| 1 |
 |
“...Querido Lezadornan.
Mi ta oirece boso aw numero 3 di Lectura
Cristiana/ boenita ilustra coe historia koe toer
Cristian mester sabi, esta : Historia di Testament
Bieuw i bien pronto lo boso haja den numero 4:
Historia di Testament Nobo.
Leza nan no un bez, ma muchoe bez. Pa un
Cristian ta necesario koe e conoce bon historia
saca for di Biblia Sagrada. Ta di spera koe pronto
lo no tin un cas sin dj. Pesai nos a tene su
precio barati'simo, cumpliendo di es manera
coe deseo di Su Santidad Pio X, koe ta pidi pa
nos pone toer Cristian na ocasion di haja e Lectura
di Biblia na cas pa nan leze i studi coe amor.
Pietermaai.
Na fiesta di Pascu di N. S. H. C. 1911.
fr. Alph. L. M. J. Jansen.
S. O. P....”
|
|
| 2 |
 |
“... para
toer trabao pisar un dia den senian.
II.
Creacion i caida di Angelnan.
Fuera hende Dios a cria Angelnan tambe for
di nada i den un estado masha feliz. Ma E no a
pone nan unbez den cieloe, pasobra ta pa nan
obediencia na ley di Dios nan mester a merece
bienaventuranza eterna. Ma masha Angel tabata
desobedecido, i nan a lamanta contra Dios. Pesai...”
|
|
| 3 |
 |
“...Caida di promer hende.
Dios a cria e dos promer hende den inocencia
i santidad, i a pone Adam i Eva den un hardin
delicioso, koe jama Paraiso terrestre. Un rioe
grandi tabata corre den es hardin.
Tabatin aja toer sorto di paloe boenita i nan
iruta tabata dushi; nan por a come di toer fruta
di paraiso, fuera di paloe di conocementoe di bon
i inaloe, koe tabata meimei di es hardin. Dios
a bisa nan : Boso por come di toer paloe di
paraiso, tuera di paloe di conocementoe di bon i
maloe; pasobra dia koe boso lo come di dj,
boso lo moeri. Nan mester cumpli coe es
mandamientoe pa doena Dios prueba di nan amor,
di nan beklad i di nan obediencia. 1 Dios a
menaza nan coe morto, si nan no cumpli coe
SU mandamiento.
Diabel a mira, koe hende lo gana es bienaven-
turanza koe el a perde pa picar. Su odio contra
Dios i codicia contra hende, a haci tenta hende,
pa nan perde bienaventuranza eterna. Pesai
diabel a toema curpa di un colebra i a puntra
Eva : Pakiko Dios a taha boso...”
|
|
| 4 |
 |
“...di, te porfin el a cohe e Iruta taha i a com ,
despues el a doen na Adam koe a com tamb.
Ombel a hnci nu prouiesn nientiro.Sci im Evu, koe ni
e ni Adam lo rnoeri, ma koe nan lo bira if^ual na IJios.
Koe nos no pone anto niiiffiin f den diabel i ,sn pro-
mesanan. Pasobra e ta nn ganjador / tata mentiroso.
IV.
Castigoe di proiner hende.
Despues koe Adam i Hvi a peca, nan a coe-
minza sinti remordimientoe i nan tabatin berguenza.
Movimientoe di mas chikitoe di blatji a spanta nan.
I ora nan
a tende boz
di Senjor koe
a jega cerca
nan, nan ta-
batin miedoe
i nan a scon-
de nan curpa
den paloe-
nan dimondi.
Ma Senjor a
jama Adam
i el a respon-
de: Mi a
tende Bo boz
den paraiso,
i mi tabatin
miedoe i mi a bai sconde. Anto Dios a tira na su
cara, koe si e no a come di e fruta taha, 1e no
tabatin mester di a sconde su curpa. Ma Adam
a tira culpa riba Eva, diciendo : E muher, koe
Bo a doena mi pa companjera, a doena mi di e fruta....”
|
|
| 5 |
 |
“...i mi a come. I Senjor a bisa na e muher : Pakiko
bo a haci esai ? i e dici: E colebra a ganja
mi i mi a come. Anto Senjor a bisa colebra :
Pasobra bo a haci esai, bo ta maldiciona denter
di toer animal riba tera; lo bo lastra riba bo
barica, i lo bo come tera toer dia di bo bida. Lo
Mi pone enemistad denter di bo i muher; 1e
machica bo cabez.
E muher di kende Dios ta papia aki, ta San-
tisirna Birgen Maria, koe cuater mil anja despues
a bira Mama di Hesus, Salbador di mundoe.
Despues Dios a bisa Eva: ,,Lo Mi aumenta
bo dolornan mas tantoe, i lo bo ta bao di poder
di bo man.
I na Adam Dios a bisa : Tera sea maldiciona
pa bo causa ; lo bo come di bo trabao toer dia
di bo bida. Den sodor di bo frenta lo bo come
bo pam, te dia lo bo bira tera trobe, di cual bo
ta traha ; pasobra stof bo ta, i lo bo bolbe trobe
den stof.
Anto Dios a saca Adam i Eva for di e hoffi boe-
nita, i a pone un angel coe spada di candela na
porta di paraiso, i nan a perde nan inocencia i
nan...”
|
|
| 6 |
 |
“...25
X.
I. Obediencia di Abraham. 2 Sacrificie di Isaac.
1. Segun promesa di Dios na Abraham, El a
doene un jioe, jama Isaac, koe dia pa dia a bira
mas gustoso cerca bende.
Grandi, masha grandi tabata prueba di amor
i di obediencia, koe Dios lo exigi awor di Abra-
ham.
Un dia Senjor a jam i dici: ,,Toema bo nico
jioe Isaac, koe bo ta stima, bai coen i lo bo
ofrec como sacrificio riba un di ceroenan koe lo
Mi moenstra bo.
Abraham a obedece mes ora ; el a sia su bu-
ricoe i e coe su jioe i dos criar a cohe camina.
Despues di tres dia nan a jega Afona; aki Abra-
ham a larga e dos criar; el a pone paloe pa sa-
crificio riba schouder di su jioe, i e mes a carga
candela i spada.
Ora nan tabata bai, Isaac a bisa su tata: ,,Mi
tata. I el a respond: ,,Kiko bo kier, mi jioe?
,,Mira tata, e dici, ,,ata candela i paloe, ma oen-
da ta e victima pa sacrificio? Abraham dici: ,,Mi
jioe, Dios lo percura pa victima di sacrificio.
I toer dos a subi ceroe.
2. Ora nan a jega na e...”
|
|
| 7 |
 |
“...mal muher a acusa Josef falsamente i nan
cere inocente den prison.
XIV.
I. Josef den prison 2. Su salbacion.
1. Dios a haci, koe e cipier di prison a stima
joset masha ; no solamente el tabata trat coe
- el a doen tambe mando riba
tabatin tambe mayordomo
masha carinjo, ma
otro prisonjeronan.
Den e prison
panadero di rey.
Un dia koe nan tabata masha tristoe pa un sonjo,
koe nan a sonja, Josef dici: ,,Conta mi es koe
boso a sonja.
Es ora e gran mayordomo a bisa :
Mi ^ mira mi dilanti di un paloe di druifi koe
tabatin tres rama. E paloe a crece, el a bira
berde, tiorece, i porfin el a doena druifi hechoe;
i mi tabatin beker di Pharao den mi man, i mi
a toema e druifinan i a primi nan awa den beker
i a doen despues na Pharao.
Josef a cuntesta: E tres rama ta nifica tres
dia. Despues di tres dia Pharao lo corda nba
bo i 1e pone bo na bo puesto di promer. Mi...”
|
|
| 8 |
 |
“...tapo0shi jen ta nifica siete anja di abundancia, e
siete baca flacoe i siete tapoeshi secoe ta nifica
siete anja di hamber i di es manera nan lo sigui
otro: mira, lo bini siete anja di cosecha abundan-
te den henter tera di Egipto; despues lo bini
siete anja di secura, asina completa, koe e abun-
dancia di coeminda koe a bini promer lo ta toer
gasta i koe lo no corda mas riba dj.
Josef a conseha ley di pone un bomber sabir
pa recohe toer cos den anjanan di abundancia i
warda nan pa tempoe di miseria. Pharao a gus-
ta es conseho i el a pone Josef pa vice-rey di
Egipto 'i caba el a hinca su ringtji na Josef su
dede i a cologa un cadena di oro na su gargan-
ta. Tambe el a troca su nomber i a jam; Sal-
hador di mundoe.
Histovhi di Josef ta siiija nos pa confia semper riha
Dios i pa miiica nos ta malcoutentoe ora ciialkier des-
!>-raeia ta pasa nos. Mucha bez Dios ta nsa e desgracia
pa un medio pa tvece nos despues na un tehcidad grandi.
Si Josef no tabata bendi como...”
|
|
| 9 |
 |
“...i trec0 nan su dilanti. El a pon6 Simeon na ca-
dena i a bolbe cer na prison; e otronan por a
bai cas, pa busca nan roeman di mas chikitoe.
Es ora ai nan a recorda nan, ki sin misericordia
nan a trata Josef antes.
Josef a larga jena nan sacoe coe tngo, i den
cada sacoe el a larga pone e placa, koe nan a
trece. Asina nan a jega cas, nan a conta nan ta-
ta toer cos koe a pasa nan na Egipto.
Ora nan a basha trigonan for di sacoe, nan a bol-
be haja toer nan placa, loke a admira nan masha.
Isaac tendiendo koe e vice-rey kier mira Benja-.
min^ a bira masha tristoe.
thii nn Jo.sef. Plmiao a bisn E^ipcAomm ,Baj na
.loset; tata wanhidov di Xino Hesus, Santa tglesia ta
bisa nos tawbe. ,
E jior, r jnda nos, si nos ta jndie coe connanza. oan
Hose ta patrono di toer hende i piincipalniente un pro-
tector di hubentud.
XVI.
I. Segtinda biaha di roemannan di Josef na Egipto.
2. Josef ta haci conoci.
1. Algun luna a pasa i casi toer trigo koe
nan a coempra a caba. Jacob a bisa...”
|
|
| 10 |
 |
“...SU otro roemannan cerca dj i a bendiciona nan
toer. El a toema tanibe e dos jioe di Josef co-
mo su jioenan i di tal manera Josef a hanja dob-
bel partida den herencia. Na su jioe Huda el a
profetiza:
Septer lo no fa kifd for di Hnda, tantem koe hini
El koe lo fa mandd. E lo fa e Deseado di pue-
blo nan".
Despues koe Jacob a papia coe toer su jioe-
nan, el a pone su cabez den braza di Josef i el
a moeri. Josef a balsame i a der coe solemni-
dad na Canaan.
Despues di morto di Jacob, roemannan di Josef
tabatin miedoe koe Josef lo toema benganza di
loke nan a haci coene; nan a manda respondi
p, pa pidie loebida nan falta i pa pordona nan.
No solamente Josef a pordona nan, manera nan
a pidi, ma el a consola nan tambe coe palabra
dushi i tej na su morto el a trata nan coe benevo-
lencia paternal.
Josef a biba 54 anja mas despues di morto di
su tata. Ora el a sinti su ora jega, el a profetiza
su roemannan, koe un dia Dios lo hiba Hudioenan
trobe na tera di Canaan, i...”
|
|
| 11 |
 |
“... mashb gracioso, koe el a
tene scondi duranti tres luna, ma awor e t abatin
miedoe pa tend mas largoe cerca dj. Pesai el
a Iraha un macutoe di cabana, a hunte bon
coe breuw, i a pone su jioe den dj, poniendo
denter di jerbanan, koe tabata crece na cantoe
di rioe. Maria, roeman muher di e jioe, a sconde
su curpa, pe mira, kiko lo socede coe su roeman.
Mes ora jioe muher di rey a jega ai. Mirando
e macutoe el a larga un criar muher cohe; i...”
|
|
| 12 |
 |
“...62
Dios a bolbe scucha oracion di Aloises, ma pa
nan casti^oe Hudioenan mester a rondia 40 anja
den desierto; i ning'un bende koe tabatin mas koe
20 anja no por a drenta den Tera priminti Ca-
naan, fuera Josu i Caleb. E diez spionnan, koe
a haci pueblo lamanta, a keda morto di ripiente
Camilla nan tabata.
2. No muchoe tern despues tres Levita, esta
tres bomber di staca di Levi, coe 250 rebelde a
lamanta contra Aloises i Aaron. Nan tambe a pre-
tende di ta sacerdote. Ma tera a abri bao di nan
i a guli e tres levitanan i
un candela a bini for di cieloe
i a mata e otro 250 rebelde-
nan.
Despues Moises a toema 12
bara koe tabatin nomber di
cada un dj diez dos stacanan
scirbt ariba. Ailron tambe a
doena su baston. Aloises a
pone e 13 bastonnan dilanti
di Alianza. I ata, su
manece baston di Aiiron a
florece i a doena fruta; e
otro bastonnan a keda morto.
Asina Dios a moenstra na ken-
ter pueblo, koe E mes a scohe
Ailron pa g'ran sacerdote.
3. Alg-un tern despues...”
|
|
| 13 |
 |
“...E flifiz dos spionimn a mopri mi morfo ripionto. Tera
a ^77/7' p Irps Levittina.n, pnudphi a. mat a, e 250 vpIipIiIp
7 poipbra vpiiPiiosa a inordp i a luata. Hiidiopiiaii imir-
itiurador. Asina, nos ta inira, hop jiirar ta hac.i lipiidp
des,i>Ta(iado. ,.P'psai liui jiicar, inanpva ora ho ta riiira
mi rolidira.
woOOOOOona
XXIV.
I. Morto di Moises. 2. Biaha den Jordaan.
3. Toemaraentoe di Jericho 4. Habitantenau di
Gabaon 5 l/ucha grandi
1. Toer Israelita koe Moises a libra lor di scla-
bitud di Pharao a moeri caba, fuera Josue i Ca-
leb; nan a crece na un treneracion nobo 1 Senjor
su ora a jega pa hiba nan den tera di Canaan.
Ora Moises tabata cerca di moeri, el a spierta
Hudioenan un bez mas pa nan cumpli bon coe
mandamientoenan di Dios, i el a nombra Josue pa
su sucesor.
Despues .el a doena sacerdotenan le}^ di Dios
scirbf den un boeki, pa nan pone banda di Area
di Alianza, i cada siete anja, riba fiesta di Taber-
naculo, nan mester a leze pa pueblo tende...”
|
|
| 14 |
 |
“...a pone un trampa. Nan a manda un embahador
cerca Josue pa bisele: Nos ta bini di un tera leuvv
for di aki, i nos kier cera paz coe bo. Josue a
larga nan ganj i sin consulta Dios el a cera un
alianza coe nan, loke cabeznan di pueblo tambe
a hura.
5. Reynan di Canaan a rabia masha riba Gabaon,
i cincoe rey a sali coe nan ehrcito pa castiga es
ciudad. Josu a juda nan i a bad e cincoe reynan.
Nan a hui, i ora nan tabata sconde nan curpa
den ceroenan, piedra grandi a jobe for di cieloe,
koe a dal e soldanan mata. Pa oracion di Josue
solo a keda para te ora Hudioenan a caba coe
nan victoria.
Na toer Josue a vence 31 rey i el a parti nan
reino den 12 partida. Staca di Levi no a hanja
un partida, pasobra e tabata dedica na sirbishi di
Senjor, ma den diferente tribu staca nan taba-
tin 48 ciudad pa nan biba aden. Josu a goberna
su pueblo 10 anja na paz i el a moeri na edad
di 110 anja.
Aloises ta un di e figumnan di mas grandi di Cristoe.
l or di su rnucha chdcitoe nan a...”
|
|
| 15 |
 |
“...68
pone un flambeo cende meimei di nan i a manda
nan den coenucoe di trigo di Filistonan. Mes
ora toer paloe di trigo a pega na candela. I
ora nan kier a cohe preso, el a dal mil Filisto
coe un cachete di buricoe mata.
Un dia koe el a drenta den un ciudad di Fi-
listonan, jama Gaza, Filistonan a cera porta
di ciudad pa coh; ma anochi Samson kier a
sali; el a los e porta, el a pon riba su schouder
i el a bai tir riba un ceroe aibanda.
Mientra Samson a cumpli coe ley di Dios el a
keda invencibel, ma asina el a kita lor di camina
di birtud el a cai den manoe di su enemigoenan.
Samson a revela un mala muher, koe si nan
corta su cabei, lo e perde toer su forza i e muher,
seducl pa placa di P'ilistonan, a corta su cabei
mientra el tabata na sonjo i a entreg na man
di su enemigoenan.
Filistonan a saca su wowo, nan a mar coe
cadena i nan a cer den prison i nan a oblig
di draai un moelina. Ma coe tempoe su cabeinan
a crece, el a comberti, i Dios a doen su forza
atrobe, i...”
|
|
| 16 |
 |
“...basha abac i Samson moeriendo a mata mas tantoe
Filistonan koe el a mata den henter su bida.
Hendia koe ta confia riha Dios ta para riba mi tera
firine. .\Itidiaintanan a confia riba nan numero granJi
i riba nan arina; ma Gedeon a confia riba Dios i Dios
a jud
Pa Dios fa mes facil pa doena auxilio coe poco o
coe hopi bende. Fesai larga nos pone semper nos confi-
ranza riba Dios.
XXVI.
I. Heli i SU jioenan. 2. Samuel.
Heli tabata huez i gran-sacerdote di Isral i ta-
batin dos jioe, Ofni i Fines, ocupa den ministerio
di tabernaculo.
No contentoe coe e partida di sacrificie koe nan
tabatin derecho ariba, nan tabata cohe pa nan
mes di mehor partida di sacrificionan koe pueblo
tabata ofrece na Dios; pesai hendenan a stop di
haci sacrificio na Senjor.
Heli tabata anciano i conociendo mal con-
ducta di su jioenan e no a corrigi nan, manera
mester. Pesai e jioenan a sigui doena muchoe
escandalo. Senjor indigna contra Heli a anunci
pa boca di un profeta e castigoenan...”
|
|
| 17 |
 |
“...vid a hala un banda. Poco tempoe despues Sal
a haci David hefe di 1000 solda, coe speranza
koe lo e moeri den gera contra Filistonan, ma
David a vence nan.
2. Jonathas, jioe di Sal, a reconcilia David
coe SU tata trobe; ma no a dura largoe, koe Sal
a bolbe tira David coe un lanza. David a hui i
tabata rondea den mondi i ceroenan, pasobra Sal
kier a mat. Rey i su soldanan a busk, ma
Dios a protega su sirbidor. A socede mes koe dos
bez Sal a cai den manoe di David.
Un dia rey a bai sconde su curpa den un cueba
grandi i hundoe di un baranca pa droemi un po-
co. David tabata scondi den e mes lugar. Es ora
ai e hendenan koe tabata huntoe coen a bis:
Esaki ta e dia ai koe Senjor a papia coe bo: ,,Lo
Mi entrega bo enemigoe den bo manoe, pa bo
haci coen ma-
nera ta gusta bo.
Ma David a respon-
de; Senjor warda
mi pa mi pone
manoe na ungido
di Senjor.
El no a haci
ningun maloe, ma
el a corta sola-
mente pida di Sal
SU mantel. I ora
SU hendenan kier
a mata rey...”
|
|
| 18 |
 |
“...di SU soldanan. Anochi David coe Abisai', un di
SU heronan di mas balente, a pasa poco-poco
meimei di su soldanan na sonjo i a jega te na tent
di rey. Rey tabata droemi den su hamaca, su lanza
i SU beker tabata banda di dj. Abisai' kier a tras-
pasa Sal coe su spada; ma David a cohe su
mannan tene i a bis: No mat; pasobra ken lo
pone mdn na curpa di ungido di Senjor i keda
sin picar? David a cohe su lanza i su bekei koe
tabata na su cabez i nan a bai coe nan.
Su manec ora David a haj trobe for di peli-
gro riba baranca, el a grita coe boz duroe: Ab-
ner! Bo no ta responde mi, Abner? Takende
bo ta, Abner a puntr, Roe ta stroba sosiego di
rey? I David a contest: Bo ta e bomber koe
no tin SU igual den Isral; pakiko anto bo no a
warda bo senjor i rey? Un bende a bini den bo
campo pa mata re}^, bo senjor. Bo no a haci bon,
bai mira oenda lanza i beker di rey ta, koe taba-
ta na SU cabez?
Es ora ai Sal a lamanta i tendiendo loke a
socede, el a grita: No ta boz di mi...”
|
|
| 19 |
 |
“...80
sig-ui hiba Area mas aleuw i a larga nan pone den
cas di un Levita, i tres luna despues David a lar-
ga nan hiba es Area na seroe di Sion eoe mani-
festaeion di hubilo extraordinario.
David tabata feliz den toer su gera i a venee toer
su enemigoenan; ma su reino lo a haja un exito
mas feliz ainda, si 1e no a eai den piear grandi.
Ora profeta Nathan a
_ moenstra rey su piearnan
grandi, David a reeonoee
su falta i a pidi Dios
P3!^ pordon mes ora, no eoe
un eontrieion fingido, ma
di henter su eoerazon, i
||i|i||i;!;||jij Dios a pordone mes ora;
ma sin embargo durante
su bida el a hanja mas-
dtsgracia i pena di
^ sufri eomo peniteneia di
su piearnan.
'2. David tabatin un
jioe, jama Absalon, koe a
eaus tristeza di mas grandi. Codieioso riba poder
di su tata eomo rey di Isral, el a lamanta eon-
tra su tata David, i a manda un parti di pueblo
aelam pa rey. David eoe su sirbidornan fiel mes-
ter a hui for di Herusalem i pasa Jordan. El a
drama lagrima ardiente...”
|
|
| 20 |
 |
“...mes lo a traha tempel di Senjor, si profeta lo no
a tah, pa via koe den gera su manoenan taba-
ta manchd coe sanger.
Por ultimo, siendo un anciano di 70 an ja caba
i sintiendo, koe fin di su dianan ta acerca, el a
eligi SU jioe Salomon pa su sucesor. David a ja-
ma Salomon cerca dj i did: Mi jioe, Senjor ta
coe bo i sea feliz i traha un cas pa Senjor bo
Dios, manera El a bisa koe lo bo had. Senjor
doena bo tambe sabiduria i sintir pa bo reina ri-
ba Isral i pa bo cumpli coe ley di Senjor bo Dios.
Poco tern despues David a moeri na paz. David
tabata un bomber segun coerazon di Dios, paso-
bra den Dios el a pone toer su confianza.
El a stima tambe musica i a compone cantica
i salmo di un boeniteza extraordinario. El a pro-
fetiza tambe, pasobra el a mira i pronostica mu-
choe cos di Mesias i toer cos a cumpli. Ma loke a
hacie mas glorioso, ta, koe Dios kier a larga He-
sus su [ioe Dibino nace for di su familia.
Principalmente mnehanan no wester signi ehempel di...”
|
|