| 1 |
 |
“... su encargo.
Tarcisio tabata camua wovo abao,
ora un senjora koe tabata adinirA
di su cara tan amabel i suave, kier
a hib coene, pe toema parti na
un fiesta. Ma Tarcisio dici coene:
Ta duel mi, ma min por drenta
coe senjora su 'deseo. Mi tin di haci
un cos mash& importante. I maske
cuantoe e senjora a insisti i a pidi,
el a sigui su camina.
Caba di sali foi stad, e tabata con
tra coe algun mueha di su edad,
koe tabata hunga coe otro. Nan ta
jam pe bin bunga coe nan, nan ta
rondon i kier lastr coe forza. Ma
Tarcisio ta scapa foi nan m&n i ta
sigui corre mashd liher. Esai no a
larga di hala atencion di algun pa>
gauo, koe tabatin mash& odio con-
tra cristiannan. Mirando e mueha
corre bai asina liher, coe su m&n
riba su pecho, nan dici coe otro :
Mira, sigur ta un mueha cristian,...”
|
|
| 2 |
 |
“...
contentoe: Esaki ta pa Winfred!
Toema aki, Winfred!" Na es palabra
e mucha chikitoe a lamanta foi son-
jo i coe un sonrisa riba su cara el
a toema e present foi m&n di su
roeman major.
Den esai tata di es dos mucha a
abri un camina den es mondi toer
cerA, huntoe coe su criar hoben. Nan
tabata papia nada, mientras nan ta-
bata subi mas i mas altoe, te ora
porfin nan a jega ariba. Ai nan ta-
bata mira para nan dilanti, meimei
di tronconnan, murajanan trabA di
piedra mashA grandi, i maske com
kibrA koe nan tabata, grandioso i
fuerte ainda.
Ata, maestro e hoben dici na
un tono, koe tabata moenstra su
contentoe. I su maestro tabata cam-
na pasa rond e murajanan kibrA sin
papia nada.
Nan mester a tabata un dia un
edificio grandioso, pasobra ni poder
di hende ni di tempos no por a turn-
ba su murajanan poderoso. Sola
mente dak, parti di mas altoe di
toren, i portanan tabata toer kibrA,
Ya foi hopi dia caba nan mester a
larga e lugar, pasobra jerba i hasta
troncon altoe...”
|
|
| 3 |
 |
“...
be lamanta den mi coerazon, paso-
bra mi tabata sabi, koe esai taba-
ta un dj casnan, na cual cristian-
nan ta adora nan Dios, maske e ta-
bata bopi mas chikitoe koe es otro-
nan, koe nos a mira banda dj rioe
Bbin. RabiA ma saca mi m&u i ma
tira un moketa, na es lugar maldi-
cionA. Mientra mi tabata para ai,
di ripiente a sali foi un otro casi-
ta, poco mas leuw, un eremita, 2)
un di esnan, koe ta rondea nos tera
desgraciada di Sahonia i koe ta bus-
ca di kita nos libertad, huntoe coe
nos diosnan i e coestumber bieuw.
Mi rabia a subi mas ^ltoe, mi m&n
tabata tembla, i mi tabata pa ma*
ta es miserabel ai coe mi lanza.
Pero mi a corda, koe ta cobarde,
di ataca un homber solitA, koe no
por defendle.
Ma si bo no kier biba huntoe coe
es eremitano ai, Gero a responde,
pakico anto bo tin di hala atras ?
Anto homber mas fuerte mester ba-
ha pa esun mas zwak ? Abo, koe ta
saca oso i lbonan foi lugarnan di
mas scondir, lo no spanta pa bo i
kita foi es lugar pe busca su...”
|
|
| 4 |
 |
“... hende, koe a salb, a
keda, esaki a disparce. Jegando na
cas di su mayor, nan a mira un
bez na su cara bleek, koe cualkier
cos mester a pasa nan jioe. E ma-
cha a conta loke a socede, i com
es anciano a scap.
Inmediatamente senjora Allen a
manda su criar bai busca es ancia-
no, pa moentr su gratitud, ma
enbano. Maske cuanto el a busca
i a informa toer camina, ningun
hende no por a bisa, ta kende es
anciano tabata.
*
*
Diez tres anja despues e mes jioe
muher di general Allen a comber-
ti i a bira catolieo. Su mayor ta-
bata protestant, ma pa lezamentoe
di boeki maloe, inmoral i contra
religion, el a per de toer su f, te
na dia el a hanja di un manera
milagrosa f catolica.
Eva Allen, asina e tabata jama,
tabata na Yillemarie, na pensio-...”
|
|
| 5 |
 |
“...* AnSa 2. *"m' 7' I
AT,A BLANCA
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
I April
ALA BLANCA TA SA LI
CADA DOS SEMAN.
1014
/IV
IMPRIMI NA ImPRENTA Dl VlCARIATO.
UN HOBEJN BALENTE.
Na an ja 257 emperador Valeriano a coeminza un poersiguicion cruel
contra cristiannan. Den di martirnan, koe a moeri durante di es poer-
siguicion, tabata un hoben jama Cirilo, koe lo mi conta su historia. Su ma-
yor tabata den di mas ricoe i nobel di e stad Cesarea. Maske nan ta-
bata pagano, Cirilo tabatin felicidad grandi di conoce religion berdade-
ra, ya foi fhikitoe, i di ricibi Sacramento di Bautismo.
Kende a sinj, nos no s. Pero esai ta sigur, koe semper e tabatin
e dusbi Nomber di Hesus den su boca, i koe e tabata jama e mes Cris-
tian, promer koe su mayor por a sospecha, koe e tabata sabi algo di
Cristianismo. Pesai nan tabata mash admir di su wega stranjo, koe
nan tabata mira pa un oapricho di mucha, ma koe Cirilo mes tabata
mira pa cos masba, serio. Di nada e tabata papia asina tantoe sino...”
|
|
| 6 |
 |
“... i largoe, no tabata paree es tata brutoe I
Winfred tamb tabatin ocasion awor pa mira es homber di Dios for
di mas acerca. E mester tabata un homber di basta anja caba, asina
el a pensa, maske e cara, koe a bira bleek i deleg. pa ajuno, tabata
pon paree mas bieuw. Ma e calmo suave i trankno, es amor compasi-
vo koe tabata lombra den su cara i den su wowo cl., a pone florece
den coerazon di Winfred un bida nobo, manera un jobida dushi, despues
di un tempoe largoe-largoe di secura, ta haci flornan rebiba.
Bo ignorancia ta lamanta mi compasion, mi jioe. Bo ta desea di ten-
de algo di Esun, koe a trece salbacion pa nos toer ? Bien, lo mi instrui bo
den su doctrina, eremita a bisa. %
Bam sinta abao Winfred a papia di un tono alegre, conto, mi ta
ol pa tende....”
|
|
| 7 |
 |
“... di es cerbez, koe Gero i Eckbert a
traha, hasta e dianan ai Winfred no por a sali foi castiljo, maske cuan-
toe e tabata moenstra su disguste i aversion di wega.
Manera aire pisfi promer di un jobida duroe, toer esai tabata primi
riba coerazon di es hoben. Poco bez num& i anto pa poco momento e
por a bishita Walderic, es eremita piadoso. Pes motiboe e tabata sinta
corda mas bez riba loke es eremita a sinj caba. Oen esai e tabata ha-
ja consuelo i alivio i tabata duel e, koe e no por a participa nada di
su f nobo i di toer loke tabata haci ricoe i contentoe asma den su
coerazon, na esnan koe ,e tabata stima. Ayl pensamentoe sol caba. di
odio di su tata contra siguidor di Cristoe, tabata pon tembla pa su
ka brutoe. Unico cos, koe e por a haci pa su tata' i roeman, tabata
recomenda nan na su Salbador, pidiendo E, koe lo E hiba nan tamb
un dia den camina drechi....”
|
|
| 8 |
 |
“... respeto i coe miedoe.
Su frenta anchoe tabata lombra dj sabiduria grandi, koe ta bini di Dios"
Carlos tabata bistf tnashfi senciljamente. Es insignia di su dignb
dad e tabata bisti nan na fiestanan grandi sol. Un cinta di oro rond
di su frenta tabata nico senjal di su dignidad. Ma ninguri, koe a mira
maske tabata un rato num&, es figura grandiosa, coe su schouder anl
choe, por a duda, koe es homber aki tabata esun, koe cada un taba-
ta papia su nomber coe respeto, emperador Carlos, dominador di
mundoe. Ki un mahestad tabata companja toer su movementoe ki un
mahestad tabata brilja den su wowo, ora e tabata mira es muchoe-
dumbre grandi su dilanti. Sigur e tabata un emperador, koe tabatin
marca di Dios riba su freufca,- un dominador manera mundoe no a
mira nunca ni lo no mira nunca mas....”
|
|
| 9 |
 |
“...5
toer hende 1 tabata sinti na sa lugar meimei dj bestianan furloso sol,
koe e tabata bringa coe nan.
Nunca e tabata papia ai ud palabra riba su jioenan, ni tabata
kier pa Eckbert papia riba nan. Maske amor pa su jioenan a gana riba
su odio di Franconao, sinembargo es odio tabata kima bundoe ainda
den su coerazon. E vinculo den di dj i su jioenan e tabata mir
kibr. pa semper. Awor koe nan tabata Cristian i sirbidornan di em-
perador Carlos, e no por a reconoce nan mas pa su jioenan. I toch, e tabata
corda riba nan, dianan largoe.
E no tabata molestia coenukeronan mas, como el a stop di desea
poder i rikezanan. Pakico pues toer esai, awor koe su speranza pa Iar-
ga pa su jioenan un bon herencia, a bai. E tabata ocupd coe jaag-
mentoe sol; hasta regalonan boluntario el tabata nenga nan.
E tabata evita cas di Walderic coe ansia, mashd poco bez nan ta-
bata mir for di bosque. Pero su odio bieuw pa es homber di Dios i
pa toer discipelnan di Cristoe a bira mas grandi ainda...”
|
|
| 10 |
 |
“...83
cas, camina Apostel-
nan tabata, pa mira
kico a socede. Anto
S. Pedro a toema pa-
labra i a coeminza
papia coe nan. I maske
es hendenan tabata
fo'i diferente tera i
tabata papia deferente
lenga, cada ua tabata
tende S. Pedro papia
dn su mes leDga. Toer
a keda mash. admirS
i masba hopi a com-
berti.
Mi amiguitonan, lar-
ga dos haci mescos
coe ipostelnan i pre-
para dos bon tambe
pa binimentoe di Spi-
ricoe Sautoe. Reza bon pa Spiritoe Bantoe baha riba boso na dia di
Pentecoste. Si boso reza bon, Spiritoe Santoe lo haci bofb sold
chikitoenan, ma baiente di Cristoe, koe ta sirbi nan Rey semper fiel-
mente i semper ta haci loke El a manda.
LUOHA I TRINFO. '
Un historia foi tempoe di Carlo Magno,
(Winfred, koe a drenta combento di San Gallen, a baja licencia di
su Superior, di bai cerca su tata, pe mira di comberti. Pero su tata
a nenga di tend i den su rabia el a bera di mat. Anto Winfred a
bolbe cerca es eremita Walderic i a moenstr es boekman boenita...”
|
|
| 11 |
 |
“... corte, oenda e tabata haja inatrue-
cion, e no tabata gusta, i hopi bez ma terne, koe eaai lo lamanta ra'-
bia di emperador. Pero mi ta kere koe deapuea di algun anja el a bira
un bon crietian i un cabaljero balente i mi ta apera, koe Bon Dioa lo
doena mi fabor di mir atrobe, paaobra semper mi a stim como un
roeman, maske cuantoe koe nos tabata diferente un di otro.
I cuantoe tem bo a keda na corte, mi roeman ? Walderic a puntra.
No maa di trea luna, Winfred a aigui. Cuantoe maa Dankmar
tabata haja guatoe den ea bida, jen di boroto, menoa e tabata guata
mi. Mi no tabata atima e boroto di arma i pa cabai biboe i balente
di gera mi tabatin miedoe. Pero riba mi zelo pa sin ja mi instructor
tabata maah, contentoe. I toch, maske cuantoe mi tabata atima di sinja i
mi tabata admira emperador, mi tabata prefera di bolbe cerca bo, mi ta-
ta, den ea mondi soli t i trankilo. Ea cos ai tabata molestia mi, mei-
mei di toer es hendenan, koe tabata rondona emperador.
Mi no a bisa eaai na...”
|
|
| 12 |
 |
“... toer
ta fiel amiganan di Ala Blanca.
Josefa Arnemann. Roodeweg No 6. Curagao 15 'Mei 1914.
Mi Amiguitonan.
Mi ta mash, contentoe koe e charada di premio a cai tantoe na
boso gustoe. Ma haja ya hopi solucion i mi ta spera hopi mas ainda.
Lastima, koe mi no por dqena toer un prijs boenita. Esai lo mi
kier a haci coe mash gustoe, pero boso ta comprende, koe ta por mes
mi no por haci esai. Toch esai no mester haci boso perde animo. Manda
toer resultado di boso trabao. Maske kizas e biaha aki bo ta keda sin
haja premio, por ta koe te otro biaha boso ta haja mehor suerte. Mi
ta spera koe e biaha lo jega pronto. Animo!
Mi ta mash contentoe, koe mucha muhernan tamb ta coeminza
manda charada. Awor s cos ta bai bon. Mucha muher ta bai poesta
coe mucha homber. Keu lo gana ?
Mi ta jama es amiguita di Ala Blanca mash danbi pa e historia
boenita, koe el a manda. Sigur-sigur e ta haja un lugar pa fiesta di
Asuncion di La Birgen. Mi ta spera koe lo no keda coe esun sol ma
koe hopi...”
|
|
| 13 |
 |
“...94
Mi tin derecho xY\ bini aki Winfred a responde. Bo no conoee mi
mas, Eckbert, sina lo bo no stroba mi di bini cerca mi tata.
Awor Eckbert a mir den su cara. Cieloe mio el a grita. Ta
bo, Winfred, den bistir asina I No rabia riba mi bistir Winfred dici,
lo bo sin]a di stimle.
Ma bo tata ? Le. wanta bo na su banda den un bistir asina ?
Awor e no sd, kico ta socede rond di dj I
Larga mi anto i no haci cuenta di loke lo socede. Bo kier permiti
mi, Eckbert, di keda cerca dj ?
Maske Eckbert no por a dicidi ainda, e no a risca di saca Win-
fred afor, ora esaki tabata na roedia dilanti di eama di Wolfert.
Foi su tino, es enfermo tabata mir. Winfred a toema e manoe
cajente di su tata, a hiza su cabez i a primi na su coerazon toer
esai el a larga socede, e no tabata sd den kende su braza e tabata
sosega.
Foi e dia Winfred no a kica mas foi cama di enfermo, ni di dia
ni anochi. Toer sirbishi koe antes Eckbert tabata haci, el a toema
riba dj. Gontinuamente su wowo tabata...”
|
|
| 14 |
 |
“... por doena boso toer un premio. Pero esai min
por, maske cuantoe mi ta gusta, boso mes ta comprende.
Sinembargo no perde animo! Maske awor bo no a gana nada, pron-
to mi -ta spera di doena boso un otro chens.
Awor mira solucion dj tres charada di premio.
1. Een goed woord vindt een goede plaats.
2. Cos di loco.
3. Un huerfano, pasobra*e ta para sol riba mundoe.
Kende ta awor e feliznan, koe a gana premio ? Mira nan nomber aki;
E cincoe koe a gana PROMER PREMIO ta:
Carlos Juliao, Sebastopolstraat 14.
Henriette Kwartel.
Rosa Jansen, Sanchisteeg.
Hos de Lima.
Aristides Alberto Servage, Monteberde 14.
E cincoe koe a gana DI DOS PREMIO ta:
Emilio Davelaar.
Aloisia Palm.
Emma Felix.
Eduardo Muskus, Bonaire.
Clarita Wasker, Sta. Maria.
E cincoe koe a gana DI TRES PREMIO ta:.
Stefaan Pedro, S. Willibrordo.
L. A. Scliwengl, Sabaneta, Aruba.
Celia Maduro, Pietermaai.
Simon Pieter, S. Willibrordo.
Remilio Rudolf.
Toer mi feliz amiguitonan, mi ta doena nau pabien i otronan...”
|
|
| 15 |
 |
“... toer mi tin cuater silaba.
Mi promer ta den a-b-c.
Mi segundo ta den musica.
Mi promer i mi segundo toer para tini.
Mi tercero i mi cuarto ta un color masha decente i
respeta. ' .,
Mi conhunto ta nomber di un amigo masha stima
di muchanan. Kende mi tai a e van uijtrecht
7. Ken por pone e letternan: jaaoerntsd
asina, koe bo ta hanja nomber di un lugar masM conoci
na un di tres isla: Bonaire, Aruba Curasao. ncm Arend.
8. Cuantoe weboe e gigante Goliath por a come, ora e
tabata na ajuna? sol n caaeres
9. Ken por moenstra koe 19 1 = 20. J m Bettencourt
10. Mi to weita un bandeia, ni maske mi kier bah, mi
no por. Kico mi ta? N Debrot...”
|
|
| 16 |
 |
“... biba na Lutecia. E tabata un homber
masha balente i probto su calidadnan ezcelente a gana confianza i sti-
macion di su subditonan,
Maske e tabata educ& den paganismo, e tabatin mchoe sintir pa
no comprende locura di toer loke paganonan tabata kere. Di doctri-
na cristian alcontrario e tabata papia semper coe gran admiracion.
Pesai e no por a aproba, koe emperador i otro regentnan tabata
poersigui Cristian asina tantoe. Sinembargo el a manda kibra misa-
nan catolico na algun camina, pe por spaar e tempel biboenan, koe
ta catoliconan mes. Sanger di Cristian e no a drama.
E mes tabatin hopi empleado i sirbiente na su palaci i oficialnan
na su ehercito, koe tabata Cristian, i nunca el a stroba nan den nan
ehercicionan religioso.
Pesai toer a keda mash admir, i sustfi, ora un dia Gonstancio a
jama nan toer i a papia coe nan na un tono brutoe:...”
|
|
| 17 |
 |
“... forza di arma sol, ma koe mester a civiliza i instrui nan.
Pero despues di dianan di trabao duroe, dianan di fiesta no ta-
bata falta tampoco. Tal fiestanan tabata sirbi principalmente pa paga
mritonan i lamanta birtud i animo di otronan. E gran emperador
tabata s di gana coerazon di toer.
E tabata coestumbra e hobennan koe tabata na su corte, na di-
berticionnan nobel, pa ora nan bolbe na nan patria, nan no entrega
nan trobe na e fiestanan hrutoe di salbabenan.
Carlos a regres di su gera contra Dansnan. Triunfante el a
drenta Aken i coe fiestanan grandi a celebra su victoria.
HeDter corte di Emperador a reuni den sala grandi di su palacio.
E palacio tabata mash boenita dorn coe marmol di diferente color
i imagenan magnifico, koe el a trece foi otro teranan. Mei-mei di
su hendenan di corte, Carlos tabata sint riba un trono di oro.
Maske su bistir di coestumber tabata mash senciljo, awor el a bisti...”
|
|
| 18 |
 |
“... koe e tabata coestumbrA di
pasa su dianan den ciudadnan grandi di Galia i Alemania, na
camponan floreciente di Italia i Spanja.
Promer el a sigui e rioe Murr, ma poco-poco e valje tabata bira
mas pertA i barancanan grandi tabata stroba su camina. Anto el a
cohe un camina den mondi, pa cual e tabata spera di jega e dia mes
na Castiljo di Hunonan.
. Ma scuridad di anochi a bin sorprend, de la manera koe tabata
imposibel pe di sigui su camina. Hasfea murmuljo dje rioe Murr e no
tabata tende mas i ansia, koe podiser el a cobe camina robes, a
podera di dj. Anto el a baha for di su cabai, a marr na un paloe
1 a cai droemi abao pe warda habrimentoe di dia.
Maske ki balente i sin miedoe el a bringa semper contra enemigoe-
nan, un ansia grandi a podera di dj, awor koe el a hanj obligA di.
pasa anochi den es mondi grandi, koe e tabata sabi koe hopi bestia
feroz tabata biba den dj. Com lo e defende su curpa contra nan, acaso
si nan bini riba dj!
Su cabai tambe tabata spantA i a...”
|
|
| 19 |
 |
“... coerazon coe otro, Dankmar tabata oonta su roeman
di toer su biahanan na teranan stranjero i di toer su combatenan.
Winfred tabata cont di es dianan contentoe koe el a pasa den com-
ben toe i com -el a bolbe na su ipatria i a logra porfin di gana su
tata pa Cristianismo. No por describi legria di Dankmar, ora el a
tende koe su tata a bira cristian i koe toer dia, promer di baijaag,
e tabata bin reza den kapel.
Tabata mei anocbi caba, mientras nan tabata sinta combersa ainda.
M^a porfin nan a cai droemi, nan coerazon jen. di legria, contentoe
l felicidad, koe nan a mira otro atrobe.
JJa (2astiljo.
Tononan clfi, di klok a spierta Dankmar mainta tempran foi sonjo
i maske e tabata sinti su curpa cans, ainda dj biaha largoe, el a
lamanta, pasobra su roeman a -bin tris: Dankmar, ora a jega. Tata
ta den kapel caba. Bin contr ora el caba su oracion.
Nan dos a bai kapel, Dankmar principalmente tabata mashfi con-
mo Vi. Mientras Winfred a dreuta, el a keda para afor, wardando
ora koe...”
|
|
| 20 |
 |
“... bo gustoe. Maske
bo ta kibra un calbas, podeser net na ora koe bo dooshi
tabata cerca cla, ta nada. Bo tin mas calbas ainda.
Mula punta di bo sambechi mas scerpi. Pacnchi bo tin
hopi,' no ? Sin paoenchi bo ta gana nada. Bo mester pusta
coe bo amigoe. ken di dos lo trah mas fini.
Bam, man na obra. Aham Mi tin un cos mas. Falta
poco mi a lubida. E carni i pepita, koe bo ta hanja paden
dje calbas, no mester tira afor E coerazon di calbas bo
ta doena na bo mama. Bisa, mama, traha stroopi coene.
Ta un remedia famosa pa verkoud i dolor di garganta.
Pronto mi ta spera di mira e boenita cosnan ko bo a
traha. E figuranan. aki ta sirbi pa ehemple i pa model.
Bo mes ta basta ingenioso pa fabrica otro cosnan mas
boenita ainda.
Adios. Buen exito. Pero cuida no corta bo man !!!...”
|
|