| 1 |
 |
“...Men moet er vooral tegen waken, dat onze Koloniale geld-
middelen doelloos en noodeloos verminderd worden, zoolanger
nog zoo veel te doen valt, alvorens het algemeen streven be-
reikt is.
\ Als een loopend vuurtje verspreidde zich verleden week de
tyding, de Aruba Phosphaat Maatschappy heeft eene belangryke
vermindering verkregen van den prys, dien zy aan de koloniale
kas, als concessieregt op den uitvoer van phosphorzuren kalk,
moet voldoen. Terzelfder tyd hoorde men algemeen, eenige le-
den van het Bestuur der Maatschappy, en hunne naaste omge-
ving, zyn zoo gelukkig geweest, nog twintig aandeelen der Maat-
schappy meester te worden.
Tevredenheid en genoegen kon men lezen op het gelaat van
menigeen, die zich reeds met het blyde vooruitzigt verheugde,
dat zyne nieuwe aandeelen minstens 300 per cent meer waard
zyn, dan waarvoor hy ze gekocht had.
Men was echter wat voorbarig geweest. Men meldde als
feit, Avat nog slechts een wensch was; men deelde als zeker-
heid...”
|
|
| 2 |
 |
“... verkrygen.
Ik beloof U steeds te zullen voortgaan, de belangen onzer
maatschappy met al den invloed die my ten dienste staat te
zullen behartigen; ik zal niets onbeproefd laten om vermin-
dering van het zoo hooge concessieregt te verkrygen, waren
de woorden, die wy den Secretaris in den mond hebben gelegd
toen wy ons verpligt zagen op zyne inconsequentie te wyzen,
met hetgeen hy vroeger als lid van den Kolonialen Raad, in
zake den phosphorzuren kalk van Aruba had gezegd, met ver-
zoek, dat daarvan aanteekening in de notulen van den Raad
zou worden gehouden.
' Onze profetie is uitgekomen, al zyn invloed wendt hy aan,
hy laat niets onbeproefd om de zoo zeer gewenschte verlaging
voor de Maatschappy te verkrygen. Dat daardoor de belangen
der Koloniale Kas zullen komen te lyden, dat daardoor enkelen
ten koste van het algemeen verrykt worden, dat daardoor regt
en billykheid den doodsteek krygen, daarvoor wake en zorge,
daarop lette hy, dien het aangaat!
In de Curagaosche Courant...”
|
|
| 3 |
 |
“...5
-den, als zulks by een lager regt het geval zou zyn. Ter nauwer-
nood is de Maatschappy opgerigt, ter naauwernood heeft men
het contract met het Gouvernement overgenomen, of men is
er reeds op uit zyne netten te spannen, om het Gouvernement
de noodzakelykheid van eene verlaging aan te toonen.
In het verzoekschrift tapt men uit een ander vaatje. In Ja-
nuary 1880 was het de mededinging, die het concessieregt zoo
hoog opgevoerd heeft, in de maand Mei 1883 heette het: dat
door een monopoUegeest, die geen mededinging toelaat, de con-
cessie prys zoo hoog is opgevoerd.
De Aruba Phosphaat Maatschappy heeft geen regt zich over
mededinging of monopoliegeest te beklagen.
Wy kunnen begrypen, dat op eene publieke veiling de ge-
moederen van de opbiedenden warm worden, en dat men
zich in een oogenblik van onnadenkendheid een bod laat ont-
vallen, waarover men zich later kan beklagen, dat slechts door
mededinging zou gegeven zyn. Maar by eene publieke inschry-
ving, zes...”
|
|
| 4 |
 |
“... eigenaar vyf gul-
den per k. m. aanbiedt, dan is acht gulden voor een wild vreem-
de, die volstrekt geene regten kan doen gelden, toch niet te veel.
Wat betaalt de Aruba Phosphaat Maatschappy voor den phos-
phorzuren kalk ? Acht gulden per kubieken meter, hetgeen, met
byvoeging van agio voor papiergeld, 23, per ton maakt. Het
verschuldigde concessieregt w'ordt berekend naar de inhoudsmaat
der vaartuigen, die de ladingen innemen. Nu moet men weten,
dat de vaartuigen, die den phosphorzuren kalk Iaden, zestig,
soms tachtig per cent meer innemen dan hun inhoudsmaat. Laat
ons het minimnm nemen, 60 / meer; dan wordt voor een
vaartuig dat 200 ton meet, doch 320 ton phosphorzuren kalk
inneemt, 4600 aan concessieregt betaald, dat is 14,38 per ton.
Zoo krygen wy reeds eene verlaging van meer dan een derde van
den zoo hoog opgevoerden prys.
Vergelyken wy nu dfezen prys met dien, welken eene andere
onderneming van gelyken aard in onze onmiddelyke nabyheid
betaalt, dan bespeuren wy, dat...”
|
|
| 5 |
 |
“...8
betaling van eene vaste som 's jaars, en met bepaling, dat hy
hun Dertien Gulden een Pound Sterling moet voldoen voor
elke ton phosphorzuren kalk, die hy van die plantagie uitvoert.
Waren de heeren Maal en Gobsira eigenaren van de geheele
plantagie, dan zouden zy dus Zes en twintig Gulden per ton
ontvangen, dat is. Drie Gulden meer dan de Aruba Phosphaat
Maatschappy aan het Gouvernement betaalt.
Er is meer, de heer Godden betaalt 13.. per gewogen ton ;
dus op een vaartuig, dat 320 ton inneemt, ofschoon het maar
200 ton meet, betaalt hy voor de volle 320 ton = 4160, dat is
slechts 440. minder, dan de Aruba Phosphaat Maatschap-
py aan het Gouvernement betaalt. Ergo de HH. Maal enGoR-
sira ontvangen voor hun half eigendomsregt byna evenveel als
het Gouvernement voor zyn geheel eigendomsregt (?) ontvangt.
Men vergete niet, dat wy by deze berekening het minimum tot
maatstaf hebben genomen ; in den regel is de uitkomst nog veel
voordeeliger voor de Maatschappy.
Er is...”
|
|
| 6 |
 |
“...9
toch aannemen, dat het de volle waarheid is, maar dan nog
weegt die ne Pound Sterling per ton niet op, tegen hetgeen den
heer Godden als half eigenaar van Santa Barbara toekomt. Vr
hy aan het berekenen van winst voor zyn uitgezet kapitaal en
zyne werkzaamheden moet denken, is hy geregtigd hetgeen de
heeren Maal en Gorsiea voor hun aandeel ontvangen, voor het
zyne in rekening te brengen. Ware de Maatschappy eigenaresse
van de phosphaatgronden van Aruba, dan kon zy het geheele
concessieregtvoor zich behouden, dan hadde zy slechts uitvoerregt
aan het Gouvernement te betalen.
De vracht op schepen voor Aruba is een s/iiZZHi/duurder
dan voor Fuykbaai, omdat de haven van Aruba niet deugt,"
is, volgens onze zegsman, een ander argument in het verzoek-
schrift te berde gebragt. Eilieve, wie heeft de Fuykbaai be-
vaarbaar gemaakt voor diepgaande schepen ? Antwoord: de
heer Godden. Wie heeft aan dat werk ettelyke jaren en ette-
lyke honderd duizenden guldens besteed ? Antwoord...”
|
|
| 7 |
 |
“...voor de Maatschappy en hare aandeelhouders, dat de mededee-
ling van de indiening niet mogt achterwege blyven. Of wilde
men hen ook verrassen ?
Art. 55 van het wetboek van koophandel bepaalt: dat Be-
stuurders van naamlooze vernootschappen, gelyk de Aruba
Phosphaat Maatschappy is, verpligt zyn eenmaal s jaars aan
de vernooten opgave te doen van de winsten en verliezen in het
afgeloopen jaar gehad of geleden.
Aan die verpligting heeft de Aruba Phosphaat Maatschappy
over het afgeloopen jaar niet voldaan.
Wel lezen wy op bladz. 9 van het verslag :
Ofschoon dit verslag over het derde huishoudelyk jaaron-
zer Maatschappy handelt, behoort men niet uit het oog te
verliezen, dat dit derde jaar in werkelykheid het eerste jaar
is, waarin de Maatschappy eenige inkomsten (sic!) heeft gehad.
Doch het bedrag dat hierdoor verkregen werd, moest be-
steed worden om de uitgaven te bestryden, die dringend noo-
dig zyn.
Het is daarom, dat vooralsnog van geen dividend sprake
kan...”
|
|
| 8 |
 |
“... Koloniale Kas verkregen resulta-
ten, er geene reden is, om verlaging toe te staan. Waren de
werkzaamheden op Aruba van dien aard geweest, dat de Maat-
schappy maar ter naauwernood het gestelde minimum verscheept
had, dan konden wy ons eene verlaging verklaren ; men wilde be-
proeven of met die verlaging de zaak beter zou werken. Maar dat is
niet het geval. Gedurende 13 maanden van 'Augustus 1881 tot
ultimo Augustus 1882 heeft het Gouvernement, volgens het Ver-
slag, p. m. 200,000. voor concessieregt ontvangen. Waarom
daarin verandering gebragt ?
Buitendien, het is goed dat men het wete, voor het jaar
1883 heeft de Maatschappy, voor de Europeesche markten alleen,
reeds meer dan 23000 ton gelyk aan een groote 63000 kubieke me-
ter gecontracteerd, hetgeen tegenden concessieprys van 8,
per k. m. met inachtneming van het verschil tusschen gewo-
gen-scheepston het Gouvernement een inkomst verzekert
van ongeveer 300,000. Verlaging of niet, de Maatschappy
moet die hoeveelheid...”
|
|