| 1 |
 |
“..., faita di cortesia kop bo ta
reprocba mi tocanti di bo mi tin
di repropha bp tocap|i di jop.
Pasobra' cremnipppn dj religiop
catolica no ta nada mas sino ch-
seeuencia di e cortesia, koe nos tin
di. obsrva, tocanti di' Plop. .
* *
Muchoe poco bende s§, comprende
di e ceremonionan sublime di su
santa religion. I sin embargo nos
ta mira socede cada beze cos stranjo,
kop, o) iep tra dep cualkier ptro asun-
to, ke hende no ta coniprende, e
palabra takiko T i pdkiko f ta
droemi riba su lip, e ta haci mashL
poco tfaso di e cos-ai kpe eta mira
socede cada dia dn nos misa
koe e no ta comprende ni un tiki
di dj. Pesai nos a propone nos
di splica den popo palabra toer e
ceremonia sublime di religion cato-
lica, toer loke ta toca na colto
catolico.
Kiko e palabra s culto catolico- ta
nifica ?
ra hende ta bini cerca obispo,
e tin di hinca roedia su dilanti i
besa su ring$. Pa.kiko ? Pa
doena prueba di su veneracion, res-
pet i obediencia na su superior spi-
ritual...”
|
|
| 2 |
 |
“... expectacion. Anto e Pre-
lado a sclama coe boz altoe: Aki
boso tin, mi jioenan/ un terribel
spiertamentoe. Dios. ta doena nos
di conoce, koe, si es hoben a keda
obedecido i respetuoso pa su major,
le a jega na un edad koe su barba i
cabei ta moepstra. Ma pa motiboe
di su insolencia i rebeldla Seujor a
kita setenta anja di bida. Boso a
comprende, mi jioenan? No loebida
nunca anto es spiertamentoe asina
tristoe i instructive.
Terne Dios.
Tabata dia Biernes Santoe di an-
ja 1860. Na Amsterdam tabata bi-
ba un homber coe su esposa, sin
jioe. Homber tabata catolico, ma ta-
bata biba impio. Muher tabata bon
catolico i tabata carga su cruz pis,
coe conformedad. Tabata un cruz
bien pis, pe, di biba coe un hom-
ber asina.
Merdia banda di tres or el a pidi
di bai misa coene. Ma e pidimen-
toe a haci furioso. Promer. diabel
por kibra mi garganta, koe mi ta
bai misa, es sin bronguenza a con-
testa.
1 mira, awor ora di venganza di
Dios a bati, apena e palabra a
a sali foi su...”
|
|
| 3 |
 |
“... mi otro, bo ta gusta mi masha i lo por hanja mi
Kiko mi ta?
bon calculad tabata bini stad coe un
pe bende nan na 4 cens i mei pa un.
cerca Ellis & Dania.
5. Un cunoekero
macutoe di weboe,
Banda di Plantersrust el a topa coe un mercadera, koe ta
puntr: Bo tin weboe di bende ? Si, e coenukero a
contesta i a baha su macutoe foi cabez; ma awor contando
nan e ta ripara, koe 12 weboe a kibra. E mercadera ta
puntr: Cuantoe, pa un? Dos placa e koenukero ta res-
ponse i a bende e restoe di weboenan coe e mercadera,
asina, koe aunke koe e 12 a kibra e no a perde un cens
chikitoe.
Cuantoe weboe el a sali cas coene ?
Prehunta! Solucion di charada 4 di biaha pasa ta:
San Guan. Ken por bisa mi, foi oenda foi kiko e palabra:
Perde San Guan ta bini?...”
|
|
| 4 |
 |
“... flambeuw i a
doena sinjal pa bai.
Entretanto Senjora Kerougal, jen
di desesperacion, tabata cohe su jioe-
nan sucesivamente tin pa tin den su
braza, pidiendo suplicando pa bolbe
Coe n na cas. Ma bien pronto En-
guerrando a toema palabra i coe
su vivacidad di coestumber el a res-
ponds : No stroba nos mas tantoe.
Mama; corda koe e nobel Senjor di
Kerougal, nos tata, no ta vengti
ainda i hasta ni un entierro honro-
so el a haja. Honor di nos cas ta
exigi, koe jioenan di Senjor di Ke-
rougal lo moenstra nan digno di
nan tata, vengando su morto.
I abo, Isolin, e muher infeliz a
grita, bo tambe lo bandona mi
mescos coe bo roeman mayor ?
Isolin a coeminza papia algo den
diente, ma un mirada severo i im-
perative di Enguerrando a haci
keda ketoe.
I bo, Jehan, bo, koe mi a pass
tantoe trabao pa cria, bo koe a cos-
ta mi tantoe anochi sin droemi, bo
tambe ta sigui bo roeman nan den
es enipresa I030 i peligrso ? Lo bo
no tin tampoco compasion coe bo
Mama, koe tin derecho...”
|
|
| 5 |
 |
“...-
bd, un. na cada skina i un meimei,
koe ta nifica e cincoe Santoe Heri-
da di Curpa di Hesus. E panja pu*
roe ta nifica e panja blancoe koe
tabata tapa Curpa Santoe di He-
sus den Sepulcro.
Altar semper ta mas altoe koe
suela, pasobra e ta nifica Ceroe di
Calvario oenda Hesus a ofreclc ri-
ba cruz; Pues saerificio di misa ta
un i mes sacriflcio koe e di Santa
Cruz, pasobra ta e mes Hesus ta
ofrecle na Dios Tata pa nos sal-
bacion.
8. Kiko ta nifica e palabra : Al-
tare Pririlegiatum ?
Tin bez ta mira riba altar skirbf na
un borchi e palabra : Atare privile-
giatvm quotidianum perpetuum. E pala-
bra ta nifica koe Papa ta doena
na cada sacerdote, koe ta haci sa-
crificio di misa riba es altar, pri-
vilegio di por gana cada dia uu
indulgencia plenaria pa es alma di
Purgatorio koe sacriflcio di misa
ta ofrec p.
Otro biaha lo nos mira kiko tin
mester riba altar, ora sacerdote ta
haci misa, i kiko toer e cos ai ta
nifica....”
|
|
| 6 |
 |
“...noem mi
;sisa
Solucion di Charada
3 Ladron ta bini sin
koe bo jam ; dokter
ta bini ora bo jam.
4. Boeki Koeki.
5. 120 weboe.
~ Begun mi idea es proverbio su origen ta esaki: Si un
hende a droemi mainta of mehor Dia Domingo asina laat,
koe el ta jega misa asina laat, koe laatste Evangelio (di
San Gaan) a caba eaba, asina koe el a perde (Evange-
lio di) San Guan. P A. E.
AWA 1
Respond! riba pre-
li until.
1 10 7 16
15 8 9 7
14 £ 12 3
4 11 6 13
Charada.
1. Ken por doena mi un palabra di 4 letter, koe si mi
ta kita e di promer i di ltimo ta sobra solamente un t
2. Mi ta nomber di isla aki cerca 12 letter.
Diez, siete, och o, nuebe dokter sa haci.
Ml seis, nuebe, ocho, diez an, ta parti di mi curpa.
Ml dos, tres, cuater, mucha sa usa na scool.
Mi seis, siete, cincoe, nuebe, mucha chikitoe sa
droemi aden Ki isla mi ta ?
3. Simon tabata hunga su vlieg, ora el a mira un tao di
ala-blancoe a pasa banda di su vlieg ta bai pariba. Adios
mi 100 ala-blancoenan el...”
|
|
| 7 |
 |
“...26
X.
Tabata dosor di anochi; na un
kantoe e campo, limits di un ban-
da pa bosque i di e otro banda
pa fosanan di un castiljo coe mu-
rajanan iinponente; rona di can-
dela un grupo di mucha tabata te-
ne un comberaacion anim; i por a
ripara un ciertoe ai re di misterio
den nan papiamentoe. Na nan bist!
grof i nan aspecto comun por a co-
noce f&cilmente koejian tabata mu-
cbanan di coenucoe. Cabesantenan
di es reunion aki tabata Lucas i
Urbano, jioenan di e coenukero cer-
ca ken e hoben Kerougalnan a so
sega un poco, anochi di nan par-
tida for di castiljo.
Par& meimei di nan companjero-
nan, koe tabata sinta toer rondo
di candela, nan tabata conta coe
hacha, i spada den mftn pa doena
forza na nan palabra, toer mal-
tratoe koe nan toer cotno mucha-
nan di coenucoe mester a soporta
na man di e nobelnan for di dia
koe nan a sali i principalmente na
man di Enguerrando di Kerougal
E mester cai promer koe toer!
toer a grita coe n boz.
Na e mes momentoe nan a...”
|
|
| 8 |
 |
“... santifica di siete dia, koe ta dia
di Sabat dia Sabra, dia koe Dios
a sosega di cfeacion di cieloe i tera.
Pero, nos koe ta cristian, nos no
ta celebra di siete dia, ma pkomeb
dia di seman, koe ta dia Domingo.
Ningun rey ui reina a troca esai,
ma Apostelnan mes. Pakiko ?
Promer di toer, pasobra ora He-
sus a biui na mundoe, ley di Testa-
ment Bieuw, ley di Hudioenan a ca-
ba, i pesai, mientra Hudioenan ta
sigui celebra dia di Sabat, nos ta
celebra dia Domingo. Esai tin otro
razon ainda. Ta dia Domingo koe
Hesus a resucito for di sepulcro. Ri-
ba dia Domingo tamb Hesus a man-
da Spiritu'Santoe riba su Apostel-
nan, i El a funda su Iglesia. Pa re-
corda esai nos ta celebra dia Do-
mingo.
Awor, kiko e letter R. I. P. koe nos
ta mira tantce bez riba Santana,
ta uifica ?
R. I. P. ta promer letternan di e
palabra: Requiescat In Pace, koe ta
nifica ; Bescansa na Paz. E deseo nos
ta doena-na alma di hende koe a
moeri, sperando koe 1e goza di e
paz, koe ta reina den cieloe...”
|
|
| 9 |
 |
“...ifti 4E11S
iiiiywwlr'i^iii
SOLUCION.
1- Lima. 2. Klein-Curagao. 3. 36 ala-blancoe. Pues
36 36 = 72. 72 + 18 = 90. 90 + 9 = 99. 99 + 1 = 100.
4. Enferraedad. 5. Buracoe. 6. Dia 2 di Januari. 7. Biboe.
, 8. Boeta ian asina :
CHARADA.
BBBKKK-hlO = 21i2
2. Ki luna ta di mas corticoe?
3. Kiko tin djente i no ta morde?
4. 1. . .. t ... , un coenucoe pabao, 7 letter
2. ...... f .... . pariba, 12
3. ... t ... . pabao, 8
4. . ..............t . pariba, 10
5. ... t ...... pabao, 10
6. . t . pariba, 7
7. ...........t . pabao, 7 *
E cruznan ta forma palabra Bonaire* Doena nomber di
coenucoenan.
5. Ki sorto di rosa no tin soempinja.
6. - Mi ta rondo. Sin mi ningun hende por bisa : Dios.
Cardenal Papa, si, e por bisa,, pero Obispo Pastor n.
Kiko mi ta ?
7. Poerba forma di e dos palabra nomber di un courant?
Ancla bala*
8. Un mucha ta conta otro : Un mucba ta awor tres
bez mas bieuw koe mi, ma anja lo bini koe le ta dos
bez mas bieuw koe mi numa. Com esai...”
|
|
| 10 |
 |
“...; caba e eher-
cito a cohe camina i pronto e ca-
stiljo a perde nan foi bista.
XII.
E hoben cruzadonan a jega Mar-
sella, oenda nan a keda sosega un
luna; i riba un boenita mainta di
primavera nan a barca bordo di
siete barcoe, perteneciente na Her-
manos Felipe i Mdrico Aubriot.
E flotilja a pone rumbo pa isla
di Cbipre. Nan a sigui nabega sin
ningun nobedad te koe un tempos-
tad violento a obliga nan drenta
un baf di reino di Principe Hugo
di Lusignan, koe tabata goberna
e isla es tempoe. El a larga jama
Arcbibaldo i a moenstr locura di
su empresa. Ma toer cos tabata eu
bano, nada por a contene entusias
mo di e mucbanan. I pronto nan
a sigui nan biaba.
Tabata decidf padilanti koe nan
lo sigui pa Siria Toer cos a pasa
cal mo, te koe di ripiente un boz a
grita altoe foi master: Egipto na
bista I
E palabra Egipto a causa na
bordo un lamantamentoe indescrip-
tibel i gritoenan di spajit^C indig.
nacion i admiracion tabata jena
aire, Enguerrando di Kerougal a...”
|
|
| 11 |
 |
“....
hustamente mitar di e numero koe bo a doen pe conta
cerca dobbel dj numero corda.
Pakiko esaki ta sina, ta simplemente pa comprend, si bo
jama un ratoe e numero corda X.
Aki a solucion :
2 X X = 2 X ; 2 X + 12 $ 2 X + 12 = X + 6 ; X + 6 X = 6.
N ^ 2
coe otro palabra: mitar di e cifra; koe bo a doena bo
amigoe pe cont cerca e ddbbel dje numero corda....”
|
|
| 12 |
 |
“... cristian
mescos coe n.
E tabatin duda di dirigi palabra
prnmer.
Alfln e anciano a kibra silencio i
a bisa:
Pober catiboe mescos koe mi.....
Ta un trabao bien duroe bo ta con-
deuA na bin participa coe mil
Ma, ta unJrances! Enguerran-
do a sclama.
Bo ta comprende mi? Nos toer
dos anto ta di Francia ?
Pober anciano, mes ora koe mi
a mira bo, mi a sinti mi coerazon
tabata bati mas duroe....”
|
|
| 13 |
 |
“...SOLUCION.
% Ramon a tira 7 i Leopoldo 5 ko-
. ________________ nijntji. 3. Ora e tin sed di awa.
4. E palabra cora ta sali semper
________________mescos, coe ki sorto di krijt mi ta
scirbi. 5. Barcoe ancla no s& gana
flete. 6. Napoleon.
CHARADA.
1. Mi ta para riba dak i dilanti di nn keldr. Hende
no ta mira mi nunca den luz, maske com boenita tempoe
ta; nan ta mira mi den kantoor i kerki, na cada ban da
di un klerk, ma nunca mi ta cerca muher of homber.
Kende por bisa kiko mi ta ?
2. Dios nunca ta mirle. La Reina ta mir rara bez i
mi ta mir toer dia. Ta kiko? .. f. r. Pieterez.
3. Mi tin cos sin pia, ma toch> e ta camna. Ta kiko ? F. k. p.
4. Ki santoe ta mas dushi koe toer santoe? f. a. p.
5. Ajera mi tabata sinta den mi bentana i mi a weita
poco ala blancoe tabata boela bai. Mi dici coe nan: Aj,
mi cien ala blancoe. Nan a contesta mi: Ainda nos no
ta cien. Nos no ta nada mas koe un dilanti dos i un tras
di dos i un meimei di dos. Cuantoe ala blancoe nos ta? f. k...”
|
|
| 14 |
 |
“... a coeri bai cerca nan,
gritando: Enguerrando, Enguerran-
do, mi roeman 1
Dos aclamacion a responds mes
ora riba es gritoe. Enguerrando a
grita: Jehan! i e anciano a ripiti
es nomber poniendo acerca: Mi jioe!
mi jioe !
Describi e escena koe a sigui awor
ta imposibel. Doen amen toe di mn,
brazamentoe, joramentoe, interrum-
pi pa e palabranan: mi jioe mi En-
guerrando mi Jehan Papa, papa
dushi!; den xin palabra, tabatin un
alegria inefabel.
E capeln i e monhe, nan wowo
tabata jen di awa; basta e arabenan
tabata paree conmovipatantoeamor
fraternal i ternura filial. Enguerran-
do tabata e di promer koe a calma
poco i a bisa nan: No obstante nos
dicha no ta compieta ainda i nos
no por legra nos promer koe Isolin...”
|
|
| 15 |
 |
“...[iTiTliiTJUi
Hifi! 4S1I4,
3S
rp=J rp=3 r^Jj7=3 fiElJr^r3 Tr.^.icrT^,^^i-^ j^^LTE^r?J
SOLUCION.
1. Letter k* 2. Su pareuw. 3. Horloge. 4. Sancotschi.
5. Tres ala blancoe. Mira e tres streepi: 111 esai ta un
dilanti dos, un tras di dos i un meimei di dos. 6 Larg bai
promer i despues laba bo man.
CHARADA.
1. Oom a bini for di Aruba i el a trece cabez di un patoe,
raboe di un, porc-o, cabez di un palomba, cabez di un tribon
i di su jioe, i raboe cabez di un elefante. Kiko oom a
trece ? Alex de Pool.
2. Cuanto panchi ta bai riba dak di un cas ? Aiex de Pool.
3. Skirbi 6 nomber di mucha homber. E di promer ta
coeminza coe A, e di dos coe B, e di tres coe C, e di cuater
coe D, e di cincoe coe E, e di seis coe F
. V t t .
t t
'. t
7 letter.
. 8
6
. 8
7
t 8
Maracaibo.
E cruznan ta forma palabra
4. Ki santoe ta pasa mas trabao koe toer otro santoe ?
F. R. Pleteraz.
5. Na oenda un gai a canta promer bez di su bida? f. r. p.
6. 1 2 3 4 5 = no ta bobo.
2
3
4
5...”
|
|
| 16 |
 |
“... semper. Coe-
rashi anto, nos lo reza pa bo.
I pouiendo heebo mes ora na su
palabra, el a oal na roedia, a dobla
su mAnnan i a basba benter su coe-
razon den un oracion fervorosa. Toer
a sigui su ebempel.
Dios a scucba nan splica. Ape-
nas senjor Angilberto a eaba su
oracion. koe Isolin a lamanta un
poco for di su cama i a bisa coe
un dusbi sonrisa:
Papa, mi ta sinti mimebor, lar-
ga nan biba mi for di e cas aki.
Algun dia despues, Isolin por a
sigui su tata i su roemannan.
Na mo men toe koe nan tabata bai
barca na costa di Alejandrfa, antes
tan desgraciado pa e hoben cruza-
donan, e monhe, koe a companja
nan te na es lugar, a toema des-
pedida di nan coe algun palabra
corticoe.
ComI, Enguerrando a puntr,
bo no ta bam huntoe coe nos?
No, mi jioe, e monhe a respon-
de, mi a priminti cieloe, di consa-
gra mi cuidaonan na Cristiannan
infeliz, koe ta cargA aki di miseria
i cadena; nan ta mi jioenan, senjor
Angilberto, mi mester keda cerca
mi familia spiritual i...”
|
|
| 17 |
 |
“...;
ma ni un palabra koe mi a tende
aja, a keda asina hundoe grab den
mi alma, koe esakinan: percura pa
ta ultimo bez. I despues koe mi a ki-
ta school, e impresion no a kita:
percura pa ta di ultimo bez. Princi-
palmente den catesashi ora nos ta-
batin les riba di siete mandamentoe,
mi coerazon tabata bati di ansia, i
tabata paree mi koe mi tabata mira
mi ne marsh ke macutoe di fruta.
Despues koe ma bira mas grandi
ma bira discipel di un comerciante
na Bremen; daja ma bai America.
Aja tambe hopi bez tentacion a la-
manta den mi pa haci un otro gan--
j amen toe den negocio, manera tantoe
s haci; ma cada bez tabata paree
mi koe mi ta sinti e mep na mi cara
i e palabranan ta resona den mi orea:
Percura pa ta di ultimo bez".
Di es manera mi a keda semper
honrado i den toer mi biennan no
tin un cens chikitoe koe no ta
toca mi. Dios sea alab i gradicf!
Ata loke e hoben a conta. Despues
el a cohe mn di e comerciante res-
pet, puntrando: Awor mi por pri-
mi...”
|
|
| 18 |
 |
“...Charada di Premio.
Kiko ta
pa velero indispensabel
i pa vlieg fabarabel ?
{12.00 A3 C
2
--nia
.11
ii
2. Mi henter ta un Proverbio di 5 palabra i 20 letter.
1, 9, 14, 2, 20 no ta dushi.
2, 11, 10, 19, 20 ta un p&hara.
6, 19, 8, 10, 13 ta partida di cas.
5, 10, 9, 14, 15, 17 ta un pais di Europa.
8, 19, 12, 9 ta un flor coe olor dushi.
4, 13, 18, 19, 20 ta para den mondi.
1. 1. 1. 1. 1. 1. 1, i. i. bo tin den bo
m&n.
2. 2. 2. 2. 1. 2. 2. 2. 2. ta nomber di
un pdhara.
2. 3. 3. 8.1. ta nomber di un bestia
chikitoe, koe, maske e
ta doena cos dushi, po-
co hende ta stim.
1. 4. 4. 4. 2. ta un fruta dushi koe
no sd pari na Curasao.
2. 5. 5. 5. 1. no ta bolbe nunca mas
1. 6. 6. 6. 2. sin harinja di pam i
sin sucoe no por trah. Muchanan sa gust masha.
MI AMIGUITONAN!
Aki riba boso ta mi ra tres charada di premio. Awor boso por
moenstra loke boso por haci. Tin tantoe charada boso a saca caba,
koe toer sin duda lo haci toer nan posibel pa saca esaki nan tamb
i pa...”
|
|
| 19 |
 |
“...> i ill Vl ill i l l t l i Vi
lil iii (VI i il 11111111 iii I
SOLUCION.
1.
2.
3.
Poptje. Patoe, porcO, Palomba, Tribon, JFioe, Elefante,
Ni un, nan no ta bai, nan ta liilm nan.
Ha 4. fcjianbarcoe. 5. Na su boca.
. Sabir. 7. Pasobra cas no por
a bini cerca dj. 8. Un
1
Armando.
Bernardo.
Carlos.
Dlonisio.
Esteban.
Fernando.
ra
ca
i
b
O
o
e
claboe, 9.
10. El a
mi roedia.
Colectant.
bai sinta riba
CHARADA.
1. Kende a grfta asina duroe koe toer hende di mundoe
por a tend ? Emilio^ P. Davelaar.
2. Mi henter ta nomber di un muher masha stima i respeta.
1 2 ta un nota musical
3 5 ta un hende di puesto altoe
8 17 ta nomber di un muher e. p. d.
3. Ki ora un tata di famia taden cas sin su cabez!
Emile Maduro, Sta. Marla.
4. Hiep, hiep hoera Biba La Reina, biba Princesa Juliana !
Com hende ta haci pa scirbi esai coe cuater letter ? e. m.
5. Kiko ta bira corticoe ora nos ta hala? a. Jansen.
6. Traha un palabra coe es letternan aki: a, a, a, a, a, p, 1...”
|
|
| 20 |
 |
“...a cai meimei di nos, muhernan, ia
keda scondi bao di banki.
Ami i otro muhernan a tap eoe
nos saya. Nos kier a salba e pober-
cito, ma e oficial a rank saca foi
bao di banki i a mand di boela
den vapor Titanic atrobe.
£1 a implor di salba su bida.
Ma tende e bisa, koe 1e no toema
muchoe lugar; ma e oficial a saca su
revolver i a mik e den su cara, dicieni
do: Mi ta doena bo 10 secundo pa
bo bolbe boela bordo di barcoe
aino mi ta plama bo cesoe.
E mucha tabata suplica awor mas
tantoe, i ami a kere koe lo el a tir.
Ma unbez e oficial a cambia di to-
no. El a baha su revolver i a mira
duroe den su wowonan. Pa amor
di Dios, sea un homber el a bis.
Tin mas muher i criaturanan pa
salba. Nos mester stop na dek mas
abao, pa doena lugar na dos muher
i muchanan chikf.
E mucha hoben a dal un buelto i
a boela riba kantoe die e vapor atro-
be, sin papia ni un palabra. El a dal
un dos stap despues i a cai riba dek
coe su cabez riba un boshi di cabuja,
i a keda ketoe. E...”
|
|