| 1 |
 |
“... casita i despues di un
bon mei ora, nan a jega na kantoe
di mondi. Di aleuw nan tabata mira
vlam di candela. Begun aan tabata
jega mas acerca, nan tabata tende
mas clA un boroto grandi, manera
gritoe di aleuw di un inucbedumbre
inmenso....
Gritoe, cAnto, aclamacion, tabata
bruba coe otro den es concierto di
aaocbi. Bien pronto, ora aan a jega
mas meimei den mondi, nan tanata
mira flambeuwnan tabata zwaai den
laria, como si fuera, indicando jega-
da di diferente personanan.
VII
Na un blra mentoe di camina e tres
roemannan a contra coe un binti
muchanan di coenucoe; algun tabatin
plki, otro fiecha coe arco, mas aya
algun coe slinger, trobe otro coe
coco-macacoe koe nan mes a traba
coe otro arma. Nan tabata cam-
na purA i coe aire di sold A Un
poco mas aleuw e bobennan di Ke-
rougal a topa coe un grupo di mu-
chanan di lamilia nobel, koe nan
por distingui di e otronan na nan
bistir mas ricoe. EsDan di mas bieuw
por tabatin diez-cincoe anja.
E fuegonan di wArda, e...”
|
|
| 2 |
 |
“...
boela coe spada af riba Mdrico
Aubriot, captan di barcoe i a grit
furioso:
,,Ta aki ta oenda bo mester a
trece nos ? Lo bo ta tan cobarde
di ganja nos ? Bo kier bai entrega
nos den manoe di morto ?
Ta culpa di bientoe koe a drief
nos trece riba costa di Egipto, e
captan a responde.
Pues bieu, Arcbibaldo a bisa
pur., den toer caso, Egipto tambe
ta centro di inflelnan, i nos por brin-
ga aki mes-cos koe na Tera Santa.
Entretauto e flotilja tabata sigui
su curso i segun e tabata avanzaqfip
Arcbibaldo tabata bira mas intran-
kil i desconcerta. Di ripiente ta
resona un joramputoe formidabel.
Dilanti di e flotilja tabata bai
parciendo, foi tras di paloenan cer
na costa, benter un enercito di sol-
d, coe cara feroso, bistf coe panja
di diferente color i coe armadura
lombrante; mas aleuw negernan ta-
pando nan curpa coe escudo di cin-
coe pia grandi i arm coe lanza
largoe i alfln asiticonan coe cara
color di koper na cantidad nume-
rosa, baciendo toer buntoe un eher...”
|
|
| 3 |
 |
“... sentencia pa e dos trompet, koe ta doena sono diferente, pa ni-
fica bruhamentoe di lenga, i koeta parti hende den diferente partida. manda
nan diferente camina, manera bo ta mira abao riba e prentji. Awor Alberto
ta kcomprende? Si? mi ta contentoe. Adios....”
|
|
| 4 |
 |
“...I
CULTO CATOLICO.
Bistir Santoe.
Mi a caba di papia riba lugarnan
santoe i mi ta spera koe e poco pa-
labra, koe mi a skirbi pa splica bo-
bo toer loke boso ta mira na Misa,
na Santana, lo a sinja i lo a laman-
ta boso pa keda semper coe respeto
grandi na e lugarnan, pa corda
semper koe nan ta lug&r consagr
na Dios i camina Dios ta biba di
un manera toer especial.
Awor mi ta coeminza splica nifica-
cion dj diferente bistirnan, koe sa-
cerdote ta bisti na misa.
Ta un coestumber, koe ta reiira
cerca toer pueblo, koe rey- i princi-
penan i hende di puesto altoe ta
bisti panja toer particular na dife-
rente ocasion, koe nan ta para di-
lanti di pueblo den toer nan mabes-
tad real. Hopi di boso a mira caba,
koe dia koe tin parada di sold&nan
nos Gobernador ta bisti tor otro
panja koe di coestumber. Su jas ta
dorn. coe floruan di oro, e ta bisti
sabel como sinjal di su poder riba
toer hende di es Colonia. Asina mes
ta pasa na Jglesia Catolica. Ora sa
cerdote ta...”
|
|
| 5 |
 |
“...I
CULTO CATOLICO.
2. Kiko e diferente bistirnan di sa-
cerdote ta niflca?
Biaha pasd mi a splica boso e di-
ferente bistir, koe sacerdote ta bis-
ti, ora e ta baci misa. Awor lo mi
conta boso kiko toer esai ta niflca,
como nan toer tin un niflcacion toer
special, koe ta deriv dj birtudnan,
koe mester dorna sacerdote, i tam-
b di Sacrificio di Santa Cruz, di
cual Sacrificio di misa ta un recuerdo.
Amict, koe sacerdote ta pone riba
su schouder, ta un imagen di vigilan-
da, koe sacerdote mester.tin contra
atakenan di diabel i di picar. E ta
un recuerdo tamb dj panja, koe
sold&nan a tapa cara di Hesus coe
ne, ora nan tabata bofon.
Alba, koe ta e panja blancoe i
largoe, ta niflca purcza di coerason,
koe sacerdote mester tin. E ta un
recuerdo dj panja blancoe, koe He-
rodes a bisti Hesus coe n'e, pa ha-
ci bofon di dj.
Cingulo, koe ta marra e panja blan-
coe, ta un imagen di cattidad, koe
mester dorna curpa i alma di sa-
cerdote, i ta recorda e cabuja, coe
cual...”
|
|
| 6 |
 |
“... ainda e deken di Titanic, koe
ma tap coe ne. Nos tabata sinta
coe nos pia den algun duim di awa
frioe di ijs. E saloe di lamar a doe-
na nos sed i no tabatin ni awa di
bebe ni un 6 otro alimento den boto.
Sufiimentoe di mas partidi e mu-
hernan, pa e diferente motiboenan,
ta indescriptibel.
Un di cosnan di mas penoso, koe
a pasa mi den boto, tabata, koe
ma cai un bez casi for di mi con-
tra e homber, koe tabata rema. Mi
cabeinan a pega den un buracoe
di rema, asina koe a ranca nan
coe raiz i toer foi mi cabez.
Mi sabi koe ora nos a bai Tita-
nic nos a salba algun homber. ma
solamente doe suceso tin, koe mi por
corda bon.
No leuw di e lugar camina Tita-
nic a zink, nos a haja un boto
boca bao. Riba su kiel tabata sin-
ta 20 homber. Nan tabata sinta
pegi cerca otro i tabata ten du-
roe; ma e di mas balente mes taba-
ta asina stijf di frioe, koe tabata
falta poco toer a slip cai for di
kiel di e boto. Nos a pasa nan den
hoto i nos a ripara koe cuater ta-
bata...”
|
|
| 7 |
 |
“...CULTO CATOLICO.
Muchanan, boso a mi ra sigur, koe
tin* bez sacerdote ta baci misa na
blanqoe, tin bez na pretoe, tin bez
na cor of otro color. Boso ki *r
sabi, pakiko esai ta socede, kiko
toer esai ta niflca? Tende bon anto.
3. Pakiko Santa Iglesia a toema
e diferente colornan?
Santa Iglesia a haci esai, pa ex-
presa diferente sintimentoenan, koe
ta anim na diferente dianan di
fiesta. Koe heude ta baci anja e ta
sinti toer otro cos, koe si bende
ta jora morto di un of otro, koe
e tabata stima; koe boso, rnucha-
nan, no tin school, boso ta toer
otro koe na dia koe tin school.
Asina Santa Iglesia tambe ta sinti
tor otro cos dia Domingo, koe den
seman; dia koe e ta legra, koe dia
e ta jora. Pa expresa esai el a toe-
ma e diferente colornan.
4. Ki color panja dimisa por tin?
Nan por tin color blancoe, cor&,
paus, berde 6 pretoe.
5. Kiko e diferente colornan ta
nifica of ta expresa ?
Color blancoe ta nifica inocencia i
legria di cieloe. S. Gaan tabata mira
den...”
|
|
| 8 |
 |
“... ta cend di-
lanti di Tabernakel; ora sacerdote
ta habri Tabernakel e mester ta
bistf coe panja eclesiastico i hela-
nan mester ta cend.. Ora e ta doena
bendicion coe Santfsimo, mester kima
censia, na honor di Dibinidad di
Hesus den Santfsimo. Awor lo pos
papia poco riba e diferente vaso-
nan santoe, koe s usa pa warda
Santfsimo.
6. Takiko ta caliu ?
Cali% ta un vaso di oro plata,
alomenos su parti di mas ariba
mester ta plata i dor paden. Den
e vaso ta warda Sanger Santoe di
Hesus den sacrihcio di misa. E ta un
sfmbolo dj caliz, koe Hesus a usa na
Ultima Cena i ta recorda nos ne caliz
di sufrimentoe, koe Hesus a bebe dn
Su Pasion dolorosa. Ademas di esai e
ta un imagen di Sagrado Coerazon di
Hesus, koe Su Sanger precioso a sali
afor. Cerca e caliz tin un patena, koe ta
un tajor chikitoe di oro 6 plata
dor, koe Sagrado Hostia ta droe-
mi ariba den sacrificio di Misa.
Caliz ta un imagen tambe di Se-
pulcro di Hesus, i Patena di es pie-
dra, koe tabata cera e...”
|
|
| 9 |
 |
“...CULTO CATOLICO.
Awor mi kier coirta boso poco di
diferente fiestanan, koe nos ta ce-
lebra den anja. Toer hende ta gus-
ta di haci fiesta, bosonau i ami
tamb.- I nos mama, santa Iglesia,
ta haci hopi fiesta, fiesta boenita,
koe mi kier splica boso kiko nan
ta nifica. Pasobra nos mester sabi
toch, pa kiko nos ta clebra fiesta.
Bo sa, pakiko awor mi ta coe-
minza coe esai?
Mi kier poesta, koe ningun di bo
so lo r&i, pakiko?
Rai, rai, rai! Bon sfi ? Bon, lo
mi bisa bo anto.
Pasobra dia Domingo ocho dia
pas nos a celeb ra fiesta di Anja Nobo.
Anja nobo ? Takiko, AnjaNobo?
I djies luna a coeminza. No, sigur
Redactor di Ala Blanca kier teue
nos di pinda, mi tatende boso hari
den djente. No, mi amiguitonan, loke
mi ta bisa ta puro berdad. Nos a
caba di celebra Anja Nobo Ma tin
dos Anja Nobo. Un koe ta coeminza
dia 1 di Januari i otro koe ta coe-
minza Promer dia Domingo di Ad-
vent. Ata otro palabra, koe nos no
sfi ta kiko. Advent ? Ta ltko ta Ad-
vent f Para un...”
|
|
| 10 |
 |
“...APl'EL historic*)
CZAR PEDRO EL GRANDE
Czar Pedro I el Grande (16821732) tabata empera-
dor, na kende Rusia ta debe masM tantoe. El a traha mas
koe toer pa civilizacion i pa grandeza di su nacion. rorbisa
koe el ta fundador di Rusia como potencia grandi 1 di eba-
lor politico koe el tin awor. Pero Czar Pedro tabata un nen-
de rnashA trabahoso, coe masha capricho, cruel 1 bruto, di
manera, koe toer tabatin miedoe di dje. For di anja 1700 te
1721 el tabata na guera coe Rei Carlo di Zweden, roco
tempoe promer koe e guera ai a coeminza, Pedro tabata stu-
dia caba riba e plan di e guera, i com le haci pa vence su
enemigoe. Den e dianan el a combida toer embahador (repre-
sentante) di diferente nacion, koe tabata na Moskouw, cerca
die' den su palacio. Ora toer a bini, Czar Pedro a ncibi nan
den Sala grandi di gala di su palacio, camina un tapeta ma-
sh& grandi tabata tapa vloer. Nan a mira solamente un appel
meimei riba tapeta. Ta claro koe toer e Senjores embahador
a keda...”
|
|
| 11 |
 |
“...
sabi kico mester haci anto ? Scirbi
e cos ai koe boso kier sabi, riba
papel, cer den envelop i mand na
Redaction di Ala Blanca coe palabra:
GuUo Gatolico scirbf riba dj. Anto
pronto boso lo hanja contesta ri-
ba es pregunta.
Bam coeminza awor Abri oreanan
bon i tende 1 Boso toer ta bai mi-
sa caba i nunca boso 11 falta no?
Boenita 1 asina mester ta.
Boso ta corda ainda ta kico toer
e cos ai, koe boso ta mira na mi-
sa ta nifica ? Kico altar, kico e di-
ferente bistir, kico diferente color,
koe pader ta bisti ora e ta haci
misa, ta nifica ? No ? Boso no ta
corda mas ? Bon, anto promer koe
sigui bai, mi kier repeti esai di no-
bo coe dos tres palabra.
Pader ta haci misa na altar, koe
ta keda dos tres trapi mas altoe
riba vloer di misa, pasobra altar
ta representa Ceroe Calvario, koe
Hesus a subi,' dia El a bai moeri
pa nos na Cruz, I'boso sabi, koe
sacrificio di misa ta mes sacrificio
coe esun di Santa Cruz, pasobra
ta e mes Hesus taofrecle na Dios
a nos...”
|
|
| 12 |
 |
“... haci co'nos
bon Mama Maria. Nunca nos no
mester perd foi bista. Semper sti-
m doen regalo di nos oracion,
ofrec tributo di nos amor, dorna
su imegen coe flor di nos respeto
i stimacion. Asina nos ta sigura
nos di su amor tambe. 1 coe mas
confianza semper lo nos por jega
cerca dj, cordando si toer ora i
henter nos bida nos a moenstra nos
jioenan fiel i respetuoso di e bon
mama, SS. Birgen lo munstr un
bon Mama i poderosa pa nos, su
jioenan tambe. E bon mama no por
keda indiferente pa e oracion hu-
milde koe nos a manda tantoe bez
foi chikitoe na su trono:
Santa Maria, Mama di Dios, pidi pa
nos pecador, awor i na ora di nos mor-
to. Amen.
CARTERO DI ALA BLANCA,
Na ocaslon dl regreso di Ahi Blancs, mi a ricibi diferente Bonbini, Algun di nan boso
por a leza den Ala Blanca. Pero no toer nos por d< lefia ua lugar. Paeobra despues di dos
luna di regreso un bon-bnf ta bira un cos bleuw, koe no tin gracia mas Ademas di toer
e ban-bini di mas boenita sol, mi a boeta den...”
|
|
| 13 |
 |
“... mira koe Nel-
ly tabata sabi hopi caba di loke
nan kier a sinj. Ora nan tabata
splik e diferente ceremonianan, e
tabata scucha coe mash, atencion,
i cuantoe mas es ora tabata jega, koe
Obispo mester a bini, tantoe mas
contentoe i feliz e tabata sinti.
Despues di es solemnidad, nan a
hiba Nelly cerca Obispo, koe a mun-
stra masht conmovf di tantoe de-
bocion di es mucha i koe a doen
bendicion paternal.
Soeur a drecha un cama den su
mes camber, unda Nelly por a pa-
sa sobri di es dia feliz. Ora nan
a hib ai e dici coe cara contentoe:
Mama, awor mi ta un soldL chi-
kitoe di Dios Santoe, no ta berde?
VII.
Nelly su deseo na Dios Santoe-
Gracia di Sacramentoe di Confir-
macion a saca pronto fruta boeni-
ta den coerazon di es mucha san-
toe. El a doen un conviccion maB
firme di presencia di Hesus den SS.
Sacramento i a jena su coerazon
chikitoe coe un amor grandi i un
deseo insaciabel pa unile coe He-
sus den Santa Comunion.
Soeurnan a ripara esai poco-poco
pa es...”
|
|
| 14 |
 |
“...
Santoe den mi coerazon 1
Diferente dia e penamentoe a ke-
da coen i e tabata droemi asina
ketoe i sin papia, koe tin bez nan
a corda koe el ta m'oeri. Un anochi
Soeur a jega na su cama i a pun-
tr s Nelly, mi alma, bo tin mester
di algo ? No, mama* Nelly a
responde, mi no ta pensa nada si-
no riba Dios Santoe sol.
For di e dia ai Nelly no a pidi
mas di ricibi, ma toer hende ta-
bata admira su debocion ketoe i
misterioso.
E ta sigui.
\ aria.
Un sefiora Bergomand, un inspectriz di scool na Francia,
uu libre pnsadora, koe tabatin masha odio contra religion,
a bishita un dia un scool di soeurnan i a mira aja na mu-
raja un imagen di la Birgen coe dos flor boenita. Mes ora
koe el a mira es imagen ai, el a coeminza rabia i di coe
soeur:
Mira, soeur, benta e cos afor, e flor tin mal olor, soeur no
sabi koe e flor ta flor venenoso, koe ta venena air den local
di scool. E pober muchanan por cai maloe.
Soeur: Pero Sefiora, dispensa mi........
Senjora: Nada______ ningun...”
|
|
| 15 |
 |
“...mi lm
manna
=LfSJ
Den e Ultimo nmero di A la Blanca ta para den problema dl dam No 10 un
(out, koe nos mester] drecha awe Pasobra asina e huega no por caba den 6 stoot.
Blancoe 46 mester ta 47
PROBLEMA Dl DAM.
PRETOE.
BLANCOE.
SOLTTCION No. 9.
BliANCOE: 3025, 25 : 14,1410.
2722, 104itagana
PRETOE: 1923, 2429, 2328
28 : 17.
PROBLEMA No. 11.
Blancoe 29, 33, 34, dam 16.
Pretoe 14, dam 37.
Blancoe ta coeminza i ta gana
den 3 stoot.
E soluclon di problema No 11 ta masha facil Pesal nos ta spera hopi bon solucion
Solucion di Charada
1. Di su sabiduria. 2. Bergen. 3. Pasobra cama no kier
bini cerca nos. 4. Cabez di tabaco. Cangreeuw. 5. Bida
di hende. 6. Un kameel por traha ocbo dia sin bebe, un
por bebe ocho dia sin traha. 7. Balansa. 8. Ora
bisti camisa. 9. Pleitoe.
Den es 10 sacoe tini:
__ 1 fl
E diferente numero ta masha lih pa
corda nan, sabiendo, koe (largando di ulti-
mo afor) cada sacoe tin dobbel di placa aden,
koe den anterior.
Pa ehemplo, si bo...”
|
|
| 16 |
 |
“...I
ALA BLANCA
DEDICA NA NOS HTJBENTUD.
IVo. 36
ALA BLANCA TA SALI
CADA DOS SEMAN.
1013
Historia di Nelly cbikitoe di Dios Santoe.
VIII.'
Nelly ta rlclbi Dios Santoe.
Riba pidimentoe continuo di Soeur-
nan un Pader a bai camina Nelly,
pa mira koe di berde mes e tabata
desea di ricibi Dios Santoe.
Ma puntr, asina e Pader a
scirbi, te na placa chikitoe toeante
Santa Comunion i tna hanja mi
henteramente combencido. koe Nelly
tabata sabi mashd bon loke e tabata
desea asina ardientemeato.
Enberdad, e Pader mester a trata
coe mask cuidao, como Papa Pio X,
no a doena su Decrato riba .Gomu-
nion di muchanau ainda. Promer
koe Papa a scirbi es carta pa mu-
ebanan, un caso asina tabata la-
manta mas admiracion koe 1e haci
awor.
Pesai e Pader no a larga Nelly
ricibi, sino despues koe el a samin
diferente biaha.
Un dia e Pader a puntr: Bisa
mi, Nelly, ta kico ta Santa Cornu-
pion ? i Nelly a respond: Ta Dios
Santoe, ta El, koe ta haci Soeur i
toer otro hende santoe...”
|
|