| 1 |
 |
“...
Cristiannan pa practica nan religion
publicamente i na toer camina.
Anto nan a traba misa boenita na
toer camina Hopi bez e misa
tabata trahA na forma di Cruz,
manera p. e. misa di Santa Maria,
pa sinja koe Hesus a libra nos pa
Su Santa Cruz i koe misa ta trahA
pa baci sacrificio di misa, koe ta
un recuerdo insangriente di sacrificio
sangriente di Santa ta Cruz.
2. Na ki direccion misa mester
para ?
Generalnente, ora lugar ta permi-
ti, nan ta traha misa asina, koe
su altar ta para pa Oost. Pakiko?
Esai tin un nificacion toer especial.
Cada dia solo, koe ta plama luz i
bida riba toer cos, ta sali na Oost.
Asina tamb Hesu Cristoe, koe ta
Solo di Husticia i Berd ad, koe ta
Luz di mundoe, a paree na Oost, i
ta baba toer dia den sacrificio di misa
riba nos altar pa plama luz di su
gracia i di su amor riba toer bende.
3. Den cuantoe partida misa
ta parti ?
Misa ta partf na trfes partida: en-
trada portal di misa, nave di
misa camina bende ta Siuta i pres-
biterio, manera...”
|
|
| 2 |
 |
“...CULTO CATOLICO.
5. Cual ta di dos partida di
Iglesia ?
Esai ta e lugar camiua flelnan ta
sinta. E partida ta nifica Iglesia
militante, koe manera barcoe di S.
Pedro ta nabega sigurd bao di
proteccion di Dios na haf di feli-
cidad eterna. Tin bez e ta part!
na tres pa pilarnan, segun por mi-
ra na misa di OtAbanda i Pieter-
maai.
E pilarnan koe ta carga boveda ta
un imagen di apostelnan koe pa nan
doctrina ta moenstra nos camina
di cieloe i koe ta fundamentonan
riba cual Hesus a traha su Iglesia.
E partida ta dornd coe imagen i
cuadronau, pa doena mas 'briljo na
cas di Dios i pa lamanta debocion
di flelnan.
6. Cual ta partida di mas prin-
cipal ?
Partida di mas principal ta e lu-
gar camina altar ta para, i cami-
na Sacerdote ta haci saerificio di
misa. E ta jama: presbitrio i ta un
imagen di Iglesia triunfante na cio
Ioe, oenda Cristoe ta sinta riba su
trono dibino (di Taberndculo) i oen-
da E ta adord pa su ministronan.
E partida semper ta poco mas al...”
|
|
| 3 |
 |
“...CULTO CATOLICO.
rzrzrzj
jci~rapaiSE
jpajj
BSaaffaa
igargjrarira
9. Ouantoe attar tin na mfrat
Si misa ta -chikitoe, e tin un al-
tar sol, riba cual Santisimo Sacra-
al eD toe ta ward A den Tabernaculo.
Misa mas grandi generalmente tin
tres altar, un altar mayor meimei,
i dos altar chikitoe, na cada banda
un. Si nos ta drenta misa, nos ta
mira ordinariamente altar di La
Birgen na man robes, i na m&o
drechi altar S. Hos di un otro
Santos. Pakiko esai ta ? Encaso koe
altar grandi ta para pa Oost, ma-
nera mester ta, segun koe nos a
splica caba, altar di La irgen ta
para pa Noord i di otro Santoe pa
Zuid. Noord ta nifica lugar di frioe
i scuridad, i pes motiboe di picar
i rnorto. Zuid ta lugar di calor i luz,
i pes motiboe di bida i gracia. I pa-
sobra, pa muher picar i rnorto a
drenta mundoe, ora Eva a come
den paradijs fruta di paloe koe Dios
a taha, pesai lugar di muher ta
pa Noord den misa, i lugar di hom-
oer, koe a predica Evangelio di gra...”
|
|
| 4 |
 |
“...CULTO CATOLICO.
Biaba pasd nos a mira koe tin
mester di tres cos na altar, ora sa-
cerdote ta haci sacrificio di misa:
cruciflcado, panja blancoe i bela.
13. Fakiko cruciflcado ta sirbi?
E tabata droemi den sepulcro.
4) E ta sinja nos tamb koe nos
coerazon mester ta limpi i puroe
pe por ricibi dignamente Curpa i
Sanger di Hesus den Santa Comu-
nion.
E cruciflcado, koe ta para dilanti
di sacerdote, ta recorda nos
1) e berdad di nos santa f koe
sacrificio di misa ta un i mes sacri-
ficio koe di Santa Cruz, como ta e
mes Hesas ta sacrifik na Bios Ta-
ta pa salbacion di hende, solamen-
te di otro manera, esta di manera
insangriente.
2) Tambe e ta exorta nos pa cor-
da semper coe amor agradecido i
debocion tierna riba mortQ doloro-
so di Hesus riba Cruz.
X4. Fakiko ta tapa altar coe
tres panja blancoe?
1) E panja ta sirbi pa altar, ri-
ba cual Curpa Adorabel di Hesus
ta droemi, sea blancoe i puroe.
2) pa sanger precioso di Hesus,
koe ta presente bao di...”
|
|
| 5 |
 |
“...
tin misa solem pa defuntoe henter
altar ta pretoe, i Tabernakel sol no
ta tapfi. Esai no ta pa motiboe, koe
panja no ta jega, manera bo a cor-
da promer, ma esai tin su nificacion.
E color pretoe ta nifica duele i luto
koe ta jena coerazon di hende riba
morto di un koe e tabata stima.
Kizas e morto mes tin di sufri pena
di purgatorio ainda. S. Iglesia koe
ta un Mama koe ta sufri i jora coe
su jioenan, ta toema e color di luto,
ora su jioenan ta jora.
Ma Cristiannan no ta jora manera
hende koe no tin speranza mas. Mes
ora koe nan ta jora riba morto, nan
ta spera i nan ta pidi Dios, pa alma
di e morto a drenta bida eterna
caba pa meritonan di morto di He-
sus riba cruz, koe a gana pa nos toer
entrada di cieloe. Nan tin speranza
dushi tambe pa un dia lo nan ta
huntoe coe otro den Cieloe.
Pesai Tabernakel, koe Hesus ta
biba aden, ta keda sin tap, paso-
bra foi Tabernakel bida i felicidad
ta sali pa biboe i mortonan, of tin
bez ta tap coe panja color puus,
pa...”
|
|
| 6 |
 |
“... subi altar pa bad misa,
na cual ocabion e ta ocupa lugar
di Hesu-Cristoe mes, anto ta combi-
niente koe e tin bistir toer particu-
lar, koe ta distingui di toer otro
hende. ^
Cada n di es bistirnan ta bendi-
ciondi pa Santa Iglesia i tin un nifica-
cion toer especial, koe lo mi splica
boso.
Ya na tempo? di Testament Bieuw
Dios a manda traha panja toer par-
ticular, koe sacerdotenan tabatin
koe bisti ora nan tabata ofrece sa-
crificionan.
E panja koe sacerdotenan ta bisti
ora nan ta haci sacriflcio di misa, ta
recorda hende na e diferente birtud, hoe
sacerdote mester tin i tambe na Pattion
dolorosa i morto di Hesus, di cual sacri-
flcio di misa ta un recuerdo i re*
nobacion.
1. Cual ta bistirnan sacerdotal?
Bistirnan sacerdotal ta: amict,
albe, cingulo, manipulo, stola i ca-
sulja.
Amict ta e panja blancoe, koe sa-
cerdote ta pone riba s schouder;
padernan ta pon riba nan capucha.
Albe ta e panja blancoe Iargoe,
koe sacerdote ta bisti i koe e ta
marra coe...”
|
|
| 7 |
 |
“...CULTO CATOLICO.
Di vasonan santoe.
Den toer tempoe Santa Iglesia a
percura di warda SSo. Sacramentoe
dignamente. Na principio nan ta*
bata ward den un vaso coe figura
di un palomba, koe tabata cologa
riba altar. Despues, na siglo XIV,
nan a traha un casita den muraja,
na banda di Evangelio, jam ca-
gita di Santfsimo. Pero concilio di
Trente a manda di ward riba al-
tar mee den Tabernakel. E Taber-
nakel mester ta trah di piedra,
metal paloe fini i precioso, i par
mei-mei di altar. Paden e mester
ta dor 6 tap coe seda blancoe.
Tin bez e Tabernakel ta tap
pafor coe un panja precioso, koe
ta preserv di toer stof i koe ta
recorda nos riba es velo di Tempel
di Herusalem, koe tabata tapa
Santoe di Santoenan. E ta sinja
nos e misterio grandi, koe ta scondf
bao di dj i koe lo no ta revel
sino den otro bida.
Ora fielnan ta pasa dilanti di
Santfsimo, nan tin di hinca roedia
respetuosamente; na honor di pre-
sencia di Hesus den Tabernakel sem-
per un lampi mester...”
|
|
| 8 |
 |
“.... toer es
Cristiannan bai otro mundoe, lo mi
mand coe su trinta denario liher
nan tras. Ta un hende peligroso.
II *
Misa tabata cerca di caba. Casi
toer hende, i tabatin algun mil, a
ricibi caba. Obispo, cansA di parti
tantoe Comunin pa tantoe hende, a
bolbe na altar, ora di repiente nan
a tende boroto di arma. Toer taba-
ta ketoe-ketoe. SoldAnan tabata par-
ti un tantoe na cada porta i a tapa
toer camina di sali. Hopi hende a
spanta i mamanan tabata primi nan
jioenan na nan coerazon. Porfin a
resona sonido di trompet i hefe di e
troepa a bisa nan toer na nomber
di emperador, di larga toer cos para
i bin tira cencia dilanti imagen di
Es koe obedec lo biba, es koe
nenga, lo moeri. Ma toer hende a
keda ketoe i tabatin un silencio so-
lem den misa. Porfin e obispo a al-
za su boz i dici: Mi jioenan stirnA,
kiko boso ta prefera bida of f
i morto ?
Mes ora toer misa a sagudi di un
gritoe koe toer Cristian a dal hun-
toe i bisa : F i morto ,,Mor-
to nan kier, Licinio...”
|
|
| 9 |
 |
“...
candela. Mas parti di nan tabata
na roedia, sofocA den huma, coe
nan mAn cruza i nan cara na cieloe.
Sacerdotenan tabata droemi abao
den nan panja di haci misa dilanti
altar. Toer a moeri coe un ultimo
oracion na nan boca pa esun koe
a traiciona nan, pa esun koe taba-
ta camna ai spantA buseando un
cadaver den nan, Scipio.
Den kapel den pesebre Hesus
chikitoe tabata hari cene. Dilanti
di pesebre Julia tabata na roedia
bisbi coe su panja di promer Santa
ComunioU, su cabez dornA coe lelie
i rosa. Su deseo di moeri despues
di su pronier Santa Gomunion ta-
bata cumplf. Banda di dj na roe-
dia Scipio a hanja su jioe muher.
Ma mas cerca Hesus chikitoe ta-
batin un otro mucha. Ora vlamnan
a cohe misa Metella a corre bai
coe su jioe C.ipriano i a ofrec na
Dios. El a pone su jioe coe su cara
contra cara di Hesus Cipriano ta-
batin ainda un sonrisa di angel riba
su cara, coe cual el a drenta cieloe.
I man den mAn di otro, Metella
tabata na roedia coe Scipio su muher.
E...”
|
|
| 10 |
 |
“...178
di Hesus tabata haci un impresion
masbi'grandi riba dj. Un dia koe
el tabata den kapel, el a puntra
Soeur: Pakico Dios Santoe ta ce-
rb aja den e caeita ebikitoe ? E
Soeur a sinti un poco pert. pa
eplica na un mucha asina chikitoe
basta clb, koe Dios ta aja presen
t bao di figura sacramental di pain.
Pero paree e mucha a comprende
esai i el a keda contentoe,
awor koe el sabi, koe ,,Uios San-
toe uo ta sofoci den e casita asi-
na chikitoe.
Semper ora Nelly a haci su pa-
seo den hoffl, el a doena prueba
koe el tabata stima flor mashi
tantoe. El tabatin custumber di
bisa: koe Dios Santoe mester sti-
ma hende mashA tantoe koe El ta
doena nos flornan asina boenita.
Hopi bez el tabata cohe flornan
na Sant&na i semper na e mes
lugar, koe despues nan a de-
r. El a doena e flornan na Soeur
pa boeta nan riba altar. For di e
dia ai a keda custumber di mu
chanan di combentoe di cohe flor-
nan ,,pa Dies Santoe, manera Nel-
ly chikitoe a sinja nan.
Un dia koe el a...”
|
|
| 11 |
 |
“...
sabi kico mester haci anto ? Scirbi
e cos ai koe boso kier sabi, riba
papel, cer den envelop i mand na
Redaction di Ala Blanca coe palabra:
GuUo Gatolico scirbf riba dj. Anto
pronto boso lo hanja contesta ri-
ba es pregunta.
Bam coeminza awor Abri oreanan
bon i tende 1 Boso toer ta bai mi-
sa caba i nunca boso 11 falta no?
Boenita 1 asina mester ta.
Boso ta corda ainda ta kico toer
e cos ai, koe boso ta mira na mi-
sa ta nifica ? Kico altar, kico e di-
ferente bistir, kico diferente color,
koe pader ta bisti ora e ta haci
misa, ta nifica ? No ? Boso no ta
corda mas ? Bon, anto promer koe
sigui bai, mi kier repeti esai di no-
bo coe dos tres palabra.
Pader ta haci misa na altar, koe
ta keda dos tres trapi mas altoe
riba vloer di misa, pasobra altar
ta representa Ceroe Calvario, koe
Hesus a subi,' dia El a bai moeri
pa nos na Cruz, I'boso sabi, koe
sacrificio di misa ta mes sacrificio
coe esun di Santa Cruz, pasobra
ta e mes Hesus taofrecle na Dios
a nos...”
|
|
| 12 |
 |
“...AU BLA] NCA
DEDICA NA NOS HTJBENTUD.
No. 34 ALA BLANCA TA SALI CAOA DOS SEMAN. 1013
Historia di Nelly cMkitoe di Dios Santoe.
V.
Nelly I Santslmo Sacramento*
Dos luna largo Nelly a keda na
enfermeria i hopi bez Soeur a han-
j den necesidad di pasa anochi cerca
dj. Pesai Nelly a moenstr masht
agradecido i e tabatin coestumber
di bisa: Dios a kita mi mama,
ma El a doena bo pa mi mama.
Anto e tabata saca su man 'ibiki-
toe i tierno cohe man di su mama,
ten jen di carinjo te ora el a pe-
ga sonjo.
Pero mas su curpa debil a per-
de na forza, mas su sintir a gana.
Mas i mas tantoe su sintir i coe-
razon a abri pa luz di amor i gra-
cia di Dios.
Pa es altar di Nifio Hesus, koe
tabata para banda di su capia, e
tabata percura coe cuidao di mas
grandi. Mas bez e tabata pidi flor-
nan frescoe i azeta pa cende den
lampi dilanti di dj. Un dia e mu-
cha, koe mester a keda cerca Nel-
ly, mientra Soeur a bai mira otro
nan, a larga Nelly sol un rato pa
bai busca...”
|
|
| 13 |
 |
“.... Soeur- i mucha-
nan toer tabata huntoe den kapel,
pa gradici Dios pa es felicidad gran-
di koe nan ainiga chikitoe ta bai
ricibi. Nan a trece Nelly den kapel
e mucha tierno i debil, bisti na blan-
coe coe un krans di rosa riba su
cabez. Gargd den braza di Soeur el
a bini na pia di altar.
Toer a sinti nan conmovi ora
nan a mira nan amiga stimL Bas-
ta muchanan di -mas chikitoe
tabata stop di reza nan oracion
inocente, pa no stroba oracion di
es angel chikitoe ai, koe tabata
sinta dilanti altar, ketoe-ketoe toer
na adoracion.
Lagrima a jena nan wowo di le-
gria stimacion.
Anto Pader a bini, a abri porta
di Tabernakel i a reza; Miseriatur
Vestri ... Dios todopoderoso tene
piedad di bo, i toer ta gloria nan
curpa coe sinjal di redencion.
Coe Dios di cieloe i tera den su m&n
Padre a sigui: Domine, non sum
dignus, Senjor mi no ta digno... 1
i toer a baha nan cabez den ado-
racion. I aDto nan a mira com el
bai cerca Nelly, com Nelly a hiza
su cabez ....i Dios a baha...”
|
|
| 14 |
 |
“.... E
tabata stima flornan di Dios San-
toe asina tantoe, koe el no por a
wanta flornao fcrah na altar, i a
pidi soeur di kita nan.
Soeur a responde, koe pronto Nelly
mes lo ta un flor di Dios i pronto,
le para florea den hoffi di Dios
Santoe na cieloe.
Kico Nelly 16 pidi pa mi anto ?
Soeur a puntr.
,Lo mi pidi Dios di manda flor
pa bo, Nelly a respoude. Si, Nelly,
Soeur a sigui; pidi Dios di manda
algun flor, algun alma pa mi .
Dia pa dia e tabata papia coe
Dios mas largoe i mas deboto. Hpi
bez el a pidi soeur di sali foi su
camber, como e kier a papia coe
Dios. Koe nan ta puntr, si e no
ta hanj ansid, koe e ta keda sol
asina, semper el a responde: O,
no, anto mi ta papia coe Dios san-
toe. I ora nan ta sigui puntr, e
tabata responde: Dios Santoe a
bisa mi, koe mi no mester papia
riba esai.
Un dia nan a pidi di reza pa sa-
lud di un Pader, koe tabata hopi
maloe. Poco dia deepues e dici: Dios
Santoe ta stima e Pader mashA, le
bira bon trobe, ma le no mira mi...”
|
|
| 15 |
 |
“...2S8
Pa fortima Pastoor tabata na cas.
Despues di a splica motiboe stran-
jo di nan binimentoe asina laat,
aan a drenta den misa.
Koster a keda masbA stranjo, koe
nan a bin jam pa cende bela na
altar, pa pader doena Santa Co-
munion na un solda na es ora ai
asina laat di anocbi.
Porfln e soldA por a ricibi Santa
Co'munion i toer a keda bao di im-
presion pa motiboe di debocion
grandi coe cual el a ricibi Santa
Hostia i koe el a baci su oracion
di gracias.
Mientrastantoe Pastoor a bai na
cas cerca su sirbiente den cushlna
i el a mand di drecba unbez un
bon desajuno pa un soldA koe a
keda 24 ora largoe sin gasta na-
da pa amor di su Dios pa e no
perde Santa Comunion.
Hopi bez un bende ta kibra a-
juna te laat di mainta, pero poco
bez lo a socede, koe un bende a
desajuna te asina laat di anocbi pa
un motiboe asina sublime manera
nos soldA, sirbidor fiei di su rey,
ma mas fiel sirbidor di su Dios,
rey di reynan.
OONTESTA.
NAN A TENE BO DI PINDA DI OCHO DIA...”
|
|