bon mueba...”
|
|
| 6 |
 |
“...26
koe ta hiba relikinan di ud of otro
morto.
Nan ta bai pone nan su dilanti pa
na etrob di sigui sucamiuainan
ta puntr pe bisa Dan, takiko e ta
hiba ai. Tarcisio no ta responde na-
da. Anto nan ta coemioza rauca su
panja i kier kita su mftn foi bu pe
cho. Pero enbano. Paree e muena
tin un forza mas koe humano. Ra-
biS dj resisteucia, nan ta menaza
Tarcisio coe morto, ei e no ta moen-
stra nan unbes loke e ta econde.
Ma Tarcisio ta alza su wowo na cie
loe, i primiendo Curpa adorabel di
Hesue riba su coerazon, e ta ofrece
na Dios sacrificio di su bida, promer
di entrega e tesoro celestial, koe sa-
cerdote a confi, na ineulto i bof on
di paganonsn.
Anto nan ta dal un sl& terribel
riba su cabez, despues un otro, i nan
ta sigui maltrat te ora e ta cai
abao toer na sanger. Pero semper
Tarcisio ta tene su manoe riba su
pecho.
E ora ai nan ta tira nan riba dj
i ta saca nnn braza pa ranca afor
loke e ta sonde bao di su panja.
Ma mes ora nan ta sinti un m&n...”
|
|
| 7 |
 |
“...21
UN JAAGDOR BALENTE.
(Miwun
mm
1. Bam tende un cuenta
Koe paree un bnia,
Ajera ma scapa
Na wowo di anga.
Mn
3. E bruto a busca mi
Coe tantoe legria,
Koe paree e kier boela
Meimei di mi pia.
5. Lastrando den stof
Min ta prde cabez,
Mi ta carga scopet
Ta tir aja mes.
2. LezandoJden mondi
Ala Blancacontentoe
Ta lamta mi tras
Boroto, ronkmentoe.
* m
4. I morto spanta
Pa su djente feroz,
Mi ta tembla, ta cai
Poi dj iomba mahos.
6. E bruto a moeri
Mi ta seca sodr,
Mi ta bolbe mi cas,
Companja dj cachr....”
|
|
| 8 |
 |
“....
El no tabata asina bobo manera
nan sa bisa di hende di coenucoe.
Es comedoruan di worst ta mira ca-
ra di es coenukero morto span t,,
casi jorando, ta paree nan koe su
curpa ta tembla i su cara a bira
bleek. Mitar spant>, nan a cont ki-
ko a socede; awor el ta dal un gri-
toe fuerte i coe un cara tristoe, el
ta bisa nan : Senjores I a caba pa
boso, tabatin veneno den e worst ai,
mi a busk pa via di raton i dja-
canan, koe mi tin den mageteina. No
ta posibel, koe un hude por figura
e mes sstado terribel di es hende-
nan; desesperacion a cohe nan coe-
rason, nan a bira razo i den nan
alteration un a tumba otro. Un di
nan tabata bebe aieta, otro lechi,
otro koffie curoe, asina tan toe koe
e por a guli. Dokter a bin], ma...-
nada Toer ta mira morto nan dilsn-
ti, nan tabata reconoc nan falta
i sinti duele di nan golosidad. Ma
awor nos coenukero a coeminza ha-
ri te s gud i i a bisa awor: Senjores,
no teme, mi worst no tabata falta
nada; solameute mi kier a paga...”
|
|
| 9 |
 |
“...29
V aria.
Manera pa rei edad di cnalkier hende, i lnna na cnal el a nace.
Bies e hende skirbi riba papel nmero di luna na cnal el a nace.
E nmero e mester multiplica coe 2. Despues e mester ^conta 5 acerca.
E suma £ mester multiplica coe 50. Anto e ta pone nmero di su edad
acerca i porfln e ta kita 250 i bisa cuantoe ta sobra. E dos ultimo
cijfer ta bisa su edad, i e promer cijfer, di luna na cual el a nace. Por
ehemplo sobr ta 822. Esai ta niflca, koe e persona tin 22 anja i koe
el a nace na di 8 luna, esta na Augustus. Poerba numa.
NO CODICIA COS
E general frances Cherin sint na
cabai, tabata camna na cabez di
un trupa di sold riba un camina
peligrosa den ceroena di Spanja.
Gada bez el mester a coerasha e
soldnan, koe mester camna na pia,
i koe tabata morto can sa di e ca*
mina largoe. Un di e soldnan a
perde tantoe respet pa e General,
koe el a grita malcontentoe: Bo por
papia di tene animo, bo mes ta
sinta riba cabai pero ami poberci*
to mester bai coe pia...”
|
|
| 10 |
 |
“... Dios. Boso toer sabi historia di
Abel i Kain. Abel, koe tabata bon.
hende, a ofrece na Dios bestia di
mas bon di su coral. Kain koe ta-
bata mal hende, a ofrece fruta di
mas maloe di su coenucoe.
Nan a boeta nan na un altar tra-
h di pida paloe, a pega nan na
candela, i pasobra sacriflcio di Abel
tabata gustoso na Dios, huma di
su Sacriflcio a subi na cieloe, pero
huma di sacriflcio di Kain a kecia
abao, pasobra Dios no tabatin gus-
toe den dj.
Es historia ta sinja nos dos cos.
lo. Koe tabatin dos sorto di Sacri-
ficio esta Sacriflcio Sangriente, manera
di Abel, Koe a mata un bestia, i 8acri-
ficio insangriente, manera di Kain koe a
ofrece fruta di tera.
2o. Koe nan a kima e cosnan i
asina a kibra nan. Pa esai nan a
reconoce Dios pa Donjo di 'bida i
morto, pa esai nan ta sinja, koe
nos ta depends henteramente di Dios,
koe nos bida i morto ta den ma-
i oe di Dios.
Den toer historia di Testament
Bieuw nos ta contra es sacriflcionan.
Sangriente di bestia koe nan...”
|
|
| 11 |
 |
“..., i tabata moenstra den toer cos
un sabiduria mas koe humana.
Mi jioe, asina e huez dii, lo mi pordona bo toer falta, i bo tata
lo haci mescos. Le- toema bo trobe na su cas, i 1e haci bo su heredero,
si bo kier mira bo locura.
Anto Girilo a responds : Mi ta contentoe, koe bo ta maltrata mi. Pa*
sobra mas bon Dios lo trata mi. Mi ta contentoe, koe mi tata a saca
mi foi su cas, pasobra lo mi haja un cas mas boenita na cieloe. Mi
ta contentoe, koe mi ta pober, pasobra lo mi haja rikezanan eterno. I
pa morto mi no ta spanta, pasobra di es manera lo mi gana bida eterna:
Anto huez a manda na boz al toe di zoeta Girilo di mas cruelmente.
Pero na scondir el a manda su soldnan di spanta Girilo sol, moen*
strando e es instrumentnan di tormento, sin haci ningun danjo. Asi
na nan a haci. Nan a prepara un candela grandi, nan a cohe Cirilo
pa tir aiden, nan a ^moeristr e cabujanan, 6 haaknan di heroe coe
cual lo nan ranca carni for di su curpa, ma Girilo no a moenstra
ni di minimo...”
|
|
| 12 |
 |
“...53
man alz& na cieloe i otro riba su coe:azon, awor koe e tabata bai pa-
pia riba su Bon Dios.
El a coeminza coe un historia corticoe di creacion como e tabata mi-
ra, koe es hoben no tabata s& absolutamente nada di dodtrina cristian.
Ora tera no tabatai, ni cieloe, ora no tabatin ainda ni ceroe ni pa-
loe, promer koe solo i luna tabata luza i ora no tabatin lamar ainda,
ni nada nada I)ios sol, eterno i todopoderoso tabatai.
I asina el a bini di creacion di mundoe na ceracion di hende, i el a
conta di paradijs. Winfred tabata tende coe atencion i de bez en cuan-
' do e tabata baha cabez. Ma un sombra scur a bin tapa su cara, ora
es eremita a cont, com promer bende a falta coe mandamentoe di su
Criador, i com pes motiboe morto i miseria a bini den es mundoe aki
com matamentoe i gera, odio i robo a bini den di hende, de la manera,
koe esakinan, na lugar di stima otro manera roeman, ta combati otro
manera enemigoenan i ta busca di soemete otro.
Si, bo ta papia berdad...”
|
|
| 13 |
 |
“...Anja 2.
Mum. 8.
ALJ L BLA] NCA
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
15 April ALA BLANCA TA SALI CADA DOS SEMAN. 1014
Imprlml na Imprenta dl Vlcarlato.
HE8U8 A RESUOITA.
/jfygs-sste
K
mmmm
mmm&m.
Scuridad di anochi tabata kita poco-poca pa briljo dushi di dia
nobo. Tabata proroer dia di seman. Ya tres dia curpa santoe di Hesus
tabata droemi den sepulcro, frio i sin bida. Di reoiente iin splendor ce-
lestial a jena e sepulcro scur. Hesua a latnanfca for di morto, glorio-
samente, pa no raoeri
mas. Su alma a bolbe
for di limbo, oenda el
a bai consola e alma
bustoenan, koe taba'
ta warda ai ora di
nan redencion, i a
drenta trobe den su
curpa. Hesus a la-
manta jen di gloria
i mahestad, coe un
boeniteza, koe tabata
combini na Jioe di
Dios,
Mira com Hesus a
troca. Toer senjal dj
sufrimentoe i hu tuil.
jacion, koe EI a wan-
ta deo ltimo dia di
su bida, a disparce.
E heridanan santoe
sol den su manoe, pia i costfa a keda, ma briljante di un boeniteza...”
|
|
| 14 |
 |
“...59
Tabata un bai-bini es mainta ai, pasobra Pedro i Ju an tambe a bin
mira. Nan a hanja piedra kit. i e panja, den cual nan a lora morto
di Hesus. Ma angel no tabatai mag pa splica nan toer e cos ai. Jen
di admiracion nan a bolbe bai Herusalem. Ma Maria Magdalena a ke-
da atras, jorando koe e no ta hanja su Maestro Dibino mas. E! a
buk su curpa poco pa mira den sepulcro i ata un angel toer na blancoe
tabata sinta na e lugar, oenda curpa di Hesus a droemi. El a pun-
tr: Muher, pakico bo ta jora ?
Maria a responds : Pasobra nan a kita mi Senjor i mi no sfii oenda
nan a pon.
Ora el a caba di bisa esai, el a bira su cara i a mira Hesus ta
para cerca dj. Ma el no tabata conoc. Anto Hesus dici coen : Mu-
her, pakico bo ta jora ? Kende bo ta busca ? I Maria, koe a corda
koe ta hardinero ta papia coene, dici: Senjor, si bo a hib, bisa ii
oenda bo a pon. Anto Hesus dici coene: Maria I I mes ora Ma-
ria a conoce Hesus i a sclama : Mi Maestro 1 i el a cai abao i a
ador. Mes ora...”
|
|
| 15 |
 |
“...,
Hesus tabata para meimei di nan, E mes, resuciti for di morto ber-
daderamente, coe e mes cara, mirada, sonrisa, koe nan tabata conoce
asina bon. '
I Hesus dici coe nan : Paz na boso. Ta Mi, no tene miedoe!
IVt OJI V I TRIUPO.
Un historia foi tempoe di Carlo Magno
(Nos a mira com Dankmar a crece te un hoben balente mescos koe
su tata, mientra Winfred tabata mas delegd, ma coesintir mas bon.
Nos a mira tamb com Walderic, es eremita, a doen promer instruc-
don den doctrina cristian.)
VJ. EnQperado ta rpapda jarpa Wolfert-.
Atrobe Wolfert a sali un dia huntoe Coe su jioe- i criarnan pa
jaagmentoe, di oenda nan tabatin coestumber di bolbe banda di anochi,
Tramerdfa nan a cai sinta abao den sombra di paloenan, pa nan des-
cansa nan ourpa poco, ora di repiente tocamentoe di un trompet taba,-
ta resona den bosque. Wolfert a lamanta para pe tende bon. Ta ki-
co? Dankmar a puntra toer edmiri. * .
Ta sonamentoe di un trompet, manera st usa na ehrcito di
Franconan, un dj hoben...”
|
|
| 16 |
 |
“... muchoe bon, no por a bini cld.
Cual di mi amigoenan lo tin compasion coe es homber ai
bisa cuantoe weboe tin den es macutoe? EmiiioDaveiaar.
^ drenta misa cabez abao ? Isaac Da costa Gomez
5. Pakico tortuga su wowo ta coire awa? JoseiBoeye.
6. Kico un criar a doena su shon, koe su shon a bolbe
doona e criar, koe e shon ni e criar no tabatin? Teresa Lmdor, s. wm.
7. Mi promer ta come jerba. Mi segundo ta morto. Mi
.tercero ta come pam.^ Kico mi ta? RomnioHasseimeyer,
8. Si bo ta jama mi, bo ta kibra mi. Ta kico mi ta? c. e vertsz.
9-1 2.3. toer para tin
4-5.6.7.8.9. ta nomber di muher
8,9.7.-6. ta un midir
4.1.8.9. ta un bestia
ta cos di hunga
ta cos di come
nomber di muher.
4.9.2.1.
8.9.-2.1.
6.7.-9.ta...”
|
|
| 17 |
 |
“...Solucion di Charada.
1. Sabaneta.
2. 4400 2200
4400
1.
2.
3
4
5.
2200
3. Roma 4. Cajon
5. Luna di Mei 6. Cin-
coe dede 7. Dia di nos
2200 morto 8. Cangreeuw
9. Cochero 10. Amistad.
6600
2200
4400
Charada.
Kn por moenstra koe 6 + 4 = 16 | | | | | 1 + 1 I I I
UnO ? J. M. Bethencourt.
Ki santoe tin na tera, koe no ta na cieloe ? Johan wever.
Kico bende por perde, koe el no tabatin ? Jozef cieide.
4 _23423 ta un bestia danioso,
l__54 nos ningun no ta gusta di banja un duioe,
5 -68 ta un herment di zapater. p- Armando Simon.
6.
7.
Pone dn cada cuadro un numero, foi
1 te 9, de la manera koe bo ta baja hun*
toe den e cuadronan foi ariba te abao
foi man robes te na man drecbi e sumadi 28.
8.
Kicosolda tin na su cabez, koe matroos tin na su pia? Enr. Ruiz.
Mi vromer ripiti ta gritoe di bestia.
Mi segundo i tercero mas parti bende kier ta.
Mi corihunto ta un bestia di carga. R- Molenaar.
1 2 3 4 ta nomber di un muber
5 6 7 8 9 ta un wega gustoso
8 9 3 4...”
|
|
| 18 |
 |
“...Anja 2.
Nnm. 12.
sya
1
ALA BLANCA
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
XO Juni
ALA BLANCA TA SALI
CADA DOS SEMAN.
1014
Impriml na Imprento dl Vlcarlato.
MARCIALO.
Leyenda Oriental.
Anochi a coeminza tapa su mantel pretoe riba Palestina, un di anochi*
nan boenita, koe solamente por observa na Oriente, camina aire ta balse-
m. coe olor suave di miles flornan, mientra bientoe ta soepla un freB-
cura agradabel den valjenan.
Hesus a regresa di un di su biahanan di cual cada paso tabata marc
coe un milagro di amor. Aw El a lamanta jioe di un pober biuda foi
morto, i regal atrobe na su mama.
Toer su Aposteloan tabata cerea djE ora El a drenta Herusalem,
acompanj pa un mucbedumbre koe a prssenei es milagro i koe te
ainda tabata hubila di admiracion i adoracion pa Salbador.
Denter di e multitud tabatin hopi mucha, i un di nan tabata Marcialo.
Marcialo tabata masb stim, di Hesus i a experimenta diferente
bez aprecio particular di su Maatro, i tabata companja nos Salbador
toer...”
|
|
| 19 |
 |
“... Walderic. Walderic mes no
por a sali pa motiboe di tantoe niebe koe a cai i toer cos tabata ma-
nera morto. Na dia di Pftscu di Naeementoe poco hende a bini misa.
Den di nan tabatin tarnbe e mucha homber di castiljo di Huno, koe
ya algun dia Domingo a falta. E tabata keha koe niebe a cai asina
duroe, koe ta por mes e no por a bini. Awe tampoco, na e fiesta gran-
di, lo e no a risca di bini, si e no tabatin di trece un respond^ ur-
gente i importante. Wolfert tabata maloe, bopi maloe mes. Eckbert
tabata cuid. E mes no a mir, ma foi cara serio di Eckbert el a haja
sabi, koe su maestro no tabata muchoe bon.
Awor tabata ora pues, koe e jioe lo bai cerca su tatai Asina solem-
nidad di Pascu a caba, Winfred a cohe catnina huntoe coene. El a
toema su boeki di reza i un baston basta duroe. Promer koe nan a
sali Walderic a doena nan poco lechi cajeute, caba el a doena nan
su bendicion pa es biaha trabahoso.
Tabata cai nan mashA pisA di pasa e poco distAncia. Cada bez
nan a baha te na...”
|
|
| 20 |
 |
“... reza pidi Dios pa bo!
Ma Emile, koe su coerazon tabata duroe, no kier a tende.
#
*.
Pco anja despues un hoben di 20 anja tabata biba na un kamber
mashA pober. Miseria i sufrimentoe a kita e flor di salud foi su cara.
Caientura tabata torment. Ai e tabata dro'emi abao, riba poco panja
sushi. Poco dia ainda i morto lo bin caba su sufrimentoe. E pober
hoben tabata Emile. Su mayor a moeri. Toer loke e tabatin el a
perde. Awor e tabata moeriendo di hamber. Nada nada no tabata sobr.
Toer camina l a busca judanza, ma toer hende a keda surdoe pa...”
|
|