| 1 |
 |
“...1 A £
AU ELA] VCA
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
r^o. 3. ALA BLANCA TA SALI CADA DOS SEMAN. 1912
Cruzada di Muchanan.
VI.
E compania a disgugta Enguer-
rando vieiblemente, ma el no a papia
nada. Ora ya e tree roemannan a
gana un bon pida distancia, un so-
nido aleuw di campana a anuncia
ora di Angel di Seujor.
Bruno a iega acerca respectuosa-
mente, coe eu petji den m&n 1 a
spierta eu eenjornan koe tabata ora
di bolbe na caetiljo. Enguerrando a
drai orguljoeamente i a bis coe un
tono fad,:
Bolbe bo eol na caetiljo. Loke
ta noe, deepuee di algun anja boeo
lo mira noe trobe. Un carta, koe Je*
ban a larga riba mesa den noe cuar*
to, lo declara Mama motiboe di noe
biaba.
Bruno a bira mudo di admiracion;
ma sinembargo el a rieca puntra
ainda s
Na oenda boeo a decidi di ba,
mi nobel eenjornan ? Por tin paie
den muudoe, mas boenita koe noe
Bretanja ?
Ta bon, Bruno, ma bo consebo-
nan ta foi tempoe awor aki.
T mi Senjora, boeo nobel Mama?
Bolbe...”
|
|
| 2 |
 |
“...6e
teif a grita contentoe. Nos ta bai
menstra naD, koe nos si por. Tira I
Bala di cajon a coeminza jobe.
Ndn a cohe nan i nos hombernan
tabata mira com un tabata corre
defa otro. De Ruiter tabata mira den
su kijker i e tabata grita nan:
E1 a banja un bala na eu pols.
Tira dos bez mas, anto 1e tin basta.
i)en e interval-ai Spanjolnan a
bita nan cajon net riba nan. Tiroe
tabata resona den bela di barcoe,
tabatin un boroto inmeuso.
Awor si nan ta bai bon, de
Ruiter di.
Tira!
1 atrobe tiroe Holandes tabata
bashd riba e barcoe Spanj. E bar-
coe a kibra i el a coeminza habri,
awa a drent di toer banda. E bar-
coe grandi i orguljoso a coeminza
sagudi, e tabata toer perdi.
Span toe a cohe toer tripulacion,
toer tabata mira morto nan dilanti.
Mira, mira! de Ruiter tabata
grita, nos Spanjol ta balia mane-
ra hende fuma. At ta zink cabal
Di berde, lamar a kibra e barcoe
Spanj na pida pida i asina lihejtf'
koe tripulacion no tabatin mucno
tempo pa drenta den boto...”
|
|
| 3 |
 |
“... cingulo.
Manipulo tabata antes un lensoe
blancoe, koe tabata sirbi pa seca so-
dor. Awor e ta un pida panja dob-
bel, di mes color koe casulja, koe
sacerdote ta carga na su braza robes.
Stola ta e pida panja Iargoe, koe
sacerdote ta pasa riba su schouder
i koe su dos cabamentoe ta cruz&
riba otro riba pechoe di sacerdote.
Den tempoe antiguo stola tabata un
bistir, koe personanan altoe tabata
bisti pa nifica nan poder. Asina nos
ta leza den Testament Bieuw, koe Rey
Assuero a bisti Mardocho coe stola.
Sacerdote tambe ta bisti stola como
senjal di su autoridad i poder, ora
e ta administra Sacramentoenan i
ta doena bendicion.
Fortin casulja tabata antes un pan-
ja boenita i anchoe, koe tabata tapa
curpa di sacerdote tamb su braza
i manoe manera un cas chikitoe.
Ora sacerdote tabata haci misa, e
tabata hiza e panja riba su braza i
tabata peg riba su schouder. Des-
pues nan a kita e dos pida* di toer
banda i asina casulja di awendia a
sali. E promer forma di casulja ta...”
|
|
| 4 |
 |
“... bolter af I Awa frioe-frioe di
ijs a tapa nos pa dal mentoe di e
boto den lamar, ma nos a keda adn
i e remadornan a kita liher for di e
barcoe perdf.
E ora ai ma mira e ceroe di ijs,
koe a ocasiona un desgracia asinatre*
menda. E tabata sail poco-poco den
e luznan briljante di streanan dj
anochi. Cerca nos tabatin dos ceroe
di ijs, blancoe poco azul. Un poco
mas aya tabata droemi dos ceritoe,
koe nan top un tabata paree otro.
Despues mi ta kere ma mira un tres
cuatro ceroenan di ijs mas. Otro
ijs los tabata drief riba awa. Ta-
bata haci un frioe terribel.
Nos a bai un bon pida foi e bar-
coe, ora koe e oficial a doena or-
den pa stop. Nos no tabatin otro
botonan na bista, i tampoco nos
tabatin lanterne, koe nos por a haci
senjal. Nos tabata droemi ketoe
riba e lamar calmo. Nunca, nunca
mas lo mi por loebida e bista tre-
menda di Titanic na es momentoe.
E tabata coe su banda padilanti
droemi den lamar i su deposito di
carbon pa un parti bao di awa. E
tabata...”
|
|
| 5 |
 |
“...103
NO LARGA PARA, TE MAJAN.
Di larga para un cos'- tes majan,
koe nos por haci mashA bon awe
mes, ta un coestumber basta general.
Si boso ta toema proposito di no
larga para nunca te majan an cos
boe boso por haci awe mes, boso
por ta signr di topa coe bon exito.
Es koe tin e bon coestumber di no
larga para te majan loke e por haci
awe mes, ta- den un condicion mu-
choe mas mehor koe un koe a nace
ricoe..
Eikeza por perde, per o e bon coes-
tumber ta crece huutoe coe su
donjo.
Ata aki un historia di uncoenu-
kero, koe a gana gran fama coe
su industria.
Coe poco placa el a coempra un
pida terreno basta maloe i jen di
piedra, cual den poco tempoe el a
troca na un lugar di mas mehor
di; toer tera di aji banda.
Su fama a crece di tal manera,
koe un di su bisinjanan a dicidi di
bai toema un conseho cerca dj.
Nos homber tabata pidi basta pla-
ca pa bende su secreto, i despues
koe e otro a pag padilanti, el a
entreg un pida papel cerA den un
sobre. E otro ta...”
|
|
| 6 |
 |
“...103
WEGA Dl DAM.
i Amiguitonan!
Sigur hopi di boso lo tin woga di dam na casoflotin
un amiguito, coe tal wega. Fesai-nos a corda: sigur nos
amigoenan child lo gusta di saca problema di wega di dam.
Lo nos coeminza coe problemanan, koe ta f&cil pa saca.
Poco-poco lo nos bai adilanti i doena koe ta poco mas traba-
hoso i dificil. Pues, ehercicio ta haci maestro.
Nan, koe a saca e problemanan, por manda nan na
Imprenta di Yicariato coe palabra Wega di Dam skirbf den
hoeki di envelop. I nan, koe a saca nan bon, lo nos publica
nan nomber den es courant.
Promer nos ta coeminza, nos ta doena reglanan di wega
di dam, koe boso toer mester observa.
Wega di Dam .Holandsnan ta hunga na un tabla coe diez
careda, cada un di diez cuadro. Pues e tabla tin 100 cuadro.
Encaso koe bo tin un tabla coe 12 careda i 144 cuadro, bo
.mester tapa dos careda di abao i di banda robez drechi,
coe pida papel, spa saca es problemanan. Es cuadronan ta
blancoe i pretoe, of blancoe
BLANCOB.
i...”
|
|
| 7 |
 |
“...114
mester a studia liopi, a haja koe
tempoe a pasa diez bez mas liher
koe ora nan ta studia. Cada bez
Herman mester a hiba Iechi, di ma-
nera koe e no por a hunga coe nan
toer ora. Asina a socede awor tam-
be, i nada no pr a ten atrs. E
tabata sabi koe el mester haci su
deber promer koe toer cos, i nan
mester a larga e wega para te otro
biaha.
Un dia, koe Herman a bolbe atro-
be cerca nan, awaceroe tabata cai
asina duroe, koe nan toer mester a
keda den cas. Ma Herman tabata
sabi atrobe otro wega mash boe.-
nita. Promer toer a cai sinta rond
di un mesa, caba el a toema un plu-
ma i soepl di tal manera, koe el no
por a cai na snela. Uespues Herman
a toema un tay coe harinja i a
traha un ceroe. Den top dj ceroe el
a hinca un rentji. Awor cada un mes-
ter a corta un pida di e ceroe poco-
poco te ora koe e top dj ceroe
huntoe coe e rentji ta cai den otro.
Esun koe a socede esai coe n, mes-
ter saca e rentji coe su boca. Esai
tabata mash trabahoso i cada n
koe...”
|
|
| 8 |
 |
“... contentoe.
_______________________ E ta sigui.
JUDA OTRO.
Es koe mi ta bai conta a socede na Francia.
Un dia a pasa un homber bieuw banda di lamar, oenda
algun golet i barcoe chikitoe tabata marra. El a pidi e
tripulacion un pida pam of un limosna?
Ma nan a responde: Nos no tin i es koe nos tin, ta pa
nos mes, bai largoe.
E anciano a bai cerca captan i dici :
Captan, bo no tin un pida pam of un limosna pa mi ?
No, mi no tin'e captan a respond, i es koe nos tin toer
ta piedra.
Si toer ta piedra, anto ta bon.
I kiko a socede ? E mes momentoe e provision, koe tabata
olijfi i dadel, a troca na piedra. Asina Dios ta castiga-....”
|
|
| 9 |
 |
“... nan: Desdi awe
en adilanti lo mi ta un mama pa
Segun regla dj cas ai docter a sami-
ha salur di e dos muchanan, promer
di hiba nan cerca e otronan. I como
docter a declara, koe toer dos ta-
bata sufri di kinkoes, nan a hiba
nan na hospital, oenda nan a keda
durante diez seman. Nelly tabata
jora manera e tabata sufri un do-*
lor terribel. E tosamentoe tabata
cansa su curpa debil mash tantoe.
Pa stop e tosamentoe penoso Soeur
a cloen poco dushi, hoe Nelly a
acepta masljfL contentoe. El a doena
un pida na su roeman i coe su mn
chikitoe el kier a hinca un pida den
Soeur su boca. E mes a keda con-
tentoe coe es poco koe a sobra.
Na hospital. Soeur i dokternan a
cuida nan di mas carinjosamente,
Nan salur a drecha poco, ma nan
a keda masha'debil....”
|
|
| 10 |
 |
“...Imiafi
E^ya
;H=SfSiE^g=drSP===jn==3n==afEfE=i]|fSJF^F:=fSj^=?l^=in=?.y^5JSlSJ'^SlBJg!>BJ
PROBLEMA Dl DAM.
PRETOE.
BLANCO E.
MJ
PROBLEMA No. 8.
Blangoe 2:6 43 50 dam 35.
Pretoe 33 36 dam 16 41.
Blancoe ta coeminza i ta gana
den tres stoot.
Solucion di Charada
1. 10 b 5 ta 50. 2. Parasol. 3. Awaceroe. 4. Raton
di anoche. 5. Camina. 6. Den bida tin hopi ai den ca-
bai tin un sol. T. Habri un pida di panja-hiloe riba mesa;
none dos lucifer na mes distancia for di otro, koe anchoedi
boca di e glas ta. Meimei di e dos lucifer ta bini e placa.
Tap coe glas, asina coe rand di glas ta para cada banda
riba lucifer. Pa saca e placa for di bao di glas, bo n tin
di baci otro cos, sino di grabata coe unja di bo dede riba
e panja dilanti di glas. Despues di un rato e placa ta bini
di dje mes pasa bao di boca di glas. 8. Un buracoe. 9. Esun
koe ta cai for di dak di cas, pasobra mas pronto el ta jega
abao. 10. Es oro, koe b0 mes ta su donjo.
Charada.
Aki tin 24 lucifer, koe...”
|
|
| 11 |
 |
“... den es
coerazon limpi i puroe di mucha,
koe a desea asina tantoe di uni
coe nE.
Muchanan a canta un cantica di
hubilo, pa gradici Dios i pa pidi
di bini pronto den nan coerazon
tamb. I Nelly tabata sinta ketoe,
kin corda riba cosnan di es mundoe
aki, combersando coe su Salbador,
mientra su cara inocente tabata lorn-
bra di es Luz eterno, koe tabata
jena su coerazon.
Varia.
Cerca Smld
Un mucha di caja ta para mira dilanti di winkel di smid.
Paree el ta gusta e trabao masha. Porfin el ta toema coera-
shi di drenta pa mira e trabao mas mehpr. E smid kier span-
t ta tene di golpi un pida heroe cajente, koe el a caba di sa-
ca for di candela, dilanti di su cara. Pero e mucha no a
spanta nada, ni hala atras, i calmo e dici coe smid : Si
baas ta doena mi un debchi, anto mi kier hink den mi
boca.
Baas : Esta pechoe ; wel esai-si mi kier mira. Ata e deb-
chi.
E mucha a toema e debchi hink den su boca, Caba el
a corre bai mes ora. I smid a keda nanishi largoe....”
|
|
| 12 |
 |
“...313
bo refugio cerca San Antonio. Mes
ora Superiora a bai na kapel coe
Soeurnan i aja nan a reza coe In-
tima siutimentoe di coerazon di-
lanti di imagen di San Antonio.
Net nan ta saliendo for di kapel,
Dan ta contra un Soeur di trabao
ta baha for di trapi coe un macu-
toe pisar, koe el a pone para un
ratoe abao, pa el sosega un poco.
Kico bo tin den bo macutoe.
Soeur ? es Superiora a puntra.
Reverenda Moeder, ajera bo a man-
da mi limpia es cuarto na zolder,
ma ajera mes mi no por a bini
clA, pesai mi a piki es cosnan pla-
mfi riba vloer, pa bai tira nan
afor.
DeD es macutoe tabatin hopi co-
roto; pida muraja kibrA, panchi
kibrA, wiriwri di paloe i cabana,
zantoe etc. Net es Superiora kier
a kita bai, koe un di Soeurnan a
mira un punta di papel ta sali for
di es macutoe. El a nal afor, ha-
brile, tira un bista aden i el a
grita coe alegria :
Moeder, mira, at, loke nos ta
busca I
,,Ki milagro 1 es Superiora a
grita, larga nos bam unbez na
kapel pa...”
|
|
| 13 |
 |
“...acaisisisrsjE;
y iu ui uil fnnnr
PROBLEMA Dl DAM.
PRETOE.
1 6 5 10
11 15
16 i 8 11 Hl 11 20
21 in i§ m i in 25
26 ii pp mi i in 30
31 up m is 35
36 m m 40
41 f. 45
46 50
BLANCO E.
SOLUCION No. 10.
Blanco: 139, 1510, 1046,
4742, 4237.
Pretoe: 3 : 14, 1420, 2025,
2530.
PROBLEMA No. 12.
Blancoe 29, 33, 34 dam 16
Pretoe 14, dam 37.
Blancoe ta coeminza i ta gana
den 3 stoot.
Solucion di Charada
Bern
Breda
Berlin
Breslau
Buda-Pest
Bethlehem
2. Si kita awe blaadje 29 di October di
kalender for di 30 di October, ta sobra 30.
3. abogado bobo. 4. Galinja ta promer,
pasobra gai of weboe ta para mas atras.
5. I Q r CD coco. 6. Theodor.
7. Ca. 8. iTTnca un anga toer den un
Berg-op-Zoom korki, koe ta mes largoe koe e anga.
Boeta korki coe anga den dje riba cens,
i e cens riba un pida tabla of mehor riba
un pida heroe koe tin un buracoe meimei.
Dal coe un martin pisar bon duroe riba
cabez di anga i lo bo mira koe punta
di e anga a drenta den cens te...”
|
|
| 14 |
 |
“... pasa. 10. Horloge.
Charada.
1. Un hende tin pida tera di 100 M largoe i 50 M anchoe.
loo m El ta pidi un arquilecto traha
un cas riba e tereno. Ma el kier
koe e cas lo tin 100 M lar-
3 goe i 50 I anchoe, di tal ma-
nera, koe ta sobra basta tere-
no pa un hoffi, koe tambe tin
100 M largoe i 50 M anchoe. E
100 M arquitecto di, koe ta cos coe no
por. Kende por sinj koe ta cos koe por socede masha bon?
Redacdon
2. Kico ta numero di mas grandi di dos cijfer, i ki balor
el tin ? Redacdon
3. Mi henter .ta un tera masha conoci na Asia, di 9 letter.
1 9 repeti ta mi tata,
coe sombr ta 6 9 1 2 cabez
riba stoel nos por 5 7 8 6 9
3 7 8 2 J ta nomber di muher
5 6 2 3 ta sirbi pa cabai
6 7 4 3 ta stad na Gelderland
3 4 5 2 nos ta sinja na scool
3 9 1 7 5 nos ta scirbi coen.
Kico mi ta?
3
O
IQ
Manuel Palm...”
|
|