| 1 |
 |
“...*
Esun koe kier loke ta den cuchara i trai
euchara ta perde toer dos.
mm
Guan Contentoe coe Guiertnitoe
Ta bai keiroe bon bibitoe.
Rondea mondi coe coenucoe
Busca dreifi i sjimarrueo;
Nan ta wapoe, ma cbikitde
Nan ta paree dos cabitoe.
Ha, dos wijnefcreif esebM,
Un pa cada, Guanchoe dl;
Ma Guiermitoe td contentoe.
Ata, pleitoe i bringatnentoe.
Nan toer dos ta bon di maloe,
Nan ta ranca e pober paloe,
Primi e wijndreif, maltrat,
Tg ningn no por goz;
Mira nan den stof tumb&,
Mira e fruta toer plam,
Nan btct a-gustfft ^Oft' ptP eada,
Nan ningun n ta hanja nada.
Ns sa perde hOpi ebs
Pa codishij pa gulbs....”
|
|
| 2 |
 |
“...,
Stop di maha, keda ketoe,
Bo ta koper, sushi, pretoe,
Bo no tin ningun balor.
Ami si ta plata puroe,
Mij ta un gulden nobo, blancoe.
MiJ'taJilombm asina tantoe
Koe .toer gusta mi color !
Wel, e cent a contestle :
Como bo ta nobo, blancoe
1 nan toer gusta bo tantoe,
Bon ta sali foi nan m&n.
Ami si ta corre liber
Sea pretoe, sushi koper.
Mi ta bishita toer pober
I hiba cada un su pan.
W. M. Hoyer....”
|
|
| 3 |
 |
“... cristian
mescos coe n.
E tabatin duda di dirigi palabra
prnmer.
Alfln e anciano a kibra silencio i
a bisa:
Pober catiboe mescos koe mi.....
Ta un trabao bien duroe bo ta con-
deuA na bin participa coe mil
Ma, ta unJrances! Enguerran-
do a sclama.
Bo ta comprende mi? Nos toer
dos anto ta di Francia ?
Pober anciano, mes ora koe mi
a mira bo, mi a sinti mi coerazon
tabata bati mas duroe....”
|
|
| 4 |
 |
“...43
Mi tambe a sinfci mi prfunda-
mente conmovf.
Infeliz! Indudablemente bo ta sus*
pira desdi hopi tempos caba den e
prison aki?
Ai! privA di mi bista, mi no por
conta numero di dianan; ma ta par-
ee mi koe mi ta aki, ya ta cincoe
seis anja caba.
Cieloe! I ainda bo balor no a
bandona bo?
Mi a reza..... Ademas kiko un
poco sufrimentoe ta? un hende no
mester traha pa su salbacion? Ma
hoben, ta ken por a trece bo ne
lugar miserabel aki?
Mi a bini pa venga morto di
mi tata koe a perde su bida den
ltima cruzada.
Bo tata ?
Bi, e tabata cabaljero di mas
balente di henter Bretanja.
Di Bretanja? O, mi Dios! Maes
boz... e presintimentoe...... Jioe,
mi tambe ta di Bretanja.
Abo! i ki jama bo ?
Angilberto di Kerougal.
Mi Tata!
Abo, mi jioe?
Si, bo jioe Enguerrando di Ke-
rougal.
Cieloe! Bini den mi braza, bini
na mi coerazon, speranza di mi ra-
za.... Bo aki! No ta un sonjo? I
Isolin?
E tambe ta prisonjero.
Pober chikitoe koe semper taba-
ta asina manso...”
|
|
| 5 |
 |
“...Senor Sin Braza'
coe dos moqueta
p-'%
mMt
wms
WMLh
3g5P%i
mm CfJ
mm
Blaipj
mm
susi
bSSS
Un pober sin braza (manera e mes dl)
Tin cos den su sacoe, pa kibra nn chiia.
E otro koe j jama : Guan Carai Carn,
Di: Buchi, doena mi, larga mi carg.
gpgjgp
mmm
gj
mm
mm
E ta cohe su bottel, i ta bira furioso,
Sin Braza ta saca :....... dos moqueta famoso....”
|
|
| 6 |
 |
“... caja, pa nan bai toema uu do's
bitter.
Net es ora ai compa Nanzi a mi-
ra un wardador di carn ta pasa
coe hopi carn/ Nanzi a grit: mi-
ra shon, bo no por haci mi un fabor?
Larga mi sali un momentoe for
di e sacoe, i drenta tan tem adn,
warda mi, mi ta bini un bez. Com-
pa Nanzi a sali for di e sacoe i es
wardador a drenta aden. Nanzi a
mara boca di sacoe bon duroe pe
pober homber no sali.
Nanzi a bai camna tras di e car-
nnan pa hi ba nan na punda.
Ora soldAnan a caba di toema
nan bitter nan a sali for di shap, nan
a cohe nan sacoe i a tir den lamar.
Rey tabata para na su bentana
ora Nanzi a pasa coe su carnnan.
Rey a grit: ma compa Nanzi ta
kiko? mi a larga soldAnan bai ho-
ga bo; nan a sigurA mi koe nan a
tira bo den lamar i ata mi ta mi-
ra bo awor coe hopi carn! Nanzi
di: si, mi shon rey, camina sol-
dAnau a tira mi, tabatin hopi car-
n den fondo di lamar, pesai mi
a sali coe nan toer. Mas aleuw den
lamar tin hopi placa di oro i dja-
manta, tin hopi...”
|
|
| 7 |
 |
“...
sin balans i a dal abao foi su co-
nocementoe, coe su cabez riba un
cabuja! Na e momento aki ma baja
mi promer ataca di miedoe, un mie-
doe terribel di morto. Es pober bom-
ber, coe su manoe i cara susbd di
sanger, tabata un historia biboe di
masbinnan, koe a garna i di curpa
nan manefi.
Ma cobe braza di mi esposo i aun-
ke e tabata masbd balente i no ta-
bata tembla, ma mira su cara, koe
tabata blancoe como papel. Nos a
comprende awor, koe e accidente ta-
bata mas serio, koe nos tabata cor-
da, ma te awor mes mi no tabata kere
i toer e otronan, foi kende mi
por a sabi, tabata corda mescos coe
mi, koe Titanic tabata por zink.
Oficialnan awor tabata bai bini i
tabata grita doena ordennan.
Mi no tin un idea claro di loke a
socede durante e siguiente cuartoe
di ora.
Tempoe tabata figura mas corti-
ooe, ma mester a socede toer cos
denter di 10 a 15 minuto. Ma mi-
ra e promer ofieial Murdock parra
den di un di e pasasbinan, pa im-
pedi, koe mas stokernan herid...”
|
|
| 8 |
 |
“...78
iispissi
mm
Mm&
mmmm
Nb^jM#'- ,S
Wwr S&
W&w-
WBSst&fc
msBem
Ml
Ml
mmm
mm:
Wk '.(
mm
wSm
BBS
H
I
mmi
mam
imm
Ya ta e di tres, i bon pisa,
Pa loer e boto den lama.
gB§K§sg;
fSUm \
mm-m
K|§e
/-JM
HMl
Wmm
=r :pf -
mMrm
SSos
mm
5wg5ati3l9l
ws
8H9U
Mia
MM
H
MP
mm
ysggggpgl
mm
Nan tres ta pusha e pober paloe
Dios sa koe e pret no sali maloe....”
|
|
| 9 |
 |
“...a cai meimei di nos, muhernan, ia
keda scondi bao di banki.
Ami i otro muhernan a tap eoe
nos saya. Nos kier a salba e pober-
cito, ma e oficial a rank saca foi
bao di banki i a mand di boela
den vapor Titanic atrobe.
£1 a implor di salba su bida.
Ma tende e bisa, koe 1e no toema
muchoe lugar; ma e oficial a saca su
revolver i a mik e den su cara, dicieni
do: Mi ta doena bo 10 secundo pa
bo bolbe boela bordo di barcoe
aino mi ta plama bo cesoe.
E mucha tabata suplica awor mas
tantoe, i ami a kere koe lo el a tir.
Ma unbez e oficial a cambia di to-
no. El a baha su revolver i a mira
duroe den su wowonan. Pa amor
di Dios, sea un homber el a bis.
Tin mas muher i criaturanan pa
salba. Nos mester stop na dek mas
abao, pa doena lugar na dos muher
i muchanan chikf.
E mucha hoben a dal un buelto i
a boela riba kantoe die e vapor atro-
be, sin papia ni un palabra. El a dal
un dos stap despues i a cai riba dek
coe su cabez riba un boshi di cabuja,
i a keda ketoe. E...”
|
|
| 10 |
 |
“..., koe bo a carga bao di bo coerazon,
ta bai moeri morto di mas cruel. Bo mester tin coerazon di
tiger den bo curpa.
Esai tabata di mas pa e coerazon di mama. El tabata tem-
bla den toer su curpa, a fiha riba su jioe un mirada, na cual
e tabata expresa toer ternura di su amor, i na bista di su jioe,
koe tabata krimp su curpa di dolor i tabata toer na sanger,
su constancia a coeminza kita.
Ma su jioe a bis:. Mama, no jora, cieloe ta bai toer cos!
.Pa e palabra e pober muher a haja toer su forza trobe;
el a tira un bista di f na cieloe i a sclama: Hesus, por-
dona mi flakeza; mi no ta digno di un tal jioe!
Anto el a bir pa su jioe coe es palabra: Bai, mi jioe,
bai moeri coe animo; mi amor, mi oracion, mi wowo di ma-
ma ta sigui bo, te ora mi ta bai moeri manera bo.
Pensamentoe di cieloe a doena nan forza pa keda con-
stante i moeri morto di martir.
Bien nan tabatin razon, mehor perde toer cos, hasta bida
mes, ke cieloe: pues cieloe ta bai toer cos.
Mara boso toer pensa hopi...”
|
|
| 11 |
 |
“...92
Historia di un fcuricoe, cont di dj mes.
CAPITLO I.
Tempoe mi tabata anda den flor di mi bida, tni tabata srbi'uu mu-
her gordo di coenucoe. Toer dia Mars mi tabatin koe bai punda coen,
mehor bied, bao di dj. Mi tabatin koe carga hopi macutoe coe we-
w.
l H
boe, lechi, keshi, Irute. berdura i riba toer esai, un muher di dos cientoe i pi-
co liber. Armd coe un coco-macacoe el a subi mi pober lotnba, soeta mi
sin misericordia.
V/'
fra FL_ ^ ^
E maltrato a pone mi di mal naturd. Ma zo j riba mi lomba mes-
cos koe un jioe chikitoe den braza di sn menchi....”
|
|
| 12 |
 |
“... Santoe. E color ber-
de ta sinja nos toer, jioenan di San-
ta Iglesia, di tin speranza firme di un
bida feliz i bienaventrado na cieloe.
Oolor pretoe ta color di luto, i ta
record a nos na picar, morto i demo.
Pesai Iglesia ta us na dia Bier-
nes Santoe, koe nos Dibino Salba-
dor a moeri i a libra dos pa Su
morto foi morto di picar; na dia
di Toer Difuntoe, i misa pa Difun-
toenan. E color pretoe ta bisa nos:
corda, hende, koe bo mester moeri;
moeri pues na picar, pa bo moe-
ri trankil i do cai den manoe di
morto eterno. Reza hopi pa pober
almanan na Purgatorio, pa hende
reza pa bo despues di bo morto....”
|
|
| 13 |
 |
“...99
Histora d un buricoe, conti p mss.
V ./
CAPITULO II.
Mas di un lura ma toema vacansie. Dia pa dia ma sinti mas smaak
den e bida di libertad, i cada b ma bai mas leuw foi dj pueblo di
mi shon.,
Porfin tempoe di frioe a drenta, i forzosamente mi tabatin koe ban-
dona e mondi pa busca un eas. Ma coeminsa coeri, i despues di algun
dia ma i jega na un pueblo desconoc. Na camina grandi tabatin un
casita, nechi, limpi, boenita, coe un hardin chikitoe su dilanti. Dilanti
porta tabatin uq muher di basta edad, ta sinta cose.
E cas tabata gusta mi, ma drenta hoffl, i a pone mi cabez riba
schouder dj mni her:
.r
LiM I
iP&M 'J-
C1 ~ dj£5
El a dal un gritoe, boela lamanta. Ma para sin moet, mira sol ma
mira e muher coe un wowo tristoe i jen di splica.
El a comprende e mirada. Pober bestia, asina e dl, esta tristoe
bo tal Bo no tin ningun hende pa cuida bo ? Wel anto ta mi lo
toema bo. Bo la sirbi mi, mi ta cuida bo.
Mes ora a sali foi den cas, un boz...”
|
|
| 14 |
 |
“... koe
ta SObra 6 CUadrO. Ch. I. v.d. WallDovale.
4. Mi promer i mi segunda ta paree di mas na cara di hende.
Mi tercero ta bibar di hende i di bestia.
Mi henter bo tin di busca, tende! F- Ren Pietersz.
5. Mi ta pober, ma toch mi tin mas placa den mi sacoe koe
hende di mas ricoe. Com esai por ta?.< a.Jansen.
6. Mi primero ripiti ta un nomber dushi.
Mi segundo i tercero ta un ladron.
Mi tercero ripitI ta un nomber bon i maloe.
Mi HENTER ta un producto di tera. Isaac Ringeling....”
|
|
| 15 |
 |
“...ALA BLANCA
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
No. 14
ALA BLANQA TA SALI
CADA DOS SEMAN.
1912
Historia di Herman chikitoe.
I.
Ta sigur koe niogun di boso lo
por larga di gusta appelsinanan jen
di awa, i figouau dushi. Na nos
tera nan ta crece masha poco. Lu-
gar, oenda nan ta crece bopi jama
Italia. Mi ta bai conta awor un
historia, koe a socede na es tera
ai. Eiba an dia di Juli di anja
1853 un mucha di mas menos
3 anja tabata sinta jora na march
di Nervi. Cada bez e tabata hiza
su cara mira bentana dj casnan,
net manera koe e tabata waak si
ningun hende no tabata bin jud.
Tabata net 12 or i solo tabata
kima sterki riba su cabez Na es
ora ai ta haci tantoe calor na Italia,
koe toer bende ta cera bentana i
porta di nan cas; di es manera ai
ningun hende por a tende e pober
mucha jora. El a larga su cabez
oai tristoe, a pega son jo, i a loe-
bida toer su tristeza pa un rato.
Poco-poco anochi tabata sera. Ora
solo tabata baha, e tabata manda
su rayonan como un...”
|
|
| 16 |
 |
“....
Buchi Paula, oenda nan ta poesta coeri ?
Maa Nono sfl, mi kier koe ta pariba-ai pa Zuid di coenucoe di
Manchi poliz.
Cuantoe buricoe tini ?
Paree mi diez-seis, i esun koe gana ta hanja 25 florin i un oloshi di
plata.
Mi mama dushi. f- Maa Mono dl mara mi tambe tabatin un
buricoe.
Mi tabatin lastima dj pobercito muher. I como mi tabata bon cam-
nad, ma bai cerca dj pa ofrec mi sirbishi. El a comprende mi idea.
Pober bestia, e dici, bo no ta di ningun hende, wel desdi awoi ta
mi ta bo shon.
Toer tabata bofon di mi. Mira, Lamuertoe, toemaki diez placa bai
pela i feita cerca Bakhuis. Esta paree palabrua, no ? Asina cada
un tabatin su insulto pa mi....”
|
|
| 17 |
 |
“...AL/ BLAl N fCl
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
No. TO ALA BLANCA TA SALI CADA DOS SEMAN. 1013
Historia di Herman chikitoe.
IV.
Siguiente dia Herman a baicerca
Pastor i a cont toer loke a pasa e
pober Marco. Ki contentoe e tabata,
ora Pastor a priminti di bin bishi-
ta su eompanjero i koe lo e baci
toer su posibel di scap for di e si-
tuacion, koe e tabata ad n. Porfin
Dios a compadece di e pober Marco
asina tan toe, koe pronto el a cura,
tantoe na curpa, como na alma. 1
1 a ricibi San toe Sacramentoenan eoe
mash debocion i a priminti di no
hunga placa nunca mas. El a haja
tambe, pa judanza di Pastor, sufi-
ciente placa koe el por a caba di
paga toer su debenan. Porfin, tan-
toe dianan di tristeza a troca na
alegrfa. Ainda alegrfa mas grandi
tabata sper. A wor lo e bolbe cerca
su mayornan, pasobra Marco su baas
a moeri i e kier a bai busca trabao
cerca Herman su mayornan. Despues
di a jama Perpetua, Pastor i e du-
que adios, elcoe Marco a cohe ca...”
|
|
| 18 |
 |
“... for di
school, el a mira hopi mucha maltra-
ta un cachor. Mes ora el a camna
jega Crca i a pidi han'di no maltra-
ta e pober bestia, ma nan no kier a.
tend 1 tabata sigui dal Na es
momentoe ai Marco a paree i a gri-
ta coe boz duroe : Ketoe, larga e
bestia ai bai I Nan toer a corre bai
pa miedoe di Marco su moketa.
Porfin poco-poco dia di su promer
Sta. Comunion tabata jega. El taba-
ta reza mas i tabata percura pa e
no haci ningun maloe.
IX.
Bispoe dj dia grandi a jega. Her-
man a haja un flus present di Marco.
Ora el a jega cas, net Norberto ta-
bata sinta come. El a cai sinta ketoe
banda di dj, ma di repiente el a bira
tristoe i a puntr: Norberto, bo
ta ricibi coe mi majan ? Norberto
a keda mira su dilanti, sin papia un
palabra. An to Herman a kita un
medaljn coe portret di un muher,
koe e tabatin na su gaiganta i moen-
strando Norberto el dici coe n :
Mira kiko mama a caba di doena
mi. El no kier a doena mi promer,
pasobra e tabatin miedoe koe lo mi
perd...”
|
|
| 19 |
 |
“.... Mes ora a paree un homber
disfrazi i a coh bai coe n. E ma-
jornan tabata mash. tristoe i a bus-
ca toer manera pa nan haj, ma toer
cos tabata por nada. Ora mi a ca-
ba di horta bo, mi a drenta un wa-
gen i a bai liher na Genua. Aja mi
a keda hopi tem scondf. El a manda
mi mata bo, ma mi no por a haci
esai. Mi a pone bo riba marsh, for
di oenda e carpinter a cohe bo.
Icombo abini na Nervi ? Herman
a puntr. Wel, boz di mi consenshi
no tabata larga mi coe sosiego; asi-
na ta, koe despues di a pasa rond
mundoe, mi a bini Nervi coe spe-
ranza di haja e pober mucha pa
mi doen na su majoroan, ma dia
bo a bini cerca mi, bo tabata mu
choe grandi pa mi a conoce bo.
X.
Herman tabata droemi mash. so-
seg> coe un sonrisa di alegrfa den
su cara. Di golpi Norberto a abri
porta poco-poco pa bin spier t i dici
coe n: Herman, mi a sali misa,
mi a confesa toer mi picarnan i bon
Dios a pordona mi, mi ta bai ricibi
coe bo. Ki contentoe Herman a sin-
ti, ora el a tende esai. El a...”
|
|
| 20 |
 |
“...126
*r
Nan a maha e pober homber asina bantoe, koe el a doena mi muchoe
mae di loke tabata Decesario, h&sta di mas. Loke ma hanja, por
a jega pa tres buricoe. Pa golos ma come toer, i ma droemi mescos
koe un rey. Di dos dia ma haci mescos di golos. Di tres dia ma
hanja mi castigoe. Tin mashA heude koe ta moeri, pasobra nan a
come muchoe, ma mash-mashA poco koe ta moeri di hamber.
Dolor di cabez, caintura pis£, ata mi castigoe. Guancito a bin lamta
mi manera di coestumber; ora el a mira mi droemi ainda, el a grita ;
,jO Neddy, lamta liher, ta ora di desayuno. Ma haci esfuerzo pa lamta
^2-.- >
cabes, pero coe un slA duroe el a dal abao.' Mes ora e pober a spanta
di morto, i el a coeminza jora: Ay Dios, Neddy ta maloe, hopi
maloe, nos pober Neddy ta bai moeri.
Den di esai cochero ta bin weita ta kiko. El a hinca su dede den...”
|
|