| 1 |
 |
“...5
SSlili
H
9. I bao dje paloe tin cachr
Coe ta ataca nos malhechor. *
| '-WMw
1wmm
10. Su djente a cobe nos ladron
Ta ranca pia dje carson.
11. Ma Cai ta toema su sambecbi
Ta corta e pfa limpi, necbi.
&s£&
Wgm
12. Cachr ta so'sega na paz,
Jorando Cai ta bolbe cas.
£T.fff04-02
13. Dos reepi panja, i un botou
Ata sobr dje bon carson.
14. Nos Cai maluco ta zoet
Camina e panja mester ta.
\ aria.
NANISHI LARGOE.
Senor: Much^ nunca bo no a haci biahe ainda coe
tranvia-motor ?
Mucha: Ami? Nunca den mi bida. Ni pa un fuerte lo
mi bai con.
Senor: Oh, ta pakico? Ta miedoe bo tin?
Mucha: Miedoe ? No, total. Pero pakico lo mi ta asina
bobo di paga un fuerte pa haci biaha coene, si pa 4 placa
nan ta doena mi un biljchi....”
|
|
| 2 |
 |
“... roeman Maria, mi
sa sigur koe e no ta bai, promer koe el a come toer tres.
Maestro: Ma si bo mama ta keda cerca dje i bis koe
ta un sol e mester come.
Janchi: Frater sabi, mama no ta na cas. Te otro majan
e ta bolbe.
Maestro ta perde pasenshi: Janchi, bam weita, ta delaatste
bez; si bo no ta responde mas drechi, bo ta keda scool. Si tin
tres appel riba mesa, i bo roeman Maria ta come un, ta
cuantoe lo sobra ?
Janchi: Ni un, frater, pasobra mi mes lo come toer tres.
Maestro: Scool a caba, toer mucha por bai cas, Janchi
ta keda scool.
Car ter 05 Te otro biaha Emilio Da velaar ta hanja
contesta riba su -carta.
Redaccion....”
|
|
| 3 |
 |
“...@§@M MSB*.
=5a
7=Tr
r.y;a:gmi.Y.avmig.-imi
ii ifmuiumi
SJSB
JB/i
Solucion di Charada
1. Kreeft. 3. Pasobra el no tabatin cuchioe pa oorta pida
2 XVIII afor. 4. a m 6. Anasa. 7. Promer
3 P s dos mucha ta bai. Un ta
315,333 * o % bolbe coe ponehi, Awor
tata solta bai coe ponehi i e otro mucha sol, koe a keda
aja-banda ta bolbe coen. Anto e dos mucha ta bai coe
ponehi, esun ta keda i otro ta bolbe coe ponehi. Awor mama
sol ta bai, i e otro mucha ta bolbe trece e ponehi. Por
ultimo e dos mucha huntoe ta bai. I anto henter e famia
ta complete na e otro banda di rioe. 8. Theebladchi.
9. Producta ta 1089. 10 Ni un di dos sorto di bela ta
cende mas largoe, pasobra toer dos ta bira mas corticoe ora
nan ta cende.
Charada.
1. Kende por scirbi cincoe dia di seman sin menta nom-
ber di dia. Bedaccion
2. Kende nos ta mira toer dia, rey i emperadornan ta
mir poco bez, Dios ta mira nunca. , idem
3. Kende por scirbi 67 coe 4 cijfer ?
4. Mi tin un canica di koffie. El...”
|
|
| 4 |
 |
“... car-
ta mas boenita.
Beleefd nos ta manda dos saludo
pa Pader.
Gerard van Uijtrecht.
Gampo Rif 20 nero 1914.
Muy Reverendo Redactor di
,,Ala Blanca,
Na nomber di algun amigoe mi
ta larga pidi Bo, si Bo por ta
asina bon di sigui coe Problema di
Dam. Algun be* a bini un problema
trababoso, anto nos no por a saca
su solucion. Por ebemplo: esun di
de laatste biaba tabata asina tra-
bahoso, koe nos no por a manda
su solucion; ma promer koe esai,
cuantoe be* nos no sA manda so-
lucion, casi toer biaba nos ta manda
bon solucion; ma toer biaba no ta
lecbi dushi, tin biaba ta kalmeki,'
no biaha podiser e ta facil, nos ta
sak un-be*; otro biaba nos no tin
tempoe, asina ta bira koe nos ta
lubida i ta keda sin mand, i Re-
dactor, keriendo koe ta gusta nos
no ta gust, ta fada i ta keda sin
boet mas. No fada, animo atrobe,
no fada.
Mucha-muhernan ta pidi pa no
pon, ma nos koe ta mucha-hom-
jber serio, mucha di Pader Jansen,
ta larga pidi pa bolbe boet atrobe.
Dank! pa...”
|
|
| 5 |
 |
“...iiMitiuu
Solucion di Charada
6. 'El tabatin 8 sol,
7. Na es un ultimo
Horloge. 9. Es dos
1. Antajera, ajera, aw, majan, otromajan. 2. Su pareuw.
3. 66%. 4. Un boeracoe. 5 Pasobra tin muchoe mas car-
nernan blancoe koe carneman pretoe.
esta dos cabritoe i un mitar dozijn,
bo ta doena un weboe coe tajor. 8
mama i dos jioe tabata un wela, su jioe i su nietoe.
10. Kenshi di ringchi di dede.
Pa mi sabi ta cual mucha, i ki dede, di ki man el ta bisti e ringchi,
ora mi ta bolbe drenta den e kamer, mi ta doena un of doe of toer
e mucha di traha un som riba lei of pampel. Corda bon, mi no kier
sabi nada-nada, di loke bo ta scirbi, sino umicamente e producto di e som.
Pa no bini ningun papiamentoe ora mi tai, coer mucha mester a mira
bon promer mi drenta, ta cual mucha, na ki man etc, etc. el ta
bisti e ringchi. Tambe pa boso traha e som exactemente, bo mester
sabi padilanti, koe e mucha koe ta sinta mas cerca di porta, koe ma
drenta, ta No. 1, esun banda di dje ta No. 2...”
|
|
| 6 |
 |
“...21
UN JAAGDOR BALENTE.
(Miwun
mm
1. Bam tende un cuenta
Koe paree un bnia,
Ajera ma scapa
Na wowo di anga.
Mn
3. E bruto a busca mi
Coe tantoe legria,
Koe paree e kier boela
Meimei di mi pia.
5. Lastrando den stof
Min ta prde cabez,
Mi ta carga scopet
Ta tir aja mes.
2. LezandoJden mondi
Ala Blancacontentoe
Ta lamta mi tras
Boroto, ronkmentoe.
* m
4. I morto spanta
Pa su djente feroz,
Mi ta tembla, ta cai
Poi dj iomba mahos.
6. E bruto a moeri
Mi ta seca sodr,
Mi ta bolbe mi cas,
Companja dj cachr....”
|
|
| 7 |
 |
“.... Mes ora
e General ta baha foi su cabai, i
a ofrece cortesmente na e sold pa
)l OTRO HENDE*
subi su cabai. E sold a hanja ri-
pra i a nenga. Pero awor e Ge-
neral a oblige Apenas e sold a
subi cabai dje General, i koe nan a
sigui camina, nan a tende un tiroe,
i e sold riba cabai a cai morto na
suela. Un bala di scopet a cohe su
coerazon. ,,Mi jioenan, General Che*
rin di, lugar di mas altoe ta lugar
di mas peligroso. Gada un keda
conteutoe deu su estado. I mes
ora general a cord a riba su deber.
Calmo el a bolbe subi su cabai ma-
nera nada no a socede.
mm.
msm
Pin
Altil
mm
mm
wmm
GOI BUSCA.
E homber aki
a haci un biaha
largoe. Ta falta
bopi ainda pro-
mer koe el jega
cas. Morto can-
ed el a baha di
su cabai, pa so-
sega un poco.
Pero den esai
el a pegs sonjo
i ora el alaman*
ta. eta miraraa-
sh stranjo, pa-
sobra el a perde
su cabai.
Ken por biij?
----:():---...”
|
|
| 8 |
 |
“... toer mainta dos ora mas
tempran, i anocbi mi ta bai droemi
dos ora mas laat, di manera koe
den un seman mi a gana dos dia
di trabao. Ganancia di es dos dia,
mi ta doena na mi pober amigoe
Lzaro. Mi no tin otro manera pa
jud. I e poco trabao di mas, no
ta haci mi nada.
Senor Girolamo su coerazon a ke
da mask conmovl riba e sintimen
toe caritativo di Martin. Pa bien
Martin, el dici, bo trato asina
bondadoso ta merece raas elogio,
pa motiboe koe bo amigoe desgra-
ciado nunca por ta capaz pa bo por
spera koe el recompensa bo e bon
dad.
Esai lo duel mi muchoe pa mi
amigoe. Martin dl, pa mi tantoe
bal si el por paga mi esai. Pero esa-.
ki mi sabi coe roer siguridad, boe
le haci mescos i mas pa mi, si mi
tabata na sn lugur
Senor Girolamo a jam bon ano
chi i a sali conmovl.
Na camina di bai cas e acto no-
bel di mastro Martin no kier a
kita foi su memoria. Henter anochi
el a sigui pensa airiba.
Su manec Senor Girolamo a bolbe
bai na winkel di smid i a doena un
mil...”
|
|
| 9 |
 |
“... hendenan, koe ta baci
asina, lo comprende mas mebor, toer
kico ta socede na misa, i kico nan
mester bin haci na misa, lo nau
no comporta nan asina- Mi kier
pusta, koe nan lo reza coe mas debo-
cion i pesai, koe nan lo saca mas
probecbo dj sacriflcio dibino, koe
awor su fruta pa bopi bende ta bai
perdf.
Pes motiboe, mi amiguitonan, mi
kier splica boso ter ceremonia di
Sacriflcio di misa, koe ta cos di mas
santoe, di mas altoe, di mas subli-
me, i di mas saludabel tamb di
benter nos Santa religion.
Bam coeminza anto. Tende bon,
leza bon toer esai i si bo a loebi-
da, mester bolbe les, pa toer e cos-
nan keda grab den boso memoria
asina hundoe, koe nuDca mas nan
por sali afor.
Nos ta bai papia di Sacriflcio ta Misa.
Boso sabi ta kico un Sacriflcio tat
Un Sacriflcio ta un cos. koe bende
ta ofrece na Dios pa reconoc pa
su Donjo i Senjor, pa kibramentoe
trocamentoe dj cos.
Lo mi splica es palabranan.
Foi tempos Dios a cria muudoe
semper bende a haci sacriflcionan
na...”
|
|
| 10 |
 |
“... por drecha toer
cos; paloe pa porta i dak, piedra
pa forno i toer otro cos nos por
hanja den bosque mes.
Ma e maestro a sigui flea ketoe
i a moenstra su aprobacion pa ba-
ha cabez. Anto e tabata pasa su
mftn riba su frenta, manera despues
di un pensamentoe profundo i e dici:
Bon, larga keda asina; bai busca
Garo coe muchanan i trece nan aki.
Asina pronto posibel e hoben a
bai cumpli coe mando di su maestro.
I ora e dos criar, cada un coe un
mucha riba su lomba, a jega, nan
maestro i shon tabata para ainda
riba muraja, profundizd den inirada
di es escena grandioso.
Awor el a baha i a bai contra
nan.
Pega candela, e dici, i percura
pa un bon lugar di droemi. Mi ta
sali pa mi mira, koe mi por mata
cualkier bestia di come. I el a bai
i a drenta mondi coe su lanza largoe
den su m&n.
Apena un mei ora a pasa, koe el
a bolbe coe un binar riba su schou-
der balente. Riba un piedra denter
di muraja candela tabata cende ca-
ba, un monton di paloe tabata pa-
ra banda...”
|
|
| 11 |
 |
“... tabata bringa banda di Wittekind den eherci-
to di Sahonnan. Di toer su criarnan dos sol a keda fiel ne den su
desgracia: Gero i Eckbert, tata i jioe. Nan a scapa su dos jioe horn-
ber, Dankmar i Winfred, i a hiba nan na palauio di emperador na At-
tigny, oenda Wittekind, koe a comberti milagrosamente, a jama toer
su nobelnan huntoe, pa nan soemete nan na es emperador grandi i
acepta su religion.
Pero Wolfert no tabata den di nan, kier e no kier a baba su ca-
bez soberbe. Anto nan a coh preso hib na palacio. Pa necesidad sol
el a ricibi huntoe coe otro Sahonnan i nan hefe Wittekind, Sacramen-
to*5 Bautismo, koe nan a doena tambe na su dos jioe i criarnan.
Mientras nan koe a soemete nan boluntariamente, por a bolbe na
nan patria, Wolfert i otronan koe tabata moenstra nan mas obstind,
a hanja e sentencia duroe di destierro.
E Sahon duroe a ricibi coe silencio orguljoso. Priv, di su muher
i di toer su bienuan, a cai menos pis di bandona su patria, awor...”
|
|
| 12 |
 |
“... ceroenan,
jen di paloe, tabata moeastr camina Mas leuw nan a bai, mas poco
hende nan tabata contra, mas bruto mondi a biia. Poco-poco calmo
i sosiego a bolbe den Wolfert su coerazon. Ma nan a bai mas leuw
ainda, te ora nan a hanja e castiljo bieuw, koe Romanonan kiz&8 ?
traha, koe e Hunonan salbahe a tumba abao i koe deepues e habi-
tantenan nobo di Alemania a larga di drecha di nobo.
E poco jaagdor, koe de bez en cuando tabata bini te aja, tabata
lama e ruina, Castiljo di Hunonan. Coe e nomber nan tabata jama
e heron an, e hombernan bruto i balente, koe den tempoe bieuw bao
di mando di nan hefe terribel Attila, a plama riba hen ter Alemania.
Foi ki tempoe e tabata, ken a trah i ken a kibr, e desterado-
nan no a haci cuenta di esai. Awor e tabata! bandonS i libremente nan
por a toema posesion di dj, esai tabata basta. Gro i Eckbert, e
dos criar, koe no tabata mira fin di nan biaha i koe tempoe di fno tabata
bini acerca, tabata bon contentoe, koe e lugar brutoe tabata gusta nan...”
|
|
| 13 |
 |
“...46
toe koe tabata doen lechi, tabata hort& ; e di dos, di treB, di cuater,
koe coenukeronan a doen, a hanja mes suerte. Pero loke tabata mas
pisd ainda pa es apostel piadoso tabata, koe Wolfert coe su banda
chikitoe tabata stroba hende di bini misa dia Domingo, pa nan tende
su predicashi, i tabata forza nan di bolbe bai nan cas, de la manera,
koe a lo largo poco hende numd arisca di bini misa, caba na scon-
dir. Pes motiboe e sacerdote zeloso a hanj obligd di sali foi bu ca-
. sita i di bai foi un oenucoe te na otro pe bueca su earner i forta-
lece nan den nan f. Pero loke Wolfert a busca, e no a alcanza: es
ereraita a keda. biba den es bosque. Por a cost hopi trabao i sacri-
flcio, ma e tabata incansabel den su oftcio sublime. E tabata predica
f na bu fielnan plamd i tabata doena nan Santoe Sacramentoenan,.
apesar di toer strobamentoe.
Diez aDja caba Wolfert a domina den es tera Su jioenao a crece
te hobennan balente di dieztres i diez siete anja. Ya foi chikitoe nan...”
|
|
| 14 |
 |
“... Winfred a grita, ora e eremita a stop un
rato. Asina ta awendia ainda. Ta un gustoe pa mi di tende bo, ma
mira, solo ta bai drenta caba i esai ta spierta mi koe mi mester bolbe
cas. Ma mi ta bolbe, mi tatd; loke bo a caba di conta mi tabata boe-
nita, grandi, sublime.
Bini na mi casita, cuantoe bez koe ta gusta bo, mi jioe. Instrui ig-
norante, esai ta mi deber santoe. Ki jama bo, mi jioe ?
Mi nomber ta Winfred, e hoben a responde. I com mi mester ja-
ma bo, mi tata ?
Jama mi Walderic, mi jioe. Luz di Dios Altisimo companja bo,
Winfred. Mara bo sinja di conocle, El, koe ta donjo di toer, i koe ta
doena paz na esun, koe ta confes i sirbi. Adios, mi jioe!
Coe coerazon jen di un felicidad dushi Winfred a bolbe na castiljo di
Hunonan.
Y. Jrjstimccioi} dei} ueligiorj Ijepdadepa.
Foi e dia ai Winfred tabata bishita mas bez e cas chikitoe di Wal-
deric, es eremita. Coe respeto grandi e tabata tende, com e gran Dios
i Criador di mundoe a manda su unicoe Jioe for di cieloe, pa E...”
|
|
| 15 |
 |
“...Anja 2.
Mum. 8.
ALJ L BLA] NCA
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
15 April ALA BLANCA TA SALI CADA DOS SEMAN. 1014
Imprlml na Imprenta dl Vlcarlato.
HE8U8 A RESUOITA.
/jfygs-sste
K
mmmm
mmm&m.
Scuridad di anochi tabata kita poco-poca pa briljo dushi di dia
nobo. Tabata proroer dia di seman. Ya tres dia curpa santoe di Hesus
tabata droemi den sepulcro, frio i sin bida. Di reoiente iin splendor ce-
lestial a jena e sepulcro scur. Hesua a latnanfca for di morto, glorio-
samente, pa no raoeri
mas. Su alma a bolbe
for di limbo, oenda el
a bai consola e alma
bustoenan, koe taba'
ta warda ai ora di
nan redencion, i a
drenta trobe den su
curpa. Hesus a la-
manta jen di gloria
i mahestad, coe un
boeniteza, koe tabata
combini na Jioe di
Dios,
Mira com Hesus a
troca. Toer senjal dj
sufrimentoe i hu tuil.
jacion, koe EI a wan-
ta deo ltimo dia di
su bida, a disparce.
E heridanan santoe
sol den su manoe, pia i costfa a keda, ma briljante di un boeniteza...”
|
|
| 16 |
 |
“...58
Mill
yuan
BBipS
mm
wmmSs^
f
I mm
wm
MM
di kita e piedra, koe tabata cer. Pero na e mes momento koe Hesus
a sali for di sepulcro glorioe amente, un temblor vehemente a sagudi
henter Herusalem, pasobra un angel di Seujor a baha for di cieloe, a
kita piedra i a cai sinta riba dj. Su cara tabata lombra di un lz celes-
tial, su bistir tabata blanc(,e manera niebe. Pa spantoe e solddnan, koe nan
a pone pa warda sepulcro, a cai abao manera
mo'rto. Un sol den di toer, koe tabata kere den
Hesu a prepar pa coemindle na ora di
su bolbemento for di sepulcro. El, koe a war-
da toer su palabra den su coerazon, a ten
na es primintimentoe di Hesus, koe Jioe di
bende lo lamauta di tres dia.
Maria, e tabata sabi boe su Jioe, Hesus,
lo bolbe. E tabata conta oranan di es dia Sa-
bra tristoe. I ora anocbi a jega, el a keda
waak. coe su wowo dirigf na Oost, abrimen-
toe dj dia glorioso.
I El a bini, su Jioe dibino I Ora dia Do-
mingo a coeminza abri, Hesus a...”
|
|
| 17 |
 |
“...59
Tabata un bai-bini es mainta ai, pasobra Pedro i Ju an tambe a bin
mira. Nan a hanja piedra kit. i e panja, den cual nan a lora morto
di Hesus. Ma angel no tabatai mag pa splica nan toer e cos ai. Jen
di admiracion nan a bolbe bai Herusalem. Ma Maria Magdalena a ke-
da atras, jorando koe e no ta hanja su Maestro Dibino mas. E! a
buk su curpa poco pa mira den sepulcro i ata un angel toer na blancoe
tabata sinta na e lugar, oenda curpa di Hesus a droemi. El a pun-
tr: Muher, pakico bo ta jora ?
Maria a responds : Pasobra nan a kita mi Senjor i mi no sfii oenda
nan a pon.
Ora el a caba di bisa esai, el a bira su cara i a mira Hesus ta
para cerca dj. Ma el no tabata conoc. Anto Hesus dici coen : Mu-
her, pakico bo ta jora ? Kende bo ta busca ? I Maria, koe a corda
koe ta hardinero ta papia coene, dici: Senjor, si bo a hib, bisa ii
oenda bo a pon. Anto Hesus dici coene: Maria I I mes ora Ma-
ria a conoce Hesus i a sclama : Mi Maestro 1 i el a cai abao i a
ador. Mes ora...”
|
|
| 18 |
 |
“...60
den sn gloria ? I mes ora el a coeminza spliea nan toer loke profeta-
nan a papia di Hesus. Ora nan a jega na Emmaus, Hesus a haci ma-
nera si E kier a sigui mas leuw. Ma e dos discipel a combid i dici'coe
n: Keda coe nos, pasobra anochi ta bai cera i dia a baha caba.
Anto Hesus a drenta coe nan. -I ora nan tabata sinta na mesa, El a
toema pam, a bendicion, a kibr i a doena nan di come. Anto nan
wowo a abri i nan a conocle. Ma mes ora Hesus a sali for di nan bia-
ta. I nan a bolbe bai Herusalem pa nan conta apnstelnan loke a pa-
sa nan. Ma apena nan a drenta sala, oenda apostelnan tabata, koe
nan a tende un gritoe alegre s Senjor a resucita di berdad, i a paree
na Simon.
Awor nan a hanja toer cos troci. Nan tabata mira legria riba cara
di toer, koe poco ora pasi tabata tristoe ainda. Nan, koe no a mira
Hesus ainda, nan tabata tende coe atencion, nan tabata kere, ma ayl
mara nan tambe por a mir !
I mira toer ta dal di repiente un gritoe di spantoe. Pasobra, ata...”
|
|
| 19 |
 |
“...Ingersheim, aki tres dia. Cuidao pa bo no desprecia su jamamentoe i
no busca di hui bai, pasobra bo no por scapa foi su braza, koe ta
do mi na riba toer tera
Lo mi paree dilanti di su tribunal Wolfert di, mientra e tabata
mira su dilanti, scur i sombrio.
Anto e nuncio a bira su lomba pe, a ranca su bandera foi tera,
a subi su cabai i a corre bai coe vert.
inimentee i palabra di es nuncio di emperador a trece un grau
movementoe den di habitaDte di Castiljo di Huno. E soldAnan alemAn
no tabata hunga douw es anochi ai, ni tabata bebe nada tampoco, manera
nan tabatin coestumber ora nan a bolbe di jaagmentoe. E Gerobieuw i su
jioe Eckbert tabata corda trobe nan huimentoe foi nan patria i nan ta-
bata papia ketoe-ketoe, Dankmar, al contrario, koe no tabata s. nada
di miedoe, tabata sinti den e mes un lucha den su odio contra Fran-
conan i su speranza biboe di mira e gran Carlos den toer su mahes-
tad. Winfred tambe tabata desea ardientemente di mira e dominador
di mundoe, ma...”
|
|
| 20 |
 |
“...68
Lo e bolbe i scapa su curpa pa buimentoe ? Djies na ora nan a jega
na lugar di huicio na Ingersheim, droemi na otro banda di rio, riba
un ceroe. Coe poncbi nan a pasa e rio.
Tras di pueblo tabata para un kapel. Poco mas pariba 3astiljo di
Duque di Ingersheim tabata para riba un baranca, mien tras lugar di
huicio tabata na su dos banda, cer pa un trankera i meimei nan a
traha un silja, bao di sombra di tres paloe mash altoe. Un muchoe-
dumbre grandi a bini huntoe, wardando binimentoe di emperador. Po.
co mas un banda Wolfert i su dos jioe a keda para, evitando di mfshi
coe e pueblo alemn. Hende tabata mir mash curioso i nan tabata
puntra otro, ken por a ta es homber coe e dos hobeo ai. Principal-
mente nan bistir stranjo tabata hala nan atencion. Pasobra Alemannan
tabata carga bistir largoe di lana of katoena, koe nan muher ijioena
a traha i pinta mash, boenita. Pa tempoe mas frio nan tabatin un
cueroe di earner i homber mas nobel un cuero di lobo. Pero Wolfert
i su...”
|
|