| 1 |
 |
“... 28 numero di
Ala blanca. Berdad tin hopi mas,
koe Redactor por a spera. Pero
priminti ta debe. Ora teer e paki di
anja completo ta den poder di Redac-
cion, lo nos publica nomber di e
muchanan zeloso den nos numero
siguiente. I mas pronto posibel nan
ta hanja nan boeki trob boenita
i duroe encuaderni. Un poco pacen-
shi ainda !
Den ultimo numero di 1913 nos
a pidi nos amiguitonan di manda
carta na Redactor pa nan mnn-
stra nan desea tocante di lec-
tura, di wega, etc. etc. di Ala Blan-
ca. Bao di e cartanan koe nos a
ricibi, nos ta doena un lugar aki
na siguiente carta, koe nos a gusta
mas koe toer e otronan:
Pa caba Redaccion di Ala Blanca
ta desea na toer su amiguitonan
Uq eliz liJofoo.''
Muy Royerende Pader,
Sigur, sigur, Pader a corda, koe
mucna-muhernan ta flogo pa scirbi
un carta. Awor koe Prtder ta desea
di hanja hopi carta den vacancie,
mi kier cumpli coe Pader su
deseo. MashfL danki reverende Pa-
der, pa e dobbel numero di Ala
Blanca. Pader s...”
|
|
| 2 |
 |
“...5
SSlili
H
9. I bao dje paloe tin cachr
Coe ta ataca nos malhechor. *
| '-WMw
1wmm
10. Su djente a cobe nos ladron
Ta ranca pia dje carson.
11. Ma Cai ta toema su sambecbi
Ta corta e pfa limpi, necbi.
&s£&
Wgm
12. Cachr ta so'sega na paz,
Jorando Cai ta bolbe cas.
£T.fff04-02
13. Dos reepi panja, i un botou
Ata sobr dje bon carson.
14. Nos Cai maluco ta zoet
Camina e panja mester ta.
\ aria.
NANISHI LARGOE.
Senor: Much^ nunca bo no a haci biahe ainda coe
tranvia-motor ?
Mucha: Ami? Nunca den mi bida. Ni pa un fuerte lo
mi bai con.
Senor: Oh, ta pakico? Ta miedoe bo tin?
Mucha: Miedoe ? No, total. Pero pakico lo mi ta asina
bobo di paga un fuerte pa haci biaha coene, si pa 4 placa
nan ta doena mi un biljchi....”
|
|
| 3 |
 |
“...t) Anja 2, Num. 2.
AIJ BLAi N CA
; DEDICA NA NOS HUBENTUD.
21 Jan. ALA BLANCA TA SALI CADA DOS SEMAN. 1914
HH 9 rH 8 fiy i NA Imprenta di Vicariato. ^
Promer S. Comunion di un martir cbikitoe.
Un misionero tabata hacieodo su
oracion na rodfa dilanti di altar den
su misa chikitoe. Hopi anja caba el
tabata biba separA di su patria i
familia, desconocfi bandonA ditoerpa
dedik benteramente na es pober hen
denan di Africa Central Sinembargo,
no tabata es sacrificionan ai koe taba-
ta haci tristoe den es momentoei kita
su Animo, pasobi a lo el tabata dis-
puesto pa sacrifica basta su bida
mes pa scapa un alma bandonA.
Ma tabata es poco frutanan coe
cual el tabata mira te ainda toer
su esfuerzonau bendiclonA.
Ta kico tabata taltu ainda na su
trabao, su lAgrima i oracion, pa
haci es coenucoe secoe produci fru ta
mas abundante ?
* # *
Di ripiente el tabata strobA den
su meditation silencioso pa un bati-
mentoe purA na porta di misa. El
a bai...”
|
|
| 4 |
 |
“...10
forzle, mientras lAgrima tabata bril-
ja den su wowo, ta kico lo por
pasa nos, si ELesus ta cerca nos ?
Ai, larga mi bai coe Pader I
Ta bon anto, bop mucha, es
sacerdote a bisa i ei a bai mes ora
na altar.
Ainda un momentoe, el a binca
roda i reza mas intimamente koe
nunca, como si el tabata sinti koe
un disgracia tabata bai pasa. El a
habri tabernAculo, sconde es ciborie
chikitoe bao di su hAbito i el a co-
he camioa lih, sigu pa su sirbidor
chikitoe di misa, kende su wowonan
tabata brilja d; felicidad, awor koe
el por companja S. Sacrameutoe.
Ki cordamentoe celestial a drenta
den es alma pra cada bez koe el
tabata mira respectuosamente es sa-
cerdote, koe tabata carga Besus ri
ba su coerazon !
Tata, el a puntra co un tono
gracioso, ki dia mi por haci mi
promer S. Comunion ? Ya mi a reza
nopi bez pa esai.
Tene un poco paciencia ainda,
mi jioe, e misionero a responds i
el a sigui su camina rezando na
silencio.
No a dura largoe, koe el tabata...”
|
|
| 5 |
 |
“...11
blando di mucha. Kende lo expre-
na koe ki amor Salbador a toema
su bibar den alma di e mucha! 1
tabata como si el kier a haci tem-
poe mas pur& pa hible na cieloe,
pasobra visiblemente forza di e mu-
cha tabata bai cabando. Ainda un
bez mas el a hiza su wowo agrade-
cido na es sacerdote.
O Hesus, Hesus. el a papia i
su alma tabata boela coe angelnan
ariba, pa ricibi di m&n di Hesus
corona di martir.
* *
Pa banda di auochi a bini algun
cristian banda di es camina i nan
a hanja es sacerdote gravemente
herid ta reza dilanti di e morto.
Largoe ratoe el a jora na silencio,
ma for di su boca a sali es pidi-
mentoe:
O Dios, Banger di martirnan
ta semfa di cristiaunan. Es semfa
tabata falta ainda den mi coenucoe.
Awor mi ta confia, koe lo el bai
florece i produci pa bo un cosecha
abundante di almanan.
UN EHEMPIiO REAL,.
Nos a tende conta hopi bez di e
piadoso Emperador Alem&n, koe a
baha asina pronto for di su bestia
pa ofrecle na un Sacerdote koe ta-
bata...”
|
|
| 6 |
 |
“...14
VARIA.
BIN CONTA.
Jioenan, boso sabi cuantoe ta un miljard florin ?
Un miljard florin ta mil miljon florin. Hondo no por fignr
bon, ki monton grandi di placa esai ta. Bam, scucha bon, i
lo mi splica boso.
Figura b miljard na placa di plata, e1. ta pisa 10 miljon
kilogram; cont, na placa di oro, el ta pisa 645 mil kilogram
I cont, na placa di papel, cada papel di mil florin, ainda
ta pisa 180 K. GL
Suponiendo koe un biomber balente por carga 100 K. G-,
anto pa carga un miljard na placa di papel (di 1000 florin)
lo mester di 18 homber.
Si ta conta e suma na oro, anto mester di 6450 homber
pa carg, i si ta na plata, mester un ehercito di 100 mil
homber. Si hende kier traha boeki di toer e placa di papel
di fl 1000, koe ta forma un miljard, anto por traha dos mil
boeki cada un di 500 bladchi. Bin conta. Ki dia!
-----
COI BUSCA.
* -y
Blek! Uuda bo shon ta ?
A gana Premioi
Muchanan, koe a conserva bon
toer 28 numero di promer anja di
Ala Blanoa ta:
Na...”
|
|
| 7 |
 |
“...Les di traha som.
Janchi chikitoe ta sinta den scool i frater lo sin j di tra-
ha som.
Maestro. Janchi, si tin tres appel riba mesa, i bo roeman
chikitoe Maria ta come un di nan, ta cuantoe ta sobra ainda ?
Janchi Cuantoe roeman ?
Maestro. Ai n Janchi. Scucha bon. Si tin tres appel riba
mesa i bo roeman Maria ta come un di nan, ta cuantoe-
appel lo sobra anto ?
Janchi: Ma frater, ta cos koe no por socede, pasobra nos
no tin appel na cas.
Maestro: Janchi, ta un comparacion m?a haci. Nos mester
figura nos, koe tin appel riba mesa.
Janchi: Frater, ta appel secoe?
Maestro: Ai no !
Janchi: Appel hasa anto ?
Maestro: Tampoco. No tin appel di berde mes. Nos ta haci
numa manera si tin.
Janchi: Ahan, anto no tin appei, frater ?
Maestro: Janchi, no hunga awor, hinca e sambechi den
bo sacoe, i scucha bon. Nos ta figura nos, koe tin tres appel
riba mesa.
Janchi: Si, frater.
Maestro: Bo roeman Maria ta come un di nan, caba el ta bai.
Janchi: Ma. sigur frater no conoce mi...”
|
|
| 8 |
 |
“... ta toer bashl I toch
tin cos aden. Ta kico ? Redaction
5. Pakico carnernan blancoe ta come mas koe carnernan
pretoe ? - Redaction
6. Un hende tabatin dos i un mitar dozijn cabrltoe. I toch
el no tabatin 30. Ta cuantoe el tabatin anto? Redaction
7. Riba mesa tin 10* weboe den un tajor. Kende por parti
e diez weboe den 10 persona, di manera koe cada un ta han-
ja un weboe i koe ta keda un ainda den tajor. Rd.
8. Kico ta camna i para sin pia, i bati sin man ? Red.
9. Dos mama i dos jioe ta parti tres patia, i cada un a-
hanja un henter. Ta di com ? Red.
10. Den jm sala ta sinta 15 hende riba banki kantoe di
muraja. Mi ta boeta un ringetje di dede riba mesa, mi ta
pidi, pa cualkier hende,. despues koe mi a sali for di sala,
ta cohe e ringetje hink den su dede. Ora mi bolbe drenta
den sala, lo mi bisa ta kende a cohe e ringetje, na cual
man, na cual dede i si ta mas ariba, sea meimei, sea mas
abao di sea dede el a hink. Otro seman lo mi sinja bo,
com mi sabi esai....”
|
|
| 9 |
 |
“...| Anja 2. \iim. 4. |
AU BLA N [CA
DEDICA NA NOS HTJBENTTJD.
TH Febr ALA BLANCA TA SALI CADA DOS SEMAN. 1014
TF ImPRIMI NA ImPRENTA Dl VlCARIATO. *4
SAN TARCISIO
Promer Marter di SSmo. Sacramento.
II.
Ma mira, promer koe ningun hen
de do tabatin tempoe pa ofrec, ud
mueha pareuw a bin present dilan-
ti di altar. Tabata Tarcisio.
Ma bo ta muchoe chikitoe ainda,
e sacerdote dici coe ne.
Mi tata, mi bubentud lo ta mi
mas bon proteccion. No nenga mi
es honor.
Ltgrima tabata brja den wovo
di es angel chikitoe i au cara taba-
ta lombra di un amor di mas tierno.
Anto sacerdote, koe tabata mash&
bao di impresion, a toema Santisimo
Sacramennto, a boet den un lenzo
blancoe i mien tras e tabata poh den
mfin di es mueha, e dici Corda, mi
jioe, koe ta un tesoro celestial koe
mi ta confia na bo manoe dbil.
Ward flelmente.
Promer di larg, lo mi doena
mi bida, e mueha balente a respon-
ds, i primiendo e na su pecho, el a
corre bai cumpli coe...”
|
|
| 10 |
 |
“... tristoe di es mucha, e sacer-
dote su wowo a jena ;coe Igrima,
i ora el a tende kiko a socede, e
tabata hinca roedia pa venera curpa
dj martir chikitoe di SSmo. Sacra
mentoe. Mauera un angel Tarcisio
a moeri i nan a dera su curpa na
Catacumba, oenda el a keda hopi
siglo. Despues nan a venera su reli-
kinan na misa di S Silvester na Ro-
ma i caba nan a hiba nan ua misa
di S. Dominico na NApoles, oenda
te ainda nan ta venere.
S. Tarciso ta patrono di perseve-
ranza despues di Promer Sta. Co-
munion.
# # *
Muchanan, ata boso ehempel.
Bobo tin tantoe Animo, i coerashi
manera S. Tarcisio? No? Reza pidi
S. Tarcisio anto pe juda boso warda
semper e tesoro, koe boso a ricibi dia
di boso Promer Sta. Comunion. Bo-
so tamb tin enemigoenan, koe ta
busca di mata bida di Dios su gra-
cia den boso. alma. Moenstra boso
mes balente koe S. Tarcisio. Warda
semper boso coerazon limpi i puroe
i defende boso Bon Hesus coe toer
boso forza....”
|
|
| 11 |
 |
“.... Mes ora
e General ta baha foi su cabai, i
a ofrece cortesmente na e sold pa
)l OTRO HENDE*
subi su cabai. E sold a hanja ri-
pra i a nenga. Pero awor e Ge-
neral a oblige Apenas e sold a
subi cabai dje General, i koe nan a
sigui camina, nan a tende un tiroe,
i e sold riba cabai a cai morto na
suela. Un bala di scopet a cohe su
coerazon. ,,Mi jioenan, General Che*
rin di, lugar di mas altoe ta lugar
di mas peligroso. Gada un keda
conteutoe deu su estado. I mes
ora general a cord a riba su deber.
Calmo el a bolbe subi su cabai ma-
nera nada no a socede.
mm.
msm
Pin
Altil
mm
mm
wmm
GOI BUSCA.
E homber aki
a haci un biaha
largoe. Ta falta
bopi ainda pro-
mer koe el jega
cas. Morto can-
ed el a baha di
su cabai, pa so-
sega un poco.
Pero den esai
el a pegs sonjo
i ora el alaman*
ta. eta miraraa-
sh stranjo, pa-
sobra el a perde
su cabai.
Ken por biij?
----:():---...”
|
|
| 12 |
 |
“...Solucion di Charada
1. Shon riba criar, amo riba catiboe, ricoe riba pober, Dios
riba toer. 2. Leiden. 3. Un baca tin lechi puroe, un ben-
dedor di lechi tin lechi batiza. 4. A riba mapa. 5. Ora el
ria.
7. Dos jioe-homber i dos jioe-
muher. 8. Pasobra el no a moeri
ainda* 9. Nada.
10. Bas + alt = basalt.
ta hiza es otro pia na
6. n
n y 1
e m m e r
N y m e g e
a n g n a
jet
n
Charada.
1. 2. Mi promer ripiti ta nomber
di un persona grandi i infalibe.
Mi tercero ripit toer hende tin of
tabatin; semper bo ta hanja mi
Enrique Torres. tercero i mi promer na scool.
Mi tercero i mi segundo bo ta hanja na Botica i mi conhunto
ta nomber di un stad hopi nombra Manuei Palm
3. Kico ta cai sin haci boroto i koe no ta kibra nunca?
Johan Hudson
4. Mi ta masM interesante i mi ta sirbi henter anja na
cas. Toer dia nan ta pluma mi i ora koe anja a caba, nan
ta tira mi af or,, manera nunca mi tabatin balor. Bisa mi
ta kende mi ta 1 Romulo Hasselmeyer
5. Ora un...”
|
|
| 13 |
 |
“...86
su laha. E tabata tene un mucha
di ocho anja asina na mAn. Na su
banda tabata camDa un bomber
mas hoben, koe tabatin un hacha
riba su schouder, mientras su tras
un homber bieuw tabata bini, koe
tabata carga un mucha mas chiki-
toe riba su braza. E mucha a pone
su cabez cansA coe su cara inocen-
te i su cabei blancoe largoe droemi
riba schouder dj homber balente,
i cada bez, segun koe e homber ta-
bata camna, e tabata moef poco.
Nan curpa cansA tabata moenstra,
koe nan a camna ja hopi ora caba.
Sin papia nada nan tabata sigui
nan camina, te ora e mucha mas
grandi a coeminza keha hamber.
Lo mi doena bo di come, Dank-
mar," su tata a bis, asina koe
nos haja un lugar oeuda nos por
pasa anochi. An to nos criarnan por
pega candela i mi mes lo bai busca
cualkier bestia, pa nos hanja di
come.
Nos no tai ainda ? Mi ta moeri
hamber, mi tata, promer no hanja
coeminda e mucha a keha coe un
tono penoso.
E tata tabata buscaainda pala-
branan di consuelo p...”
|
|
| 14 |
 |
“... por drecha toer
cos; paloe pa porta i dak, piedra
pa forno i toer otro cos nos por
hanja den bosque mes.
Ma e maestro a sigui flea ketoe
i a moenstra su aprobacion pa ba-
ha cabez. Anto e tabata pasa su
mftn riba su frenta, manera despues
di un pensamentoe profundo i e dici:
Bon, larga keda asina; bai busca
Garo coe muchanan i trece nan aki.
Asina pronto posibel e hoben a
bai cumpli coe mando di su maestro.
I ora e dos criar, cada un coe un
mucha riba su lomba, a jega, nan
maestro i shon tabata para ainda
riba muraja, profundizd den inirada
di es escena grandioso.
Awor el a baha i a bai contra
nan.
Pega candela, e dici, i percura
pa un bon lugar di droemi. Mi ta
sali pa mi mira, koe mi por mata
cualkier bestia di come. I el a bai
i a drenta mondi coe su lanza largoe
den su m&n.
Apena un mei ora a pasa, koe el
a bolbe coe un binar riba su schou-
der balente. Riba un piedra denter
di muraja candela tabata cende ca-
ba, un monton di paloe tabata pa-
ra banda...”
|
|
| 15 |
 |
“...39
mos mi no por keda mas. Mi a
corda koe e bosque aki ta liber i
sin ningun hende, koe ta biba aden,
mi tabata corda trobe riba es dia-
nan feliz, koe ma pasa den nos bos-
quenan di Harz, ma........ ma sali
ganjA.
Mi sabi, maestro, koe oso i lbo-
nan ta biba aki cerca i koe den
anochi nan ta pasa rond aki banda,
pesai ma waak mashA bon riba bo
fioenan. Ma mi a corda tambe, koe
no tin nada di terne, oenda bo ta do-
mina coe bo laoza, Gero a responde.
Bo a corda bon e befe a bisa.
Mi no ta homber pa larga spanta
mi pa ki enemigoe koe ta. Ora e
tabata papia es palabra, hende por
a tende su rabia i e dici: ,,No, tin un
otro ta biba den es lugar aki, un,
koe mi ta odia coe odio di mas
grandi. Mas calmo el a sigui.,, Awe
ma jega den es valje, cerca di rioe,
oenda mi no a jega te ainda. Ma-
shA admirA ma ripara riba un cero
chikitoe un casita, trah di paloe i
rama, i abri padilanti. Oen e casita
tabata para un altar coe un cruz
riba dj. Anto e odio mortal a bok...”
|
|
| 16 |
 |
“... ceroenan,
jen di paloe, tabata moeastr camina Mas leuw nan a bai, mas poco
hende nan tabata contra, mas bruto mondi a biia. Poco-poco calmo
i sosiego a bolbe den Wolfert su coerazon. Ma nan a bai mas leuw
ainda, te ora nan a hanja e castiljo bieuw, koe Romanonan kiz&8 ?
traha, koe e Hunonan salbahe a tumba abao i koe deepues e habi-
tantenan nobo di Alemania a larga di drecha di nobo.
E poco jaagdor, koe de bez en cuando tabata bini te aja, tabata
lama e ruina, Castiljo di Hunonan. Coe e nomber nan tabata jama
e heron an, e hombernan bruto i balente, koe den tempoe bieuw bao
di mando di nan hefe terribel Attila, a plama riba hen ter Alemania.
Foi ki tempoe e tabata, ken a trah i ken a kibr, e desterado-
nan no a haci cuenta di esai. Awor e tabata! bandonS i libremente nan
por a toema posesion di dj, esai tabata basta. Gro i Eckbert, e
dos criar, koe no tabata mira fin di nan biaha i koe tempoe di fno tabata
bini acerca, tabata bon contentoe, koe e lugar brutoe tabata gusta nan...”
|
|
| 17 |
 |
“...46
toe koe tabata doen lechi, tabata hort& ; e di dos, di treB, di cuater,
koe coenukeronan a doen, a hanja mes suerte. Pero loke tabata mas
pisd ainda pa es apostel piadoso tabata, koe Wolfert coe su banda
chikitoe tabata stroba hende di bini misa dia Domingo, pa nan tende
su predicashi, i tabata forza nan di bolbe bai nan cas, de la manera,
koe a lo largo poco hende numd arisca di bini misa, caba na scon-
dir. Pes motiboe e sacerdote zeloso a hanj obligd di sali foi bu ca-
. sita i di bai foi un oenucoe te na otro pe bueca su earner i forta-
lece nan den nan f. Pero loke Wolfert a busca, e no a alcanza: es
ereraita a keda. biba den es bosque. Por a cost hopi trabao i sacri-
flcio, ma e tabata incansabel den su oftcio sublime. E tabata predica
f na bu fielnan plamd i tabata doena nan Santoe Sacramentoenan,.
apesar di toer strobamentoe.
Diez aDja caba Wolfert a domina den es tera Su jioenao a crece
te hobennan balente di dieztres i diez siete anja. Ya foi chikitoe nan...”
|
|
| 18 |
 |
“... di
su deseo pa honra Cristoe. 1 deu esai e tabata practica coe tantoe fervor,
toer loke ta bon: obediencia, zelo, benevolencia, koe bdpi mucba di e
mes edad a busca di imitle i koe el a gana coerazon di toer, fuera e
di su mes tata.
E pagano obstin tabata insensibel pa e birtudnan carinjoso di su
jioe i tabata tormentle c'oe amenaza i azota, sin koe e tabatin ni di mi-
nimo motiboe. Ma f a doena e mucha un consbancia admirabel. Coe
legria e tabata wanta e maltrato cruel, i e tabata bisa su tata coe res-
peto, ma coe frankeza tamb, koe 1e obedece nelo den toer loke Dios
no a taba, ma koe le no larga hal pa ningun hende pa baci loke ta maloe.
E palabra nobel tabata irrita e tata dgnr mas tantoe ainda. Po-
co dia despues el a manda zoeta Cirilo asina tantoe, koer toer su cur-
pa tierno tabata toer na herida. Anto el a puntr si e kier a nenga
su f 5 ma como Cirilo no kier a baci esai, su tata a sak foi su cas...”
|
|
| 19 |
 |
“..., koe
bo ta coeminda mi na su nomber ?
Toer a*dmir& es eremita a keda para. ,,Ta kende bo ta, mi jio, koe
meimei di un tera cristian bo no s< nada di Cristoe ? asina el a pun-
tr. Bo ta batizi den su nomber ?
Batiz., sf, mi ta, Winfred a responde. Mi ta corda e dia ainda,
koe nos a baba, huntoe coe miles otronan, na awa. Esai a socede, pro-
mer koe nos a sali foi Sahonia. Pero, kico e bautismo tabata nifica,
mi no sA.
Bo ta jioe anto dj jaagdor balente, koe a pone su bibar na e casti-
ljo di Hunonan, i koe a soemete toer tera rond na su poder ? e sa-
cerdote a sigui puntra.
Si, mi ta. Mi s, koe mi tata tin odio contra bo; ma mi no sa
pakico. Coe muchoe gustoe lo mi kier a tende algo dj Dios, koe boso
toer ta sirbi i koe a haci rey di Franconan asina poderoso, koe toer
tera mester obedecle, Winfred a responde.
Coe compasion es eremita a mira es hoben, koe tabata weit coe wo-
wo, jen di ansia i suplica. Nb, es hoben fini, coe su cara suave i flore-
ciente, su cabeinan blond...”
|
|
| 20 |
 |
“...53
man alz& na cieloe i otro riba su coe:azon, awor koe e tabata bai pa-
pia riba su Bon Dios.
El a coeminza coe un historia corticoe di creacion como e tabata mi-
ra, koe es hoben no tabata s& absolutamente nada di dodtrina cristian.
Ora tera no tabatai, ni cieloe, ora no tabatin ainda ni ceroe ni pa-
loe, promer koe solo i luna tabata luza i ora no tabatin lamar ainda,
ni nada nada I)ios sol, eterno i todopoderoso tabatai.
I asina el a bini di creacion di mundoe na ceracion di hende, i el a
conta di paradijs. Winfred tabata tende coe atencion i de bez en cuan-
' do e tabata baha cabez. Ma un sombra scur a bin tapa su cara, ora
es eremita a cont, com promer bende a falta coe mandamentoe di su
Criador, i com pes motiboe morto i miseria a bini den es mundoe aki
com matamentoe i gera, odio i robo a bini den di hende, de la manera,
koe esakinan, na lugar di stima otro manera roeman, ta combati otro
manera enemigoenan i ta busca di soemete otro.
Si, bo ta papia berdad...”
|
|