| 1 |
 |
“... courant aki. Lezbon ihaci
loke e ta sinia boso.
Luna di Mei ta luna di la Birgen Maria. Bao di protec-
cion maternal di es dushi Mama nos ta pone boso, pidiendo
.P. plftuia riba boso alma alanan blancoe di su amor i
carinpo. Subi anto, dushi p&hara, subi i bati bo alanan coe
alegria....”
|
|
| 2 |
 |
“...
.lamanta for di su asiento i ta coeri
bbi!fcoe un grito di sorprsa na
bentana. El a mira patras den
hardip un homber Bingularmente
bisti.
E stranjero tabatin algo dj bia-
heroe coeire, di sold'i di pergrino
i su'cara bruin di'solo tabata jen
di marca. -GiA pa Enguerrando el
tgbfttft jegando pc^rca i pronty el
tahatp den presepcia di e castel-
jam?. '
Nobel Senjora, el a bisa coe un
inclinacion profunda, mi ta un
cruzado.
J, bQ ttk bipi ?.....i
Di Tera Santa.
?odJscr bo ta trece qobp di......
,;Fddl4r.
!' pa amor di Dios, papia ......
Lo mi a desea un entrevista
coe bo sqI, Senjora. '
Bini anto den mi oratorio. Sen*
jor, Hermenegilda a responde tem-
blorosa, i sea asina bon di bi|a
mi dilanti di Dios coippleta berdad.
Wan a bagdona is sqla ; toer1
personanan presente' e keda jen M
ansfa i admiracion.
Despues di e drenta den e oratorio
stranjero a keda para utt ratoe
coe gravedad, caba el a bisa :
Senjora, lo mi papia coe frankeza,
aunke berdad koe mi ta bai...”
|
|
| 3 |
 |
“...5
mmm
lSSl
msmsm
fgSm
MlSJk
M 1
WSmi
r~.Uil
g* i
M i
I* ',** w '4t v,'ii
WNK
SS§
IM
iW'-
Esai no ta fiesta, ni gracia, ui chanza,
Esai ta fiesgracia, ay mira nan danza :
Un danza cajente di spantoe i dolor,
Candela coe pinda ta boela aifor.
Un du den su curpa i su panja kibra,
Ta corda nos Buchi dj pinda |hasa.
VARIA.
Member di mu largoe. I Muher dl mas largoe.
E homber francs, jama Jozef Du-
sorc ta di mas largoe di mundoe.
E tin dos Meter 58 largoe. Tin bez
ta combini mash. bon di ta asina
largoe, ma otro biaha ta masb fas-
tioso; Senjor Dusorc por cende su
sigar na lanterne di caja, ma ora e
kier drenta tranvia ta casi imposi-
bel pe. E tin di dobla su curpa i
drai e di toer manera. E ta des-
cendieute di ufl famia di gigante.
Maske e ta papia coe mash amor
di su mamatji chikitoe, e muher tin
1.88 M. largoe, su tata ta 1.96 M.
Ademas e tra tres roeman koe tin
largura di dos meter. E hombercito
tin edad di 26 anja i tin semper
bon...”
|
|
| 4 |
 |
“... boca, koe e ta cai
kibra su garganta.
Es un koe no kier a recorda amor
di su Salbador, tabatin koe paree
dilanti di tribunal di husticia di Dios.
W0OQO8M*...”
|
|
| 5 |
 |
“...
Cristiannan pa practica nan religion
publicamente i na toer camina.
Anto nan a traba misa boenita na
toer camina Hopi bez e misa
tabata trahA na forma di Cruz,
manera p. e. misa di Santa Maria,
pa sinja koe Hesus a libra nos pa
Su Santa Cruz i koe misa ta trahA
pa baci sacrificio di misa, koe ta
un recuerdo insangriente di sacrificio
sangriente di Santa ta Cruz.
2. Na ki direccion misa mester
para ?
Generalnente, ora lugar ta permi-
ti, nan ta traha misa asina, koe
su altar ta para pa Oost. Pakiko?
Esai tin un nificacion toer especial.
Cada dia solo, koe ta plama luz i
bida riba toer cos, ta sali na Oost.
Asina tamb Hesu Cristoe, koe ta
Solo di Husticia i Berd ad, koe ta
Luz di mundoe, a paree na Oost, i
ta baba toer dia den sacrificio di misa
riba nos altar pa plama luz di su
gracia i di su amor riba toer bende.
3. Den cuantoe partida misa
ta parti ?
Misa ta partf na trfes partida: en-
trada portal di misa, nave di
misa camina bende ta Siuta i pres-
biterio, manera...”
|
|
| 6 |
 |
“... di manda,
ma koe simplemente ta dirigui un
stiplica na bo coerazon ?
Un exclamacion di amor filial a
sali foi boca di Jehan
Mi nobel Mama stimti No, lo mi
keda cerca bo, mi ta di bo; mi
no por, ni mi no kier loebida obe-
diencia koe mitadebebo. Pordon!
I el a cai na roedia dilanti di su
mama.
Senjora Hermenegilda a lamant
i a primi coe teruura na su coerazon.
Mi por a corda berde, Engue-
rrando a bisa coe amargura, Je-
han ta un cobarde. Adios Jehan ;
mi ta nenga bo pa roeman.
Mi roeman !
Mi no ta bo roeman mas!
I ami, Hermenegilda dici coe
tono severo,, si bo no ta doen
mtin, lo mi no ta bo mama mas.
Enguerrando a obedene, ma no
promer koe el a moenstra su aversion.
Alomenos, mi mama, lo bo kier
doena nos bo bendicion ?
Pues bien, sea asina.... Como boso
ta keda coe boso idea, koe Dios for
di su trono tira su bendicion riba
boso!...
Enguerrando i Isolin a hinca ro-
dia; l despues di a ricibi bendicion
di nan mama, nan a subi nan ca-
bai i nan a corre...”
|
|
| 7 |
 |
“... vlamnan el a mira Enguerrando
droemf abao na suela. El a -cai
rodia banda di su roeman, koe
casi no tabata doena ningun^ sen-
jan di bida. El a yena cercana coe
su gritoenan di auxilio. Riparando
trompet di su roeman na suela, el
con coeminza supla.
Gritoenan duroe a doen^di com-
prende, koe nan a tendle. Poco ra-
toe despues su amigoenan a rondo-
n, gritando: Traiciou! Traicion!
Nan a rondon, e herid. i nan a
decidi di hible na Castiljo di Ba-
ron di Chavannes ai cerca. Den es
tempoen an ai toer castiljo tabata
un Fugar di refugio pa esnan koe
tabata sufri.
Despues di diez minuto di cami-
na nan a yega na porta dl Castil-
jo. Algun flechero. a bin contra e
corteho tristoe i a larga nan dreu-
ta sin ningun diflcultad.
Un cuartoe di ora despues En-
guerrando tabata hib& na castiljo;
nun a pone verband na su herida
di poco ratoe el a abri wowo; el
a recoaoce su amigoenan i su roe-
man, i a gradici nan coe un bista
di amor.
Isolin a bin keda sol na cama di
su...”
|
|
| 8 |
 |
“..., camina
Hesus ta afiorA pa angel i hende.
Pesai tin bez ta mira dos imagen
di Angel na roedia banda di Ta-
bernaculo, pa sinja nos es adora-
cion koe nos mester doena na He-
sus den Su Santisimo Sacramento.
Den tempoe aniiguo Santisimo Sa-
cramento no tabata wardA den fln
vaso di oro plata manera awen-
di*,. ma den un vaso na forma di
pa}omba, koe tabata cologA dilanti
di altar.
11. Kiko nos ta mira dilanti di allarl
Manera den Tempel di Herusalem
un candelar coe siete braza taba-
ta para dilanti di Satftisimo, asina
den nos misa semper mester tin un
lampi cend dilanti di Tabernaculo.
E ta jamA: Luz eterna pasobra sem-
per e mester ,ta cend. Solamente
dia Huebes i dia Biernes Santoe,
koe Hesus no ta biba den Taber-
naculo, e ta pagA.
E lampi ta sinja nos koe Hesus
semper ta presente den Santisimo
Sacramento; e ta spierca nos pa
pos tip di adora Hesus den su Sa-
cramento di amor, i pa nos tin di
warda den nos coerazon e luz di
F, koe Hesus a plama riba nos,
e...”
|
|
| 9 |
 |
“...CULTO CATOLICO.
Biaba pasd nos a mira koe tin
mester di tres cos na altar, ora sa-
cerdote ta haci sacrificio di misa:
cruciflcado, panja blancoe i bela.
13. Fakiko cruciflcado ta sirbi?
E tabata droemi den sepulcro.
4) E ta sinja nos tamb koe nos
coerazon mester ta limpi i puroe
pe por ricibi dignamente Curpa i
Sanger di Hesus den Santa Comu-
nion.
E cruciflcado, koe ta para dilanti
di sacerdote, ta recorda nos
1) e berdad di nos santa f koe
sacrificio di misa ta un i mes sacri-
ficio koe di Santa Cruz, como ta e
mes Hesas ta sacrifik na Bios Ta-
ta pa salbacion di hende, solamen-
te di otro manera, esta di manera
insangriente.
2) Tambe e ta exorta nos pa cor-
da semper coe amor agradecido i
debocion tierna riba mortQ doloro-
so di Hesus riba Cruz.
X4. Fakiko ta tapa altar coe
tres panja blancoe?
1) E panja ta sirbi pa altar, ri-
ba cual Curpa Adorabel di Hesus
ta droemi, sea blancoe i puroe.
2) pa sanger precioso di Hesus,
koe ta presente bao di...”
|
|
| 10 |
 |
“.... Schirzad a haci un shja coe un
di e catiboenan i mes ora esaki a sali
i pronto el a bolbe, bisando koe En-
guerrando no kier acepta libertad, si
e mes fabor no ta concedf na e
catiboe ciegoe koe ta draai moeli-
na coe n.
Ki capricho stranjo Schirzad
a bisa sorprendf, ,,ma si boso tin
gustoe di cmpra e catiboe ai tam-
be liber, mi ta dispuesto na drenta
coe deseo di boso pariente.
E capelan i Jehan tabata vacila,
ma e monhe jen di su amor pa pr
himo a bisa nan :
No nenga di-haci segun deseo di
Enguerrando; sin duda lo sobra bo-
so placa pa coempra Isolin liber ain-
da; un presentimiento secreto ta
bisa mi, koe es bon obra aki lo no
keda sin su pagamentoe.
Nan a sigui s conseho. Despues
koe Schirzad a haja balor di cmpra
di e anciano, el a despedi di e euro-
peanonan, bisando nan koe nan lo
haja e dos prisonjeronan den coral.
Berdaderamente ora Jehan a sali
den coral el a mira na caba-
mentoe di un corredor su roeman i
e ciegoe bistf toer na panja kibra.
Mes ora el...”
|
|
| 11 |
 |
“...51
tambe ta liber for di poder di e Ben
SaDgiar crul.
XIX.
E comitiva chikitoe a cohe camina.
Ora nan a jega na cas di Ben Sangiar
nan a haja sabi koe el no tabata na
cas. Ne mes momento su favorito
Mossoud a presenta, koe weitando
Enguerrando, a bis coe un sonrisa
prfida den eu cara:
Indudablemente bo ta bin busca
bo roeman, no ?
Nos ta bin ofrece Ben Sangiar un
suma grandi pa libertad di Isolin.
Su suerte ta depende di mi, Mas-
soud a responde; Ben Sangiar a
pone e infiel henteramente bao di mi
poder i na mi bondad e ta debe su
bida ainda.
Pa amor di Dios e monhe a scla-
ma, scucha deseo di un roeman i lo
bo ta ricamente recompense.
Avaricia di Massoud a vence bien
pronto su odio inhumano di cristian.
Paga su balor i lo mi hiba boso
cerca e catiboe, el a bisa porfin.
EI no por bini camina nos ta?
Senjor Angilberto a puntra con-
movi.
No, el ta poco indispuesto.
Capelan Ludgero i Jehan a entreg
pur£ suma necesaria, panja i prenda
precioso, koe e...”
|
|
| 12 |
 |
“... cera
coe un piedra, riba cual nomber di
e morto i algun deseo Cristian ta-
bata grabd. E cementerio ta jama
Catacumba i ta plamd bao di henter
ciudad di Roma. Ora Emperador
Constantino a doeua libertad na
Iglesia, nan a dera curpa di Martir-
nan den misa mes i otronan rond
di misa.
18. Kiko nos ta mira den San-
tana ?
Mei-mei di Santana nos ta mira
un Crucificado grandi i tambe riba
sepulcronan crucificadonan mas chi-
kitoe. E crucificadonan ta nifica,
koe e morto ta spera di banja su
8albacion pa merjtonan di nos Sal-
bador Crucified i koe bao di sombra
di Cruz nan ta spera e dia grandi
di resureccion na fin di mundoe.
Tambe nan sd dorna sepulcronan
coe coronanan di flor como prueba
di amor i afeccion pa mortonan.
19. Ken tin derecho riba San-
tana 7
Den Santana ta dera solamente
morto di hende koe ta batizd i koe
a raoeri den union coe Santa Igle-
sia. Pesai heude koe no ta batizd
koe ta biba for di Iglesia, koe
no a cumpli coe nan deber di hende...”
|
|
| 13 |
 |
“...58
I rezando, el a hiza su m&n na
cieloe, mientras e barcoe tabata
aali coe un bientoe faborabel. Biaha
tabata feliz i pronto e dia a jega,
koe es nobel famia tan tristemente
separa a bolbe eer reuni.
Nan a spierta Donja Hermenegil-
da padilanti, pueB di otro modo e
por a sucumbi pes legria repentino.
Alfln riba un cierto dia trompet
di Enguerrando a anuncia di aleuw
nan jegada. Mes ora Donja Herme-
negilda sintd riba su jewa a coeri
bai contra e- biaheronan, sigui di
Berangre, su damanan di honor i
su panenan.
E promer encnentro tabata ber-
daderamente conmovedor, i sclama-
cionnan di alegria, brazamentoe i
lagrima tabata troca otro numa.
Dee-pues di a jora tantoe tempoe su
esposo i su jioenan como perdi, ala-
fin e por bolbe haja nan trobe.
Despues koe e famia di mas feliz a
basna nan promer sintimentoeuan
di alegria i amor, campananan di
castiljo a larga tende nan tonouan
alegre pa lamanta toer hende di
cercania pa bin gradici Altisimo koe...”
|
|
| 14 |
 |
“... pa loke ma leza despues den
periodico, e mester tabata e Senor
J. Bruce Ismay, directeur di e linja
di strea blancoe koe e vapor ta-
bata pertenece ne. E di tres boto
tabata casi jen, ora un matroos a
pone man cohe Marjorie, rank foi
mi i tir den boto. E no tabatin
tempoe. pa e despidi pa semper foi
u rata i pa doena e ultimo beso.
MI awor abo un homber a grita
den mi orea. *
Bo ta un muher 1 Busca un lu-
gar den boto, promer koe ta laat.
Tabata figura mi koe dek di vapor
tabata slip bao di mi pia. Ya el a
forma caba un hoeki skerpi, paso-
bra e vapor tabata hundi iiher, do-
blando pa parti padilanti. Desespe-
r& ma cohe mi esposo tene. Mi no
sa, kiko ma bis, ma semper lo mi
tene na mi memoria, koe mi no kier
a bandon.
Un homber a coh mi na mi braza,
despues un otro a pasa toer dos ma-
_oe rondo di mi i a ranca mi coe
|Oer foria. Ma tends mi esposo bi*
sa : Bai Lotty I Bai pa amor di
Dios i sea balente Lo mi haja un
lugar den otro boto siguiente. E
homber...”
|
|
| 15 |
 |
“...a cai meimei di nos, muhernan, ia
keda scondi bao di banki.
Ami i otro muhernan a tap eoe
nos saya. Nos kier a salba e pober-
cito, ma e oficial a rank saca foi
bao di banki i a mand di boela
den vapor Titanic atrobe.
£1 a implor di salba su bida.
Ma tende e bisa, koe 1e no toema
muchoe lugar; ma e oficial a saca su
revolver i a mik e den su cara, dicieni
do: Mi ta doena bo 10 secundo pa
bo bolbe boela bordo di barcoe
aino mi ta plama bo cesoe.
E mucha tabata suplica awor mas
tantoe, i ami a kere koe lo el a tir.
Ma unbez e oficial a cambia di to-
no. El a baha su revolver i a mira
duroe den su wowonan. Pa amor
di Dios, sea un homber el a bis.
Tin mas muher i criaturanan pa
salba. Nos mester stop na dek mas
abao, pa doena lugar na dos muher
i muchanan chikf.
E mucha hoben a dal un buelto i
a boela riba kantoe die e vapor atro-
be, sin papia ni un palabra. El a dal
un dos stap despues i a cai riba dek
coe su cabez riba un boshi di cabuja,
i a keda ketoe. E...”
|
|
| 16 |
 |
“...had ora hende ta bai moeri i tin di Tparce dilanti tribunal di
Dios ? Su placa, koe el a stima mas tantoe, ta bandon di pro-
mer; su famia i amigoenan ta bai coene te na sepulcro, anto
nan ta bolbe nan cas; ma di tres amigoe, koe ta su bon obra,
koe hende a corda muchoe poco, ta companj te dilanti Huez
Supremo i ta testigua su inocencia i ta hanja misericordia pe.
CIELOE TA BAL TOER COS.
A socede durante e persecucion cruel na China na anja 1839:
Un mama huntoe coe su unicd jioe, un hoben di 15 anja,
tabata lastrd dilanti huez i torments cruelmente, pasobra nan
a nenga di renuncia na nan santa f. Toer cos tabata por nada.
Mama i jioe a keda constante.
Anto diabel a hinca un trampa infernal den cabez di huez.
El a ataca e mama den su partida di mas sensibel i a tira
na su cara: Ki mama insensibel bo ta, com bo por bisa koe
bo tin amor pa bo jioe den bo coerazon? coe un palabra, sol
bo por salba bo jioe i haci feliz, i awor bo ta mira coe inde-
ferencia frioe koe e jioe...”
|
|
| 17 |
 |
“... Hudioenan a marra Hesus.
Manipulo, e panja smal na braza
di sacerdote, koe antes tabata sir-
bi pa seca sodor, ta spierta sacer-
dote, koe e no mester tin miedoe
di lucba i trabao den sirbisbi di
Dios. Pasobro sin lucha i trabao
no por tin bida santa. E ta un re-
cuerdo tamb dj panja, koe Hesus
a primi su cara aden, ora e taba-
ta na camina di Calvario.
Pero toer e trabao i lucha lo ta-
bata por nada, si Hesus no a doe-
na noe e bistir di grada santificante,
koe nos a perde pa picar di Adam,
ma koe Hesus a gana nos atrobe
pa su morto. Esai ta nificA pa e
Stola, koe sacerdote ta pasa riba su
schouder i ta cruza riba su pechoe.
E ta un imagen tamb di Cruz, koe
nos Salbador a toema riba su schou-
der i di es cabujanan, coe cual bor-
dugoenan a marra Hesus na £olum-
na di zoetamentoe.
Casulja, koe ta bisiir principal di
sacerdote, ta un imagen di birtud
di mas principal, di amor,, koe ta
doena sacerdote forza pa carga coe
legria jugo di Cristoe. E ta recorda
e panja...”
|
|
| 18 |
 |
“... un vision un tao grandi di
santoenan, bistf na blancoe si*
guiendo Lamtji di ios. Augelnan
tambe a paree, bistf pa panja blan-
coe, manera a socede, na sepulcro
di Hesus, despues koe Hesus a subi
na cieloe i Da otro ocaslonnan.
E color blancoe ta sinja nos, koe
nos no por drenta den legria di cie-
loe sinp pa inocencia i penitencia.
Oolor cord ta color di candela i
di sanger, pesai e ta nifica cande
la di amor pa Dios i kende i martirio.
Santa Iglesia ta usa e color na
dia di Pentecoste, como e dia ai
Spiritu Santoe a baha riba Apos-
telnau den figura di lenga di can-
dela; na fiestanau di nos Salba-
dor sufriente, como p. e. na fiesta
di corona di soempinja, di lanza i di
claboe, di S. cincoe Heridanan. Tam
be ta usa e color na fiesta di A
postelnan, martirnan, koe a dra-
ma nan sanger pa Hesus.
E color cord ta sinj a nos, koens mes-
ter tin f biboe i constante, koe ta moen-
str den un amor ardiente pa Dios.
dolor puus ta nifica humdad i pe-
nitencia. Pesai...”
|
|
| 19 |
 |
“...!tm !y"* lii'itrivi nffl
nm'stmn
mwmm
i it t ip ij 111 i.i 111 iti| 1111T111
PROBLEMA Dl DAM.
PRETOE.
BLANCOE.
BH
SOLUCION No. 1.
BLANCOE 4339. 2149.
Pretoe 33 : 44.
Esai ta nifica: Blancoe ta sali
i ta bai di 43 te 39. Anto Pretoe
33 mester come e piedra i ta bi-
rd riba 44. Caba Dam blancoe
di 21 ta bai para riba 49, di
manera koe no por pone ningun
piedra pretoe mas, sin koe blan-
coe com. Blancoe pues a gana.
Bon solucion a manda P.
Armando Simon i Julio Sefior.
PROBLEMA No. 2.
Blancoe: 25, 30 Dam 3. Pretoe: 14, 20, 40.'
Blancoe ta coeminza i ta gana den tres stoot.
SOLUCION.
1. Na bo braza robes. 2. Un blaatji di paloe. 3. Tres sorto :
grandi, chikitoe i pareuw. 4. Barcelona. 5. A tin 12 earner, B tin 8.
Charada.
1. Si ta combida alfabeto na un comementoe, cuantoe letter
kini 3 Tito ^ Grftrdo Da Costn Goniz
2. ' Amor pena ta doena mi bida, ma mi ta moeri mes ora
koe mi a nace. Emllio Davelaar.
3. Mi ta captan di 25 soldd. Sin mi, Parijs ta prijs...”
|
|
| 20 |
 |
“... como hende.
Asina e dia aki Hesus a manifest pa promer biaha na paganonan.
Larga nos ofrece na Hesus oro di nos amor, censia di nos oracion, i
mirra di ns penitencia....”
|
|