| 1 |
 |
“...CULTO CATOLICO.
r^szrzMZjrzrz^zjzj^JT^JZJ^
Un homber, mash. sabir i bon
catolico mes ora, tabata un dia na
presencia di un gran senjora, di
situacion altoe i masha ilustr, pero
no catolico. Nan tabata papia riba
hopi cos, ora combersacion a cai
riba ceremonianan di Tglesia cato-
lica. I e senjora altoe i fini i muy
civiliz, a coeminza hari i bofona coe
toer e ceremonia loco, coe cual
catoliconan ta ven era nan Dios.
Anto e bomber sabir a lamanta
para brutoe, a dal e senjora fini
riba su schouder i a grit coe boz
duroe : Caramba esta patoe bobo
bo ta !.. Nada, bo sa, nada abso-
lutamente bo ta comprende di nos
religion. Ki diaptre ki bobedpd
b ta bende!....
Ta di, comprepde kop e senjora
fini a haj mashh ofendf pa trata-
mentoe asina brutoe, i jen di indig*
nacion e ta latpaqta para i dici:
Ma senjor, ni promer regla di hon-
radez bo ta. conoc. Asina bo tp
trata un bebde civiliz, ?
Ma coe un sonrisa fini e homber
a responde: Dispensa, senjora E
mes...”
|
|
| 2 |
 |
“... mas.
E ta sigui.
TABIA-
Su tesoro.
Kiko bo ta haci awor den be-
na ? un muher dici coe su marido.
Mi ta coba den bena pa mi
hanja un tesoro der.
I mi mes no ta bo tesoro anto ?
0 si! pero bo no ta der.
Bo ta gusta ?
Bo ta gusta come pa lornba ?
Ami no, Dios libra I Mi ta co-
me pa booa....”
|
|
| 3 |
 |
“...12
Boela foi panchi cai den candela.
r;*S
H
E_ bieuw ariba ta fada
Di tende tanto: do, mi, fa;'
Ma ta capaz di bira loco,
Bam weita koe e kier stop un poco.
Ay, mira e homber toer rnanch,
Sin por a stop e: do, mi, fa;
Si e kier a wanta, boco ketge,
Awor su cara lon ta pretoe.
Un poco inkt den su trompet
Lo caba pronto coe su pret,.
Si lenga i lipnan bira pretoe
E tocador lo fica ketoe.
Un bon conseho.
Pedro di Livorno, un homber ma-
shA sabir foi siglo XVI, tabata'
scars na placa, scars manera man-
ga di zjilet. Sin embargo e tabatin
semper bon beiz.
Un dia e tabatin koe pasa un
rio na Toscana coe boto, pero a
no tabatin ni un cent chikitoe na
sacoe. Anto el a pidi ponchero efabor
di pas, ma inmediatamente el abisa:
,,Mi amigoe, placa mi no tin, ma
lo mi doena do un bon conseho.
Despues di hopi babel, porfin e
ponchero a haja bon di hib na
otro banda di rio, principalmente
como Pedro tabata sigur koe su
conseho ta bal rnaeha hopi.
Ora nan a...”
|
|
| 4 |
 |
“... otro hende, basta e] no ta
ofende ningun hende.
Ta bon, lo mi larga mi roe-
man skirbi; ma si mi ta haja un
scual, bo ta haja mitar, tende.
Bon, ma si bo ta haja un bon
cos, mi ta haja tambe mitar? An-
to bo por hari. Adios te despues !
Na Shon Ben.
Mi a keda mash> contentoe coe shon Ben su carta, i si mi tabatin
un cos boenita sigur-sigur lo mi doena shon Ben. Pero e cordamentoe
koe kizas un of jtro lo ta stimuli pa no falta misa mas, lo ta un
recompensa muchoe mas boenita. Mara es ehempel lamanta otronan
tamb pa manda nos un of otro historia chikitoe di nan bida di
otro. Danki shon Ben. Redactor di Ala Blanca.
\ aria.
Un francs I un Ingles.
Un homber francs i un homber
ingls a contra otro riba un puente
masba pertd. Nan tabata riba ca-
bai i ni un por a pasa dilanti otro.
Ningun Ingls ta kita foi camina
pa un Francs, e promer dici, i el
a stp su cabai. Mi shon, e Fran-
cs dici, mi tin un cabai ingls, koe
tin mas anja koe di bo; bo sA, hende
mester respeta loke...”
|
|
| 5 |
 |
“... santifica di siete dia, koe ta dia
di Sabat dia Sabra, dia koe Dios
a sosega di cfeacion di cieloe i tera.
Pero, nos koe ta cristian, nos no
ta celebra di siete dia, ma pkomeb
dia di seman, koe ta dia Domingo.
Ningun rey ui reina a troca esai,
ma Apostelnan mes. Pakiko ?
Promer di toer, pasobra ora He-
sus a biui na mundoe, ley di Testa-
ment Bieuw, ley di Hudioenan a ca-
ba, i pesai, mientra Hudioenan ta
sigui celebra dia di Sabat, nos ta
celebra dia Domingo. Esai tin otro
razon ainda. Ta dia Domingo koe
Hesus a resucito for di sepulcro. Ri-
ba dia Domingo tamb Hesus a man-
da Spiritu'Santoe riba su Apostel-
nan, i El a funda su Iglesia. Pa re-
corda esai nos ta celebra dia Do-
mingo.
Awor, kiko e letter R. I. P. koe nos
ta mira tantce bez riba Santana,
ta uifica ?
R. I. P. ta promer letternan di e
palabra: Requiescat In Pace, koe ta
nifica ; Bescansa na Paz. E deseo nos
ta doena-na alma di hende koe a
moeri, sperando koe 1e goza di e
paz, koe ta reina den cieloe...”
|
|
| 6 |
 |
“...ifti 4E11S
iiiiywwlr'i^iii
SOLUCION.
1- Lima. 2. Klein-Curagao. 3. 36 ala-blancoe. Pues
36 36 = 72. 72 + 18 = 90. 90 + 9 = 99. 99 + 1 = 100.
4. Enferraedad. 5. Buracoe. 6. Dia 2 di Januari. 7. Biboe.
, 8. Boeta ian asina :
CHARADA.
BBBKKK-hlO = 21i2
2. Ki luna ta di mas corticoe?
3. Kiko tin djente i no ta morde?
4. 1. . .. t ... , un coenucoe pabao, 7 letter
2. ...... f .... . pariba, 12
3. ... t ... . pabao, 8
4. . ..............t . pariba, 10
5. ... t ...... pabao, 10
6. . t . pariba, 7
7. ...........t . pabao, 7 *
E cruznan ta forma palabra Bonaire* Doena nomber di
coenucoenan.
5. Ki sorto di rosa no tin soempinja.
6. - Mi ta rondo. Sin mi ningun hende por bisa : Dios.
Cardenal Papa, si, e por bisa,, pero Obispo Pastor n.
Kiko mi ta ?
7. Poerba forma di e dos palabra nomber di un courant?
Ancla bala*
8. Un mucha ta conta otro : Un mucba ta awor tres
bez mas bieuw koe mi, ma anja lo bini koe le ta dos
bez mas bieuw koe mi numa. Com esai...”
|
|
| 7 |
 |
“...53
VARIA
Loke a pasa un jaagd.
Shon Maantji, un jaagd famoso,
a jaag mash phara den su bida,
pero nunca di su bida el a mira un
lora. I peor ainda, na e pais camina
e tabata biba, no tabatin tal phara
Algun spanjol, koe a bin toetna
frescoe na e pueblecito, tabatin un
lora mash boenita i papiad pa
kita sombr; pero pa un descuido
di nan criar, e lora a sali foi su
kouwtji i a boela bai mondi.
Un dia sbon Maantji a lamanta
mainta tempran i a bisa su jioe pe
cobe taas i awa pa nan bai busca
un dos konentji, mientra e mes a
cobe su scopet di carga patras di
doe loop, a pas na su schouder i
a toema destino pa mondi.
Bientoe a soepla bon pa shon Maan-
tji e dia ai; pasobra promer koe un
ora ya el a tira .tres konentji i al-
gun phara, i a decidi di bai cas
tempran, pasobra pa e dia ai ya e
tabata arm. Ora nan tabita bai
cas, di ripiente e jioe a grit: Pa-
pa, papa, bin weita un phara aki,
esta boenita e ta 1
E jaagd a bai acerca, i enberdad,
un boenita phara...”
|
|
| 8 |
 |
“...54
Uil elefante koe ta huma pipa.
Otro dia aji a pasa mi un pret masha dibertido.
Mi conf no kier cende, kiko mi ta haci coene, toer cos
por nada. Desespera mi ta huma mi pipa,. huma numa sin
'misericordia. Coe masha atencion e animal inteligente ta
observa tin bez mi pipa, tin bez mi conto. Mi ta drenta
paden pa busca mi blaasbalg. Figura bo mi admiracion, ora
ma bolbe.
Mi Omar, asina e bon animal jama, mi Omar a
toema e conf den su pata, el a hinca e pipa den su boca
i e ta huma mescos coe' yapor di baca. Bo mester a mira
su cara formal. Un milionario di America no por a huma
un Habana pur-puro coe mas smaak i aprecio.
Cualkier dia lo mi conta bo mas cos dj amigoe na cuater
pia.
Na Johannes, Odoh. Aruba.
\r
Mi a haja bo carta i a leze coe mashd inters. Pero ta duel mi, un
cos ta haci koe mi no por publik den Ala Blanca, estd, koe bo ta
papia riba hopi cos, koe rauchaoan no mester papia ariba. Mi ta kere si
koe bo ta mashA spiertoe, ma papia riba toer cos koe bo...”
|
|
| 9 |
 |
“...60
Coba un poz pa otro, bo mes ta cai aden.
E mucha di winkel di nos carplnt
Ta mira e Ingles i kier hunga coen,
E ta usa e garoti, pe no sinti pia
Bam parti na dos pe por sinti roedla.
i \
a
SStPSs.
hjsj?
4%,i
- j
B
SI
I contento, ma ketoe mescos coe un raton
E ta coeminza parti garoti dj shon.
Es Ingles ta tumba, pero mucha tamb,
Toer wesoei su curpa ta haci bon du.
Tende, bon amiguito,
Un conseho chikitoe.
Haci maloe na otro, lo sali robes,
E promer herida lo ta semper:
Bo mes....”
|
|
| 10 |
 |
“...G
3§B$BB$B§B$B$B$B§B^BfB&,3f£$BfBt^,3fBiB§B$B$BtB$B$B$
AD L BU N TA
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
No. lO ALA BLANCA TA SALI CADA DOS SEMAN. 1913
<5?
Com ma salba foi Titanic
PA
Charlotte Collyer
un di e sobrevivientenan di e naufragio.
(ARUBA TRADUCCION.)
Di es tantisimo cosnan terribel, koe
mi por recorda tocante Titanic
koe a perece, tin un impresion koe
nunca lo kita foi mi sintir. Esai ta
e confiama, firme, koe mi tabatin den
e barcoe grandi.
E no por zink, nan a bisa mi.
E ta barcoe di mas sigurd, koe awe
en dia ta nabega. Nunca di mi bida
ainda ma haci un biaha di lamar,
i mi tabatin miedoe di lamar. Pero
ma tende na loke nan tabata pa-
pia di TitanicBai coe Tita-
nic, anto nada no por pasa bo.
Invencionnan moderna ta afirma
su siguridad, i no loebida, koe ta su
promer biaha. Oficialidad lo ta ma-
shA prudente. Toer esakinan a sona
asina creibel den mi orea, i pues nos
a resolve, Harvey, mi esposo, i nos
jioe muh chiki di ocho anja...”
|
|
| 11 |
 |
“...u
namentoe i trahamentoe di acto di
bautismo i casamentoe etc. etc.
E tabata asisti tambe na batimen-
toe di e klok, koe tin mas koe 100
anja bieuw, i ta un di mas boenita
di lnglaterra. Amigoenan di nos a bai
algun anja pas, na Payette Vally,
den Idaho. Nan a dedica nan na cul-
tivacion di iruta i nan a had bon ne-
gocio.
Nan a scirbi nos riba e clima du-
shi i a conseha nos pa bini aja. Nos
no kier a tende nan, pero anja pas&
ma coeminza padece mash& na mi
salud mi pulmonnan ta bedil i
alafin nos a decidi di bende nos
tienda i bai na e lugar, oenda nos
amigoenan tabata biba i coempra
aja un coenucoe.
Nunca mi por loebida, koe tabata
pa mi i mi j'ioe, koe mi esposo de-
funtoe a decidi di toema e paso aji.
Pe lo tabata mas mehor di a keda
lnglaterra.
E dia prom di nos biaha nos bi-
sinja i amigoenan a moenstra nos
toer clase di cordialidad. Tabata
figura mi, manera cientoenan tabata
sinti necesidad di jama nos adios, i e
dia aki, merdia, miembronan di...”
|
|
| 12 |
 |
“... Hudioenan a marra Hesus.
Manipulo, e panja smal na braza
di sacerdote, koe antes tabata sir-
bi pa seca sodor, ta spierta sacer-
dote, koe e no mester tin miedoe
di lucba i trabao den sirbisbi di
Dios. Pasobro sin lucha i trabao
no por tin bida santa. E ta un re-
cuerdo tamb dj panja, koe Hesus
a primi su cara aden, ora e taba-
ta na camina di Calvario.
Pero toer e trabao i lucha lo ta-
bata por nada, si Hesus no a doe-
na noe e bistir di grada santificante,
koe nos a perde pa picar di Adam,
ma koe Hesus a gana nos atrobe
pa su morto. Esai ta nificA pa e
Stola, koe sacerdote ta pasa riba su
schouder i ta cruza riba su pechoe.
E ta un imagen tamb di Cruz, koe
nos Salbador a toema riba su schou-
der i di es cabujanan, coe cual bor-
dugoenan a marra Hesus na £olum-
na di zoetamentoe.
Casulja, koe ta bisiir principal di
sacerdote, ta un imagen di birtud
di mas principal, di amor,, koe ta
doena sacerdote forza pa carga coe
legria jugo di Cristoe. E ta recorda
e panja...”
|
|
| 13 |
 |
“...iiiii 4M!
F==n=r
i/^jrsf!
EJB
Charada.
1. 1000 ano = 1 I s T t A a L d I A. Aiex de rooi.
2. Un galinja por come un cana di maishi den un seman,
i uil Cabai nO. Ta di COm * Humberto de Palm.
3. Si dos bez diez i dos no ta 24. Cuantoe anto ?
Petrus v. d. Veen.
4. Cual rey ta carga corona di mas grandi ? p- v- d- v-
5. I I Kita 8 paloe, asina koe ta sobra 4 cuadro.
Ch. F. T. v. d. Wall Dovale.
6. Ken ta ganja ora e ta para? ch. f. y. v. a. w. d.
7. Un cangreuw ta subi un ceroe di 2000
pia
asina koe den dia e ta subi 500 pia, ma anochi e ta
- vs. I 1 li _ __ 1 O 1-1 T ____
baba 400 trobe.
8. Kende ta
9.
10. 1
2
4
3
2
7
4
3
3
1
5
4
4
2
6
5
5
3
2
7
6
3
4
3
8
7
2
7
2
8
11.
Den cuantoe dia 1 e ta ariba ? f. R- Pietersz.
jioe di bo tata i koe no ta bo roeman? f.r. p.
Skirbi den cada cuadro un numero nons
pero no mas grandi koe 17, asina koe com
bo cont, foi ariba te abao, foi abao te ariba,
________foi man drechi te m&n robes...”
|
|
| 14 |
 |
“... socede nos ningun desgracia,
mientra nos ta honra Madonna.
(Madonna, ta un nomber italiano
pa La Birgen). Pero si bo ta haja
bon, larga toer bai Lorei o i larga
mi sol aki; mi ta priminti bo : si
Turconan bini, lo mi defende nos
barcoe. Bao di proteccion di Madon-
na, mi por vence toer Turco coe nan
Sultan na cabez.
Toer a hari pa es palabranan, ma
pa gran admiracion di toer, captan
a acepta Antonio' su proposicion, i
el a bisa nan : Hombernan, pa nos
oracion Madonna lo tene piratanan
leuw di nos barcoe. -I bo, mi jioe,
si nan bini, comporta bo balente!
Su manece, nan a rema bai tera,
promer koe solo sali, i nan a toema
camina pa Loreto, merdia'lo nan
bolbe na nan barcoe. Ora Antonio
a keda sol el a keda mira su com-
panjeronan te- ora nan a disparce
tras di ceritonan di costa. Despues
el a baha den su kamber, hinca roe-
dia dilanti di un imagen di Madon-
na, i el a recomend manera un jioe
den braza di su bon Mama. Despues
el a cende su pipa i el a bai camna
/...”
|
|
| 15 |
 |
“... bai su cas coene,
aja e ta kibra e sobre i ta leza ri-
ba e 'papel e simpel palabranan
scirbf: No larga para nunca te
majan, loke bo por haci awe mes.
MashA rabid e ta carr bai cerca
e homber pa- carg coe un bon
zoendramentoe, pero nos homber
ta keda mes frescoe, i cara tranki-
lb e ta sigur koe e conseho. lo ha-
d ricoe, basta koe e kier praktikle.
Algun dia despues esun, koe a-
paga pe conseho, ta jega su cas
bon cansA di trabao. Na cas e-dt
coe su muher: ,,Mi ta muchoe cans A,
henter dia full ma carga maishi,
ma min por caba coene awe. Me- -
hor mi larga sobrA^paTa te majan.
Su muher at coene: Ata, awor ta-
di promer be* koe bo: por pone-na <
practica e: conseho, koer bo. a coem-
pra asina cara Toema coerashi i
bai caba coe bo' trabao awe mes.
E bomber ta mira clA koe su mu-
her tin razon, e ta jama su jioe*
nan homber i e ta carga su paloe
di maishi te tow limpi a caba.
E mes anochi a bini un tempoe'
asina terribel, koe toer coseeha as
danja deo henter e...”
|
|
| 16 |
 |
“...110
i .5
AU M
Te ainda mi tin e marca di su mord den mi costia. E shoo a
coh mi, marra mi, i zoeta mi mas di un mei ora largoe.
Awor cos a bira peor. Enbez di drecha mi bida, ma toema ven-
ganza. Ma come toer berdura den hoffi, mata galinja, kibra nan we-
boe, scop porco, un dia ma bebe henter un tobo di lechi. Esai ta-
bata di mas. Nan a bende mi coo un homber, koe su jioe muher ta-
bata maloe. Nan a trata mi bon i mi tambe a bira trobe un bon hen-
de, mi kier meen un bon buricoe. Mainta i atardi mi tabatin koe bala
un dorr boenita, pe jioe haci un paseo frescoe.
W re -
ivlWJ/X
mm
mm
mm
K
E bida ai tabata dushi, toer afor. Pero no loebida, mi amigoenan
chiki, koe toer cos .dushi aki Jia mundoe ta caba liher. Pa un dia koe
bo ta pasa contentoe, bo por bien spera un luna di disgustoe.
Pronto e jioe a moeri, i ami pobercito, ma perde un bon amiga,
un bon trabao, i un bon trato.
Ningun hende no a haci causa mas di mi, i ma keda den mondi
rondea...”
|
|
| 17 |
 |
“...CULTO CATOLICO.
Di vasonan santoe.
Den toer tempoe Santa Iglesia a
percura di warda SSo. Sacramentoe
dignamente. Na principio nan ta*
bata ward den un vaso coe figura
di un palomba, koe tabata cologa
riba altar. Despues, na siglo XIV,
nan a traha un casita den muraja,
na banda di Evangelio, jam ca-
gita di Santfsimo. Pero concilio di
Trente a manda di ward riba al-
tar mee den Tabernakel. E Taber-
nakel mester ta trah di piedra,
metal paloe fini i precioso, i par
mei-mei di altar. Paden e mester
ta dor 6 tap coe seda blancoe.
Tin bez e Tabernakel ta tap
pafor coe un panja precioso, koe
ta preserv di toer stof i koe ta
recorda nos riba es velo di Tempel
di Herusalem, koe tabata tapa
Santoe di Santoenan. E ta sinja
nos e misterio grandi, koe ta scondf
bao di dj i koe lo no ta revel
sino den otro bida.
Ora fielnan ta pasa dilanti di
Santfsimo, nan tin di hinca roedia
respetuosamente; na honor di pre-
sencia di Hesus den Tabernakel sem-
per un lampi mester...”
|
|
| 18 |
 |
“...
bende den tienda, sa socede, koe e
ta pone su sintir asina tantoe na
loke el ta leza, koe el ta bruha toer
cos na bendementoe, i ta doena cos
tin biaha di menos, i otro biaha di
mas. Pesai el a permiti di leza i
sinja solamente dia Domingo. Pero
haridor no sa hari largoe, ni jorador
o sa jora largoe Esai nos Herman
tambe a experimenta. Te ainda el a
pasa mash contentoe i toer cos ta-
bata bai mash bon coe n. Ma
portin Dios a haja gustoe di poerb
i lo boso ripara unbez, koe Dios no
a poerb coe un cos chikitoe, ma
pis.
El tabatin un kamber, muchoe gran-
di pa el sol, segun Perpetua; ta pe-
sai Perpetua a busca un companje-
ro pa droemi huntoe coe n. Esaki
tabata jama Marco, tabata un
jonkman grsndi caba. El tabatin
sirbishi cerca un carpint. Na pro-
mer tempoe Herman tabatin miedoe
di dj. Afortunadamente koe semper
Marco ta lamanta tempran i e ta bai
droemi te laat, di manera koe poco
bez num nan no tabata papia coe
otro. Un dia Marco a bini cas mas
temprn koe...”
|
|
| 19 |
 |
“... janever sol.
Hue: Pero, mi no por toema aden, koe un homber asina coho i man-
caron manera esaki, por a busca bo gera.
Kehadori Ay si Meneer, pero Meneer ta comprende, promer koe el a
busca mi gera, e no tabata coho ni mancaron....”
|
|
| 20 |
 |
“...116
Historie di an baricoe, cont p mes.
CAPITDLO IV.
Henter tempoe di frioe raa keda pa mi cuenta, sin koe ningun hende
a puntra pa mi. Falta poco ma moeri di hamber. Den di esai mi
tabtin tempoe na abundancia di pensa riba consecuencia di mi mal
comportacion. Bemordemientoe a cuartiza mi cerazon i ma forma tin
bon proposito pa coeminsa un bida nobo.
Asina primavera a habri, ma bai bishifca pueblo njfcerca. Un babel
di otro mundoe : hende, cantidad di hende, toer bist! di besta, i un
mucboedumbre di buricoe. Nan mi ta meen e buricoenan tabata
lombra di gordura i nan cabez tabata toer na flor.
n-~\
r'
-
mm
Mi kier a sabi e cos te na placa chikitoe. Ma jega acerca, i awor
un dj buricoenan a tene pil di mi: Mira e kapstok-ai. Siguretambe
ta bin toema parti den poestamentoe. Pero no tene cuidao, e lnmuertoe
lo no gana nada!
Mes ora ma loebida riba mi bon proposito, bira furioso trobe. I ma
pensa: mara mi tambe por poesta coeri, pa cera nan boca...”
|
|