| 1 |
 |
“... un cierto dia Isolin, koe sem-
per tabata gusta di bai keire paf
pa tende canto di peregrinonan koe
tabata pasa, a bai poco leuw di
castiljo l el a keda no poco admi-
rd di contra coe Pedro Arcbibaldo
koe a entreg coe mashd misterio
un carta pa Enguerrando.
Ora Isolin a jega cas el a jama
su roeman mayor aparte i a entreg
e carta.
Acaso bo ta loebida koe mi no ta
ningun sabf manera bo? Bam, hacimi
fabor di leza es carta pa mi.
Es ora Isolin a leza lo siguiente:
Majan mainta, na di cho ora di
dia lo tabata bon pa Senjor En-
guerrando di Krougal di bai sinta
riba barancanan na costa di Plou-
gastel i tira su. bista riba e tereno
banj, pa olanan di ocano. For di
altura di es murajadan di graniet
du bista lo por contempla lamar
inmenso i su Spiritii ld por ocup
coe otrd cieloenan, otro teranan,
otro lamarnan. basta coe persona-
nan ausente, sea koe nan ta den des-
tierro 6 den tumba.
Esai ta toer loke e peregrino
kier a participa bo. Enberdaa no
tabata bai la...”
|
|
| 2 |
 |
“...18
inesperA, mientra su esposa tabata
toema un raam cendi pa luza aan.
Despues di a marra aan cabainan
na paloe, e hobennan a drenta e ca-
sita; nan a sirbi nan coe ua bon
tajor di pApa i crema di lechi i den
ud sorto di pesebre aan a moeastra
aan ua cama di blaatji i jerba.
Cada bez e coeaukero i su esposa
tabata bai scucba agitA aa porta.
Ta kea boso ta spera ? Isolia
a puatra naa.
Nos jioenan, Urbaao i Lucas,
koe foi basta rat
|
|
| 3 |
 |
“... otro hende, basta e] no ta
ofende ningun hende.
Ta bon, lo mi larga mi roe-
man skirbi; ma si mi ta haja un
scual, bo ta haja mitar, tende.
Bon, ma si bo ta haja un bon
cos, mi ta haja tambe mitar? An-
to bo por hari. Adios te despues !
Na Shon Ben.
Mi a keda mash> contentoe coe shon Ben su carta, i si mi tabatin
un cos boenita sigur-sigur lo mi doena shon Ben. Pero e cordamentoe
koe kizas un of jtro lo ta stimuli pa no falta misa mas, lo ta un
recompensa muchoe mas boenita. Mara es ehempel lamanta otronan
tamb pa manda nos un of otro historia chikitoe di nan bida di
otro. Danki shon Ben. Redactor di Ala Blanca.
\ aria.
Un francs I un Ingles.
Un homber francs i un homber
ingls a contra otro riba un puente
masba pertd. Nan tabata riba ca-
bai i ni un por a pasa dilanti otro.
Ningun Ingls ta kita foi camina
pa un Francs, e promer dici, i el
a stp su cabai. Mi shon, e Fran-
cs dici, mi tin un cabai ingls, koe
tin mas anja koe di bo; bo sA, hende
mester respeta loke...”
|
|
| 4 |
 |
“...VARIA.
Com mester reza.
Den tempos di San Bernardo a
socede un cos koe ta siuja com
hende mester reza.
Un ciertoe dia a bini un jonkman,
koe poco dia a casa, jama Pa-
der Bernardo pa uu bende nialoe.
Pader a bini i a puntr, oenda e
hende maloe ta ? E jonkman a bis
e camina. Bon, io mi bisa mi criar
pa sija cabai. Ora e criar a bini coe
cabai, e jonkman a bisa den eu mes:
Ki boenita cabai, si mi tabatin un
asina, lo mi ta ricoe.
Ora Pader Bernardo a bini, e jonk-
man dici: Pader, si mi tabatin un
cabai asina, mi tabata basta ricoe,
Zoo zoo, si, el a costa hopi placa,
mas koe un mil gulden.
Si Pader, ta berde, mi m > ta desea
mas. Pader Bernardo a corda un
ratoe i dici: Bo por haj si bo ta
reza un Nos Tata sin distraccion of
sin corda ariba un otro cos.
Kiko Pader d, rezan NosTata?
Esai sf; si bo ta reza sin dis-
traccion, lo bo hajr.
Mi ta coeminza unbez. Na nom-
ber di Tata i di Jioe i di Spiritu
Santoe, Amen. Nos Tata, koe ta
na cieloe, Bo Nomber sea...”
|
|
| 5 |
 |
“... a coeri bai cerca nan,
gritando: Enguerrando, Enguerran-
do, mi roeman 1
Dos aclamacion a responds mes
ora riba es gritoe. Enguerrando a
grita: Jehan! i e anciano a ripiti
es nomber poniendo acerca: Mi jioe!
mi jioe !
Describi e escena koe a sigui awor
ta imposibel. Doen amen toe di mn,
brazamentoe, joramentoe, interrum-
pi pa e palabranan: mi jioe mi En-
guerrando mi Jehan Papa, papa
dushi!; den xin palabra, tabatin un
alegria inefabel.
E capeln i e monhe, nan wowo
tabata jen di awa; basta e arabenan
tabata paree conmovipatantoeamor
fraternal i ternura filial. Enguerran-
do tabata e di promer koe a calma
poco i a bisa nan: No obstante nos
dicha no ta compieta ainda i nos
no por legra nos promer koe Isolin...”
|
|
| 6 |
 |
“...-
tiljo, koe un tempoe a hospeda nan
tan cordialmente. E poco anjanan
koe a pasa a aumenta hermosura
di Isane i Violette, i como e ho-
bennan a jega na basta edad caba,
nan a ofrece e senjoritanan nan man
i nan coerazon.
Net nan tabata bai coeminza cam-
na pa bai na capilja, un heraldo a
bin anuncia nan jegada di e rey.
grandi i poderoso di Francia, Feli-
pe Augusto, koe tabata jaag den
cercania.
Asina e monarca a mira Enger-
rando i Isolin, el a bisa:
Ata dos cabaljeronan di mas ba-
lente koe mi tin; nan tabata na
mi banda na Bouvinnes, i princi-
palmente na nan mi tin di gradici
mi victoria.
Sire, Enguerrando a responde
doblando roedia, siete anja pasfi
ora bo a haci mi cabaljero bo a
bisa mi: No degenera. Nos a tene
semper na altoe pasado glorioso di
raza Kerougal!.... , ,
I es raza, Rey a interumpi,
ta agrega un perla boenita na su
corona, uniendo su mes coe jioenan
di mas nobel, di mas boenita i di
mas birtuosa di hen ter Francia .
Pronto Enguerrando i...”
|
|
| 7 |
 |
“..., Mlier a
contest, ,,ta pa mi un misterio.
Ta un historia bieuw, e hoben a
contesta, lo mi por cont? Anto e
historia lo ta aclar.
Un mainta mi tabata bai school,
mi tabatin e tempoe ai nuebe diez
anja. Na marsh ma mira hopi ma-
cutoe i baki jen di fruta mash boe-
nita, Mash poco bez mi tabata s
haja fruta, pesai mi a haja mash
gustoe di un. Net un dj bendedor-
nan tabata para papia coe un otro
banda di dj i den su combersacion
el a bira su lomba pa su macutoe di
fruta. Tentacion a bira fuerte..i,
ma pensa; e muher ta sobra basta,
Ketoe-Ketoe ma saca mi mn, ma
cohe un fruta i net mi kier a hink
den mi sacoe, ma hanja asina un
mep na mi cara, koe di spantoe ma
bolbe larg cai. Mucha 1 e homber
koe a dal mi a grita, bo no cono-
ce di siete mandamentoe?...Ta di
promer bez koe bo a peca contra
dj? Percura pa ta di ultimo bez.
Berguenza a haci koe mi no por a hi*
za mi wowo mira e homber; sin em-
bargo nunca mas mi por aloebida
su cara.
Na school mi a sinja mash bon...”
|
|
| 8 |
 |
“...(f 7)
AiJ BLA N (A
DEDICA NA NOS HUBENTUD,
No. 9 ALA BLANCA TA SALI CADA DOS SEMAN. 1913
eAs 5
In cnenla di e admiral Holandes
MICHAEL DI MITEII.
Nos gran admiral, koe boso toer
conoce, tabata nabega un dia coe
un barcoe chikitoe di carga arm,
pa West-Indi.
Tabata den anja;1640 pa 51; despues
di e tempos ai no tin nada mas
notfi, pa mo.tiboe koe de Ruyter
mes a destrui su notanan di e tem-
poe ai.
Ta basta tristoe; ma e hechoe koe
nos ta bai conta, ta keda mes boe-
nita, i su berdad mes sigur, aunke
e no tin fecha.
E tabata den lam di West-Indi
caba, ora di ripiente el a mira un
barcoe di gera Spanj ta bini riba
di. Manera boso s&, e tempoe ai
Holanda tabata na gera coe Spanja;
nos admiral i su tripulacion no
por a spera nada bon di e barcoe
grandi ai. Como eu boto chikitoe
tabata corre bon, el a kere koe e
por' a scapa, i como e tabata un
marinero toer af e tabata s4 pro*
becha bon di bientoe i stroom. Ma
e biaha aki toer su...”
|
|
| 9 |
 |
“...6e
teif a grita contentoe. Nos ta bai
menstra naD, koe nos si por. Tira I
Bala di cajon a coeminza jobe.
Ndn a cohe nan i nos hombernan
tabata mira com un tabata corre
defa otro. De Ruiter tabata mira den
su kijker i e tabata grita nan:
E1 a banja un bala na eu pols.
Tira dos bez mas, anto 1e tin basta.
i)en e interval-ai Spanjolnan a
bita nan cajon net riba nan. Tiroe
tabata resona den bela di barcoe,
tabatin un boroto inmeuso.
Awor si nan ta bai bon, de
Ruiter di.
Tira!
1 atrobe tiroe Holandes tabata
bashd riba e barcoe Spanj. E bar-
coe a kibra i el a coeminza habri,
awa a drent di toer banda. E bar-
coe grandi i orguljoso a coeminza
sagudi, e tabata toer perdi.
Span toe a cohe toer tripulacion,
toer tabata mira morto nan dilanti.
Mira, mira! de Ruiter tabata
grita, nos Spanjol ta balia mane-
ra hende fuma. At ta zink cabal
Di berde, lamar a kibra e barcoe
Spanj na pida pida i asina lihejtf'
koe tripulacion no tabatin mucno
tempo pa drenta den boto...”
|
|
| 10 |
 |
“... di e pasaheronan ba-
lente di segunda clase. Ma contem-
pla nan par cerca nan Queridonan
te na ultimo i ora siguiente dia,
nombernan tabata jam abordo di
Carpathia nan no tabata aji 1
E boto, koe mi a bai coen taba-
ta jen i no tahatin mas muher na e
banda aki. E di cincoe oficial a boela
adn i a doena orden pa e baba.
Matroosnan riba dek tabata pun-
to di cumpli coe e orden, ora un cos
trietoe a toema lugar. Un hoben,
ainda casi mucha, coe cara corr,
un hoben basta chikitoe ainda pa
nan cont den muchanan, tabata pa-
ra kantoe di barcoe. E no a haci
ningun esfuerzo pa baha den boto,
maske el a fiha su wowonan coe an-
helo riba oficial den nos boto. Ma,
ora el a comprende koe realmente e
mefter a keda atras, su coerashi a
coeminza kite. Coe un gritoe di de-
sesperacion el a boela para riba rand
di barcoe i a boela den nos boto. El...”
|
|
| 11 |
 |
“...99
Histora d un buricoe, conti p mss.
V ./
CAPITULO II.
Mas di un lura ma toema vacansie. Dia pa dia ma sinti mas smaak
den e bida di libertad, i cada b ma bai mas leuw foi dj pueblo di
mi shon.,
Porfin tempoe di frioe a drenta, i forzosamente mi tabatin koe ban-
dona e mondi pa busca un eas. Ma coeminsa coeri, i despues di algun
dia ma i jega na un pueblo desconoc. Na camina grandi tabatin un
casita, nechi, limpi, boenita, coe un hardin chikitoe su dilanti. Dilanti
porta tabatin uq muher di basta edad, ta sinta cose.
E cas tabata gusta mi, ma drenta hoffl, i a pone mi cabez riba
schouder dj mni her:
.r
LiM I
iP&M 'J-
C1 ~ dj£5
El a dal un gritoe, boela lamanta. Ma para sin moet, mira sol ma
mira e muher coe un wowo tristoe i jen di splica.
El a comprende e mirada. Pober bestia, asina e dl, esta tristoe
bo tal Bo no tin ningun hende pa cuida bo ? Wel anto ta mi lo
toema bo. Bo la sirbi mi, mi ta cuida bo.
Mes ora a sali foi den cas, un boz...”
|
|
| 12 |
 |
“...103
NO LARGA PARA, TE MAJAN.
Di larga para un cos'- tes majan,
koe nos por haci mashA bon awe
mes, ta un coestumber basta general.
Si boso ta toema proposito di no
larga para nunca te majan an cos
boe boso por haci awe mes, boso
por ta signr di topa coe bon exito.
Es koe tin e bon coestumber di no
larga para te majan loke e por haci
awe mes, ta- den un condicion mu-
choe mas mehor koe un koe a nace
ricoe..
Eikeza por perde, per o e bon coes-
tumber ta crece huutoe coe su
donjo.
Ata aki un historia di uncoenu-
kero, koe a gana gran fama coe
su industria.
Coe poco placa el a coempra un
pida terreno basta maloe i jen di
piedra, cual den poco tempoe el a
troca na un lugar di mas mehor
di; toer tera di aji banda.
Su fama a crece di tal manera,
koe un di su bisinjanan a dicidi di
bai toema un conseho cerca dj.
Nos homber tabata pidi basta pla-
ca pa bende su secreto, i despues
koe e otro a pag padilanti, el a
entreg un pida papel cerA den un
sobre. E otro ta...”
|
|
| 13 |
 |
“... jama trahador i
bisa nan manera el a propone.
Ora trahadornan a bini, baas a bisa nans Boso por hanja 2 seman
of 12 dia di trabao, ma e shon no tin basta placa pa paga boso un-bez,
pesai e kier coeminza di paga dia Luna coe 1 cent chikitoe. ,,Kiko
baas ta meen, un cent chikitoe ? 0, keda ketoe, por ehempel dia Luna
un cent chikitoe, dia Mars 1 cent, dia Razen 2 cent, dia Huebes 4 cent,
dia Biernes 8 cent, i dia Sabra 16 cent, i asina cada dia dobbel.
Kiko baas ta kere, mi tin muher i jioenan, un otro di: mi mama ta
maloe, i un otro: ta tres seman caba koeminoaganauada,esaisl koen.
Anto baas ta bisa: Bai boso cas, i* conta manera ma bisa boso, i
si boso taaceptaecondicion, anto dia Luna mainta 6 or mi ta spera boso aki.
Ora nan a bai, nan a rabia mash riba e condicionnan. Ma Stefani
di: Larga nos conta promer. Toer dia ta dobbel, anto mester conta,
ta cuantoe placa na toer, i despues nos ta deel, anto nos por mira,
cuantoe nos ta gana pa dia. Ora nan a haci asina, nau no a...”
|
|
| 14 |
 |
“...109
E maltrato a pOoe mi di m vloe, 4 esai a hinca mi abrobe den mal
conducta. Ma sbttdia o manera di toema venganza.
Tabatin den dj boenucoe un rooi basta hundoe, boer scondi bao dl
rama di soempinja, Asina ma weita e rooi, a drenta ini un idea fa-
moso. Mi ta bai hunga mi shon un bon pego. Prom diadibaiPun-
da, mi ta bai sconde mi curpa aidn. Dicno, hecho.
Su siguiente dia Mars mardugA, asina nan ta carga garoshi pa bai
Punda ma drenta mi buracoe. Dos momentoe despues nan ta bin busca mi.
Nan ta jama, nan ta grita, camna aki camna aja, boer cob por nada.
Ami a flea ketoe, mescos koe raton. ....
Sigur nan a larga porta abri. Porfin nan a hinca un cabai bao
di garoshi. I mientras e cabai tabata haci mi trabao, ma haci coi
floho, dal un dushi sonjo den e rooi. Despues di dos ora asina, ma
sali foi mi buracoe, coeminza camna, coen, grita, pa hala atencion di
mi bendenan.
2
;£.*'
mm
Ata nos bon burricoe ta bini. Beta flel e animal ai ta, i esta...”
|
|
| 15 |
 |
“...115
a bira koe ki ora koe e pone algo
den e latji, Marco tabata coh.
Marco tabata bai birando dia pa
dia mas brutoe i tabata trata mas
maloe coe ne; esai a haci koe el no
kier a risca papia nada coe ne. Un
dia el tabatin asina hopi respondi
di haci, koe el a bolbe cas te laat,
ora tabata scur caba. Den e caja koe
el tabatin di pasa pa bai cas, taba-
tin pn shap. Ora el tabata pasa di-
lanti dj shap, el a mira Marco ta
pleita coe algun hende mas. El a
hunga asina tan toe, koe loke el ta-
bata gana no tabata basta pa el
paga nan. Henter anochi Herman
no por a droemi; e tabata reza un
rosario coe mashd debocion pa e po-
ber Marco.
V
Siguiente dia e no por a loebida
su companjero; el tabata reza hopi
i cada bez pa su combersion i taba-
tin idea e dia anochi, di pidi' pa e
larga e mal bida ai. Anochi el a ke-
da lamanti i tabata ward coe itn-
paciencia ki ora lo e bini cas. Diez un
or a bati, diez-dos or a bati i aln-
da Marco no a jega. Mes ora el a
lamanta...”
|
|
| 16 |
 |
“... causa di un herencia.
Ta basta i mi a mand bai.
Cn dia den anochi el a cai riba
mi coe un punj i lo ei a mata
mi, si Dios no a scapa mi; su punj
a slip cai foi su mn, mi a saca
mi spada i a coeminza bringa coene.
Den un rato el tabata desar m na
mi pia, ma no heridfi.
Mes ora mi a kita su punj for
di dij, tir den un rioe i a bai
larg. For di es tempoe ai semper
e ta menaza mi.
,,Anto semper mi tin koe percura
pa bo, Calpurnio.
Di ningun manera, Metella, mien-
trastantoe e poersigui mentoe di
Cristian no coeminza. Julia mi jioe, lo
bo desea koe nos por moeri martir ?
Martir, papa? si, ma despues di
mi Promer Santa Comunion.
Ora Scipio tabata cerca Licinio,
koe tabata manda na e stad, Li-
cinio dici coene: Scipio, bo ta un
bon hende. Bo sabi koe mi a perde
stimaciou di mi emperador ya mi-
tar caba.
Segun bo a bisa mi, koe bo bi-
ni men toe na Nicodemia, ta paso-
bra emperador kier. a baut bo na
un manera bon. Diosnan percura
pa bo, pa bon di bo pueblo.
Danki...”
|
|
| 17 |
 |
“...Hli
nan, of el mester ado'ra Cesar. Ma
ta kiko, bo ta sinti maloe ?
Scipio tabata mes bleek koe mor-
to; su roedia tabata tembla, su
djeutenan a cera contra otro i ora
el a poerba di hari, el a traha un
cara manera hende koe tin dolor
di djente. No, ta un cos koe ta
pasa mi ora mi corda riba sanger.
Ha, ha, sanger ? Licinio a coe.
minza hari, no, bo no por ganja
mi esai, mi conoce bo hasta cabo,
bo tambe tabata un Cristian i bo
ta kere algp ainda di toer es bes-
tialidadnan ai, i bo no, ta kere
basta ainda den poder di Jnpiteri
otro diosnan; ta asina bo a bira
pagano ? Tende, ta sigur koe ba ta
gusta un sacoe jen di placa mas
koe un bon sota, no ta berde ? Awor
berdaderamente mi mester larga ma-
ta bo pa promer, i kizas pa mehor
Cristian di ciudad.
Kiko bo ta gaoa coe mi morto
senjor ? Scipio a puntr coe res-
pet. Bo tin basta prueba caba di
mi obedencra.
Bon Scipio, doena mi un prueba
mas. Bo sabi oenda por cohe e
Cristiaunan, hiba nos aja i lo bo
hanja...”
|
|
| 18 |
 |
“...149
Hende ta weita cl, koe e tabata hanja mas sota koe coeminda.
Awor, Gastatodo, toema e bouquet, doea ne dama dl mas boeuita,
ktEl *a toem den su boea, pasa rond circo, i porfln el a larg cai
dilanti un muher mahoeo mescos coe un cacalaca gordo. M a comprende
unbez koe ta casd dj director. , . .
Esai tabata di mas. Mes ora ma boela den ciico, cohe e bouquet
i pon na' pia di Jeannette. , . , .
Un aplauso estrepitoso a sali espontaneamente. Toer hende ta lamta,
bati man, gaba mi talento. . . , .
Gastatodo a guli esai tambe boca ketoe. Asina hende a keda ketoe,
e director ta bisa s Bo a moenstra nos e dams di mas boenita, awor
pone pchi aki riba cabez di mas fofo koe tin aki. E ta toema e
pchi di papel den su boca, ponle riba cabes di un hoben gordo, koe
toer hende ta reconoc unbez como jioe dj muher mahoso.
Awor tabata basta. Ma cohe e pchi, poersigui e director mes asina
tantoe, te ora ma pusha e pchi asina hundoe den su cabes, koe el a
tapa hasta su cara.
E homber...”
|
|
| 19 |
 |
“...155
Di es manera el a bini como as-
tilierista real naguarnicion di Wa-
terford. Ai nan a keda biba dife-
rente anja.
Dios a bendiciona nan matrimo-
nio coe tres jioe: Thomas, Maria
i David. Di dia i anochi e mama
zelosa tabata traha pamantene-
cion di su jioenan, ma mas tan-
toe e tabata percura pa pone den
nan coerazon es semianan di birtud
i santidad, koe mester crece un
dia i haci nan jioenan berdadero
di santa Jglesia i di nan tera, Ir-
landa, es isla di santoenan.
Tabata dia 29 di Augustus 1903
koe Nelly of Elenita a nace. Poco
dia despues, awa di Bautismo a
limpia es alma preciosa, i mes ora
es Dios Santoe a drenta deu dj
i a coeminza jen coe luz i forza
di su gracia dibina.
Trabao di mama a bira mas du
roe. Sinembargo ei a sigui traha
coe contentoe i animo loebidando
e mes pa su jioenan. Basta koe su
jioenan tabatin, loke nan tabatin
mester e tabata loebida riba toer
dolor i miseria. Asina el a traha
te no por mas, te ora Dios a mi-
ra koe ta...”
|
|
| 20 |
 |
“...*
na mas liher coe e otronan. Pero soppi pura ta sali aaloe. Ma boela
den soempinja: Mi cuero ta basta diki, pe.ro loke ta Cornelis, e tin ho-
pi reeuerdo, den su cara, den su pfa, den su man i braza.
E kier manda mi boela e rioe, pero mi no tabatin ni un kreuchi
gustoe. Mi ta coeminza galopia kantoe dj rioe, coeri furiosamente, ca-
~a di npiente mi ta para stijf sin moef i baha mi cabez abao. Resul-
tado di mi politica tabata, koe Cornelis a boela coe vert for di mi
lomba pasa riba mi cabez. I..cabez abao, pia na laria el a cai den lodo.
, 8 trahador di coenucoe tabata aj cerca, pa sak foi lodo, i sca-
p fo un morto sigur.
heda contentoe koe el a scapa. Pasobra no ta mata mi kier a
mat. Mi kier a sinj numa un poco mas humildad, un poco mas res*
pet pa bida di un pober animal.
Esai ma alcanza perfectamente. El a broma koe e sa subi buricoe
mas bon koe ningun. I toer na lodo, jen di bronguenza e mester a bolbe cas.
Seno manera un- pampoena ma sigui e tres hoben tristoe, i...”
|
|