| 1 |
 |
“...GT h
ALi l bla: mi
DEDICA NA NOS HUBENTD.
No. X ALA BLANCA tA SALI CADA DOS SEMAN. 1912
II |
M WOS LEZADOR CHIKITOE.
MI AMIGOENAN !
Ata e ta subi, nos Ala Blanca, tend bati su alanan coe
contentoe na laria puroe; mira na brilja di blancura den
luz alegre di solo.
Kende di boso no ta conocle, e pahara, koe ta subi altoe
na lana, plamando su alanan blancoe, manera dos manoe
chikitoe? Toer stof koe por a mancba.su blancoe, e ta kit
na aire puroe i fini, i blancoe manera niebe e ta sigui su
camina den es region di luz i claridad resplandeciente.
Pakiko nos a jama asina e courant/ chikitoe, koe nos a
prepara pa boso, mi amigoenan, i koe nos ta ofrece boso
awor na promer dia di Mei? Pakiko! Bien, tende! E pahara
coe su ala blancoe ta un imagen di boso alma, koe ta brilja
arnda den pureza i inocencia di Bautismo. Boso alma mester
ta manera es p&hara boenita. Boela e tin di boela altoe na
lana, camina stof di mundoe no por manch.
Pa juda boso nos a traha as...”
|
|
| 2 |
 |
“...$1 411114
sjpH r regjEHicrai
yntifitHifimmiiiVr.' |U|
fiifimiftMmMmTi^
mm
Amigoenan chlki!
Despues koe boso a goza i a sinja poco, nos ta bai larga boso
stadia. Studia, pensa, pa boso mira di haja soiucion di es charada i
adivinanza koe nos ta doena boso den es seccion amena. No ta coi
kibra eabez, ma poco estudio si tin mester. Tih bez lo nos pone algun
premio boenita pa cual di boso, koe ta logra di doena soiucion di un
o! otro charada. Pesai poerba boso forza na es charadanan, pa, ora
tin ocasion, boso por gana premio. Pues, ehebcjcio ta haci maestro.
Tamb, mi amiguitonan, poerba, si boso mes no por inventa un of
charada kenshi, pa larga boso amigoenan ktbra nan eabez riba dj.
Ant boso por man da nan na Bedaccion di Ala Blanca na Imprenta di
Vtcariato. Sigur-sigur, si nos ta haja nan bon, lo nos publica nan firmd coe
boso nomber, pa toer hende mira kende ta es amigoe sabi koe a in-
venta es cos ai.
Awor adilanti! Mira i poerba boso forza 1
1. Mi promer...”
|
|
| 3 |
 |
“... briljamentoe di
fiambeuw a bala nan atencion i bien
pronto nan tabata tende algun bom-
ber gritando : CamiDa I Abri cami-
na pa nobel Senjora di Kerougal.
Toer tabata bala un banda respe-
tuosamente pa Donja Hermenegilda,
kende sintA riba su jewa tabata
coeri pasa coe vert, mientras su wo
wonan jen di lAgrima tabata busca
coe ansia den e multitud, koe taba-
ta par& na careda cada banda di
^camina. El tabata companj di su
sirbidornan di mas fiel. Ora el a
jega acerca, su jioenan a coeri pa
tene rienda di su cabai i coe reve-
rencia nan a hinca roedia su dilanti.
EDguerrando, Isolin, Jehan Dios...”
|
|
| 4 |
 |
“... teu-
de un boz rabioso i menazante:
Hala atras, groseronan, boso ta
loebida anto, koe mi ta boso sen
jor? Na roedia toer!
Un harimentoe general a respon-
de es palabranan. Esai a haci En-
guerrando furioso i sacando su spa-
da el a coeri bai riba es troepa.
Ma e mes momentoe un cinCuen
ta braza a subi na laria, arm.
coe hacha, piki, punjal riba cabez
di Enguerrando, kende a ricibi un
golpi pisfi na su ribtjinan.
Ai, mama, mama, Enguerran
do a grita, mi ta mori!
Ora nan a mir cai e muchanan
a spanta i pur nan a coeri ban-
dona es terreno i den un fregfi di
wowo e lugd a keda bloot bashi.
Nan a percura di no papia ni un
pia di palabra di loke a socede. Ni
un hende anto a bin yuda e hoben
heridd, kende, haciendo su ultimo
esfuerzo a logra alfln hiba su trom'
pet na au boca i hala atencion ri
ba dj. Ora Ieolin a tende es sono
el a boela impetuosamente corre bai
oenda es sonido a sali. E candela
koe e muchanan a larga nes lu-
gar a gia su persona i na luz di
e...”
|
|
| 5 |
 |
“...34
Ora Archibaldo a mira par. banda
di Senjor di Chavannes un stranjero,
koe net a caba di jega ne castiljo
soe un cortebo grandi, el a bira
bleek manera morto. Net Enguerran-
do kier a puntr motiboe di su span
toe, e stranjero a jama Enguerrando,
bisando:
Enguerrando di Kerougal, bo no
kier larga bo idea ?.... Kedando lo
bo por ambiciona na dignidad i
honornan di mas altoe na corte di
Francia, na lugar di bai contra un
morto sigur den es empresa, koe
mster tabata impedf foi principio.
Impidile! ma Italia, Alemania,
benter Europa ta manda nos nan
troepa di hobnan.
Pues bien, bai numa; ma mi no
ta risca bisa bo hasta la vista.
Hinca roedia Enguerrando..
I e stranjero a papia e formula
sagrada:
Den nomber di Dios, di San Mi-
guel i nos Senjora mi ta baci bo
cabaljero, Record a di kende bo ta
jioe i no degenera i venega di bo
genero.
Enguerrando i Isolin a bai dobla
nan roedia ainda pa Senjor di Cba-
vannes i su jioenan pa demoenstra
nan gratitud profunda...”
|
|
| 6 |
 |
“...SOLUCION.
1. Tres be tres kabez di Estados Unidos tabata mata.
2. Lima di Mei. E tin tres letter sol. 3. Penja.
1.
2
3.
4.
5.
6.
7.
Siberi
Bloemfontein
Asencion
Brievengat
St. Nicolaas
St. Jors
Savonet
R
0
N
A
1
R
E
5.
6.
1.
8.
Matroosnan.
Letter O.
Ala Blanca.
Si mama tin 30 anja i jioe
tin 10, mama ta tres bez
masbieuw koe jioe. Despues
di 10 anja mdma tin 40 i
jioe tin 20. Pues mama ta anto dos bez mas bieuw koe su jioe.
CHARADA.
Aki tin 31 lucifer, koe ta forma 12 cua-
dro. Kita 8 lucifer afor, di manera koe
ta .sobra solamente 6 cuadro.
2. t)os jaagd a caba di jaag i a topa otro net na
Morgenster. Leopoldo a puntra Ramon: Ramon, puantoe
konentji bo a tira? Si bo doena mi n, Ramn a con-
test, anto mi tin dos bez loke bo tin. Doena mi n,
Leopldo a bis, anto mi tin net mes tantoe koe bo tin.
Cuanto konentji cada un tabatin ?
3. Kende por bisa mi, ta ki ora un pisca ta bebe ava ?
4. Muehanan, cual di boso sa scirbi cora ce krijt
blancoe...”
|
|
| 7 |
 |
“...SOLUCION.
% Ramon a tira 7 i Leopoldo 5 ko-
. ________________ nijntji. 3. Ora e tin sed di awa.
4. E palabra cora ta sali semper
________________mescos, coe ki sorto di krijt mi ta
scirbi. 5. Barcoe ancla no s& gana
flete. 6. Napoleon.
CHARADA.
1. Mi ta para riba dak i dilanti di nn keldr. Hende
no ta mira mi nunca den luz, maske com boenita tempoe
ta; nan ta mira mi den kantoor i kerki, na cada ban da
di un klerk, ma nunca mi ta cerca muher of homber.
Kende por bisa kiko mi ta ?
2. Dios nunca ta mirle. La Reina ta mir rara bez i
mi ta mir toer dia. Ta kiko? .. f. r. Pieterez.
3. Mi tin cos sin pia, ma toch> e ta camna. Ta kiko ? F. k. p.
4. Ki santoe ta mas dushi koe toer santoe? f. a. p.
5. Ajera mi tabata sinta den mi bentana i mi a weita
poco ala blancoe tabata boela bai. Mi dici coe nan: Aj,
mi cien ala blancoe. Nan a contesta mi: Ainda nos no
ta cien. Nos no ta nada mas koe un dilanti dos i un tras
di dos i un meimei di dos. Cuantoe ala blancoe nos ta? f. k...”
|
|
| 8 |
 |
“...> i ill Vl ill i l l t l i Vi
lil iii (VI i il 11111111 iii I
SOLUCION.
1.
2.
3.
Poptje. Patoe, porcO, Palomba, Tribon, JFioe, Elefante,
Ni un, nan no ta bai, nan ta liilm nan.
Ha 4. fcjianbarcoe. 5. Na su boca.
. Sabir. 7. Pasobra cas no por
a bini cerca dj. 8. Un
1
Armando.
Bernardo.
Carlos.
Dlonisio.
Esteban.
Fernando.
ra
ca
i
b
O
o
e
claboe, 9.
10. El a
mi roedia.
Colectant.
bai sinta riba
CHARADA.
1. Kende a grfta asina duroe koe toer hende di mundoe
por a tend ? Emilio^ P. Davelaar.
2. Mi henter ta nomber di un muher masha stima i respeta.
1 2 ta un nota musical
3 5 ta un hende di puesto altoe
8 17 ta nomber di un muher e. p. d.
3. Ki ora un tata di famia taden cas sin su cabez!
Emile Maduro, Sta. Marla.
4. Hiep, hiep hoera Biba La Reina, biba Princesa Juliana !
Com hende ta haci pa scirbi esai coe cuater letter ? e. m.
5. Kiko ta bira corticoe ora nos ta hala? a. Jansen.
6. Traha un palabra coe es letternan aki: a, a, a, a, a, p, 1...”
|
|
| 9 |
 |
“...
sin balans i a dal abao foi su co-
nocementoe, coe su cabez riba un
cabuja! Na e momento aki ma baja
mi promer ataca di miedoe, un mie-
doe terribel di morto. Es pober bom-
ber, coe su manoe i cara susbd di
sanger, tabata un historia biboe di
masbinnan, koe a garna i di curpa
nan manefi.
Ma cobe braza di mi esposo i aun-
ke e tabata masbd balente i no ta-
bata tembla, ma mira su cara, koe
tabata blancoe como papel. Nos a
comprende awor, koe e accidente ta-
bata mas serio, koe nos tabata cor-
da, ma te awor mes mi no tabata kere
i toer e otronan, foi kende mi
por a sabi, tabata corda mescos coe
mi, koe Titanic tabata por zink.
Oficialnan awor tabata bai bini i
tabata grita doena ordennan.
Mi no tin un idea claro di loke a
socede durante e siguiente cuartoe
di ora.
Tempoe tabata figura mas corti-
ooe, ma mester a socede toer cos
denter di 10 a 15 minuto. Ma mi-
ra e promer ofieial Murdock parra
den di un di e pasasbinan, pa im-
pedi, koe mas stokernan herid...”
|
|
| 10 |
 |
“...Solucion di charada di premio.
1. Bientoe fuerte a trece orkan i a tumba Tres Cabez
sin koe a sobra un piedra riba otro.
. * J _1 ~ 1 ^ /N
3.
A
ri L N
A A
B s
A T A T A N A
J A p
N te
R c Rl
A |
Ata, mi amigoenan, solucion
di e charadonan, koe a costa
boso tantoe kibramentoe di
cabez, Simpel n, i cla? Mi
ta keda masha contentoe coe
bosotrabao, Cincuenk a man-
da solucion bon di toer e tres
charada, i diez dos a saca
dos di nan sol. Otro biaha
mi ta spera cientoenan, di
Aruba i Bonaire tamb. Ta
rhiAl ll koe lll mebl c\ iicnga _
coe post sin pone stampia ariba. Esai no por, boso mes
ta cSprende. Ma kende ta awor e feliznan, koe a sab
premid. : Tende.
V F Horloge Josefa Maduro a gane. ,
h tlonws Fredrikstraat. Ceroe di Otrabanda
Tmniren di S. Antonio: Cornelis Mendez.
Iinageu ui ^ Franksteeg. Otrabanda.
ramina di Cieloe : Cornelis Ringeling,
taniina ui Yliersteeg 7. Pietermaai.
Manuel Alvarez...”
|
|
| 11 |
 |
“... precioso
koe e tin, un piedra precioso di briljo i boeniteza sobrenatural,
un perla, koe hende ta gana, si e ta perde toer otro cos. Dios
mes a cri segun su imagen i semehanza. I ora el a perd,
El a bolbe cumpr pa precio di Su Sanger. Pesai hende tin
di warda su alma puro i sin mancha, i alma di su prohimo
tamb, pa bolb doena na Dios mas boenita i briljante ainda
koe el a haj.
TRES AMICOE-
Un homber tabatin tres amigoe. Dos di nan e tabata
stima mashd, pa e di tres e tabata mas indiferente i frioe,
maske djies esaki tabata stim mas tantoe.
Un dia nan a hib dilanti di tribunal, maske e tabata
inocente. Kende di boso, asina el a puntra nan, tabai hun-
toe coe mi pa testigua mi inocencia? Mi ta acusd i rey ta
rabia mashd tantoe coe mi.
E di promer a excus un-bez, diciendo koe e tabatin otro
ocupacion. E di dos a bai coene te na porta di tribunal,
ma anto el a corre bai purd-purd. E di tres, koe el a conta
cene di mas minimo, a drenta coene, i a papia asina tantoe
na labor di...”
|
|
| 12 |
 |
“...iiiii 4M!
F==n=r
i/^jrsf!
EJB
Charada.
1. 1000 ano = 1 I s T t A a L d I A. Aiex de rooi.
2. Un galinja por come un cana di maishi den un seman,
i uil Cabai nO. Ta di COm * Humberto de Palm.
3. Si dos bez diez i dos no ta 24. Cuantoe anto ?
Petrus v. d. Veen.
4. Cual rey ta carga corona di mas grandi ? p- v- d- v-
5. I I Kita 8 paloe, asina koe ta sobra 4 cuadro.
Ch. F. T. v. d. Wall Dovale.
6. Ken ta ganja ora e ta para? ch. f. y. v. a. w. d.
7. Un cangreuw ta subi un ceroe di 2000
pia
asina koe den dia e ta subi 500 pia, ma anochi e ta
- vs. I 1 li _ __ 1 O 1-1 T ____
baba 400 trobe.
8. Kende ta
9.
10. 1
2
4
3
2
7
4
3
3
1
5
4
4
2
6
5
5
3
2
7
6
3
4
3
8
7
2
7
2
8
11.
Den cuantoe dia 1 e ta ariba ? f. R- Pietersz.
jioe di bo tata i koe no ta bo roeman? f.r. p.
Skirbi den cada cuadro un numero nons
pero no mas grandi koe 17, asina koe com
bo cont, foi ariba te abao, foi abao te ariba,
________foi man drechi te m&n robes...”
|
|
| 13 |
 |
“... un vision un tao grandi di
santoenan, bistf na blancoe si*
guiendo Lamtji di ios. Augelnan
tambe a paree, bistf pa panja blan-
coe, manera a socede, na sepulcro
di Hesus, despues koe Hesus a subi
na cieloe i Da otro ocaslonnan.
E color blancoe ta sinja nos, koe
nos no por drenta den legria di cie-
loe sinp pa inocencia i penitencia.
Oolor cord ta color di candela i
di sanger, pesai e ta nifica cande
la di amor pa Dios i kende i martirio.
Santa Iglesia ta usa e color na
dia di Pentecoste, como e dia ai
Spiritu Santoe a baha riba Apos-
telnau den figura di lenga di can-
dela; na fiestanau di nos Salba-
dor sufriente, como p. e. na fiesta
di corona di soempinja, di lanza i di
claboe, di S. cincoe Heridanan. Tam
be ta usa e color na fiesta di A
postelnan, martirnan, koe a dra-
ma nan sanger pa Hesus.
E color cord ta sinj a nos, koens mes-
ter tin f biboe i constante, koe ta moen-
str den un amor ardiente pa Dios.
dolor puus ta nifica humdad i pe-
nitencia. Pesai...”
|
|
| 14 |
 |
“....
6 8 9 1 Sa parti na misa. Humberto de Talm
Kende por traha un nomber di un rey di Testament
Bieuw, for di e letter i numeronan aki; 500, a, 5, 1,* 500 ?
P Amando Simon
7. Mi promer ripiti ta un cos, koe mucha chikitoe ta haci
Mi promer i segundo ta un bistir di muher.
Mf di tres ripiti ta un hende respeta.
Mi Kenter ta Un fruta. Isaac Ringeling
8. Tin den un macutoe 6 mango. Com 6 mucha por
haja n, koe toch ta keda un den e macutoe ? a Jansen
9 j£ X 90. Kende por leza esai? Felix Ren Pieteraz
10. Kende por kibra garganta sin sinti dolor ? ch j y d wall Dovaie...”
|
|
| 15 |
 |
“...or
Perpetua tabata na mas bon par.
koe Antonio, el tabata hanja mas
bon coeminda, i esaki tabata baci
koe Herman tabata crece hopi, i raas-
h< bon. Ademas el tabata mashi
contentoe koe e tabatin un trabao
vast i por a juda Perpetua. E ta-
bata sinti mash wapoe i tabata
drai mira rond coe orguljo ora
el tabata pasa cajanan riba boericoe
coe e macutoenan pis jen di ber-
dura. Herman no tabatin hopi tem-
poe ainda na Reggio, koe el a sinja
conoce jioenan di un duque Italiano,
na kende su cas el tabatin koe hiba
lechi. Esaki tabata mash conten-
toe coe Herman i tabata pidi su
mayor cada bez, pa larga Her-
man bin hunga coe nan, loke Dan
a permiti coe mash gustoe. Her-
man no tabata larga nan pidi dos
bez, ma e tabata bai, asina koe e
hanja permision di Perpetua. El
tabata hiba un boericoe tambe, riba
cual e tabata s bai coe su lechi.
Herman tabata soima e bestia aki
mash. Mash bez ei tabata larg
corrs bai padiianti, mientras el ta
keda kita flornan of busca...”
|
|
| 16 |
 |
“...T-l O
SOLUCION.
§Ii 4MII&
bjsjstst
est
jj^=an=ifr=ai
1.
3.
TABACO. 2.
Un nomber.
4. Caracas. 5. Pasobra hende di mas ricoe
no tin placa den Mi sacoe.
6. Tapoeshi
PROBLEMA Dl DAM N 1.
PRETOE.
BLANCOE.
Ata, Amiguitonan, promer pro-
blema di dam. Bam poerba pa
sak. E ta mashiL facil.
Pretoe 33, 45, 50, loke ta ni-
fica, koe tin un piedra pretoe
riba cuadronan 33, 45, 50 i
Blancx)E 43. Dam 21, loke ta
nifica, koe tin un piedra blan-
coe riba cuadro 43 i un dam
blancoe riba 21.
Blancos ta coeminza i ta
gana den dos stoot.
Charada.
1. Ora bo drenta misa, oenda bo mtn robes ta keda ? Aiex de Pooi.
2. Mi a mir biboe, mi a mir morto. I despues di su morto,
ainda mi a mir boela. Kende si su nomber ? Petn v. d. veen.
3. Cuantoe sorto di piscar tin? Emiie Madurp.
4. Mi ta un stad di Venezuela i Spanja i mi tin 9 letter.
1. 5. 6. 9. bo ta mira na misa.
1. 3. 4. 7. 5. bo ta mira na lamar.
1. 7. 8. no ta maloe.
1. 9. 6. toer mucha ta stima di hunga coene...”
|
|
| 17 |
 |
“....
Kende mi ta? ' Petrus van der Veen.
4. Cual paloe di Paradijs tabata di mas grandi ? Me* de Pooi-
5. Kende a mira mitar cabez di porco coe 2 wowo ? u- de Palm.
6. Mi promer RiPiTf ta un coeminda.
Mi tercero ripitI toer hende tin. . ."
Mi tercero i mi promer semper bo ta haja den school.
Mi Tercero i mi seundo bo ta haja di bende na botica.
Mi CONHUNTO ta un stad den Amrica. Isaac Ringeling....”
|
|
| 18 |
 |
“.... E ta bisa tambe koe mester
ta portret di mi mama, pasobra mi
tabatin e na mi garganta, dia nan
a haja mi. Norberto, bo sabi mash
bon, koe mi no ta jioe di Antonio,
i koe toer hende ta bisa koe mi ta
sali di un familia Alem&n ? Mes ora
Herman a ripara koe Norberto a bi- "
ra ble9k. Den esai, el a lamanta pa-
ra i a grita : Si, ta e mes I Dios te-
ne misericord ia coe mi, bandido, la-
drn, matador. Herman, bo sabi
kende mi ta ? Bo enemigoe mortal;
ta mi a horba bo fordi bo major-
nan.
E pober mucha tabata tembla i el
no por a papia hopi ora largoe ni
un palabra Porfin e dici : Bon Nor-
berto, maske bo picarnan ta asina
grandi, toch Dios lo pordona bo
nan. Bam confesa majan mainta coe
mi. i lo bo sinti consuelo. Na es
palabra Norberto a coeminza jora i
a puntr: I bo tambe lo pordona
mi ? Ai, sigur koe bo mama lo a
moeri di tristeza. Herman a res-...”
|
|
| 19 |
 |
“... pinga, i toer cos lo
bira cla ni luz di busca di Zee-
land den anochi scur.
Cada anja ta parti na 12 luna
no? foi Januari te na December.
Bon. Esai ta un anja i es Anja No-
bo ta coeminza dia 1 di Januari.
Ma, awor tende bon i fiha tino
riba loke mi ta bai bisa. Santa Igle-
sia tin su mes anja, koe no ta coe-
minza dia 1 di Januari, ma promer
dia Domingo di Advent.
Es anja di Iglesia ta parti na tres,
segun e tres fiesta grandi koe e ta
celebra den anja : Pascu di Nacementoe,
Pasen di Besurreccion i Penteooste.
E promer partida ta coeminza coe
Advent i ta caba dia Domingo di
Septuagesima, koe preparacion pa fies-
ta di Besurreccion ta coeminza.
B di dos partida ta coeminza dia Do-
mingo di Septuagesima, i ta caba dia di
Ascencion, koe Hesus a subi na cieloe.
JE di tres partida ta coeminza dia di
Ascencion i ta caba promer dia Domingo
di Advent.
Awor bo kier sabi sigur
Kiko e palabra Advent ta nMca ?
Advent ta nifica Binimentoe, Jegada.
Di kende ? Esai bo sfi...”
|
|
| 20 |
 |
“...-Gentral. Isaac Ringeling.
4. Pakiko awaceroe no por cai nunca dos dia tras di otro?
Emilio Davelaar.
5. Kende ta bai padilanti, sin koe mester lamanta for di
su lugar ? .
6. Com nos por skirbi un rotteval biboe coe seis letter *
A. Jansen....”
|
|