| 1 |
 |
“... pasa rio, ponchero a
puntra Pedro kiko e tabatin di bisa.
Mi amigoe, asina Pedro a con-
test, mientra e tabata dal e amis-
tosamente -riba su schouder, si
bo ta haci coe otro hende manera
bo a haci coe mi, lo bo no gana
muchoe....”
|
|
| 2 |
 |
“...1 A £
AU ELA] VCA
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
r^o. 3. ALA BLANCA TA SALI CADA DOS SEMAN. 1912
Cruzada di Muchanan.
VI.
E compania a disgugta Enguer-
rando vieiblemente, ma el no a papia
nada. Ora ya e tree roemannan a
gana un bon pida distancia, un so-
nido aleuw di campana a anuncia
ora di Angel di Seujor.
Bruno a iega acerca respectuosa-
mente, coe eu petji den m&n 1 a
spierta eu eenjornan koe tabata ora
di bolbe na caetiljo. Enguerrando a
drai orguljoeamente i a bis coe un
tono fad,:
Bolbe bo eol na caetiljo. Loke
ta noe, deepuee di algun anja boeo
lo mira noe trobe. Un carta, koe Je*
ban a larga riba mesa den noe cuar*
to, lo declara Mama motiboe di noe
biaba.
Bruno a bira mudo di admiracion;
ma sinembargo el a rieca puntra
ainda s
Na oenda boeo a decidi di ba,
mi nobel eenjornan ? Por tin paie
den muudoe, mas boenita koe noe
Bretanja ?
Ta bon, Bruno, ma bo consebo-
nan ta foi tempoe awor aki.
T mi Senjora, boeo nobel Mama?
Bolbe...”
|
|
| 3 |
 |
“...87
dornfi coe hermelina. Nan a hinca
roedia dilanti nan tata, koe a be-
sanan tiernamente riba nan frente.
Un pahe a lamta cortina i a anun-
cia yegada di un peregrino.
Archibaldo a drenta coe un cara
emociond.
Nobel Senjor, el a bisa, na
oenda Enguerrando di Kerougai ta,
pues mi tin di doena cuenta di dj
na su mama.
Nan a bisa mi di e cabaljerito-
nan di 14 i 15 anja; ta bo podiser
ta nan capitan?
Mi no ta hiba e muchanan coe
spada den man; ma mi a jama nan
den nomber di Reden tor di mun-
doei nan a sigui mi.
I na ki pais bo ta hiba nan?
Na Palestina.
Es palabranan a causa un im-
presion grandi.
E baron a sigui puntra. ,,Cuan-
toe di e cruzadonan .chikitoe bo a
reuni?
Cincoe mil!
Cincoe mil! Ma bo a loebida koe
rey i su hombernan a sali derrotd
den ultima cruzada?
,.Algun bez Dios ta scohe esnan
di mas dbil pa cumpli su plan-
nan.
Den toer caso, si lo mi taba-
tin jioe-homber, mi ta sigura bo
koe lo bo no tabatin honor di reu-
ni nan bao di bo...”
|
|
| 4 |
 |
“...CULTO CATOLICO.
PREQUNTA.
Un, mucha di school ta puntra
Soeur:
Soeuiv ta berde, si nos no ta
comprende cualkier cos, nos por scir-
bi na Pader Director di Ala
Blanca ?
,,0 s, Soeur ta contest, si bo-
so tin uu cos, koe boso no ta com-
prend, scirbi libremente.
Anto e mucha di school di Santa
Bosa a scirbi: ,
Pader Director !
Dios a doena 6 dia pa nos por
traha i di siete dia nos no por tra-
ha, ta dia di Sabat dia Sabra.
Ken a troea esai na dia Domingo?
Ki rey rein a a haci esai?
Tamb, mi ta mira riba Santana
casi toer camina e letter R. I. P.
Kiko esai ta nifica ?
RESPOND!.
Mi Amiguito !
,,Si lo bo tabatin un poco pacen-
shi ainda, pronto lo bo a haja res-
pondi riba es pregunta, como un
pia-un pia nos ta bai papia riba
ter e cosnan-ai. Ma mi ta mash
contentoe, koe mi a haja un carta
di bo. Mi ta gusta muchanan, koe
kier sinja un cos. I pesai mino ta
larga bo warda, ma awor mes lo
mi responde riba bo pregunta.
Dios mes a bisa hende, koe e mes-
ter...”
|
|
| 5 |
 |
“...SOLUCION.
1. Tres be tres kabez di Estados Unidos tabata mata.
2. Lima di Mei. E tin tres letter sol. 3. Penja.
1.
2
3.
4.
5.
6.
7.
Siberi
Bloemfontein
Asencion
Brievengat
St. Nicolaas
St. Jors
Savonet
R
0
N
A
1
R
E
5.
6.
1.
8.
Matroosnan.
Letter O.
Ala Blanca.
Si mama tin 30 anja i jioe
tin 10, mama ta tres bez
masbieuw koe jioe. Despues
di 10 anja mdma tin 40 i
jioe tin 20. Pues mama ta anto dos bez mas bieuw koe su jioe.
CHARADA.
Aki tin 31 lucifer, koe ta forma 12 cua-
dro. Kita 8 lucifer afor, di manera koe
ta .sobra solamente 6 cuadro.
2. t)os jaagd a caba di jaag i a topa otro net na
Morgenster. Leopoldo a puntra Ramon: Ramon, puantoe
konentji bo a tira? Si bo doena mi n, Ramn a con-
test, anto mi tin dos bez loke bo tin. Doena mi n,
Leopldo a bis, anto mi tin net mes tantoe koe bo tin.
Cuanto konentji cada un tabatin ?
3. Kende por bisa mi, ta ki ora un pisca ta bebe ava ?
4. Muehanan, cual di boso sa scirbi cora ce krijt
blancoe...”
|
|
| 6 |
 |
“...42
eompanjeronan, Enguerrando i Iso-
lin a bira toer dos propiedad di
mes un donjo, Ben Sangiar.
El tabata biba na Damiate i asina
el a gana cas el a entrega e dos
muchanan na su favorito Massoud,
an asi&tico, koe tabatin un odio
inmenso contra toer loke tabata
cristian.
Biba un dia Ben Sangiar a jama
e dos prisonjeronan i a bisa nan:
Boso kier ta liber di boso ca-
dena?
Koe nos kier ? Isolin a puntra.
Ai tras mester tin un triki, mi roe-
man, Enguerrando a bisa pocopoco.
Si, ma mi no ta ofrece boso li-
bertad pa boso bolbe na boso tera,
pais di infielnan; no, mi tin idea di
marra boso coe mi fabornan na
Egipto. Pesai boso mester abhura
boso religion i banja boso alma
den fuente di berdad koe profeta a
trece pa berdadero fielnan.
Nos 1 abhura nos f Mihor nos
moeri! Enguerrando a grita, bra-
zando su roeman. Sin incomod e
Egipcio a sigui papia:
Lo mi carga boso coe rikeza.
Nos no ta desea bo biennan.
Corda bon, koe mi tin derecho
di manda boso.
I...”
|
|
| 7 |
 |
“... tabata puntra pe.
E shon ta keda para admird riba
tantoe flogedad i el ta ofrec un
florin si e flogo por doen un prue-
ba mas di su flogedad extravagante.
E flogo ta buig su cabez koe sf i
mes ora e ta bira su curpa un bau-
da asina koe e shon por a pone
su florin primintf den di e flogo
su sacoe....”
|
|
| 8 |
 |
“... di Testament Bieuw. Mi ta
gnsta masha di leza den es boeki boenita. Ma tiq un cs koe mi no
ta comprende. Cerca e historia di Toren di Babel -tin un prentji, koe
ta moenstra com Bios a castiga orguljo di bende pa bruhamentoe di
lenga, di manera koe nan no por a comprende otro mas. Ariba bo ta
mira Dios Tata i bao di Bios Tata un Angel coe dos trompet na su
boca. Kiko es Angel coe dos trompet ta nifica, Pader? Pader, masfid
danki pa molester Alberto. Sta. Cruz, Arvba.
Respondi. Alberto. E preguuta, koe bo ta baci mi, ta moen-
stra mi koe bo ta leza bon i coe sintir. Asina mester ta. Loke nos ta
leza, uos mester busca di comprende. Sino, nos ta puntra otro hende.
Wel, kiko es Angel ta nifica?
Alberto sa, com Bios a castiga hende pa via di su soberbia. Ma mas
parti no ta Bios mes ta nancia su castigoe, ma Bios ta manda su
Angel pa nuncia hende castigoe di Bios. Asina Alberto ta mira riba e
prentji tamb. Bios Tata ta saca su sentencia riba hende orguljoso i angel
ta publica e...”
|
|
| 9 |
 |
“...50
terrumpi, bo sabi podiser com a
bai coe cruzada di muchanan ?
Sigur, mi sabi.
O, conta nos an to....
Nan ta scucha nos; sigui mi i lo
mi hiba boso na un lug separ,
oenda nos lo por papia mas soseg.
El a hiba e europeanonan na un i
camina pert koe tabata keda mei-
mei di muraya di dos hardin grandi
i nan a bai sinta riba un pilar tumbb.
Podiser botabatin un roeman den
di e desgraciadonan? e monhe a
puntra.
Mi jama Jehan di, Kerougal; mi
dos roemannan ta aki i mi a bini pa
coempra nan liber.
I ami, e otro dici, jama Lud
gero i mi ta capeln di e infeliz con-
desa Hermenegilda di Kerougal, koe
a confia mi su ultimo jioe. E nobel
senjora a sacrifica casi henter su for-
tuna pa por a reuni sumanan nece
sario, koe nos porofrec e egipcionan
pa libertad di su dos jioenan.
Keda bo soseg eu cuantoe suerte
di bo roemannan, toer dos ta den
es ciudad aki, e monhe a bisa Jehan,
,,e di mas bieuw ta cerca un rabe
i e otro cerca un egipcio. Desdi algun
luna nan ta...”
|
|
| 10 |
 |
“...51
tambe ta liber for di poder di e Ben
SaDgiar crul.
XIX.
E comitiva chikitoe a cohe camina.
Ora nan a jega na cas di Ben Sangiar
nan a haja sabi koe el no tabata na
cas. Ne mes momento su favorito
Mossoud a presenta, koe weitando
Enguerrando, a bis coe un sonrisa
prfida den eu cara:
Indudablemente bo ta bin busca
bo roeman, no ?
Nos ta bin ofrece Ben Sangiar un
suma grandi pa libertad di Isolin.
Su suerte ta depende di mi, Mas-
soud a responde; Ben Sangiar a
pone e infiel henteramente bao di mi
poder i na mi bondad e ta debe su
bida ainda.
Pa amor di Dios e monhe a scla-
ma, scucha deseo di un roeman i lo
bo ta ricamente recompense.
Avaricia di Massoud a vence bien
pronto su odio inhumano di cristian.
Paga su balor i lo mi hiba boso
cerca e catiboe, el a bisa porfin.
EI no por bini camina nos ta?
Senjor Angilberto a puntra con-
movi.
No, el ta poco indispuesto.
Capelan Ludgero i Jehan a entreg
pur£ suma necesaria, panja i prenda
precioso, koe e...”
|
|
| 11 |
 |
“... sombr i a bisa e lra :
Dispensa mi, mi cabaljero, mi a
weita bo pa un phara. No toema
mi na maloe, mi no s koe bo ta
hende
Pur-pur nos jaagd a baha foi
paloe, i a bolbe kita sombr pa
jama e lra aj.
Papa, ta ki sorto di hende esai ?
e jioe a puntra su tata.
Mehor bo keda ketoe; sobra dj
bo a forza mi pa bai cohe e bomber,
i awor bo ta puntra mi ta kn e
ta ? Bo no a tende caba, koe el a
bisa, koe el ta un cabaljero di
Spanja i Portugal ?
EL A CANA.
Dos sjouwer di waaf koe tabata pasa henter dia sin haci nada, a
poesta coe otro cual di nan tabata di mas floho. Mes ora es un ta
larga cai su curpa i pronto el ta paree droemi ronca.
Es otro ta bai haci mescos. Pero awor, ata un garoshi ta bin jega
pa pasa mes direccion oenda e dos flohonan tabata droemi.
Es un koe tabata paree droemi ronca ta coeminza lora su curpa
pa habri camina, ma es otro ta keda droemi ketoe numa. Alafin e
homber di garoshi ta stop su mula pa bai puntra e floho si e tin
dea di lamanta. No e df pasa...”
|
|
| 12 |
 |
“..., foi kendenan He-
sue a nace, manera lo mi jama Al-
bferto su famia, su tata, tawela, bi-
sa wela etc. siguiendo asina tantoe
leuw koe mi por. Pesai S. Mateo
ta companjA coe un hende, esta un mu-
cha S. Marco ta companjA coe un
len, pasobra su Evangelio ta coe-
minzacoe predicashi di S. JuanBau-
tissa na desierto, koe a bini pa dre-
cha camina pa Hesus, i koe su boz
tabata sona manera boz di len na
desierto.
S. Lucas ta companjA coe baca,
pasobra su Evangelio ta coeminza
coe sacrificio di Imeapa e sacerdote
Zacarias na templo di Herusalem,
oenda Dios a revela Zacarias koe su
esposa lo haja un jioe, Juan, koe
lo ta Precursor di Mesias. S. Juan ta
companjA coe un aguila, pasobra e
ta coeminza su Evangelio coe Dibini-
dad di Hesus. Manera aguila e ta alz
foi coeminzamentoe caba te na trono
di Dibinidad mes. Alberto ta comp ren-
de? MashA coemindamentoe na Papa
i Mama. Adios!
Na Greg. Ant. Ras. Sta. Cruz, Aruba.
Panja pretoe of n:
Gregoria ta puntra mi, pakiko, si...”
|
|
| 13 |
 |
“... precioso
koe e tin, un piedra precioso di briljo i boeniteza sobrenatural,
un perla, koe hende ta gana, si e ta perde toer otro cos. Dios
mes a cri segun su imagen i semehanza. I ora el a perd,
El a bolbe cumpr pa precio di Su Sanger. Pesai hende tin
di warda su alma puro i sin mancha, i alma di su prohimo
tamb, pa bolb doena na Dios mas boenita i briljante ainda
koe el a haj.
TRES AMICOE-
Un homber tabatin tres amigoe. Dos di nan e tabata
stima mashd, pa e di tres e tabata mas indiferente i frioe,
maske djies esaki tabata stim mas tantoe.
Un dia nan a hib dilanti di tribunal, maske e tabata
inocente. Kende di boso, asina el a puntra nan, tabai hun-
toe coe mi pa testigua mi inocencia? Mi ta acusd i rey ta
rabia mashd tantoe coe mi.
E di promer a excus un-bez, diciendo koe e tabatin otro
ocupacion. E di dos a bai coene te na porta di tribunal,
ma anto el a corre bai purd-purd. E di tres, koe el a conta
cene di mas minimo, a drenta coene, i a papia asina tantoe
na labor di...”
|
|
| 14 |
 |
“..., koe bordugoenan a tira ri-
ba curpa di Hesus pa bofon. E dos
columna na su parti di adilanti ta
recorda columna di zoetamentoe; e
cruz na parti di atras ta un recuer-
do, di Sta. Cruz koe Hesus a toema
riba su sehoudr.
/
PREGUNTA Pader, Spiritu Santoe ta un palomba?
Com do ta puntra esal ? Pasobra mira, na dak di preekstoel tin un para
manera un palomba 1 ml a mira riba un prentj un hende coe un palomba riba
su cabez. I Doris dl, e palmba ta Spiritu San toe 1 ml tata tin hopi Spiritu San-
toe na caB. Pesai mi ta puntra Pader.
RESPON Dl Spiritu bantoe, koe ta di tres persona di Santisima Trinidad
ta, represents bao di flgura dl palomba, pasobra dia koe Hesus tabata batlzl pa,
8. Guan den Jordan, Spiritu Santoe a baha riba dj dan es figura. Tamb e pa-
lomba ta un imagen di amor, manera Spiritu Santoe a sail foT es Amor Dibino.
coe cual Dios .Tata ta stima Dlos Jioe foi toer eternldad. Peeai e palomba. koe
bo a mira riba e prentjl sit. riba cabez dl un hende, ta niflca...”
|
|
| 15 |
 |
“... dushi, boenita: ,,Ta coe ken ma-
maatji ta papia aji ?, Un hobencito di porai siete anja, a sali i a mira
mi, i a keda stranjo. Maatji, mi por subi ?
Pa contests ma bira mi cabez un banda i a lembe su m&n chikitoe.
Esta un bon bestia, i mira, cuantoe carinjo. Nos no por tenaki?
Ay no mi jioe, e no ta di nos. Esai lo ta ladronicia. Nos mester
busca su donjo.
E chikitoe a subi mi lomba, i a bai na posada, pa toema informacion.
Como e no eonoce mi, nos a pasa rond pueblo pa puntra, si ningun
hende no a porde un buricoe.
Despues di dos ora nos a bolbe cas. I awor e muher dl: Awor nos
por ten trankilamente te dia su donjo mes bin busk. Nan a hiba mi
stal, nan a- treco un bleki di awa, un braza di jerba, i un ponchera
coe maishi. Ma almorza manera un rey, caba ma cai droemi mes-cos...”
|
|
| 16 |
 |
“..., Senjor ta
coe Bo, i tabata manera e bestia-
nan a spanta. Nan a sigui te no
por mas, anto nan a cai abao di
cansamentoe i a pega sonjo. Mien-
tra nan tabata droemi, mas bestia
a bini acerca, i tabata manera toer
a spanta i tabatin koe tene warda
cerca e dos muchanan.
Tata i mama di e dos muchanan
a bira inkieto, koe nan ta mira un
ora pasa tras di otro, sin koe nan
jioenan ta bini cas. Nan dici: Por
t, koe nan mester a keda school.
Pesai nan a bai scool i a puntra
soeurnan si nan jioenan tai. Soeur-
nan dici: No, toer a bai. Nan a
puntra otro muchanan, koe nan a
mira Clara i Maria. ,,Sf, nos a mira
nan, nan dici, ,,na camina di cas.
E nobo a plama mash liher i toer
homber i muher a bai mira i busca
pa hanja nan, ma na ningun cami-
na nan no tabata. Solo a drenta
caba i hombernan tabatin miedoe
di drenta den mondi pa via di bes-
tianan feroso, koe tabata biba ai.
Nan a papia coe otro i nan a re-
solve, koe conforme dia abri, nan
lo subi cabai i buricoe coe arm a...”
|
|
| 17 |
 |
“... pueblo. E horn--
ber sol a scapa toer su cos, i des-
pues e sol por a bende semia pa
planta.
El a bai cerca su. bisinja, camina
el a coempra e conseho, pa gradici-:
di henter su coerazon. Di berde, e
di coene, ,,bo a bende bo conseho
cara, pero pa papia berdad, e tin
mas balor, hopi mas, koe loke mi
a paga pe.
PAKIKO ?
Pakiko mi ta cristian ?
Ud homber mashA sabir jama
Cauchy, a scirbi e palabra: Mi ta
cristian, i si hende ta puntra mi,
pakiko ? mi ta feliz di responde.
Wei bon, mi ta Cristian, pasobra
e religion ta doena mi un contesta
sigur riba toer prehunta grandi, koe
ta tormenta coerazon di hende. Di
oenda bo tat Oenda bo ta bai despuea t
Com lo bo pasa f
Mi ta Cristian, pasobra, manera
un gran historico, jamA Taine, koe
e mes tabata liberpensador, a scir-
bi: toer malbado, toer boerach,
toer rebelde, toer matador, den un
palabra, toer homber sin honor ni
consenshi ta mira den sacerdote un
enemigoe, tin odio contra di.
Al contrario, toer hende bon...”
|
|
| 18 |
 |
“...106
\
larga e mucha sol, el a hanja duele
di dj, a toem den su braza i a
bai su cas coene. Ora el a jega
cas el a doeD algo pe come. E
mucha a come mashd contentoe
toer loke el a doen. Ora su ham-
ber a pasa, su leDga a los i el a
coeminza papia. Ma ni e carpint
ni su muher no por a comprende,
pasobra e tabata papia un lenga
stranjo. Antonio a dicidi di toem
cerca dj, te ora e hanja su famia.
Hopi sman a pasa, sin embargo
sin koe el a hanja tende nada di
famia di e mucha. Gomo ningun
hende no tabata puntra p, el a
toem- como su jioe. Ora el a coe-
minza comprende i papia ienga di
e tera ai, el a bisa nan koe e jama
Herman, i koe e tabatin tata i
mama ricoe, loke nan por a ripara
na un medaljon di oro, koe tabata
na su garganta.
II.
Herman a coestuma mashd liher
na cas di su mayornan nobo. E bon
carpint i su muher tabata mashd
bon p. Su dos roemannan nobo
tabatin na principio un poco miedoe
di dj, ma poco-poco nan miedoe
a kita, i varios bez nan tabata...”
|
|
| 19 |
 |
“...116
Historie di an baricoe, cont p mes.
CAPITDLO IV.
Henter tempoe di frioe raa keda pa mi cuenta, sin koe ningun hende
a puntra pa mi. Falta poco ma moeri di hamber. Den di esai mi
tabtin tempoe na abundancia di pensa riba consecuencia di mi mal
comportacion. Bemordemientoe a cuartiza mi cerazon i ma forma tin
bon proposito pa coeminsa un bida nobo.
Asina primavera a habri, ma bai bishifca pueblo njfcerca. Un babel
di otro mundoe : hende, cantidad di hende, toer bist! di besta, i un
mucboedumbre di buricoe. Nan mi ta meen e buricoenan tabata
lombra di gordura i nan cabez tabata toer na flor.
n-~\
r'
-
mm
Mi kier a sabi e cos te na placa chikitoe. Ma jega acerca, i awor
un dj buricoenan a tene pil di mi: Mira e kapstok-ai. Siguretambe
ta bin toema parti den poestamentoe. Pero no tene cuidao, e lnmuertoe
lo no gana nada!
Mes ora ma loebida riba mi bon proposito, bira furioso trobe. I ma
pensa: mara mi tambe por poesta coeri, pa cera nan boca...”
|
|
| 20 |
 |
“...123
pond diciendo : Mi ta pordona bo
di heater mi coerazon, ma bo mes-
ter conta mi, com toer cos a soce-
de. Bo ta comprende, koe esai no
tabata muchoe facil pa Norberto.
Toch el a coeminza conta despues
di a jora largoe. Mi tabata cerca
un homber ricoe, koe pa su moda
di rabia liher, tabatin mash mal
nomber. Un dia Duque Frundeck,
bo tata, a ofend sin koe e por a
juda. El a sinti asina ofendf, koe
el a hura di veng, hortando su
jioe lor di dj i mi mester a jud
coe esai. Algun dia despues el a tende
koe Duque Frundeck coe su muher
i jioe lo bai Roma. Anto el a manda
mi di companja nau, i waak ocasion
pa mi horta nan jioe, loke a socede.
Ora nan a bai na un hotel di Mi.
lano pa bai sosega, e jaja a puntra
si el por bai keire poco coe e jioe
den alameda. Como e duque tabata
conoce fieldad di e jaja, el a larga nan
bai. Den alameda tabata ketoe, ora
nan tabata keire, ma den esai e mu-
cha a haja gustoe di hunga sconde
i a corre bai tras di un boshi di
paloe...”
|
|