| 1 |
 |
“.... Sin pia mi ta camna toer camina
instrui i diberti hende. Kende mi ta ? r. Hasseimeiyer
5. Kende por scirbi Amsterdam coe 7 letter ? a servage
6. Kico ta carga corona i el no ta rey, scama sin koe
el ta piscar ? Manuel Palm
7. n tata, mama i dos jioe mester pasa un rioe anchoe, i
no tin un otro judanza. sino un ponchi koe no por carga
mas koe 150 liber. Pero e tata. i mama ta pisa cada un
150 liber i cada jioe 50 libr. E ponchi sol no por pasa
e rioe. Com e famia mester haci, pa nan toer gana na e
otro banda? Johan Pletera
8. Mi promer ta un bladchi, mi segundo tambe ta un
bladchi. Ta kiCO mi ta ? Hose Fundador
9 Pensa un numero di tres cijfer, di e mes cijfer bo
mester cambia promer i e ultimo coe otro, pa ehemplo si
bo promer cijfer pensa tabata 691 e di dos ta anto 196....”
|
|
| 2 |
 |
“...8
Ma percura bon bo no toema e mes numero, ma un otro
basta koe ta di tres cijfer. Bon, awor.bb ta kita e mas
chikitoe for di mas grandi. Di es sobra di e som mester
cambia tambe e promer i e ultimo numero. Anto dos dife-
rente numero, esta e sobra i e otro numero cambia bo mester
conta huntoe. Bon. Sin mi sabi cual numero cada mucha
a pensa, toch lo mi bisa otro siman na cada un kico ta pro-
ducto di su ultimo som.
- Rectecclon
10. Ki sorto di bela ta cende mas largoe (si toer dos ta
na principio mes largoe) bela di was di altar, of bela di
permacet? Redaccion
UN KENSHI
Kende por corta un buracoe aaina grani den un tarheta postal, koe
el poi pasa su cabez den dj ?
J^olixcioii.
Bo ta cohe un carta postal usa, un carta di baraha tambe
por sirbi. Marca coe potlood un streepi a-b i corta e streepi
a-b coe sambechi, mescos koe e figura l ta munstra :
Fig. 1.
a ..... ----------------- b
Despues bo ta dbla henter e tarheta riba e streepi a-b
corta. Caba bo ta marca...”
|
|
| 3 |
 |
“... pa habri porta i tabata pun-
tra coe un boz oprimi:
Ta kende t aji ?
Ta mi, Padre un hende a gri-
ta afor. Un pober muher di Maguesi
ta muriendo i el kier ricibi ltimo
Santoe Sacramentoenan.
Drenta, PaDgolo. e misionero,
koe a conoce boz di uu di es po
conau, koe el a batizA, a J)is; bo
keda tene wArda aki, ami sol lo bai
na Maguesi. Camina ta mashA pe-
ligroso, nan por cohe nos.
Na es ltimo palabranan, koe el a
papia poco mas ketoe, un mucba, koe
Dader tabata cerca dje na cas. a aeer
kle a cohe Padre su mAn tene duroe
i el a puntr, mien tras el a keda
mira es Pader :
Com Pader df, mi no por bai
6ue Pader ? Pader no a bisa mi ho-
pi. bez, koe mi por sirbi Hesus ? I
lo mi no por companjEle awor?
No, awor no, Samo, es sacer-
dote a respond amistosamente; fi-
gura bo koe nos contra coe mal
hendenan 1
Ai Pader, e mucha a sigui...”
|
|
| 4 |
 |
“...10
forzle, mientras lAgrima tabata bril-
ja den su wowo, ta kico lo por
pasa nos, si ELesus ta cerca nos ?
Ai, larga mi bai coe Pader I
Ta bon anto, bop mucha, es
sacerdote a bisa i ei a bai mes ora
na altar.
Ainda un momentoe, el a binca
roda i reza mas intimamente koe
nunca, como si el tabata sinti koe
un disgracia tabata bai pasa. El a
habri tabernAculo, sconde es ciborie
chikitoe bao di su hAbito i el a co-
he camioa lih, sigu pa su sirbidor
chikitoe di misa, kende su wowonan
tabata brilja d; felicidad, awor koe
el por companja S. Sacrameutoe.
Ki cordamentoe celestial a drenta
den es alma pra cada bez koe el
tabata mira respectuosamente es sa-
cerdote, koe tabata carga Besus ri
ba su coerazon !
Tata, el a puntra co un tono
gracioso, ki dia mi por haci mi
promer S. Comunion ? Ya mi a reza
nopi bez pa esai.
Tene un poco paciencia ainda,
mi jioe, e misionero a responds i
el a sigui su camina rezando na
silencio.
No a dura largoe, koe el tabata...”
|
|
| 5 |
 |
“...11
blando di mucha. Kende lo expre-
na koe ki amor Salbador a toema
su bibar den alma di e mucha! 1
tabata como si el kier a haci tem-
poe mas pur& pa hible na cieloe,
pasobra visiblemente forza di e mu-
cha tabata bai cabando. Ainda un
bez mas el a hiza su wowo agrade-
cido na es sacerdote.
O Hesus, Hesus. el a papia i
su alma tabata boela coe angelnan
ariba, pa ricibi di m&n di Hesus
corona di martir.
* *
Pa banda di auochi a bini algun
cristian banda di es camina i nan
a hanja es sacerdote gravemente
herid ta reza dilanti di e morto.
Largoe ratoe el a jora na silencio,
ma for di su boca a sali es pidi-
mentoe:
O Dios, Banger di martirnan
ta semfa di cristiaunan. Es semfa
tabata falta ainda den mi coenucoe.
Awor mi ta confia, koe lo el bai
florece i produci pa bo un cosecha
abundante di almanan.
UN EHEMPIiO REAL,.
Nos a tende conta hopi bez di e
piadoso Emperador Alem&n, koe a
baha asina pronto for di su bestia
pa ofrecle na un Sacerdote koe ta-
bata...”
|
|
| 6 |
 |
“...@ยง@M MSB*.
=5a
7=Tr
r.y;a:gmi.Y.avmig.-imi
ii ifmuiumi
SJSB
JB/i
Solucion di Charada
1. Kreeft. 3. Pasobra el no tabatin cuchioe pa oorta pida
2 XVIII afor. 4. a m 6. Anasa. 7. Promer
3 P s dos mucha ta bai. Un ta
315,333 * o % bolbe coe ponehi, Awor
tata solta bai coe ponehi i e otro mucha sol, koe a keda
aja-banda ta bolbe coen. Anto e dos mucha ta bai coe
ponehi, esun ta keda i otro ta bolbe coe ponehi. Awor mama
sol ta bai, i e otro mucha ta bolbe trece e ponehi. Por
ultimo e dos mucha huntoe ta bai. I anto henter e famia
ta complete na e otro banda di rioe. 8. Theebladchi.
9. Producta ta 1089. 10 Ni un di dos sorto di bela ta
cende mas largoe, pasobra toer dos ta bira mas corticoe ora
nan ta cende.
Charada.
1. Kende por scirbi cincoe dia di seman sin menta nom-
ber di dia. Bedaccion
2. Kende nos ta mira toer dia, rey i emperadornan ta
mir poco bez, Dios ta mira nunca. , idem
3. Kende por scirbi 67 coe 4 cijfer ?
4. Mi tin un canica di koffie. El...”
|
|
| 7 |
 |
“...Solucion di Charada
1. Shon riba criar, amo riba catiboe, ricoe riba pober, Dios
riba toer. 2. Leiden. 3. Un baca tin lechi puroe, un ben-
dedor di lechi tin lechi batiza. 4. A riba mapa. 5. Ora el
ria.
7. Dos jioe-homber i dos jioe-
muher. 8. Pasobra el no a moeri
ainda* 9. Nada.
10. Bas + alt = basalt.
ta hiza es otro pia na
6. n
n y 1
e m m e r
N y m e g e
a n g n a
jet
n
Charada.
1. 2. Mi promer ripiti ta nomber
di un persona grandi i infalibe.
Mi tercero ripit toer hende tin of
tabatin; semper bo ta hanja mi
Enrique Torres. tercero i mi promer na scool.
Mi tercero i mi segundo bo ta hanja na Botica i mi conhunto
ta nomber di un stad hopi nombra Manuei Palm
3. Kico ta cai sin haci boroto i koe no ta kibra nunca?
Johan Hudson
4. Mi ta masM interesante i mi ta sirbi henter anja na
cas. Toer dia nan ta pluma mi i ora koe anja a caba, nan
ta tira mi af or,, manera nunca mi tabatin balor. Bisa mi
ta kende mi ta 1 Romulo Hasselmeyer
5. Ora un...”
|
|
| 8 |
 |
“...Solucion di Charada
1. Sinfonia. 2. Panama. 3. Awaceroe. 4. Un calender
koe nan ta ranca un blaatji toer dia. 5 Na su braza drechi.
6. Ni un. Tqer e otronan a boela bai. 7. Esun koe su
raboe ta mas aleuw foi su cabez. Esun coe su raboe ta
mas cerca su cabez. 8. Nada. 9. Rodia. 10. Toer dos ta
na mes distancia.
Charada.
1. Promer bo hanjle, bo tin dolor.
Despues bo a hanjle, bo tin dolor.
Ora bo tini de bez es cuando bo tin dolor.
Ora bo ta perdle bo tin dolor. Ta kende mi ta ?
Guillermo Santlne
2. Mi promer ta den musica.
Mi segundo i mi ultimo' ta un articulo di muchoe luho.
Mi promer i mi ultimo piscador sa usa.
Mi conhuntoe ta un flor. . Manuei Palm
3. Mi ta keda loke mi ta te ora ningun hende sabi loke
mi ta; ma si nan sabi kico mi ta, anto mi no ta mas loke
yni -jj^ Emilio Davelaar
4. Mi tin ocho letter i mi ta un refugio pa hopi hende.
4 5 6 7 ta un plantji, koe sa crece hopi na Corsouw
3 2 4 5 ta un coeminda.
1 2 4 5 no ta poco.
4 5 7 ta partidad di...”
|
|
| 9 |
 |
“... hende, koe a salb, a
keda, esaki a disparce. Jegando na
cas di su mayor, nan a mira un
bez na su cara bleek, koe cualkier
cos mester a pasa nan jioe. E ma-
cha a conta loke a socede, i com
es anciano a scap.
Inmediatamente senjora Allen a
manda su criar bai busca es ancia-
no, pa moentr su gratitud, ma
enbano. Maske cuanto el a busca
i a informa toer camina, ningun
hende no por a bisa, ta kende es
anciano tabata.
*
*
Diez tres anja despues e mes jioe
muher di general Allen a comber-
ti i a bira catolieo. Su mayor ta-
bata protestant, ma pa lezamentoe
di boeki maloe, inmoral i contra
religion, el a per de toer su f, te
na dia el a hanja di un manera
milagrosa f catolica.
Eva Allen, asina e tabata jama,
tabata na Yillemarie, na pensio-...”
|
|
| 10 |
 |
“...42
ado di Boeur, pe sinja idioma
francs.
Un dia Soeur a doen algun flor
i a pidi di boeta nan riba altar.
Tamb el a pidi pa hinca rodia
dilanti di Dios, ora e drenta es ka-
pel. Eva a toema es flor hariendo,
i a bai na kapel, coe proposito di
no hinca roedia. Ora el a bini na
porta i a habri, di ripiente e ta
hanj strob, sin por pone ni un
pia adilanti. Te tres bez el a poer-
ba di sigui, ma enbano. Porfin,
toer tolondra ;i venc, el a cai na
rodia, i a adora Hesu Cristoe, di
Kende su presencia na Santisimo
Sacramentoe e tabata awor toer
combencido. Toer na lagrima e ta-
bata scond den un hoeki di kapel
i a haci proposito di doen hente-
ramente na su Salbador. ^ Pronto
el a braza f catlico i a sinti ha-
1S na bida religiosa. Coe obheto di
hanja sabi mas mehor, koe Dios
ta jam di berde mes, e tabata
bishita misanan di Yillemarie, tam-
b e kapel di hospital, administrfi
pa Soeur di San Hos. Apena el a
tira su bista riba un cuadro
riba altar, koe tabata...”
|
|
| 11 |
 |
“...LUCHA I TRIUNFO.
Un historia foi tempoe di Carlo Magno.
(Biaha. pasd nos a mira e famia misterioso ta pone su bibar den
as castiljo bieuw, koe nan a banja den un bosque grandi. Un dia tata
dj famia a contra coe un eremita, koe tabata biba den e mes mondi,
i su odio contra cristiannan a lamanta di nobo, de la manera, koe el
a dicidi di bai otro camina pe no mira e bomber mas. Ma Gero, su
criar bieuw, ta ten atras pa su palabra prudente. Bam mira awor
ta kende nan ta.)
E tata coe su tres jioe i su criarnan a hui bai foi e tera di Sa-
honia, koe su pueblo soberbe tabata haci freate ya hopi anja caba,
coe resisteucia constante i animo semper fresco, na e poder creciente
di emperador Carlo Magno i na religion catolica. Na anja 773 Carlo
a coeminza gera; despues koe el bati e Sahonnan balente i duroe den
diferente batalja, porfin el a logra di soemete nan na su poder.
Nan, hefe, jam Wittekind, buntoe coe miles di su soldnan balente,
a ricibi Sacramentoe di Bautismo i su tera...”
|
|
| 12 |
 |
“... bida por nada di su jioe,
Dankmar, koe tabata stima su roeman mash,, tabata excus i defen-
d. E ta mucha ainda e dici, ora e ta hanja mas anja, 1e bira
homber tamb. I como Wolfert no kier a contradici su jioe Dankmar,
koe e tabata stima mas tantoe, el a larga Winfred bai su mes camina.
Ma no tabata flohedad, na cual es hoben tabata entreg. Den' su cur-
pa tierno i zwak tabata biba un spiritu grandi i spierto.
Ta kende nan ta, e cristiannan, koe mi tata ta poersigui coe tan-
toe odio ? Pakico nan rey Carlo a soemete e pueblo di Sahonnan ? Pa-
kico e kier, koe toer pueblo adora su Dios? Ta kende e Dios ta, koe ta haci
su heronan asina grandi i poderoso? Asiha e hoben tabata puntra e mes.
I el a bai cerca Gero, pasobra cerca su tata e no tabata risca di bai.
Ma anto es criar bieuw tabata sagudi su cabez i fica ketoe, pasobra
e no por a responds riba pregunta dj mucha. Toer cos a keda^ scur
pa sintir di Winfred, koe tabata anhela pa luz i claridad. ^Hopi bez,
ora e tabata...”
|
|
| 13 |
 |
“...su< i
IBS Dl PINT!
Hende pober: Shon no tin un cos bonpami?
Shon: Ata diez placa. Ma cuidao pa bo no
gast na bebida!
E pober a hinca e diez placa den su sacu i dici:
Kico ? Esaki ta boenita cuenta I mi no por haci
coe mi placa manera mi kier ?
Ata an homber gor-
do, coe sombr grandi
i un boeki grandi bao
di su braza. Kn Cono-
co ? E ta pint coe pen
6 potlood, coe sin kit
ni un bez for di papel
sin pasa dos bez riba
e mes strepi.
Poerba koe boso por
pint tambe. Ma corda
bon. Bo no mester hiza
pen potfood ni un
bez for di papel.
COI BUSCA.
ranMI
. vSg.'
Wr',
mm
Mira e boericoe ta para tristoe asina I
El a perde su donjo. Kende por haj?...”
|
|
| 14 |
 |
“...wsxam i.
Solucion di Charada
1. Djente. 2. Beseda. 3. Secreto. 4. Hospital. 5. Trom-
rom. 6. Moeha .7. Un pregunta. .8. Piscadera. 9. Letter o.
10. E muher tin dos orea i su trekpotji tin un sol.
Charada.
1. Ken por kita dncoe for di cincoe, de la 'manera, koe
cincoe ta sobra ? '
2. Mi no tin forza, ni color,
Mi no tin smaak, ni olor.
Toch hopi hende ta stima mi,
Bo no Sabi COm ta jama mi ? Isaac Da Costa Gome*
3. Kende por scirbi 1000 coe 5 cijfer mescos ? R Molenaar
4. Koe mi ta grandi chikitoe, semper mi ta un pia
grandi. Kico mi ta ?
5. Mi promer ta un consonante.
Mi promer i mi segundo ta parti di curpa di un hende.
Mi segundo i mi tercero ta parti di curpa di un animal.
Mi tercero i mi ultimo ta un cos, koe ningun hende
no kier ta.
Mi conhunto ta un estado di Venezuela, i tambe un
gran medicina. Ki jama mi ? e van uytrecht
6. *ooo o o o ooo Di toer banda di es figura bo
ta hanja den un careda 9 cents,
ooo o ooo Kende por kita esun di mei-mei
i boet na...”
|
|
| 15 |
 |
“...* AnSa 2. *"m' 7' I
AT,A BLANCA
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
I April
ALA BLANCA TA SA LI
CADA DOS SEMAN.
1014
/IV
IMPRIMI NA ImPRENTA Dl VlCARIATO.
UN HOBEJN BALENTE.
Na an ja 257 emperador Valeriano a coeminza un poersiguicion cruel
contra cristiannan. Den di martirnan, koe a moeri durante di es poer-
siguicion, tabata un hoben jama Cirilo, koe lo mi conta su historia. Su ma-
yor tabata den di mas ricoe i nobel di e stad Cesarea. Maske nan ta-
bata pagano, Cirilo tabatin felicidad grandi di conoce religion berdade-
ra, ya foi fhikitoe, i di ricibi Sacramento di Bautismo.
Kende a sinj, nos no s. Pero esai ta sigur, koe semper e tabatin
e dusbi Nomber di Hesus den su boca, i koe e tabata jama e mes Cris-
tian, promer koe su mayor por a sospecha, koe e tabata sabi algo di
Cristianismo. Pesai nan tabata mash admir di su wega stranjo, koe
nan tabata mira pa un oapricho di mucha, ma koe Cirilo mes tabata
mira pa cos masba, serio. Di nada e tabata papia asina tantoe sino...”
|
|
| 16 |
 |
“...51
Tgrsrmug.iagr
LUCHA I TRIUNFO.
. (Nos a mira koe e habitantenan dj castiljo bieuw, tabata Wolfert,
coe su dos jioe bomber i su dos criar, bombernan foi Sabonia, koe Car-
lo Magno a saca foi nan patria, pasobra aan no kier a baba nan ca-
bez pa sa poder i pa religion cristian. Poco-poco Wolfert a ba)a un po-
der giandi. Su jioe, Dankmar, a crece te un jaagdor wapoe i balente,
mientras Winlred, koe tabata mas suave, su coerazon a coeminza abri
poco-poco pa luz di cristianismo.)
IV. Es Etfengita.
n dia Winfred tabata droemi ketoe, toer na pensamentoe, na un lu-
gar solit den bosque. Enbano e tabata busca contesta riba toer es pre-
gunta, koe tabata bini na su sintir. Ora el a hiza su cabez un poco,
e tabata mira es eremita, bini pa aibanda. Coe e saludo : Alaba sea
Hesu Cristoe e homber di Dios kier a pasa, ma Winfred, koe di repien-
te tabata sinti den su alma un forza extraordinaria, a lamanta para
i diei coe ne i Mi ca pidi bo, bisa mi, ta kende ta Hesu Cristoe...”
|
|
| 17 |
 |
“... libra
hende di picar i morto; com Hesu Cristoe, e Jioe di Paz, a bira nos
Salbador; com Esaki tabata predica, ta kende den di heronan di mun-
doe, tabata gust mas tantoe, es decir, nan, koe ta pober i humilde di
coerazon, i koe pa nan e bida eterna lo ta un dia den es paradijs boe-
nita di cieloe.
El a tende tambe com e mes Salbador pa amor di hende i pa con*
firma su dctrina dibina, kier a sufri bofon i desprecio, ya a moeri mes
un morto cruel i berguenzoso na cruz; com, clabfi na cruz, el a reza
ainda pa su enemigoenan, digiendo: ,.Mi Tata, pordona nan, pasobra
nan no sA kico nan ta haci! Com El a triunfa riba morto i com di
tres dia El a lamanta gloriosamente for di graf; com awor morto a
perde su poder i su spantoe pa toer esnan, koe ta sigui Cristoe, como
un dia El lo jama nan den triunfo for di prison di morto, pa hiba nan
den reino di bida eterna. Com porfin, ora El a cumpli coe su mision.
El a subl na cieloe i a bolbe na e reino di s Tata celestial, oenda E
ta reina...”
|
|
| 18 |
 |
“...54
bel, mas altoe, na un amigoe, koe e por a stima, i na kende e por a
doena toer su coerazon, tabata cumpli. I e Salbador, e Dios-Hende,
koe, segun Walderic a bis, semper tabata cerca dj, koe thbata ten-
de su suspironan i tabata s> hasta pensamentoenan di su coerazon, no
tabata manera e diosnan di su patria, koe ningun hende no tabata
conoce i pesai no por a stima tampoco.
E Salbador, e por a stimle coe toer su coerazon como un Amigoe i
un Roeman, i mes ora e por a admir como e di mas grandi di rey-
nan, e di mas poderoso di toer hero, koe toer rey di mundoe mester sirbi.
Awor e tabata comprende, com Carlo Magno, pa cumpli coe precep-
to di su Maestro dibino di predica su doctrina na toer pueblo i di kita
toer religion falsoe, a haci gera coe Sahonnan, pasobra nan tabata
enemigoe di Crlstianismo. I loke antes el a mira pa un inhusticia gran-
di, esai e'tabata mira awor pa hustoe.
Ora awor es hoben, segun su coestumber, tabata rondea den mondi
tabata droemi abao pa...”
|
|
| 19 |
 |
“... cachor
tabata carga den su boca ? Amador Maduro
5. Kende a nace i no a moeri ? Isaac Da costa Gomez
4 14 3 13
1614 1
14 16 3 1
4 11 6 13
9 14 3
10. Aki bo ta mira 4 cuadro coe
4 cuadro chikitoe bashi aden. Awor
bo mester poerba di jena e 4 cua-
dro bashi cada bez coe e mes 4 cij-
fer, para di mes manera, asina koe
com koe bo conta toer cijfer huntoe,
di ariba te abao, of di man drechi
te na man robez, semper bo ta han-
ja den cada careda na toer, e su-
ma di 34.
Bam poerba!...”
|
|
| 20 |
 |
“...59
Tabata un bai-bini es mainta ai, pasobra Pedro i Ju an tambe a bin
mira. Nan a hanja piedra kit. i e panja, den cual nan a lora morto
di Hesus. Ma angel no tabatai mag pa splica nan toer e cos ai. Jen
di admiracion nan a bolbe bai Herusalem. Ma Maria Magdalena a ke-
da atras, jorando koe e no ta hanja su Maestro Dibino mas. E! a
buk su curpa poco pa mira den sepulcro i ata un angel toer na blancoe
tabata sinta na e lugar, oenda curpa di Hesus a droemi. El a pun-
tr: Muher, pakico bo ta jora ?
Maria a responds : Pasobra nan a kita mi Senjor i mi no sfii oenda
nan a pon.
Ora el a caba di bisa esai, el a bira su cara i a mira Hesus ta
para cerca dj. Ma el no tabata conoc. Anto Hesus dici coen : Mu-
her, pakico bo ta jora ? Kende bo ta busca ? I Maria, koe a corda
koe ta hardinero ta papia coene, dici: Senjor, si bo a hib, bisa ii
oenda bo a pon. Anto Hesus dici coene: Maria I I mes ora Ma-
ria a conoce Hesus i a sclama : Mi Maestro 1 i el a cai abao i a
ador. Mes ora...”
|
|