| 1 |
 |
“...GT h
ALi l bla: mi
DEDICA NA NOS HUBENTD.
No. X ALA BLANCA tA SALI CADA DOS SEMAN. 1912
II |
M WOS LEZADOR CHIKITOE.
MI AMIGOENAN !
Ata e ta subi, nos Ala Blanca, tend bati su alanan coe
contentoe na laria puroe; mira na brilja di blancura den
luz alegre di solo.
Kende di boso no ta conocle, e pahara, koe ta subi altoe
na lana, plamando su alanan blancoe, manera dos manoe
chikitoe? Toer stof koe por a mancba.su blancoe, e ta kit
na aire puroe i fini, i blancoe manera niebe e ta sigui su
camina den es region di luz i claridad resplandeciente.
Pakiko nos a jama asina e courant/ chikitoe, koe nos a
prepara pa boso, mi amigoenan, i koe nos ta ofrece boso
awor na promer dia di Mei? Pakiko! Bien, tende! E pahara
coe su ala blancoe ta un imagen di boso alma, koe ta brilja
arnda den pureza i inocencia di Bautismo. Boso alma mester
ta manera es p&hara boenita. Boela e tin di boela altoe na
lana, camina stof di mundoe no por manch.
Pa juda boso nos a traha as...”
|
|
| 2 |
 |
“... mes-
ter ten.
Mi por conta anto coe bo ?
Si, maestrp Archibaldo, i lo pos
percura pa arma i bon cabai. Adios,
ya ta tempoe pa nos bai.
I despues di a bolbe braza e pe-
regrino, Enguerrando a bolbe baha
e barancanan parA coe mes facili-
dad coe cual el a*subi nan. PurA
el a boela den boto, i despues koe
el a baha na tera den cercanfa di
castiljo, el a coeri bai cas, oenda
ya nan tabata sper co impacien-
cia i ansia.
V.
Manic di e dia koe Enguerrando
di Kerougal a hura na Pedro Ar-...”
|
|
| 3 |
 |
“..., desconfia di es
stranjero koe podiser ta busca mo-
do di ganja boso.
Es palabranan, pa un momento,
a haci impresion riba nan, ma pron-
to esai a pasa, i coe un sonrisa di
compasion Enguerrando a responde:
,,Bao di es forma ai, anto nunca
un cabaljero lo a toema parti denf
ningun cruzada. Ma en berdad, Je-
han, miedoe ta pone bo perde ca-
bez?.... . ^ a
Boso lo mira si ta miedoe mi tm.
I Jehan a bisti armadura mescos
koe' su roemannan.
Di es manera nan a baha na co-
ral interior oenda nan a hunga al-
gun wega di torneo excelente^dilan-
ti Donja Hermenegilda i su damanan.
Ora anochia drenta i koe algun
personal di servicio a retira, Donja
Hermenegilda tabata sinta solito
banda dl chimenea i bao di hila-
mentoe el a pega sonjo. Sala taba-
ta poco ilumin pa un lampi
di heroe, koe tabata tira un luz
stranjo riba bordamentoe di e cor*
tinanan pis. Un man a alza punta
di un cortina i e tres jioenan hom-
ber di senjor Angilberto a drenta
camnando ketoe-ketoe riba nan...”
|
|
| 4 |
 |
“... mi otro, bo ta gusta mi masha i lo por hanja mi
Kiko mi ta?
bon calculad tabata bini stad coe un
pe bende nan na 4 cens i mei pa un.
cerca Ellis & Dania.
5. Un cunoekero
macutoe di weboe,
Banda di Plantersrust el a topa coe un mercadera, koe ta
puntr: Bo tin weboe di bende ? Si, e coenukero a
contesta i a baha su macutoe foi cabez; ma awor contando
nan e ta ripara, koe 12 weboe a kibra. E mercadera ta
puntr: Cuantoe, pa un? Dos placa e koenukero ta res-
ponse i a bende e restoe di weboenan coe e mercadera,
asina, koe aunke koe e 12 a kibra e no a perde un cens
chikitoe.
Cuantoe weboe el a sali cas coene ?
Prehunta! Solucion di charada 4 di biaha pasa ta:
San Guan. Ken por bisa mi, foi oenda foi kiko e palabra:
Perde San Guan ta bini?...”
|
|
| 5 |
 |
“... cAntonan
koe tabata resona, bista di e Arma-
nan di toer sorto, toer a juda infla-
ma Enguerrando mas tantoe.
Galopiando nan a coeri pasa e
muchanan, koe a keda admirA, te
koe nan a jega meimei di e mondi.
Aya un espectAculo imponente a
presen ta na nan bista. Riba un al-
tura chikitoe, tap coe jerba, Archi-
baldo tabata parti cruznan di laken
corrlj koe e hoben cruzadonan ta
bata binca coe orguljo na nan pe-
choe. Jegada di jioenan di Senjor di
Kerougal a trece un entusiasmo
indescriptibel. Ne mes momentoe koe
nan tabata baha, Archibaldo a coeri
jega cerca nan i a doena naD m&n
coe' e palabranan : Sea bon bini I
Pasobra pa boso m&n Bantoe Sepul-
cro lo ta librA!
Es palabranan a causa un acla-
macion general.
Archibaldo a coeminza canta him-
no di e cruzada nobo. Despues e
muchanan toer tabata cera otro den
braza coe entusiasmo i tabata zwaai
nan fiambeuw i nan spada gritan-
do : Morto na e infielnan Ir
Ma n mes momentoe sonido aleuw
di pAta di cabai i...”
|
|
| 6 |
 |
“... di manda,
ma koe simplemente ta dirigui un
stiplica na bo coerazon ?
Un exclamacion di amor filial a
sali foi boca di Jehan
Mi nobel Mama stimti No, lo mi
keda cerca bo, mi ta di bo; mi
no por, ni mi no kier loebida obe-
diencia koe mitadebebo. Pordon!
I el a cai na roedia dilanti di su
mama.
Senjora Hermenegilda a lamant
i a primi coe teruura na su coerazon.
Mi por a corda berde, Engue-
rrando a bisa coe amargura, Je-
han ta un cobarde. Adios Jehan ;
mi ta nenga bo pa roeman.
Mi roeman !
Mi no ta bo roeman mas!
I ami, Hermenegilda dici coe
tono severo,, si bo no ta doen
mtin, lo mi no ta bo mama mas.
Enguerrando a obedene, ma no
promer koe el a moenstra su aversion.
Alomenos, mi mama, lo bo kier
doena nos bo bendicion ?
Pues bien, sea asina.... Como boso
ta keda coe boso idea, koe Dios for
di su trono tira su bendicion riba
boso!...
Enguerrando i Isolin a hinca ro-
dia; l despues di a ricibi bendicion
di nan mama, nan a subi nan ca-
bai i nan a corre...”
|
|
| 7 |
 |
“... ta bieuw; pesai
bo tin di baha pa mi pasa.
Ma e Francs no por a gana asina.
El a mira koe ingls a saca un cou-
rant foi sa sacoe i keda sinta lez
toer calmo riba su cabai. Francs
a saca un sigarfa i a sinta huma
mes trankilo.
Despues di un ora asina, Ingls a
caba i kier a hinca courant den su
sacoe trobe, ma e Francs dici coe
n : Hola, Senjor, bo kier huma un
sigarfa, i sea asina bon di fia mi bo
courant ? i coe un sonrisa el a pre-
sent su paki di sigarfa.
j Coe gustoe mi kier cende un
sigarfa ai bo, Ingls dici, ma pro-
mer lo mi camua atras i na suela
firme lo mi acepta bo ofreDda.
I pa promer biaha un Ingls a
kita foi camina pa un Francs....”
|
|
| 8 |
 |
“... teu-
de un boz rabioso i menazante:
Hala atras, groseronan, boso ta
loebida anto, koe mi ta boso sen
jor? Na roedia toer!
Un harimentoe general a respon-
de es palabranan. Esai a haci En-
guerrando furioso i sacando su spa-
da el a coeri bai riba es troepa.
Ma e mes momentoe un cinCuen
ta braza a subi na laria, arm.
coe hacha, piki, punjal riba cabez
di Enguerrando, kende a ricibi un
golpi pisfi na su ribtjinan.
Ai, mama, mama, Enguerran
do a grita, mi ta mori!
Ora nan a mir cai e muchanan
a spanta i pur nan a coeri ban-
dona es terreno i den un fregfi di
wowo e lugd a keda bloot bashi.
Nan a percura di no papia ni un
pia di palabra di loke a socede. Ni
un hende anto a bin yuda e hoben
heridd, kende, haciendo su ultimo
esfuerzo a logra alfln hiba su trom'
pet na au boca i hala atencion ri
ba dj. Ora Ieolin a tende es sono
el a boela impetuosamente corre bai
oenda es sonido a sali. E candela
koe e muchanan a larga nes lu-
gar a gia su persona i na luz di
e...”
|
|
| 9 |
 |
“.... Un asina mi
no a weita nunca, e jioe dici. Ni
mi mes, koe tin mas dia den mundoe
koe bo, no a weita tal phara.
Piek bir, pluma brde coe corr,
ta ki animal esaki por ta ? Wel,
mi ta tira bo, pa mi weita bo di
acerca.
Ai no, Papa, no tir, ta picar;
e ta moenstra un bestia mansoe.
Mi kier, koe hende por coh coe
mn. Weita koe Papa por coh
pa mi.
Wel, koe ta pa coh coe mn,
ta bo mes lo coh; ami si no ta
boeta mn riba bestia koe mi no
conoce.
Ai Papa, coh pa mi. Toer es
tem ai e lra a. keda para ketoe
coe su cabez un banda, kinipiendo
wowo. Porfin tata a decidi di
cohe e phara pa e jioe. El a boeta
su scpet abao, i a coeminza subi
e paloe poco-poco, te alafln el a
jega dilanti di e lra, masb admir
pasobra el no kier a boela. Lra
a keda weit duroe den su cara, i
tabata bek un pia-un pia. Asina
e jaagd a saca su mn ta bai
cohe e phara, e lra a abri su
boca anchoe i a coeminza papia:
Lorito real para Espana y Por-
tugal.
E jaagd a spanta di morto. El
a kita su...”
|
|
| 10 |
 |
“...mm
tag
XET
*K
wmm
HMMB
mm
wmm
ILLfe~^3¥
mm
lllIiISliiillil!:
1
61
Ei ki manera e muher sabi a eohe conenchi.
Un patoe den un trampa fini
Ta warda nos conenchi bini.
Conenchi a hole nn dushi cos.
Ta subi e tabla bon golos.
At den tranpa ya sera,
Mes ora e pato ta scapa.
Maishi paree un bon coeminda,
Ta moenstra e patoe su caminda.
Ta sigui come mas i mas
Te ora el alcanza su cas.
Mi patoe tai, awor mi sa:
Coe un bon conenchi ta sera.
------ immCOeBBn...”
|
|
| 11 |
 |
“...: No!
sigur-sigur lo mi a larga boso toer
hoga manera djaca. \ *
Up respondi asina inhumano i cruel
tabata di mAs pa e admiral tan
fuerte, koe por a domina su mes
asina bon. Sanger a subi na su
cabez, temblaodo el a saca su sabel i
coe boz temblA di rabia el a grita:
Hombernan, tira toer e Spanjlnan
aki den lamar, larga nan toer hoga!
Un-bez toer matroos a coeri jega
acerca pa cumpli ee orde ai. Ma
awor si Spanjlnan su orguljo a
caba. Nan toer a cai na roedia coe
joramentoe i coe gritoe^mes tantoe
orguljo koe nan tabatin awor ai,
mes tantoe miedoe i ansia nan ta-
batin awor.
De Ruyter su coerazon a kibra.
Alto, hombernan, alto, el a grita,
nos ta Cristian, nos mester pordo-
na nos euemigoenan. Nunca la bida
nan no mester por bisa di de Ruy-
ter i su hombernan balente, koe
nan a probecha di otro koe no por
a juda nan curpa. Di beyde, e ene-
migoenAn a merece loke mi a bisa
den rabia sin peusa; ma den rabia
hende no ta cumpli coe loke ta gus
toso na Dios; i...”
|
|
| 12 |
 |
“... subi altar pa bad misa,
na cual ocabion e ta ocupa lugar
di Hesu-Cristoe mes, anto ta combi-
niente koe e tin bistir toer particu-
lar, koe ta distingui di toer otro
hende. ^
Cada n di es bistirnan ta bendi-
ciondi pa Santa Iglesia i tin un nifica-
cion toer especial, koe lo mi splica
boso.
Ya na tempo? di Testament Bieuw
Dios a manda traha panja toer par-
ticular, koe sacerdotenan tabatin
koe bisti ora nan tabata ofrece sa-
crificionan.
E panja koe sacerdotenan ta bisti
ora nan ta haci sacriflcio di misa, ta
recorda hende na e diferente birtud, hoe
sacerdote mester tin i tambe na Pattion
dolorosa i morto di Hesus, di cual sacri-
flcio di misa ta un recuerdo i re*
nobacion.
1. Cual ta bistirnan sacerdotal?
Bistirnan sacerdotal ta: amict,
albe, cingulo, manipulo, stola i ca-
sulja.
Amict ta e panja blancoe, koe sa-
cerdote ta pone riba s schouder;
padernan ta pon riba nan capucha.
Albe ta e panja blancoe Iargoe,
koe sacerdote ta bisti i koe e ta
marra coe...”
|
|
| 13 |
 |
“... misa
a prepara mi esposo un gran sor-
presa. Nan a gui bao di un paloe
randi riba cementerio, i e ora algun
i nan a subi den torentji, camina
e klok tabata i na su honor nan a
toca coe klok, toer e repikenan, koe
nan tabata sabi. A dura mas di un
ora, i e tabata mash, satisfecho. Ma
ami, esai a had mi algo melanclico
i tristoe. Nan a toca e cantonan
bieuw i solem, asina mes como e ai-
renau alegre i riba mi esaki a haci
muchoe impresion, di un despedida.
Pakiko hendenan no por juda, nan,
koe ta bai biaha, loebida, koe toer
cos, koe nan ta stima mester keda
atras ?
Es pregunta mi a haci mi mes va*
rios bez.
Su manece nos a bai Southamp-
ton; i aja mi esposo a toema toer
su placanan, ke tabatin na banki.
E tabata monta algun mil dollard.
i nan a pag toer na placa di papel
di banki.
E klerk di banki a puntr ainda,
koe lo e no gusta mas toema un giro.
ma el sagudi cabez i a hinca e pla-
canan den su portefeuille, caba den
e sacoe paden di su bachi, oenda
nan a...”
|
|
| 14 |
 |
“...re
ma sinta scucha muziek uu poco
i pa nuebe or,* mitar di diez, ma
bai mi camerote.
Apeua ma caba di subi mi kooi,
kun stiurdes a drenta. Ei tabata
un graciosa muber, koe tabata masM
amistoso pa mi. Mi a probecba di
es oportunidad pa mi gradicile,
pasobra lo mi no mir nunca mas
Lamar a guli huntoe coe Titanic.
Bo sabi, oenda -nos ta ? el a bisa
chanzando. Nos ta den e luga
jami Boeracoe di diabel.
Kiko kier nifica esai? ma puntr.
Koe aki ta un lamar masha pe-
ligroso, el a contesta.
Muchoe desgracianan a socede
aki cerca! Nan ta bisa koe aki
mes tin ceroenan di ijs ta drie!!
Ta birando mas frio riba dek, pues
kizas tin ijs caba banda di nos ?
El a bai foi mi camarote i ma
pega sonjo unbez. Su combersacin
tocante ceroe di ijs no a spanta
mi absolutamente. Asina leuw koe
mi sabi, nos no a disminui hente-
ramente e vert, koe nos tabata
bai coen.
Mester tabata algo despues di 10
or di anochi, ora mi esposo a drenta
den mi camarote i a spierta mi
foi sonjo...”
|
|
| 15 |
 |
“... no tin peligro 1
Nos grupo di tres tabata cerca
otro. Mi no a reconoce ningun di
e otro caranan, koe tabata para
rondo di mi, probablemente pa mo-
tibo di muchoe movecion! Mi no
a bai na dek di kuiroe di primera
clase, i pesai mi no a mira ningun
di e notablenan, koe tabata abordo.
Di repiente a lamanta un boroto
den un di e pasasbinan i nos a
mira un stoker di abao den mashin
coeri subi ariba. El a para ketoe,
algun pasonan foi nos separ. Toer
su dedenan di su dos manoe tabata
corti af. Sanger tabata correfoi
di punta-punta di dedenan, i
su bistir i su cara tabata coe spat
di sanger. Nan por a mira clfi e
marca cord di sanger riba e stof
di carbon, coe su cara i panja ta-
bata tap& coene.
Ma coeri bai cerca dj i ma pa-
pia coen. Ma puntr si tabatin
peligro!
Peligro ? el a grita, asina duroe
koe e tabata por. ,,Esai mi ta kere!
Aja bao den masbin ta un fierno!
Mira mi un rato! E vapor aki den-
ter di 10 minnut lo zink manera
un piedra. El a coeminza camna...”
|
|
| 16 |
 |
“... promer boto di salbamentoe a
a jena liher i a baha na awa. Mash A
poco homber a bai sdn, solamente
cincoe 6 seis di tripulacion. Pasahe-
ronan homber no a haci ningun
esfuerzo di mas minimo pa salba
nan mes. HamAs ma contempla
tantoe animo 6 ma pensa koe e por
a existi. Com hendenan di primera
clase 6. pasaheronan di dek a com*
porta nan, mi no sA, ma nos horn*
bernan di segunda clase tabata he-
ro. Lo mi kier a penetra toer hende
di es berdad. Bahamentce di s-
gundo boto a toema mas tempos. Ml...”
|
|
| 17 |
 |
“... di e pasaheronan ba-
lente di segunda clase. Ma contem-
pla nan par cerca nan Queridonan
te na ultimo i ora siguiente dia,
nombernan tabata jam abordo di
Carpathia nan no tabata aji 1
E boto, koe mi a bai coen taba-
ta jen i no tahatin mas muher na e
banda aki. E di cincoe oficial a boela
adn i a doena orden pa e baba.
Matroosnan riba dek tabata pun-
to di cumpli coe e orden, ora un cos
trietoe a toema lugar. Un hoben,
ainda casi mucha, coe cara corr,
un hoben basta chikitoe ainda pa
nan cont den muchanan, tabata pa-
ra kantoe di barcoe. E no a haci
ningun esfuerzo pa baha den boto,
maske el a fiha su wowonan coe an-
helo riba oficial den nos boto. Ma,
ora el a comprende koe realmente e
mefter a keda atras, su coerashi a
coeminza kite. Coe un gritoe di de-
sesperacion el a boela para riba rand
di barcoe i a boela den nos boto. El...”
|
|
| 18 |
 |
“...a cai meimei di nos, muhernan, ia
keda scondi bao di banki.
Ami i otro muhernan a tap eoe
nos saya. Nos kier a salba e pober-
cito, ma e oficial a rank saca foi
bao di banki i a mand di boela
den vapor Titanic atrobe.
£1 a implor di salba su bida.
Ma tende e bisa, koe 1e no toema
muchoe lugar; ma e oficial a saca su
revolver i a mik e den su cara, dicieni
do: Mi ta doena bo 10 secundo pa
bo bolbe boela bordo di barcoe
aino mi ta plama bo cesoe.
E mucha tabata suplica awor mas
tantoe, i ami a kere koe lo el a tir.
Ma unbez e oficial a cambia di to-
no. El a baha su revolver i a mira
duroe den su wowonan. Pa amor
di Dios, sea un homber el a bis.
Tin mas muher i criaturanan pa
salba. Nos mester stop na dek mas
abao, pa doena lugar na dos muher
i muchanan chikf.
E mucha hoben a dal un buelto i
a boela riba kantoe die e vapor atro-
be, sin papia ni un palabra. El a dal
un dos stap despues i a cai riba dek
coe su cabez riba un boshi di cabuja,
i a keda ketoe. E...”
|
|
| 19 |
 |
“...85
VARIA.
- UN TESORO.
Un biahero, koe tabata rondea den mondi di Africa, a
topa un dia coe un mucha, koe tabata diberti tirando coe
piedranan chikitoe. Ora el a jega acerca, e ta dal un dj
piedranan coe su pia, sin corda, i e ta mira na zantoe un cos
masM briljante. E ta dobla su curpa pa coh, ta mir i ta
bir den su man pa mir bon, i di berdad, loke e tin den su
manoe temblante ta un..... djamante di gran balor. Su coerazon
ta bati te koe nan por tend mes, sanger ta subi te na su
cabez. E piedra preciosa tabata dof i sushi, hopi pia a trap,
hopi wagen a pasa riba dj, e mucha a hunga coene manera
coe un piedra ordinario, te ora e homber, koe tabata sa e
gran balor di piedranan precioso a ripar. Pa e djamanta el
a descubri un gran campo di djamanta.
Hopi hende no ta aprecia nan alma mas tantoe koe es
mucha a aprecia e piedra. Nan ta hunga coene, tin bez un
wega mashd peligroso, i no solamente coe nan mes alma, ma
koe di otronan tamb. Alma di hende ta tesoro df mas...”
|
|
| 20 |
 |
“..., koe bordugoenan a tira ri-
ba curpa di Hesus pa bofon. E dos
columna na su parti di adilanti ta
recorda columna di zoetamentoe; e
cruz na parti di atras ta un recuer-
do, di Sta. Cruz koe Hesus a toema
riba su sehoudr.
/
PREGUNTA Pader, Spiritu Santoe ta un palomba?
Com do ta puntra esal ? Pasobra mira, na dak di preekstoel tin un para
manera un palomba 1 ml a mira riba un prentj un hende coe un palomba riba
su cabez. I Doris dl, e palmba ta Spiritu San toe 1 ml tata tin hopi Spiritu San-
toe na caB. Pesai mi ta puntra Pader.
RESPON Dl Spiritu bantoe, koe ta di tres persona di Santisima Trinidad
ta, represents bao di flgura dl palomba, pasobra dia koe Hesus tabata batlzl pa,
8. Guan den Jordan, Spiritu Santoe a baha riba dj dan es figura. Tamb e pa-
lomba ta un imagen di amor, manera Spiritu Santoe a sail foT es Amor Dibino.
coe cual Dios .Tata ta stima Dlos Jioe foi toer eternldad. Peeai e palomba. koe
bo a mira riba e prentjl sit. riba cabez dl un hende, ta niflca...”
|
|