| 1 |
 |
“...I
CULTO CATOLICO.
I.
1. Ta kiko ta lugar Santoe ?
Lugar Santoe ta e lugannan, koe
Santa Iglesia a scohe i a bendicio-
na pa baci ai es accionnan santoe,
koe ta forma culto eatolico, esta,
misa i santana. Pueblo di Hudioe-
nan, koe Dios a scohe pa su pue-
blo, tabatin e Tent 6 Tabernaculo
Santoe, na cual area di alianza ta-
bata para; despues ora nan a jega
na Tera primiuti nan a traha na
Herusalem e tempel magnifico, koe
Hesus a santiflea pa su preSencia.
Na tempoe di Apostelnan Cristian-
nan a bini huntoe na un of otro
cas pa asisti na sacrificio di misa.
Ma poco despues, ora paganonan a
coeminza poersigui Cristiannan i koe
nan tabata busca nan na toer ca-
mina pa mata nan,'Cristiannan a
busca lugarnan mas sigur i nan a
retira nan na e cementerio bao di
tera pa celebra nan misterio san-
toenan. E cementerio tabata gang*
tji largoe i ta jama catacumba.
Na anja 313, koe Emperador Con-
stantino Magno a triunfa riba pa-
ganismo, el a doena libertad na...”
|
|
| 2 |
 |
“...SOLUCION.
1. Tres be tres kabez di Estados Unidos tabata mata.
2. Lima di Mei. E tin tres letter sol. 3. Penja.
1.
2
3.
4.
5.
6.
7.
Siberi
Bloemfontein
Asencion
Brievengat
St. Nicolaas
St. Jors
Savonet
R
0
N
A
1
R
E
5.
6.
1.
8.
Matroosnan.
Letter O.
Ala Blanca.
Si mama tin 30 anja i jioe
tin 10, mama ta tres bez
masbieuw koe jioe. Despues
di 10 anja mdma tin 40 i
jioe tin 20. Pues mama ta anto dos bez mas bieuw koe su jioe.
CHARADA.
Aki tin 31 lucifer, koe ta forma 12 cua-
dro. Kita 8 lucifer afor, di manera koe
ta .sobra solamente 6 cuadro.
2. t)os jaagd a caba di jaag i a topa otro net na
Morgenster. Leopoldo a puntra Ramon: Ramon, puantoe
konentji bo a tira? Si bo doena mi n, Ramn a con-
test, anto mi tin dos bez loke bo tin. Doena mi n,
Leopldo a bis, anto mi tin net mes tantoe koe bo tin.
Cuanto konentji cada un tabatin ?
3. Kende por bisa mi, ta ki ora un pisca ta bebe ava ?
4. Muehanan, cual di boso sa scirbi cora ce krijt
blancoe...”
|
|
| 3 |
 |
“... derecho di larga mata nos
tambe.
I esai lo mi wel haci si boso
sigui coe boso cabezura.
Ya mi ascohecaba, Enguerran-
do a responds coe calmo, ,,i bo mi
roeman ?
Ami tambe1.
,,Nos resolucion ta inquebranta-
bel, mes-cos koe e baranca di gra-
niet riba cual castiljo di nos tata-
nan ta para, Enguerrando a sigui
bisa.
Esai nos lo mira, tende! Ben
Sangiar a bisa, batiendo su mannan.
Catiboenan a coeri drenta. Ben
Sangiar a ordena pa pone e hoben-
nan cristian na boei.
Mi ta entrega e dos cachnan
aki na bo poder, el a bisa su fa-
vorito Massoud.
Un sonrisa feroso a pinta cara
odiosa di Massoud. El a haci un
sinjal coe e catiboenan i mes ora
nan a lastra e muchanan bai coene.
Ki lastima! Pronto tabata spera
nan un desgracia grandi. Massoud
a haci e plan infernal di separa nan.
Nan a hiba Isolin, coe boei pis&
na m&n, den un cuarto scur, mien-
tras nan a lastra Enguerrando hi-
ba caja, coe cadena na garganta,
hib na cas di un egipcio, jamA
Schirzad, koe a confi na...”
|
|
| 4 |
 |
“... kiko bo ta kere?. mi no tin mie-
doe di bo! Ma Compa Nanzi su
manoe a keda pega na es poptji
di breuw. Nanzi a coeminza rabia
i el a dal e poptji un skop, awor
su pia a keda pegA. Nanzi di: ta
kiko bo ta kere? anto el a dal e
poptji un cabizA, awor su cabez a
keda pegA. Nanzi a bira spantA,
pasobra el sA, koe si rey bin haj aki,
sigur rey lo mat. El ta ranca man
coe pia, ma por nada. Awor el a
coeminza grita: mi shon rey, por-
dona mi! mi no ta horta nunca
mas, pordona mi mi shon rey! Ora
rey a tende es gritamentoe el a cor-
re bai liher, i contentoe koe alafin
e por a cohe es ladron.
Ora rey a jega na poz i a weita
compa Nanzi, rey di: ahA, ta bo ta
horta mi frutanan toer anochi ?
awor mi ta larga mata bo! Ma
Nanzi. ta grita noema pordon mi
shon rey, nunca mas mi ta horta!
Rey di no, no tin pordon pa bo,
bo mester meri! Rey a jama su
soldAnan, nan a hinca Nanzi den
un sacoe, pa nan bai hog.
Ora soldAQan a pasa dilanti di
un shap, nan a pone es saco abao
na...”
|
|
| 5 |
 |
“.... ta
bata bini ariba manera e di promer.
Cuantoe bombernan desgraciado ta-
bata probibi di sali riba dek, di tal
manera, koe nan a kita nan e kans
di salba, mi no sa, ma Mr. Mur-
dock tabata probablemente razon d<
baci esai. E tabata un bomber ba-
lente i anitnoso i di sanger frioe. Un
dia promer ma contr, ora el a bin
inspecta camartenan di segunda cla-
se i ma corda: Ki un bomber ba-
lente, esaki sigur no tin miedoe pa
nadal I esaki a moenstra berd ad
di mi cordamentoe; te na ultimo
ora, e tabata sabi di tene orde, i el
a moeri na su puesto. Nan dici, koe
e mes a tira su curpa mata! Esaki
mi no sa si ta berde. (E ta sigui.)...”
|
|
| 6 |
 |
“... no a scapa.
Toer muhernan den boto tabata
suplica pe, i mi Marjorie chikitoe a
cohe man di e oficial tene : 0 Sen-
jor Mau...! no tir, no tir mata I
asina e tabata grita.
E oficial a doena otro orden pa
baha e boto; ma net nos kier a bai
foi barcoe, koe un italiano, koe ta-
bata pasabero di dek, a bini bao di
vert, 1 a boela foi dek den boto. El
a cai riba un jioe chikitoe, koe se-
gun ma tende despues, el a herid
gravemente. E oficial a cohe e ita-
liano na su garganta, i a benl coe
forza di un animal den Titanic
atrobe.
Ora koe nos a kita foi barcoe,
ma mira e cobarde pa ultimo bez.
E tabata para meimei di un diez-dos
hombr, pasaheronan di segunda cla-
se. Nan tabata hart coe moketa
den su cara, i sanger tabata corre
foi su boca i su nanishi. Natural*
mente nos no a para na un otrQ
dek mas pa cohe mas muher i mu-
chanan. Esai tabata irnposible, no
tabatin mas lugar. Ora nos tabata
baha, boto a dal coe asina un forza
riba lamar, koe ma kere nos toer
lo a...”
|
|
| 7 |
 |
“.... Selim IT, empe-
rador di Constantinopel, a podera
di isla Chipre, a mata 20.000 Cris-
tian na ciudad di Nicosia, i taba
tin idea di cai riba Venecia coe
su ehercito poderoso, pa conkista
henter mundoe i destrui Cristianismo
hen ter. Anto Papa Pio V, e grau
Papa di Orde di San Dominico, a
jama nacionnan cristian pa bai brin-
ga contra s enemigoe poderoso.
Felipe II, rey di Spanja, e duque
di Sabona, republicans n di Genua
i Venecia a uni nan un coe otro i-
a forma ud ehercito grandi i po-
deroso, bao di comando di Don
Juan di Austria. Papa a manda
reza Rosario i prescnbi ajuno, pa
placa husticia dibina. Henter Lu-
ropa tabata na oracion. Tambe
Papa a bisa Don Juan di manda
toer soldAnan bai, koe tabata animA
pa speranza di robo sol i koe no ta-
bata hiba bon bida. Despues di a
confesa i ricibi coe f biboe, i for
tificA pa bendicion di Papa i su
I siguranza di victoria,, nan ^ a sali
contra Turconan. Manera Moises Pa-
pa no a stop di manda su oracion
na cieloe...”
|
|
| 8 |
 |
“...101
Forza di Rosario.
Na Africa, den un cierto pueblo a
socede un cos, koe ta sinja nos for-
za di oracion di Rosario.
Dos mucha-muher di 8 i 10 anja,
jam& Clara i Maria, a sali atardi
for di school i nan tabata hunga
na earning. Coe toer es hungamen-
toe nan a hera, pa toema camina
di bai cas. Ora nan tabata leuw
caba, nan a ripara koe nan a hera
i na lugar di toema bon camina,
nan a bai mas leuw for di cas. So-
lo a coeminza baha caba i nan a
coeminza jora: Ay, com lo nos
pasa anocni aki den mondi ? Anto
Maria dici: Clara, bam reza Rosa-
rio, pa La Birgen juda nos, i nos
Angel wardador keda cerca nos.
Nan a camna, jora i reza, te por-
tin nan no por mas i a cai abao.
Nan tabata grita duroe: 0 Maria,
juda nos, keda cerca nos, pa nos
no moeri aki. Nan a tende bestia
grunja, haci boroto, i nan a corda:
Awor nan ta bini pa mata nos.
Ora e bestianan a bini cerca nan,
Clara i Maria a hiza nan Rosario
i a reza duroe: Mi ta coeminda
Bo, Maria, jen di gracia...”
|
|
| 9 |
 |
“...110
i .5
AU M
Te ainda mi tin e marca di su mord den mi costia. E shoo a
coh mi, marra mi, i zoeta mi mas di un mei ora largoe.
Awor cos a bira peor. Enbez di drecha mi bida, ma toema ven-
ganza. Ma come toer berdura den hoffi, mata galinja, kibra nan we-
boe, scop porco, un dia ma bebe henter un tobo di lechi. Esai ta-
bata di mas. Nan a bende mi coo un homber, koe su jioe muher ta-
bata maloe. Nan a trata mi bon i mi tambe a bira trobe un bon hen-
de, mi kier meen un bon buricoe. Mainta i atardi mi tabatin koe bala
un dorr boenita, pe jioe haci un paseo frescoe.
W re -
ivlWJ/X
mm
mm
mm
K
E bida ai tabata dushi, toer afor. Pero no loebida, mi amigoenan
chiki, koe toer cos .dushi aki Jia mundoe ta caba liher. Pa un dia koe
bo ta pasa contentoe, bo por bien spera un luna di disgustoe.
Pronto e jioe a moeri, i ami pobercito, ma perde un bon amiga,
un bon trabao, i un bon trato.
Ningun hende no a haci causa mas di mi, i ma keda den mondi
rondea...”
|
|
| 10 |
 |
“.... Mes ora a paree un homber
disfrazi i a coh bai coe n. E ma-
jornan tabata mash. tristoe i a bus-
ca toer manera pa nan haj, ma toer
cos tabata por nada. Ora mi a ca-
ba di horta bo, mi a drenta un wa-
gen i a bai liher na Genua. Aja mi
a keda hopi tem scondf. El a manda
mi mata bo, ma mi no por a haci
esai. Mi a pone bo riba marsh, for
di oenda e carpinter a cohe bo.
Icombo abini na Nervi ? Herman
a puntr. Wel, boz di mi consenshi
no tabata larga mi coe sosiego; asi-
na ta, koe despues di a pasa rond
mundoe, mi a bini Nervi coe spe-
ranza di haja e pober mucha pa
mi doen na su majoroan, ma dia
bo a bini cerca mi, bo tabata mu
choe grandi pa mi a conoce bo.
X.
Herman tabata droemi mash. so-
seg> coe un sonrisa di alegrfa den
su cara. Di golpi Norberto a abri
porta poco-poco pa bin spier t i dici
coe n: Herman, mi a sali misa,
mi a confesa toer mi picarnan i bon
Dios a pordona mi, mi ta bai ricibi
coe bo. Ki contentoe Herman a sin-
ti, ora el a tende esai. El a...”
|
|
| 11 |
 |
“...181
Historia di un buricoe, conti p mes.
CAPITDLO VI.
Aleun dia despues di mi enlermedad, tabatin un jaagmentoe grand i.
Dos hoben di 13 i 13 anja, Guiermito i Eicardo, lo companja nan pa-
pa den jaagmentoe pa promer biaha den nan bida. Cornells, un ami*
goe di nan, koe tabatin 15 anja lo bai tambe, .
Marduga caba Guiermito coe Eicardo ta camna na ca]a, ta pone pi'
quete coe nan scopet, koe nan no a tira nunca coen. Ta com nos ta
haci, coe tantisimo animal, koe nos lo tira mata ? Ta com ta haci pa
trece nan cas ? - . , . e ,
Wel, Eicardo di, nos ta bai coe Neddy, nos bon boericoe nel.
L carga nan den macutoe riba su lomba.
EBP&'Qfc:
mm
msmi
Min tabata gusta e cuenta, E buchinan ta capaz di mira mi pa un
connchi, tira mi mata. Pasobra mi experiencia di buricoe a sinja mi
esaki: menos un hende sabi mas tantoe e sa broma. <
Pero no tabatin scapatorio. Mi mester a bai. Despues di a camna
un ora asina, e tres bromadrnan a topa nan ,papa den mondi. Cie-
loe...”
|
|
| 12 |
 |
“...139
KMI
BBSS
ia
mm
mm
!mm
m
Ifl
iai
Ora Herodes, rey di Hudioenan a tende, koe Hesus a nace, 1 koe
Hesus ta Redentor di su pueblo, el a spanta mashd, como el a corda
koe Hesus lo bin tumb foi trono. Pesai el a pone trampa pa cone
Hesus mata. El a manda su sold&nan Bethlehem pa mata toer mucha-
nan chikitoe bao di dos anja. Sigur-sigur Hesus lo no por scapa, asi-
na el a corda. Ma mira, den anochi un angel a paree na S. Hp>se 1
dici coen: Lamanta i toema e Nino coe su mama i hui na Egipto
i keda aja te koe lo mi bisa bo, pasobra lo socede koeJHerodes lo bus-
ca es Nino pa mat. I Hos a lamanta, a toema e Nino i su mama
Maria i nan a hui bai na Egipto.
Pm B
mm
mm
msfM
| wtBn
WMWM
afiglgflS
W 1
mm
Mi Amiguitonan I
No haci manera habitantenan di Bethlehem, koe no kier a acepta
Hesus den nan cas, ma koe a cera porta pe. Abri bo coerazon, pa
Hesus drenta, i drenta coe frecuencia, cada dia Domingo alomenos, den
Sta. Comunion. Anto Hesus lo ta contentoe...”
|
|
| 13 |
 |
“... causa di un herencia.
Ta basta i mi a mand bai.
Cn dia den anochi el a cai riba
mi coe un punj i lo ei a mata
mi, si Dios no a scapa mi; su punj
a slip cai foi su mn, mi a saca
mi spada i a coeminza bringa coene.
Den un rato el tabata desar m na
mi pia, ma no heridfi.
Mes ora mi a kita su punj for
di dij, tir den un rioe i a bai
larg. For di es tempoe ai semper
e ta menaza mi.
,,Anto semper mi tin koe percura
pa bo, Calpurnio.
Di ningun manera, Metella, mien-
trastantoe e poersigui mentoe di
Cristian no coeminza. Julia mi jioe, lo
bo desea koe nos por moeri martir ?
Martir, papa? si, ma despues di
mi Promer Santa Comunion.
Ora Scipio tabata cerca Licinio,
koe tabata manda na e stad, Li-
cinio dici coene: Scipio, bo ta un
bon hende. Bo sabi koe mi a perde
stimaciou di mi emperador ya mi-
tar caba.
Segun bo a bisa mi, koe bo bi-
ni men toe na Nicodemia, ta paso-
bra emperador kier. a baut bo na
un manera bon. Diosnan percura
pa bo, pa bon di bo pueblo.
Danki...”
|
|
| 14 |
 |
“... ultimo oracion di e moribundo-
nan tabata scuchA. Dilanti di es
boenita i triste bista, dilanti di
pesebre gracia a drenta den coera-
zon di Scipio i el a eomberti.
Algun ora despues Scipio a camna
drenta manera loco cerca Licinio i
dici coene: Licinio, ata bo placa i
mi tamb ta cristian 1
Asina 1 Licinio dici, morto pa
e ultimo Cristian di Nicomedia ta
loke mi tabata kier. El a mata e
otro Gristiannan; Cristian of n cris-
tian, e mester sigui nan. Ta un ban-
dido peligroso. Fin.
----gs^ssg***;**
VARIA
Un tata i tres jioe homber tabata sintA na mesa di desayuno, ora
el a ripara koe su horloge tabata parA i el dici:
Paree mi mester manda limpia mi horloge atrobe, sigur el a bol-
be jena coe stof.
No, papa no tin nodi di mand, pasobra ajera tardi nos mes a la-
b padn i afor coe habon blauw.
Un estranhero a drenta tieuda di un,comerciaute i a puntra si tini
sigar di marca Rival.
0 si, e comerciante a coatesta, i ta di mehor marca ko3 mi ta ricibi.
Ha, e estranhero...”
|
|
| 15 |
 |
“... ta rabia, ta aoendra furiosamente, mientras mi ta balia
su dilanti.
Awor a lamta un boroto di otro mundoe. Hende ta subi banki,
drenta circo, grita, bati man. Toer hende kier mira mi, moenstra mi
carinjo, jega cerca mi, pa conoce e buricoe milagroso.
Awor mi hendenan ta coeminsa ganja hopi necho ingenioso di mi i
un dia, ma drenta un cas koe ta kima, bai ne di tres subi, drenta
camber, sera un senjora bieuw den mi braza, caba boela foi bentana
i jega abao sin koe ningun no a sufri ningun danjo.
Otro dia ai, ma bringa coe cincuenta ladron, mata nan toer, sin koe
nan mes a ripara nada.
Pero mi no kier a tende nada di toer e eloglo. Mi tabatin remorde-
miento, pasobra ma kibra funciou dj pober homber, haci perde hopi
placa....”
|
|
| 16 |
 |
“...158
Historia di un buricos, conti p mes.
CAPITLO VIII.
Nunca mi no por a wanta e Cornelia ai. Segun mi, e ta un cobar-
ae mes or? un bromador. Koe el a mata e pobercito cachor, ata
un u- u-28?a?j- no Por pordon harnas. Otro dia el a doena nos
un Disnita, 1 pidi te fada pa naularg subi mi lomba, haci un paseo chikitoe.
Awor a jega mi ora di toema benganza Tras di noe hoffi tabatin
un mondi, jen di paloe altoe i diki. I na kantoe dj mondi un rioe an-
choe hundoe jen di lodo.
Manera coestumber e ta broma, koe e ta mashd bon cabaljero i
burikoro, 1 e ta combida toer e otronan bin mira, ki boenita e ta salta
noe coe au buricoe. Ningun no a kere au palabra, pero toer a bai coe
n e pa mira com e pret lo caba.
Apena nos a drenta e mondi, Cornelia riba mi lomba, e otronan mi-
tras, koe ^mi ta doena un salto, kita foi camina grandi, cohe ua ca-
mma perta. Ma coeri coe coeri, coeri mee cos coe motor. I mas mi ta
coen, mas contentoe Cornelia ta keda, pensando koe dj manera, 1e ga...”
|
|
| 17 |
 |
“...Na toer amigoe bieuw i nobo di 11a Blanca.
Di berde mes, nunca mi tabata sa-
bi, koe Ala Blanca tabatin tantoe
bon i flel amigoenan. Toer dia nan
a puntra p, combai i,, ki dia
el ta sali trob. Toer tabatin ma*
shA duele di e pobercito, koe el mes-
ter a keda cerA, alanan cortA. Has-
ta nan a kerle sin pluma, tristoe,
flacoe, sin gustoe pa come, coe de-
seo mas pa moeri koe pa biba.
Algun a duda, k no sali nunca mas.
Tabatin koe a jor caba, kerien-
do koe el a moeri di desesperacion,
o! koe nan a tir mata.
Kico a socede anto? Nan a corta
su ala. Ma falta di coeminda el no
a hanja ni un dia. Ni corda Mi tin
dos cahita -jen di charada i cuenta,
koe su bon amiguitonan a manda
pa su coeminda^ tantoe nan ta stim.
Toer cos nan a manda p, basta
cos di pasa boca no a falta.
Ala Blanca ta na bida ainda ?
Ken por duda, koe a mir sali ba-
lente atrobe dos seman pasa ? Boe-
la el a boela koe tabata un gustoe
pa bende mira. El a subi na laria,
pasa rond toer camina...”
|
|
| 18 |
 |
“...184
. 3. Kico tin mas forza koe un leon ?
4. Kende ta goza mas libertad na mnndoe ?
5. Un tata tabatin 17. cabritoe. Den su testament el a
manda koe su tres jioe lo parti nan di tal manera, koe
Antonio lo haja \ di nan, Bernard £ di nan, i Willem */
E cabritoenan mester sirbi pa crianza, asina koe no por'
mata ni un. Kende por juda nan pa regia es cuenta?
6. Di cual palabra di 4 letter, si kita e promer i ultima
letter, un sol ta keda ? p' J
7. Kico un bon i mal cristian tahaci promer coe come*
G. Santine.
8. Com por scirbi corra coe krijt blancoe % p- K-
9. Kende ta mas codicioso ?
10. Ta kende mi ta *
Ata mi na frente di mosa kerida
Ta busca ta ken lo doena mi apellida;
Mi ta den cominda i no den bebida,
Dilanti di morto, ma leuw for di bida.
Den enfermedadnan, ma no na herida
I den hospitalnan toer desconocida ;
Na meimei di tumba mi ta decidida,
Ma no den Santana, lugar afligida .*
Dos bez cerca mama mi ta repetida.
Ma banda di tata mi n tin mi partida...”
|
|
| 19 |
 |
“...187
Oom ma cohe nn Leon.
Otr dia den mondi a pasa mi nn pret
Ma bai mata un leon sin punja ni scopet.
BI
: I! l p
mm
M3&
mm
E haragan ta drumi bao di sombra di un paloe
Mi ta dorna su raboe coen ham, basta saloe.
E ta spierta i ta sinti un hamber famoso
I ta boela golos riba spekki gustoso.
i||I§i§ ii
*'>r~l~ ~ j 1 MM Hl Mh-b...”
|
|
| 20 |
 |
“...200
2. Mi promer ta un noot di musica, mi segundo tambe,
mi promer i mi segundo bo ta hanja cerca protestantnan,
i mi henter ta un huega gustoso ? G santini
3. Com hende por kita diun numero afor, tesobra mas
koe 'el tabatin? MolBes p,e*erM-
4 Pakico cuero di baca ta sirbi ? p* a simon
5. ie 1 ie 16 Un luitenant tin 128 sold pa defende
forti A. El a boeta 48 sold. na cada
banda di forti na grupa di 16. Ene-
migoe ta mata 16 solda, asina koe
awor e luitenant no tin mas koe 112
16 15 ie solda sol bao di su comando. Ta com
e luitenant mester agrupa su soldanan, pa na cada banda
di forti ta keda ainda 48 sold, pa defendele ? g r wnuma
6. Mi ta jioe di Curasao, si bo ta bira mi boca abao, ta
hanja jobida na Holanda.
1. Com bo por traha coe 8 nomber di mucha-homber toer
letter di alphabet ? Hoze Maduro 1 Enrique Torree
8 Kende mester paga, sin koe el tin debe ? (ia. ld)
9. Ta com bo por montona toer 28 piedra di domino
riba un piedra par, sin nan cai ? Redaccion
10. Mi...”
|
|