| 1 |
 |
“... bisa
bo lp cai bo pisd.
0 Cioe!
Ya bo esppao pp, ta-...-*
* mi Angilbert Toer cos a
caba an to....17 Bo coerazon nobej
a stop di bati, bo wovronan a cera.
T ningun bende a tende bo ultima
despedida, nfngun bende a recohe
bp ultimo suspiro... Ai, mi jioenan!./?
I Hermenegilda a cai riba un stoel
i a tapa su cara jorando.
Ma pi ripiente el tg alza su cabez
i un rayo di speranza ta brilja den
qu wowonan.
J,Mi sejr, el a sclama, bo
tin algun prueba ?
Esai lo mi doepa bo, senjora
asina eigur manera mi jama Pedro
Afcbibala di Ppjti^rs,
E peregrino a abri s litnpsnerp
di cuer i el a saca af n paki
cbikitoe koe el a entrga na senjora
Hermenegilda.
paketico tabata contene un
aniljo di hroe, e mijs apiljp koe sp
esposo apriminti di mande, na cagp
koe'l hanj den peligro di inorto.
Hermenegilda a dal n gritoe:
toer speranza a desparce.
E cortina di tapieerfa a bala up
banda i Enguerrando a camna dren?
ta. tabata p&lido' i mcionA. Su
mama a baci un snjal cone pa et...”
|
|
| 2 |
 |
“... acepta cruz
pa juda nos den nos empresa, i si
Senjor doena nos forza, nos lo tene
altoe coe honor nomber di nos an-
tepasadonanl
I su cara firme tabata brilja
di un splendor di balor heroico na
momentoe koe el tabata pronuncia
es palabranan. Un legria biboe ta-
bata pintA den cara di e peregrino.
El a braza e hoben cabaljero coe entu-'
siasmo i a bis: Ningun otro hende,
fuera di bo roemannan, lo por sabi
algo di nos propsito; bo mes por
comprende cuantoe obstAculo bo ma-
ma lo pone contra. Por ltirao nos
biaha ta fihA pa majan anochi.
Majan caba!
Esai ta necesario; mas koe tres
cien mucha a priminti di reuni bao
di nos bandera den bosquenan di
Mens-Coin. Lo bo ta nan hefe; i
como ya bo ta senior i maestro di
nan tatanan, nan lo no vacila na
reconoce bo autoridad
Majan caba! I ^mi mama?
Bo mama lo keda coe su jioe
muher. Nan lo reza bon pa boso i
ademas den dos anja di tempoe boso
lo a bolbe.
' Corda koe Dios ta tende bo. Enf
fin, Dios tin mi huramentoe, mi...”
|
|
| 3 |
 |
“...1 A £
AU ELA] VCA
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
r^o. 3. ALA BLANCA TA SALI CADA DOS SEMAN. 1912
Cruzada di Muchanan.
VI.
E compania a disgugta Enguer-
rando vieiblemente, ma el no a papia
nada. Ora ya e tree roemannan a
gana un bon pida distancia, un so-
nido aleuw di campana a anuncia
ora di Angel di Seujor.
Bruno a iega acerca respectuosa-
mente, coe eu petji den m&n 1 a
spierta eu eenjornan koe tabata ora
di bolbe na caetiljo. Enguerrando a
drai orguljoeamente i a bis coe un
tono fad,:
Bolbe bo eol na caetiljo. Loke
ta noe, deepuee di algun anja boeo
lo mira noe trobe. Un carta, koe Je*
ban a larga riba mesa den noe cuar*
to, lo declara Mama motiboe di noe
biaba.
Bruno a bira mudo di admiracion;
ma sinembargo el a rieca puntra
ainda s
Na oenda boeo a decidi di ba,
mi nobel eenjornan ? Por tin paie
den muudoe, mas boenita koe noe
Bretanja ?
Ta bon, Bruno, ma bo consebo-
nan ta foi tempoe awor aki.
T mi Senjora, boeo nobel Mama?
Bolbe...”
|
|
| 4 |
 |
“...s ;
ALl H LA N [CA
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
No. 1 ALA BLANCA TA SALI CADA DOS SEMAN. 1912
(Ui)
Cruzada di Muchanan.
IX.
Ya e ehrcito di cruzadonan chi-
kitoe a pasa rarios provincianan
di Francia. Hotnbernan bistf mes-
cos koe Archibaldo tabata bini un
tras di otro pa ofrece nan mes Da
e cruzada; algun tabata bini com-
panjl di cincuenta, otro di cien i
di dos cien mucha i" cada grupo
tabatin un hefe di nan mes edad;
i asina pres e nubonan a presta
huramentoe di obediencia na nan
hefe supremo, e hombernan ai ta-
bata bolbe disparce. Ta di compren-
de f&cilmente ki trabao Archibaldo
tabatin pa mantene orden duranti
marcha. Animosidad di mas gran-
di tabata reina den e hoben nobel-
nan i e hoben aldeanonan. Esaki-
nan, di pursi, tabatin di sufri ge-
neralmente di orgtiljo grandi, bo-
fonamentoe i hechoe odioso di e
nobelnan.
Asina cos tabata, ora nan a ga
na den cercanfa de Nevers. Un cier-
toe anochi e ehrcito di mucha. a
iega...”
|
|
| 5 |
 |
“...85
xiir.
Den esaf e flotilja di e mucha cru-
zadonan a gana playa. E mucha-
nan tabata grita di ansia i rabia;
e marineronan a -hanja compasion
di nan i tabata vacila pa sigui co-
mando di e roemannan Aubriot,
koe tabata ripiti, coe un sonrisa
diablica den nan cara:
Bueno, ora di batalja a jega.
Un tempestad di gritoe di bengan-
za tabata sali contra Archibaldo:
-Morto! morto ne traidornan
koe a bende noa!
Ya aigun boto enemigoe a jega
te na poco distancia di e barcoenan
i nan a grita nan na rabe:
Entrega boso, cachnan infiel.
Archibaldo a contesta nan ne mes
lenga. Despues el a bisa e muchanan:
Hobennan balente, Saracenonan
ta asina numeroso, ke facilmente
nan lo caba coe boso, ma pa ad-
miration di boso balor nan ta drenta
na trata coe boso, bao di condicion
koe boso lo bandona barcoe i larga
toer boso arma atras.
Coe gritoe di alegria nan a tende
e promesanan, ma e hoben 'nobel-
nan a menaza 'coe un gritoe di in-
dignation. Enbano captan Medrico...”
|
|
| 6 |
 |
“... derecho di larga mata nos
tambe.
I esai lo mi wel haci si boso
sigui coe boso cabezura.
Ya mi ascohecaba, Enguerran-
do a responds coe calmo, ,,i bo mi
roeman ?
Ami tambe1.
,,Nos resolucion ta inquebranta-
bel, mes-cos koe e baranca di gra-
niet riba cual castiljo di nos tata-
nan ta para, Enguerrando a sigui
bisa.
Esai nos lo mira, tende! Ben
Sangiar a bisa, batiendo su mannan.
Catiboenan a coeri drenta. Ben
Sangiar a ordena pa pone e hoben-
nan cristian na boei.
Mi ta entrega e dos cachnan
aki na bo poder, el a bisa su fa-
vorito Massoud.
Un sonrisa feroso a pinta cara
odiosa di Massoud. El a haci un
sinjal coe e catiboenan i mes ora
nan a lastra e muchanan bai coene.
Ki lastima! Pronto tabata spera
nan un desgracia grandi. Massoud
a haci e plan infernal di separa nan.
Nan a hiba Isolin, coe boei pis&
na m&n, den un cuarto scur, mien-
tras nan a lastra Enguerrando hi-
ba caja, coe cadena na garganta,
hib na cas di un egipcio, jamA
Schirzad, koe a confi na...”
|
|
| 7 |
 |
“...43
Mi tambe a sinfci mi prfunda-
mente conmovf.
Infeliz! Indudablemente bo ta sus*
pira desdi hopi tempos caba den e
prison aki?
Ai! privA di mi bista, mi no por
conta numero di dianan; ma ta par-
ee mi koe mi ta aki, ya ta cincoe
seis anja caba.
Cieloe! I ainda bo balor no a
bandona bo?
Mi a reza..... Ademas kiko un
poco sufrimentoe ta? un hende no
mester traha pa su salbacion? Ma
hoben, ta ken por a trece bo ne
lugar miserabel aki?
Mi a bini pa venga morto di
mi tata koe a perde su bida den
ltima cruzada.
Bo tata ?
Bi, e tabata cabaljero di mas
balente di henter Bretanja.
Di Bretanja? O, mi Dios! Maes
boz... e presintimentoe...... Jioe,
mi tambe ta di Bretanja.
Abo! i ki jama bo ?
Angilberto di Kerougal.
Mi Tata!
Abo, mi jioe?
Si, bo jioe Enguerrando di Ke-
rougal.
Cieloe! Bini den mi braza, bini
na mi coerazon, speranza di mi ra-
za.... Bo aki! No ta un sonjo? I
Isolin?
E tambe ta prisonjero.
Pober chikitoe koe semper taba-
ta asina manso...”
|
|
| 8 |
 |
“.... p.
6. Com hende por laba man den wea, foi oenda galinja ta
bebe sin saca galinja? , Aiex de Pooi.
na mi ya hopi di nan koe boso a manda. Otronan lo
sigui tamb. Ta duel mi, Alex, koe e charada koe bo a
traha ta poco dificil pa pon. E ta boenita si, ma pa pon
mester hopi cos koe mi no tin. Ma no perde animo. Sigui
traha numa i manda nan sosega. Koe mi por, lo mi pon
nan toer. Mara boso ehempel lamanta bo amigoenan tamb,
pa studia i busca charadanan, pa boso por kibra bo cabez
ariba. Lo mi keda semper masha contentoe, si mi ta haja
cos di boso. Adios! Red. di Ala Blanoa.
33ieietJ^ i
|
|
| 9 |
 |
“...53
VARIA
Loke a pasa un jaagd.
Shon Maantji, un jaagd famoso,
a jaag mash phara den su bida,
pero nunca di su bida el a mira un
lora. I peor ainda, na e pais camina
e tabata biba, no tabatin tal phara
Algun spanjol, koe a bin toetna
frescoe na e pueblecito, tabatin un
lora mash boenita i papiad pa
kita sombr; pero pa un descuido
di nan criar, e lora a sali foi su
kouwtji i a boela bai mondi.
Un dia sbon Maantji a lamanta
mainta tempran i a bisa su jioe pe
cobe taas i awa pa nan bai busca
un dos konentji, mientra e mes a
cobe su scopet di carga patras di
doe loop, a pas na su schouder i
a toema destino pa mondi.
Bientoe a soepla bon pa shon Maan-
tji e dia ai; pasobra promer koe un
ora ya el a tira .tres konentji i al-
gun phara, i a decidi di bai cas
tempran, pasobra pa e dia ai ya e
tabata arm. Ora nan tabita bai
cas, di ripiente e jioe a grit: Pa-
pa, papa, bin weita un phara aki,
esta boenita e ta 1
E jaagd a bai acerca, i enberdad,
un boenita phara...”
|
|
| 10 |
 |
“...mm
tag
XET
*K
wmm
HMMB
mm
wmm
ILLfe~^3¥
mm
lllIiISliiillil!:
1
61
Ei ki manera e muher sabi a eohe conenchi.
Un patoe den un trampa fini
Ta warda nos conenchi bini.
Conenchi a hole nn dushi cos.
Ta subi e tabla bon golos.
At den tranpa ya sera,
Mes ora e pato ta scapa.
Maishi paree un bon coeminda,
Ta moenstra e patoe su caminda.
Ta sigui come mas i mas
Te ora el alcanza su cas.
Mi patoe tai, awor mi sa:
Coe un bon conenchi ta sera.
------ immCOeBBn...”
|
|
| 11 |
 |
“... subi altar pa bad misa,
na cual ocabion e ta ocupa lugar
di Hesu-Cristoe mes, anto ta combi-
niente koe e tin bistir toer particu-
lar, koe ta distingui di toer otro
hende. ^
Cada n di es bistirnan ta bendi-
ciondi pa Santa Iglesia i tin un nifica-
cion toer especial, koe lo mi splica
boso.
Ya na tempo? di Testament Bieuw
Dios a manda traha panja toer par-
ticular, koe sacerdotenan tabatin
koe bisti ora nan tabata ofrece sa-
crificionan.
E panja koe sacerdotenan ta bisti
ora nan ta haci sacriflcio di misa, ta
recorda hende na e diferente birtud, hoe
sacerdote mester tin i tambe na Pattion
dolorosa i morto di Hesus, di cual sacri-
flcio di misa ta un recuerdo i re*
nobacion.
1. Cual ta bistirnan sacerdotal?
Bistirnan sacerdotal ta: amict,
albe, cingulo, manipulo, stola i ca-
sulja.
Amict ta e panja blancoe, koe sa-
cerdote ta pone riba s schouder;
padernan ta pon riba nan capucha.
Albe ta e panja blancoe Iargoe,
koe sacerdote ta bisti i koe e ta
marra coe...”
|
|
| 12 |
 |
“...78
iispissi
mm
Mm&
mmmm
Nb^jM#'- ,S
Wwr S&
W&w-
WBSst&fc
msBem
Ml
Ml
mmm
mm:
Wk '.(
mm
wSm
BBS
H
I
mmi
mam
imm
Ya ta e di tres, i bon pisa,
Pa loer e boto den lama.
gB§K§sg;
fSUm \
mm-m
K|§e
/-JM
HMl
Wmm
=r :pf -
mMrm
SSos
mm
5wg5ati3l9l
ws
8H9U
Mia
MM
H
MP
mm
ysggggpgl
mm
Nan tres ta pusha e pober paloe
Dios sa koe e pret no sali maloe....”
|
|
| 13 |
 |
“... pa loke ma leza despues den
periodico, e mester tabata e Senor
J. Bruce Ismay, directeur di e linja
di strea blancoe koe e vapor ta-
bata pertenece ne. E di tres boto
tabata casi jen, ora un matroos a
pone man cohe Marjorie, rank foi
mi i tir den boto. E no tabatin
tempoe. pa e despidi pa semper foi
u rata i pa doena e ultimo beso.
MI awor abo un homber a grita
den mi orea. *
Bo ta un muher 1 Busca un lu-
gar den boto, promer koe ta laat.
Tabata figura mi koe dek di vapor
tabata slip bao di mi pia. Ya el a
forma caba un hoeki skerpi, paso-
bra e vapor tabata hundi iiher, do-
blando pa parti padilanti. Desespe-
r& ma cohe mi esposo tene. Mi no
sa, kiko ma bis, ma semper lo mi
tene na mi memoria, koe mi no kier
a bandon.
Un homber a coh mi na mi braza,
despues un otro a pasa toer dos ma-
_oe rondo di mi i a ranca mi coe
|Oer foria. Ma tends mi esposo bi*
sa : Bai Lotty I Bai pa amor di
Dios i sea balente Lo mi haja un
lugar den otro boto siguiente. E
homber...”
|
|
| 14 |
 |
“...its ff a
1!| j
AJJ BLA IWA
1 DEDICA NA NOS HUBENTUD.
1 I^o. IS. ALA BLANCA TA SALI CAOA DOS SEMAN. 1912
as
Com ma salba foi Titanic
PA
Charlota Collyer
tm di e sobrevivientenan di e naufragio.
(ARUBA TRADUOCION.
Solamente lamar por a forza nan
di eai boca. Ya na e distaneia, koe
nos tabata, no por a conoce un ben-
de foi otro. Ma mi tabata mira sf,
grupoe-grupoe di homberuan riba
cad a dek. Nan t abata para coe bra-
*a cruzd, riba pechoe, coe cabeznan
bahd na suela Mi ta sigur koe nan
tabata reza. Riba e dek, koe djies
aji ma baudona, tabatin un 50
homber cerca otro. Meimei di nan
mi por a mira un figura altoe. E
Senjor tabata para riba un stoel
riba un boshi di cabuja, asina koe su
cabez tabata sali riba toer na laria.
Su brazanan tabata alz&, manera
un bende koe tabata doena un ab
eolucion.
E mes dia aki un s&cerdote, un
tal Pader Bylas, a had misa den
salon di segunda clase i mi ta kere
koe ta E tabata para ai den ora-
cion...”
|
|
| 15 |
 |
“...dl
Ya nos boto a buelta pa otro lu-
gar, ma despues el a cord i a bol-
be trobe. E japons tabata hal den
boto. Un muher a coeminza Irega
pecbo di e japons, mientra otro-
nan tabata haci su pia i manoe
cajente.
Djies un ratoe atras e bomber chi-
kitoe a abri su wowo. El a papia
no's na su idioma, ma ora el a ri-
para koe nos no tabata comprend,
el a hiza su man na laria, caba
pon na su cabez, bati su pianan
abao i despues di un cincoe minunt
el a recobr su forza atrobe. Un di
matroosnan remad a bira asina
cansd, koe e no por a tene rema
mas den su man.
E japons a bai cerca dj, a kit
foi bank! i a toema awor su puesto
di remamentoe. Gomo un bero el a si*
gui rema na lugar di e matroos teora
nan a bin salba nos. Ma mira com
e oficial Lowe tabata sinta ad mi r,
mira e japons coe boca abri.
Pa cieloe asina e oficiai a pa-
pia; ,, mi tin berguenza- pa loke ma
Disa di e diabel cbikitoe aki. Lo mi
salba su igual oenda koe lo mi baj.
Despues di salbamentoe di e...”
|
|
| 16 |
 |
“...94
PA LUNA Dl OCTOBER.
Muchanan, luoa di October a coe-
minza, i boso sabl, koe es luna
ta consagrA na Maria, Reino di San-
tlsimo Rosario. Sigur, boso ta sti:
ms Maria, boso Mama mash6,ipe8ai
boso lo no larga di cumpli coe su
deseo di bin honrle pa oracion di
Rosario. No tin oracion, koe Ma-
ria ta gusta asina tantoe, i koe
ta tantoe bendicion A pa Maria, si-
no Rosario. Bon jioe ta haci sem-
per loke su mama ta gusta. Pesai,
como boso toer ta jioenan di Ma-
ria, i mi ta spera bon jioenan, bin
honra boso Mama toer dia di es
luna, pa es Rosario, koe nan sA
rezn toer dia na misa i pa es can-
ticanan koe nan s& canta ua su
honor.
* *
Boso sabi pakiko luna di Octo
ber ta consagrA na Reina di San-
tisimo Rosario ? No ? Bin tende an-
to su liistoria i boso lo compren-
de.
Ya casi un siglo Turconan a tor
menta i bati Cristiannan pa un ca
reda di victorianan, koe Dios a
permit i pa castiga picarnan di Cris
tiannan i pa lamanta nan f, koe
tabata moeriendo...”
|
|
| 17 |
 |
“... h>
AU BLA N TA ^
DEDICA NA NOS HUBENTUD,
No. 13 ALA BLANCA TA SALI CADA DOS SEMAN. 1912
(LiS
BON I BALENTE.
Diez dos Barcoe chikitoe di N&po-
les, toer carga coe mercancias pa
Yenecia, tabata nabega den lamar
Adritico. Biaha tabata bai bon; ya
nan tabata mira ciudad Ancona i
tnas aleuw toren di Loreto. Ya ta-
bata anochi caba, i corao nan a con-
tra un bon punto,captan a resolve
pa ancla aya pa es anochi.
Toer tripulacion a expresa nan de-
seo pa bai tera su manece. Dia si-
guiente tabata fiesta di La Birgen,
i su misa clebre di Loreto tabata
dor-.tres ora di aja. Nan por a Qr
misa aja, i recomenda nan biaha
na La Birgen. Apesar koe captan
tabata un bon homber, el no a con-
senti unbez. ,,Boso s&, koe tin pira-
ta Turco riba lamar, koe ta vigila
barcoe di Cristiannan, asina el a
contesta nan. 1 si nan haja di nos
sin wArda, boso mes sabi conse-
cuencia.
Antonio, un marinero hoben, a pidi
palabra. Senjor capt&n, el dici, lo
no...”
|
|
| 18 |
 |
“... ripiente commandant Faber a
coeminza papia serio, impresiona:
Amigoenan, mi tabata e tempoe
ai capitan na di diez siete regiment,
mi ta sigura bo, min por corda ri-
ba e historia ai sin sinti un cierto
ansia, manera bo ta sinti ora bo ta
para dilanti di un cos stranjo, koe
bo sintir no por comprende.
Papia mas duro, papia mas du-
ro, toer a coeminza grita.
Pues bien, ya ta cinco anja caba.
Nos tabata na St. Germain, un
guarnicion di mas animd koe tin,
i capitan d Iramond tabata ocupa
un puesto di mas respetd den nos
reunion. Animd i jen di bida ma-
nera e tabata, e tabata di promer
na toer encuentro.
Pronto a bini un cambio. Duquesa
d Iramond a moeri di ripiente. For
di ora koe capitan a perde su mama,
el a troca henteramente. E no tabata
sali foi su kamber, sino pa su tra-
bao, i ora largoe e tabata para di-
lanti portret di su mama.
Ora nos anim pa busca distrac-...”
|
|
| 19 |
 |
“... causa di un herencia.
Ta basta i mi a mand bai.
Cn dia den anochi el a cai riba
mi coe un punj i lo ei a mata
mi, si Dios no a scapa mi; su punj
a slip cai foi su mn, mi a saca
mi spada i a coeminza bringa coene.
Den un rato el tabata desar m na
mi pia, ma no heridfi.
Mes ora mi a kita su punj for
di dij, tir den un rioe i a bai
larg. For di es tempoe ai semper
e ta menaza mi.
,,Anto semper mi tin koe percura
pa bo, Calpurnio.
Di ningun manera, Metella, mien-
trastantoe e poersigui mentoe di
Cristian no coeminza. Julia mi jioe, lo
bo desea koe nos por moeri martir ?
Martir, papa? si, ma despues di
mi Promer Santa Comunion.
Ora Scipio tabata cerca Licinio,
koe tabata manda na e stad, Li-
cinio dici coene: Scipio, bo ta un
bon hende. Bo sabi koe mi a perde
stimaciou di mi emperador ya mi-
tar caba.
Segun bo a bisa mi, koe bo bi-
ni men toe na Nicodemia, ta paso-
bra emperador kier. a baut bo na
un manera bon. Diosnan percura
pa bo, pa bon di bo pueblo.
Danki...”
|
|
| 20 |
 |
“...142
liher Sta. Comunion; caba aan a reza
ultima oracion promer di paree di-
lanti di tribunal di Dios. u grupo
di mucha tab ta na roedia rond di
pesebre, sin miedoe pa morto, paso-
bra nan tabata stim-i f mas koe bi-
da. Ya vlamuan a drenta pa toer
ben tan a i pdrtacabai a sigui dren-
ta mas adn. Ainda a bolbe resona
un oracin den misa i toer cos a ke-
da ketoe. Vlamnan a caba di des
trui nan pober victimanan. Di pafor
tabatin un boz desesperA tabata
drenta te paden di es misa ruinA.
Tabata boz di Scipio, koe ora el a
jega cas el a hanja koe su muher
i jioe, koe a bira cristian di -poco
tempoe, tambe a bai i nan tambe
lo moeri huntoe coe e otronan i pa
su causa. E tabata grita: Scapa
nan, o scapa nan, scapa mi muher
i mi jioe J Asina el af keda grita
te ora el a cai abao sin sintir.
* *
*
Ora di dia a habri i koe toer
huma a disparc, tabata un bista
tristoe pa heude mira. Algun curpa
tabata machicA pa balkinan koe a
cai, otro tabata pretoe di huma i...”
|
|