| 1 |
 |
“...
strobA atrobe den su oracion. ma
awor pa un boroto terribel, koe ta-
bata sali for di mondi. El a hiza
su wowo, algun salbahe maldicio
nando a boela su dilanti. Kico 1e
haci awor ? Pa hui no ta cos di
pensa. Entregle ? Ma su bista an
siosa ta cai riba mucha sin defen
sa, koe bon spantA tabata tenle
duroe. Ya es ealbahenan a rondon
i un di nan a grita : Nos ta busca
es Pader blancce, koe ta bin predica
un religion stranjo aki. Ta bo podi-
ser ta es miserabel ?
Ta mi, es sacerdote a bisa su-
mecido manera su Mastro dibino,
koe a pon boluntariamente den po
der di su enemigoenan i toer tabata
grita jeu di furia infernal: Ual
mata Dal mata I
Samo chikitoe a coeminza grita
mas duroe koe es hendenan : Tata!
mi tambe kier moeri cue Pader 1
Coe rabia un di es troepa a ranca
mucha i pusha su sabla den es
pechoe inocente. Anto el a cohe tira
mucha agonizante un banda, i el
a bai cerca su otro companjeronan,
koe tabata hubila di alegrfa, paso-
bra un di nan a dal es...”
|
|
| 2 |
 |
“...,
mashA deboto, coe coerazon puroe
manera di un angel.
Su siguiente dia Cristiannan taba
ta bini huntoe atrobe pa consulta
coe otro, di ki manera lo nau por
trece Mahestad pa S. Pancracio i su
companjeronao, koe tabata cerA den
prison, i koe tabata condenA caba
pa moeri. Pues ta den SSo. Sacra-
mento e heronan di nos santa f
a banja e forza pa wanta martirio
di mas cruel i pa moeri pa Hesu$
coe' tantoe legria. Tabata un em-
press mashA peligroso, como soldA-
nan tabata warda prison di dia i
anochi i nan tabata waak coe ma-
shA zelo pa cobe sacerdotenan. Pa-
sobra nan tabata corda asina : Si
nos ta logra di cobe toer sacerdote
mata, pronto lo nos a caba coe ca-
tolicismo mes. Pes motiboe perso-
nanan, koe no tabata lamanta sos-
pecho di pursiguidor, tabata encar-
gA pa hiba Mahestad na prisonjero
cristian.
Awor e dia ai, koe es blstoria a
socede, e sacerdote, koe tabata na al-
tar den Catacomba, tabata bir pa
pueblo, pa scobe un hende, koe e por
a encarga coe es...”
|
|
| 3 |
 |
“... car-
ta mas boenita.
Beleefd nos ta manda dos saludo
pa Pader.
Gerard van Uijtrecht.
Gampo Rif 20 nero 1914.
Muy Reverendo Redactor di
,,Ala Blanca,
Na nomber di algun amigoe mi
ta larga pidi Bo, si Bo por ta
asina bon di sigui coe Problema di
Dam. Algun be* a bini un problema
trababoso, anto nos no por a saca
su solucion. Por ebemplo: esun di
de laatste biaba tabata asina tra-
bahoso, koe nos no por a manda
su solucion; ma promer koe esai,
cuantoe be* nos no sA manda so-
lucion, casi toer biaba nos ta manda
bon solucion; ma toer biaba no ta
lecbi dushi, tin biaba ta kalmeki,'
no biaha podiser e ta facil, nos ta
sak un-be*; otro biaba nos no tin
tempoe, asina ta bira koe nos ta
lubida i ta keda sin mand, i Re-
dactor, keriendo koe ta gusta nos
no ta gust, ta fada i ta keda sin
boet mas. No fada, animo atrobe,
no fada.
Mucha-muhernan ta pidi pa no
pon, ma nos koe ta mucha-hom-
jber serio, mucha di Pader Jansen,
ta larga pidi pa bolbe boet atrobe.
Dank! pa...”
|
|
| 4 |
 |
“...CULTO CATOLICO.
Ya bopi dia caba, mi amiguitonan,
dos a larga di splica boso e ceremoni-
anan boenita di nos religion catolica.
Awe dos ta coeminza atrobe, pa-
sobra mas bon dos ta comprende
toer loke dos ta mira na misa,
coe mas taotoe debocion i ateocion
lo dos asisti.
Tin bopi beode mi ta spera koe
deo di boso lo do tio ai ao koe ta
iota fada nao mash. taotoe na misa.
Nan ta bini misa, si, pasobra nan
mester, pasobra Sta. Iglesia kier pa
nan bini, ma kico nan ta bin haci
na misa, nan mes do por bisa. Ki
co ta socede na misa, ta manera
nan do ta comprende Dada di toer
esai. Fada nan ta fada nan mes
i otro hende i ta stroba nan den
Dan debocion. I ora porfin nan ta
tende Pader ta papia palabra: ,. Ite
mism est", un suspiro di ,,Danki Dios
koe cos a caba ta sali foi Dan
coerazon, i nan ta sali mas pronto
posibel, manera si nan kier scapa
nan cnrpa di un peligro grandi. Asi
na, mi amiguitonan, boso no mes
ter ta, asina boso no mester baci.
Si toer es...”
|
|
| 5 |
 |
“... sali for di se-
pulcro i a bai asina liher posibel na e bibar di
su dushi Mama, pa basha consuelo den su
coerazon fligida, pa troca su tristeza na legria.
Nada no tabata stroba es promer encuentro
alegre di Mama i Jioe. Nan tabata braza
otro coe amor di mas tierno, coe legria di-
mas grandi, despues boe nan a keda tres dia separd for di otro. Na
cielo sol lo nos por comprende e felicidad di mas grandi, koe tabata
jena coerazon di Hesus i Maria na promer momentonan, koe nan a
mira otro atrobe.
Ma Hesus no tabata contentoe
coe esai. E tabata desea di bai
consola esnan tambe, koe taba-
ta asina tristoe pa su motiboe,
MariaMagdalenai sudiscipelnan.
Maria Magdalena, el a keda
cerca dj te na dlbimo, el a juda
na su deramentoe i a keda jora
na su graf ora toer a bai caba.
Mainta tempran caba el a toe-
ma camina, huntoe coe otro urn-
hernan santoe, pa nan hunta
Curpa di Hesus coe balsem. Ma
na camina nan a corda koe un
piedra grandi tabata cera sepul-
cro i nan a bisa...”
|
|
| 6 |
 |
“...,
Hesus tabata para meimei di nan, E mes, resuciti for di morto ber-
daderamente, coe e mes cara, mirada, sonrisa, koe nan tabata conoce
asina bon. '
I Hesus dici coe nan : Paz na boso. Ta Mi, no tene miedoe!
IVt OJI V I TRIUPO.
Un historia foi tempoe di Carlo Magno
(Nos a mira com Dankmar a crece te un hoben balente mescos koe
su tata, mientra Winfred tabata mas delegd, ma coesintir mas bon.
Nos a mira tamb com Walderic, es eremita, a doen promer instruc-
don den doctrina cristian.)
VJ. EnQperado ta rpapda jarpa Wolfert-.
Atrobe Wolfert a sali un dia huntoe Coe su jioe- i criarnan pa
jaagmentoe, di oenda nan tabatin coestumber di bolbe banda di anochi,
Tramerdfa nan a cai sinta abao den sombra di paloenan, pa nan des-
cansa nan ourpa poco, ora di repiente tocamentoe di un trompet taba,-
ta resona den bosque. Wolfert a lamanta para pe tende bon. Ta ki-
co? Dankmar a puntra toer edmiri. * .
Ta sonamentoe di un trompet, manera st usa na ehrcito di
Franconan, un dj hoben...”
|
|
| 7 |
 |
“...venga bo culpa na nan. Loke nan a perde na poder i biennan na tera
di Sahonia, nan por gan ricamente den mi sirbishi.
Ma, Wolfert, bo mester sabi, si bo kier koe mi ta doena nan por-
tion, nan no por keda cerca bo mas, pasobra anto kizas nan por
a sigui bo ehempel. Bo mester doena nan na mi i mi ta priminti bo,
riba mi palabra di emperador, lo mi percura paj nan manera un tata.
Esai tambe aindaWolfert a grita mientra el a bira bleek, ,,bo
a kita toer cos for di mi i awor mi jioenan ainda!
Sea calmo 1 emperador a sigui, corda bo bon. Si bon ta acepta
mi proposicion, anto mi mester kita mi mAn protector for di bo ifor
di nan. Nan lo crece como despreciador di religion, como enemigoenan
di mi poder i paz. I mi sentencia ta destera boso for di aki. Si nan
mester rondea atrobe sin patria, kico lo nan bira ? Nan lo ta catiboe
den sirbisbi di stranjeronnn 6 ladronnan, koe alafin ta moeri un mor-
to miserabel. Dicidi, Wolfert, bo tin di scobe 1
Un iucha terribel tabata borota...”
|
|
| 8 |
 |
“..., koe
el a trece foi combento. Caba e ta bai moenstra Walderic e sorpresa,
koe'el a trece pe.)
Walderic tabata mir coe masht curiosidad, ma e tabata admird,
mas tantoe ainda riba e macutoe mash, grandi, koe Winfred a toema
foi lomba di su buricoe,
Anto e hoben pader a coeminza saca jerba i diferente pida pan ja,
koe tabata tapa e cos scondf.
Kico ta scondf aiden, bisa mi I Walderic a sclama jen di speran-
za e ta lombra o cos precioso I Esai no ta un klok ? larga mi
tende com e ta sona, mi roeman !
Winfred a toema un pida heroe i a bati rand di klok. Ki boeni-
ta, o, magnifico Walderic tabata sclama toer admir Porfln lo mi
haja consuelo di tende es sono atrobe 1 tyunca mas mi no a tend foi
dia ma bai foi combento, pero mi no loebida riba dj ainda. Hopi
bez, den anochi, mi tabata sonja koe mi tabata tende su sono pasa
den laria, ma ora ma spierta tabata e sono suave dj rio Murr, abao
den bosque. Bisa mi, mi'roeman, na oenda bo ta hiba e klok?
E^ ta pa bo, mi tata Walderic...”
|
|
| 9 |
 |
“... corte, oenda e tabata haja inatrue-
cion, e no tabata gusta, i hopi bez ma terne, koe eaai lo lamanta ra'-
bia di emperador. Pero mi ta kere koe deapuea di algun anja el a bira
un bon crietian i un cabaljero balente i mi ta apera, koe Bon Dioa lo
doena mi fabor di mir atrobe, paaobra semper mi a stim como un
roeman, maske cuantoe koe nos tabata diferente un di otro.
I cuantoe tem bo a keda na corte, mi roeman ? Walderic a puntra.
No maa di trea luna, Winfred a aigui. Cuantoe maa Dankmar
tabata haja guatoe den ea bida, jen di boroto, menoa e tabata guata
mi. Mi no tabata atima e boroto di arma i pa cabai biboe i balente
di gera mi tabatin miedoe. Pero riba mi zelo pa sin ja mi instructor
tabata maah, contentoe. I toch, maske cuantoe mi tabata atima di sinja i
mi tabata admira emperador, mi tabata prefera di bolbe cerca bo, mi ta-
ta, den ea mondi soli t i trankilo. Ea cos ai tabata molestia mi, mei-
mei di toer es hendenan, koe tabata rondona emperador.
Mi no a bisa eaai na...”
|
|
| 10 |
 |
“...Anja 2.
Nnm. 12.
sya
1
ALA BLANCA
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
XO Juni
ALA BLANCA TA SALI
CADA DOS SEMAN.
1014
Impriml na Imprento dl Vlcarlato.
MARCIALO.
Leyenda Oriental.
Anochi a coeminza tapa su mantel pretoe riba Palestina, un di anochi*
nan boenita, koe solamente por observa na Oriente, camina aire ta balse-
m. coe olor suave di miles flornan, mientra bientoe ta soepla un freB-
cura agradabel den valjenan.
Hesus a regresa di un di su biahanan di cual cada paso tabata marc
coe un milagro di amor. Aw El a lamanta jioe di un pober biuda foi
morto, i regal atrobe na su mama.
Toer su Aposteloan tabata cerea djE ora El a drenta Herusalem,
acompanj pa un mucbedumbre koe a prssenei es milagro i koe te
ainda tabata hubila di admiracion i adoracion pa Salbador.
Denter di e multitud tabatin hopi mucha, i un di nan tabata Marcialo.
Marcialo tabata masb stim, di Hesus i a experimenta diferente
bez aprecio particular di su Maatro, i tabata companja nos Salbador
toer...”
|
|
| 11 |
 |
“... jama mi bo jioe, i mi tin bo como
mi tata. Ma mi tin un otro tata ainda, koe ta biba leuw di aki na
tera di Alemannan. Ay mi do sabi, si lo el reconoce mi atrobe pa
su jioe, pasobra e tin un odio grandi contra bo i contra religion
Cristian. Sinembargo e deseo di mir no ta larga mi coe sosiegoe.
Mi ta sinti den mi coerazon un forza irresistibel, pa mi busk i coe-
mind como mi tata. Foi hopi anja pas, mi a pidi bo es permlso....”
|
|
| 12 |
 |
“...ill
Ma bo a nenga mi. No rabia, grftn emperador, si mi ripiti es pidimen-
fcoe. Mi ta suplica bo, di iarga mi bai Alemania, cerca mi tato, awnr
koe gera a caba i koe bo no tin mester di mi servicio mas.
Jen di ansia Dankmar a keda mira emperador.
Esaki a respond masha calmo : Dankmar, mi a mira padilanti
kico lo ta bo deseo. Hopi bez ma ripara kico tabata molestia bo,
ma mi tabata sabi tambe, koe bo fieldad na mi a haci bo vence es
inclinacion di bo alma. Lo no tabata bon, si antes mi a doena bo
e permiso. Pero awor koe bo ta para duroe den birtud i koe mi no
tin di teme mas koe lo bo bira apstata di bo religion i bo empe-
rador, mi ta doena bo e permiso coe toer mi gustoe. Bai anto li-
bremente mi jioe, ma bolbe atrobe i bin informa mi com bo tata a
ricibi bo na castiljo di Hunonan. I 'coe mas impresion el a sigui :
Dankmar, mi dianan di bida tambe ta cabando. Kizas koe e fiesta
aki lo ta di ultimo koe mi ta celebra coe bo, i sinembargo mi ta
desea mashA tantoe di...”
|
|
| 13 |
 |
“...114
serto di Egipto. Su bista koe ta corta candela, su boz. manera tuerno,
e cruz koe e tin den su manoe, ta haci e gladiatornan inmovil.
Ma nan spantoe a dura solamente un momentoe numa. .
, Mata es eremita, tabata sali for di boca di miles hende, ade-
lante catiboenan, bringa. E bringadornan tabata cohe nan spada
atrobe, ma otro bez e eremita ta para, meimei di nan. Ma un eremi-
ta lo kita e placer di pueblo di Roma, pa mira sanger di hende coeri ?
Di ripiente un piedra a pasa banda di cabez di 3 eremita, miles mas
a sigui, i den un momento e tabata derd bao di piedra.
Awor pueblo tabata sjitisfcho, el a satisfage su rabia i ira. Ma mira,
apenas e crimen tabata comet, koe tera a coeminza tembla, boroto
di truno tabata mescld coe sonido di uu violente tempestad Casnan
taba ta basha abao, edificionan di mas fuerte tabata sagudi riba nan
fundeshi. Den n momentoe Coliseo tabata bashf i Roma tabata re-
sona di gritoe di ansia di su habitantenan.
Awor toer a redonoce nan...”
|
|
| 14 |
 |
“... coerazon coe otro, Dankmar tabata oonta su roeman
di toer su biahanan na teranan stranjero i di toer su combatenan.
Winfred tabata cont di es dianan contentoe koe el a pasa den com-
ben toe i com -el a bolbe na su ipatria i a logra porfin di gana su
tata pa Cristianismo. No por describi legria di Dankmar, ora el a
tende koe su tata a bira cristian i koe toer dia, promer di baijaag,
e tabata bin reza den kapel.
Tabata mei anocbi caba, mientras nan tabata sinta combersa ainda.
M^a porfin nan a cai droemi, nan coerazon jen. di legria, contentoe
l felicidad, koe nan a mira otro atrobe.
JJa (2astiljo.
Tononan clfi, di klok a spierta Dankmar mainta tempran foi sonjo
i maske e tabata sinti su curpa cans, ainda dj biaha largoe, el a
lamanta, pasobra su roeman a -bin tris: Dankmar, ora a jega. Tata
ta den kapel caba. Bin contr ora el caba su oracion.
Nan dos a bai kapel, Dankmar principalmente tabata mashfi con-
mo Vi. Mientras Winfred a dreuta, el a keda para afor, wardando
ora koe...”
|
|
| 15 |
 |
“... mahestuosa di San Pedro, ora Papa Leon, dia di Pascu di
ania 800, a pone corona di emperador romano riba cabez di Carlos.
Ami tambe a tende e hubilo di pueblo : Biba Carlos triunfante, em-
perador romano, grandi i pio, coronl pa Dios 1 '
Becuerdo di es hechonan grandi a podera un rato di Dankmar,
Wolfert i Winfred tabata mir coe admiracion. Caba el a sigui:
Si, Carlos ta digno pa carga corona di emperador di mundoe, pa*
sobra toer pueblonan di Franco, Lombardo, Spanjol, Frison, Sabn,
Bavaro etc., ta honr como nan senjor i ta pag tributo. Beligion
ta florece bao di su proteccion, toer ta goza di e librtad koe ta
cotnbini. - , . . .
Atrobe el a stop un rato. Ma bo a bishita toer e teranan ai, koe
bo ta papia di nan? Wolfert a puntr.
Si, ma mira nan toer, Dankmar a responde.
Artesano chikitoe.
Muchanan, bam sinta scucha. Mi ta bai sinja boso un
boenita ocupacion i pasa tempoe. ,
Pasobra un mucha nunca no mester sinta pornada.
Si mama no tin nada-nada di haci pa bo, i koe bon...”
|
|
| 16 |
 |
“...168
cubri esai na su mama. Pero coe su roeman Marie el a papia coe
toer confianza i a suplik di pidi p cerca su mama p hanja e
permiso. Mama Louise a nenga. Ma Marie no a perde animo ; el a
bai cerca su amiguita Jeanne Abadie i nan dos huntoe abinmolestia
e mama di nobo. Louise a bolbe nenga, bisando koe no ta cos koe
por socede.
E dama misteriosa, koe tabata jama Bernadette cerca dj, lo bin
kita tambe toer strobacion. Mama Louise a bin banja duda si dj
modo ai el no ta baci masha imprudente. Si el ta larga e jioe bai,
e mucha mes lo mira koe el a bera, koe no tin nada aja. Asina 1e
cura mas pronto di su idea, i es cos lo kita foi su cabez. E dos
mucha ta Dolbe pidi Louise atrobe i coe tono di mala gana el ta
contesta nan : Wel bon, pa mi parti boso bai anto ; no molestia
mi mas largoe; ma corda bon, koe promer coe Lof boso mester ta
na cas trobe.
Fuera coe bendenan di cas Bernadette no a papia coe ningun otro
hende riba e aparicion, koe el a mira cerca e cueba. Loke...”
|
|
| 17 |
 |
“...166
Ken sabi P
ZijMjo
E figura aki ta representa linja di ferrocarril. CD ta hoofdlijn, esta
e linja principal. AB ta zijlijn, eeta un linja cbikitoe. Cerca A bo
ta mira un wagon chikitoe i cerca B un wagon grandi. Na meimei
di hoofdlijn tin un locomotor, es decir e m&kina koe mester bala
pusba e wagonnan. E zijlijn ta asina tantoe mancaron, koe locomotor
buntoe coe wagon no por pasa riba dje. Locomotor por haci sirbishi
riba hoofdlijn sol. E awor nan a encarga e makinista pa hiba coe su
makina e wagon cbikitoe for di punta A te na punta B i e wagon
grandi for di B te na A ; ma, corda bon, makina no por pasa riba
e zijlijn. Despues di a cumpli coe su encargo, e makina mester bin
para atrobe na su mes lugar cerca halte. Ta cm e, makinista mester
baci pa bini cl ? El a studia hopi caba, ma el no ta mira un salida.
Ken sabi ? Bam, amiguitonan, juda pobercito, sino el ta perde su
empleo.
Solution lo sail aki dos sein an.
-----------------------
COT BSCA.
PPftj
hh
Wi...”
|
|
| 18 |
 |
“... tarda muchoe koe e coeuukero a caba su trabao, i el a busca
su bachi i zapatoe. El ta bisti su bachi i el ta hinka su pia den za-
patoe Pero ta kico? El ta sinti koe tin un cos aden. El ta hinca
su man den e zapatoe i el ta saca uri fuerte afor. El ta bira su cara,
loer na toer camina, ma el no por descubri ningun hende. Contentoe el ta
hinca e fuerte den su sacoe. El kier bisti e otro zapatoe, i ata, atrobe el ta
sinti un cos stranjo den e zapatoe i atrflbe el ta saca un fuerte afor.
Esai ta di mas. El ta kere di hanj solito aibanda, 1 mes ora e
homber ta cai na rodia i nan ta tende e reza na boz altoe: Ai mi
Dios awor trobe mi ta mira koe nunca Bo ta bandona nan, koe ta confia
ariba bo. Toer desesper, mi a bin cohe mi trabao awe mainta, sin
Babi com mi ta haci coe mi muher enfermo i jioenan sin nada di come
na cas. Mi bon Dios, mi ta gradici Bo mil i mil bez pa Bo bondad.
Mi ios doena mil recompensa na e hende bondadosa, koe a haci
mi e fabor. , , _ , ..
E palabra a...”
|
|
| 19 |
 |
“...
di mira tantisimo di hende, alcontrario el a keda altamente contentoe
koe un muchoedumbre asina grandi a bin cumpli coe deseo di e dama
misteriosa. Bernadette no a munstra orguljoso tampoco, el a bini
mes senciljo, manera e otro hendenan koe a bin mira, i el a hinca
rodia na su lugar di costumber. Sin ripara koe bista di toer hende
a keda fihfi, riba dje, el a cohe su rosario i a coeminza reza. Un
momentoe mas....... i tabata paree manera Bernadette su wo wo a habri
pa un claridad koe no ta di e mundoe aki. E momentoe di e gran
felicidad a jega atrobe i e mucha angelical a manda su homenahe,
su respeto i gradicimentoe na e Dama di e cueba, koe pa el sol a
keda visibel. Un amabilidad sobrenatural a companja toer su movecion
i su mama mes, koe a keda conmovf na rodia banda di dje, a sclama
jorando: Mi ta perde mi cabez; ami mes no ta reconoce mi jioe
mas, manera mi ta mir awor.
Un gritoe di admiracion i sorpresa a lamanta for di pueblo i majoria
di nan a keda para riba...”
|
|
| 20 |
 |
“... bashf.
Si bo ta freg den bo man, bo ta hanja shinishi atrobe.
SHON MARIE I SU LORA.
Shon Marie, un muher ricoe, pero poco bieuw i mahadero, tabata
biba na un cierto ciudad jam& S... E tabatin un kokki i, dos criar di
cas na su sirbishi, koe casi semper tabata huntoe den cushina. Shon
Marie tabatin un lora, papiad. pa n caba,. pero e tambe tabata gusta
cushina, pasobra aja e tabata hanja su casca di fruta i pida-pida pam.
Toer dia shon Marie tabatin costumber di bini den cushina, como dos
tres bez pa dia. Casi semper tabata asina, pasobra el a siuti olor di
coeminda koe tabata kima, otro ora ta pa e bisa e kokki koe e carni
di ajera tabata mashd dujoe i pa bisa e criarnan di cas, koe nqn no
ta bari limpi i ta larga toer mueblenan jen di stof, maske toer cos
tabata masha bon hacf. E mahamentoe continuo aki tabata fada _e
criarnan mash, i nan tabata busca un manera pa kita shon Marie
di biDi den cushina. , ...
Un cierto dia e kokki, koe tabata hanj mas mabA, a bisa e otro
dos...”
|
|