| 1 |
 |
“.... Sin pia mi ta camna toer camina
instrui i diberti hende. Kende mi ta ? r. Hasseimeiyer
5. Kende por scirbi Amsterdam coe 7 letter ? a servage
6. Kico ta carga corona i el no ta rey, scama sin koe
el ta piscar ? Manuel Palm
7. n tata, mama i dos jioe mester pasa un rioe anchoe, i
no tin un otro judanza. sino un ponchi koe no por carga
mas koe 150 liber. Pero e tata. i mama ta pisa cada un
150 liber i cada jioe 50 libr. E ponchi sol no por pasa
e rioe. Com e famia mester haci, pa nan toer gana na e
otro banda? Johan Pletera
8. Mi promer ta un bladchi, mi segundo tambe ta un
bladchi. Ta kiCO mi ta ? Hose Fundador
9 Pensa un numero di tres cijfer, di e mes cijfer bo
mester cambia promer i e ultimo coe otro, pa ehemplo si
bo promer cijfer pensa tabata 691 e di dos ta anto 196....”
|
|
| 2 |
 |
“...39
mos mi no por keda mas. Mi a
corda koe e bosque aki ta liber i
sin ningun hende, koe ta biba aden,
mi tabata corda trobe riba es dia-
nan feliz, koe ma pasa den nos bos-
quenan di Harz, ma........ ma sali
ganjA.
Mi sabi, maestro, koe oso i lbo-
nan ta biba aki cerca i koe den
anochi nan ta pasa rond aki banda,
pesai ma waak mashA bon riba bo
fioenan. Ma mi a corda tambe, koe
no tin nada di terne, oenda bo ta do-
mina coe bo laoza, Gero a responde.
Bo a corda bon e befe a bisa.
Mi no ta homber pa larga spanta
mi pa ki enemigoe koe ta. Ora e
tabata papia es palabra, hende por
a tende su rabia i e dici: ,,No, tin un
otro ta biba den es lugar aki, un,
koe mi ta odia coe odio di mas
grandi. Mas calmo el a sigui.,, Awe
ma jega den es valje, cerca di rioe,
oenda mi no a jega te ainda. Ma-
shA admirA ma ripara riba un cero
chikitoe un casita, trah di paloe i
rama, i abri padilanti. Oen e casita
tabata para un altar coe un cruz
riba dj. Anto e odio mortal a bok...”
|
|
| 3 |
 |
“...
maestro. Com nan a keda tolondr, ora Wolfert a doena nan di cono-
ce koe e kier a bai mes ora trobe. Ma Gero, e homber bieuw 1 pru-
dente, a papia bon i pa via di Winfred i Dankmar, su dos poe, e tata
a larga su plan. Awor e tabata mira e bosque pa su herencia, koe
su diosnan a confi. I 1e ward liber, sin koe ningun no bin mishi
coene. E sol lo domina den dj i e siguidornan dj religion cristian,
koe e tabata desprecia i odia asina tantoe, 1e saca nan toer ator 1 tene
nan leuw foi su posesiou.
Esai tabata idea dj Sahon balente 1 soberbe.
III- Uq jaagden balerjte.
Wolfert tabata un jaagdor balente. Na lugar di panja di coestumber,
e tabata tapa su curpa coe cueroe di bestia, mescos coe su poe 1
su criarnan. Pronto nomber di donjo cobo di castiljo di Hunonan a
plama hasta te for di mondi, oenda e tabata domina. Eckbert tabata
cambia cueronan di bestia, koe nan a mata, pa diferente articulo di
uso i herment, pa pam i lechi. Den poco tempoe e coenukeroenan li-
ber, koe tabatin nan...”
|
|
| 4 |
 |
“...45
castiljo ruiD, nan a
traba un dak i por-
tanan nobo, bon du*
roe, i un brug di pa-
loe diki riba es awa,
koe tabata rondona
su muraja. I promer
koe cincoe anja a pa-
sa, e Gero bieuw ta-
bata vrardacaba ban-
da di castiljo algun
bestia, baca, earner i
cabritoe, koe taba-
ta di su mastro.
Eckbert tabata reco-
he un cosecba ricoe,
i no tabatin mester
di semia di otronan
mas pa su coenucoe,
koe e tabata cera
coe un trankera di
soempinja, pa prot-
g contra bestianan
froso.
Segun koe Wolfert
su fama a crece, el
a toema un sorto di
poder riba e coenu-
keronan liber. Loke
antes nan a doen
boluntariamente i pa
gratitud, awor el a
coeminza pidi pa tri-
bute, hasta coe forza
i amenaza, si tabatin mester, I ai di esnan, koe no kier a cumpli coe pidi men-
toe di e jaagdor terribel! E por ta sigur, koe oso 6 lobonan voraz, tacaiden
su coral di bestia, koe toronan brutoe i sbimaron ta destrui su plan-
tamentoe. JJo a dura largoe, koe hende a coeminza papia...”
|
|
| 5 |
 |
“....r''Y
^ %
||1T J
*mmm
mm
mm
Blffi
mmm
Stasi
mM
Mini!
mm
IBM
sp
mUM,
mm
PiMPP
SSSfifflr*
mm.
mm
nm
mm
wm
mm.
mm
i
mtm
IlllMi
mm
wmmmm
Ora e troepa di jaagdor a jega acerca, el a bai na cabea djtroe-
pa i dici coen: Na nomber dj emperador poderoso, Carlos 1 Bo ta
esun, koe nan ta jama Wolferb, e jaagdor. balente ?
Si, mi ta Wolfert a responde. Kico Carlos kier di mi ?
Emperador a jega na tera di Suaben, e nuncio dici, i ai nan a
acusa bo, koe bo ta kibra paz, ta oprimi bombernan liber, ta despre*
cia religion, ta poersigui e sacerdote di Dios i ta stroba Cristiannan
di bai asisti na su predicashi. Pesai emperador ta jama bo i bo dos
jioe, pa bo bin doena cuenta i disculpa bo dilanti di su tribunal na...”
|
|
| 6 |
 |
“... jaagdor di castilio di Huno.
Wolfert coe su dos jioe a drenta lugar di huicio, coe paso flrme
manera si e tabata sin miedoe.
Bo ta Wolfert, e jaagdor ? Bo no a nace den tera di Alemannan.
Di enda bo ta bini ? Asina emperador a papia, mientras su wowo
tabata fihd firme riba cara brutoe di Wolfert.
Mi ta un Sahon, sac& foi mi patria pa bo. Privfi di toer mi
biennan, mi tabata rondea toer camina, te ora mi a jega den es bosque
brutoe ai. Ma hanj sin hende, el a paree mi bon pa jaagmentoe, p e-
sai ma pone mi bibar aiden, Wolfert a responde calmo.
Mi a tende esai. Tamb ma hanja sabi, koe bo a mata hopi bes-
tia danjoso, pa cual motiboe e coenukeronan, koe ta biba aibanda, a
doena bo boluntariamente regalonan foi nan bestia 6 di nan coenucoe.
Ma coe esai bon tabata contentoe. Sin ningun derecho bo a exigi tri-
buto. Bo a oprimi hombernan liber, i pa domina mas facil riba nan,
bo a busca un troepa di homber brutoe, koe ta juda bo den bo deli-
tonan. Porfin, bo 3 desprecia religion...”
|
|
| 7 |
 |
“... den interior dj tata desgraciado
i bende por a ripar na su cara. El a bira bleek di ansia, caba cord
di rabia i su lip tabata primi duroe riba otro. Su wo wo tabata lorn-
bra di un candela spantoso. Dank mar a cohe su tata ten i a grita
jen di ansia: Min ta larga bo, nos ta homber liber, nos no tin nin-
gun cuenta coe poder di emperador. I coe wowo jen di rabia el ta-
Bata mira emperador. Ma Wolfert a rank foi su braza coe forza duroe.
Bo ta mira aki bobennan emperador a bisa foi famianan di
mas nobel di teranan cristian. Nan a bini na mi corte pa nan banja
instruction den coestumber cristian i den birtudnan di cabaljero. Den
di nan to mi toema bo jioenau tambe, i si nan ta moenstra nan dig-
no di mi proteccion, nan lo no falta e berencia, koe ta combini un
bende nobel.
Wolfert a dicidi. Amor di su jioenan a triunfa riba su orguljo i su
odio. E no kier a tira su jioenan den perdicion.
Mi ta doena nan e di coe boz firme.
Bo mes, Wolfert, asina emperador a sigui papia...”
|
|
| 8 |
 |
“... priminti di cria mi jioenan
manera boben liber i nobel 1 i el a hinca nan den un bistir di mon-
be I Venganza I venganza I Maldicion riba su bipocresia koe el a ganja
mi coe ne 1
Mi tata, no acusa emperador, Winfred a papia. Dankmar a bira
na su corte un cabaljero balente; ami a toema es bistir pa mi mes
boluntad, pasobra mundoe no tabata gusta mi i mi no tabata stima
borotd df arma. Anto emperador a cumpli coe mi deseo ardiente i a
percura pa nan a toema mi na e combento boenita di San Gallen.
Coe es palabra un rahia irresistibel a cobe coerazon di Wolfert. Coe
forza brutoe el a tira su jioe for di dj i a grita :
Miserabel 1 Bo mes a scohe es bistir, koe ta un bronguenza pa un
bomber liber i nobel! Mi a kere, koe bo tabata un cabaljero, cristian
si, ma sinembargo balente i wapoe i bo a bira, abo, perfldo, un bron-
guenza pa bo tata ; bo a larga feita bo cabez manera un catiboe i na
lugar di poerba forza di bo braza bo ta hiba un bida flobo sin baci
nada. Bo trabao ta di hinca...”
|
|
| 9 |
 |
“... cadena.......lastra mi bai.... Anto el a hala
rosea i a grita : Mi ta liber...liber....victoria...victoria I
Auto el a moeri calmo i soseg.
|
(2astilj0 di £ufoia-
Despues di deramentoe di su tata, Dankmar no por a keda mas
largoe na Castiljo di Huno. El a toema despedida di au roeman...”
|
|
| 10 |
 |
“..., koe toer e miles di hende, koe e dia Domingoe tabata presente
aja dilanti di cueba, a fiha nan bista riba dj sol.
IX.
GOBIERNO TA BAI MISHI DEN E ASUNTOE.
E muchudumbre di hende, koe e dia Domingoe ai tabata presente na
Massabille tabata mas numeroso coe nunca. Entusiasmo di un, i curiosidad
di otronan a hiba toer dia mas hende aj. Ademas pa via koe e dia tabata
dia Domingoe, masha hopi obrero a probecha di nari dia liber di bai aja
tambe. E dudoso- i cobardenan, koe te ainda a keda sin bai, keriendo e
asunto pa un cos di superstfeion, mester a keda ketoe, como nan a hahja
nan babuca drlanti e entusiasmo general di henter pueblo. Na toer camina a
forma grupa di hende, combersando riba e cosnan maraviljosa di gruta, i
cada bez ora un hende a caba di conta su impresion, experimenta dilanti di
cueba, un gritoe di hubilo a lamanta for di e grupa.
Apesar koe no a socede absolutamente nada desaregla aja banda di rio
di Gave, sinembargo autoridad civil a huzga bon di mishi awor...”
|
|
| 11 |
 |
“... direccion, lo bo mira koe
algun chispa electrico di can-
dela ta sali for di su lana i pasa
riba bo m^n. Pero np toer ora
e experimento sa logra. Si tin
weer di awa i aire ta poco h-
medo si bo mSn e poeshi
no tin grado suficiente di calor,
e kenshi no ta sali muchoe bon.
Mehor bo haci di manera
siguiente, pa bo experimento
sali perfectamente bon:
Boeta un stoel mei-mei den
kamber. Mira bon koe e stoel
no ta para contra muraja ni
contra mesa; di modo koe hert-
de por camna liber na toer
banda rond di dj. Boeta e
4 piarian dj stoel den 4 glas
sin pia, pero nan mester ta bon
secoe sin ni un gota di awa
den nan. Ta claro, koe bom di
e glasnan mester ta basta fuerte.
Un mucha ta bai*sinta riba
e stoel, hiza su pia boeta riba
spor dj stoel, net manera es
figura aki ta moenstra. Pone
awor un poeshi mansoe riba su scochi, koe el mester tene bon duroe na
un dos di su pianan. Awor un otro hende mester bini i strijk e poeshi
algun bez coe mSn riba su lana. Si no tin weer di...”
|
|
| 12 |
 |
“... candela for di toer e dos hendenan.
Pater Noster di un Wardador.
Nota. San Francisco di Sales, obispo di Genve, (Suizia) a meri na anja
1622. El a comberti 72.000 heregenan. El ta jama obispo paciente i paci-
fico. Den su tempoe tabata custumber, manera te ainda 'na Italia, koe toer
hende tabata reza oracion di Nos Tata, Ave Maria i Credo na latin.
Ora un dia San Francisco di Sales tabata haci un biaha apostolico, pa-
sando ceroenan di Savoya companja di su Vicario general, el a topa coe
un wardador chikitoe, koe tabatin basta earner koe tabata come sosega
na barica di un ceritoe. Distraido sinta abao den e jerba koe tabata dorna
e lugar manera un tapijt luhoso, e wardador chikitoe tabata cortando uri pida
paloe brutoe, for di cual el a forma un cruz. Coe un pida- cuchoe bieuw
koe cada bez el mester a pasa su boca riba un piedra pe moel, el
kier a traha e cruz; na e trabao ai hende por a mira ki un spiritoe bir-
tuoso e mucha tabatin, hasta den su tempoe liber mes. Mes ora koe...”
|
|