| 1 |
 |
“...Mi jior :
Mi gabi, li t< orgiaa bo
teende bonietor hht./ria nan. -i-a ir.noor
aid oen boehi t^ildriae jecn di na:i. Mi
ta spera, kt lo nan sicrhi pa hn'-ie ho ..a
da svewpiT onn bon jioc piasjaai leh-
gioso, hoeirnda gr.emprr loer pihaar Foor
di van lo bo weiia. kooia bon Dioos ta-
ba!a seemper, aricbo ee^ monid>c kaha,
ItonleO' eeg na a hi- t tbala /oehi(^-fla <
kootn ecl tahata jocda soc bcrdudei ma hoorn t rrilndhasfigorjot i
pa ees 7i.an, hi no a hootapii hoc, ld di
Dioos, ora di voos nioartoc, ora di-toes-
gamcc.ntoc! Ferhocra auto disigi. a't tocr
bo hocrason, tocr bon exempel hi ho ia
Jiurja adecn-, i larga mal exnnp
|
|
| 2 |
 |
“...pa bo; i principalmeentoe toknnti di noo
Senjoor i soe a postel n an. Toer ki no ia
di mesteer aienda pa bo saht, i ees ki bo
no poor konprtnde aienda, mi a larga a-
iras, mi ta hisaa bo p. e. ki No a harka
oen paar di anima!', ora lo ho sienja mas
mdilanti, lo bo leende iamhe di oier ani-
mat, ki eel a toema mas deen ark koe eel.
Tarnbe lo bo liaija aligoen bees deen oier
boeki nomber di keende skierbier na oier
maneera.
Jioe tian di Jfihoh mi a jama
seemper Hebreeuwen te na ees
les, oenda mi ta splihaa bo nan
nomber, a pisaar ki foor dikoe-
minsamientoe nan tabatajaniaar
tambe kaba Israeiieten.
JVa koeminsameentoe di doos
regel di les 89 ta para: Jeehonias;
ma mesteer ta Joakim. JYuda mas
mi tien di boeta aki cerka, si no
ees wensch aki: ki ees boeki lo
sierbi pa hasi boso toer keende
dreetje na moendoe, i lojoeda pa
hasi boso santoe oen dia na ciloe.
Jas; 1852.
J. J. Putman....”
|
|
| 3 |
 |
“...nnrdndoor di kariieor. Naii doos tabata ofre-
cfi sakiificio na riioos: Kain froota di sor tRiti>
i Abel di ineiioor Ivavneer di soe i^oraal.
SaUrificioaaii di Abel labata ooesta na
Dioos; ma no ees di l^an; ees ai K-ain tabata
toema na maloe. Dioos disi koe Kan: i>akie-
ko bo ta kodisia bo roeman? si bo hasi ees ki
ta bon, lo bo haija bo pagameentoe; ma si bo
hasi rnaloe, lo bo haija kastiegoe.
Kan ta .mata soe roeman abel.
Kan no tabatien oreea pa palabra di I)on
Dioos. eel a hasi maneera eel tal)ata bon koe
soe roeman, ganjando, eel disi; l)am, larga
noos bai lioenoelaje. Bon Abel,sien kordama-
loe a bai konteentoe koe eel, i ora nan tabata
basta aleenw deen koenoekoe. Kan a kai a-
rieba Abel i a mata soe roeman. Dioos disi
koe Kan: Oenda bo roeman ta? Ma Kan a
responde: mi no sabi; mi ta wardadooi di mi
roeman anto?
10.
Kastiegoe i Kan.
Dioos disi koe Kan: Kan, kiko bo a hasi!
sanger di bo roevnan, ki bo a drama, ta kla-
ma vienganza. Tera, ki a bebe sanger...”
|
|
| 4 |
 |
“...i lo bo keefla nVidia arieba iiioendoe. Sienspe
ra purdoii, Ivcia a boei bai.
Trahamkknto di arka.
Despoees beende a jena masjaar ariebi
moendoe, i tal)ata intreg-a nan na toer soorto<
di |)ikaar; prees Dioos a toenia resoloesjon d
kaba koe nan toer. Ma No i soc; jioe nan
ki tabata stima liirtoed, Dioos tabata kiec
skapa. Dioos a manda No anto di tralm oei
Jial)i(!oe masjaar f^ramli, jamaar arka.
Ora arka tabala toer dretsjaar, No a barkt
oen paar di toer pagara i di toer animal.
Dklokvio, anja Dl Moi:i\Doii: 1656.
Ora No a kalia di regla toer koos, eel, koe
soe moeber, i soe trees jioe koe nan nioeher,
a barka. Lamaar i toer rio ajena. Avva a ba-
sja foor di Cieloe kwarenta dia i kvvarinta
anotsji sien stop. Awa a tapa binteer moen-
doe i soebi cinkvvinta bara Iialtoe arieba seroe
di nias haltoe ki tien; i toer beende i beestia
a perd nan bida, salameentoe No koe soe
familia a skapa....”
|
|
| 5 |
 |
“...KaBAMEENTv'>P. Dl DELOF.VTO.
Alafien Dioos a mancla oen bientoe doeroe
,a seKu awa trobe; i despoee.s d.eesoen loMa ..ra Noe
a laro-a ees palomba boela pa di doos bees,
eel a bolbe koe oen rama bei de di olyt na bo-
ka; asiena No a sabi ki tera tabata sekoe i
eel a sali, doenamlo gratias na Dioos, foor di
arka koe soe fainilia i toer ees animal. ,
KoilROMriMEEINTOE Dl HEE!\DE
Toer beende a sali awoor foor di jioe nan
li Noe. Sem a bal biba na oen tera, kitajama
/V/i Cliatn na Afrika i Japheth na tiuropa.
Ma ees kastiegoe pisaar no hasi beende
aienda mas sabier, poko teem a tras nan taba-
ta maspioor trobe. Nan tabata loebida Dioos,
nan Rriadoor, i adora solo i loena: i entrega
nan na toer soortoe di pikaar mahoos....”
|
|
| 6 |
 |
“...Jam.imeentoe Dl Abraham,
moendoe 2083
ANJO Dl
Algoen heencle santoe a .sio-j siprl)i Dionc
>on, (Ku, ,1. nan tabatien oeu,1Ma Abraham a kere,
1 dl berdad, oen anja atras, Sara a pari oen
Jioe bomber, ki Abraham a jama Izaak....”
|
|
| 7 |
 |
“...it.
ABfeMlAlW TA BAI OFRECE 80K JIOE;
Abrnhnm trihata kirer soft jioe Tzaalt moe-
Ora ce! a kn-sp ka!>a, oen dia, pa poer-
!ia Ai)ra1iahi, Dioos disi koe eel: Abraham
f)frec('p mi l)o jloe pa oen sakrificio arieba
sci fe, ki lo nil moestrafi bo- Abraliam tabata
prnmtot; pa obedese na Oioos; eel a doena
T/,aak paloe di kiitla i eel mees tabatakarga
kaiideeia i malj(te. Na kamiena Izaak disu
tnta, nnns tien paloe i kandecla; rna oenda
beestia ta pa sakrificiol Abraham disi: Dioos
lo jiprUotira pa eeS ai, mi Jioe.
Oioos TA TAHA Abraham di mata soe jioe.
Ora nan a jega na ees loegaar, ki Dioos a
nioestra eel, Abraham a traha oen altaar^
boeta paloe arieba, i soe jioe maraar arieba
et-s paloe; kaba eel a toema matsjete na ma-
noe pa mata i ofrece soe jioe. Ees ora oen
An el a baha i disi: Abraham no hasi bo jioe
maloe; awoor mi konose bo fe, bo no a spaar
ni bo oenikoe jioe, masjaar tanto lo mi rekom
pensaa bo. Mees ora Abraham a mira oen
tsjoebatoe pegaar koe soe...”
|
|
| 8 |
 |
“...bin a i^igoe, eel a korcla of^n ma.
ueera mi sabi, ki bo tata tu stiraa; lo bo hiba
ees ai pa eel; i bisa ki bo ta Esau, pa eel bm.
diksjouaa bo, komo soe jioe majoor. Asiem
,nees nan a basi. Promeer ora I/.aak a ( oeca.
ma alafien, ja, ki eel tabata ciegoe, eel a ke-
re, ki Jakob tabata Esau. Eel a kome i ((i
a bindiksjoua Jacob iia loegaar di Esau; i a
doeua eel toer drctsjoe di majoor,
ESAU TA JEGA I TA PIDl BTNDIK-
SJON DI SOE TATAIZAAE.
Poko ora despoees Esau a drinta koe kpe-
mienda pa soe tata; ma I/aak disi koe eel...”
|
|
| 9 |
 |
“...wnrflatloor nan: roeman di oenda boso taf
ISaii disi: noos ta di stad,/fi jam a amn.
Eel disi: boso no /ronoce oen beende, /.la-
ma Laban. Nan disi: masjaar bon. l oom
bai eel. Masjaar bon; ata mira' soejioemoe-
heer Raclud ta bini uja /coe /ainieer.
39.
JAKOB BON RICtBIER NA KAS
Dl LABAN.
Ja/vob a bai di oenbees cet/m Rachel i a
bisaeel: mi ta Ja/mb jioe di RebeMa. Rachel
a A-oeri bai bisa soe tata, Ai a bim Aontra
JaAob pajama eel deen soe Aas. , , , .
Eel tabata masjaar bon ricibier, i a Aeda bi-
ba na Aas di Luban. Despoeees JaAob aAa-
sa koe Rachel.
31.
JAKOB TA BOLBE BAI SOE TERA.
llopi anja Jakob a keda cerl'aLaban. Eel
tal)ata sierbi eel masjaar fiel; i Dioosaben-
diksjona eel asiena tantoe, ki eel tabata oen
bomber rikoe, ora Dioos a bisa eel pa eel
bolbe bai soe kas. Jakob a manda algoen
ki iaar koe masjaar present aililanti pa soe
roeman Esau, pa plakka soe rabia; i eel mees
a bini atras. Esau a bini kontra eel na kamie-
aa, a rieibi eel masjaar...”
|
|
| 10 |
 |
“...t)i(ia topr Idko a osode* br;iRa i zoentj otr
Koe nwa na wowo.
JOZI^F JOE Dl JA KOR,
JaKoo tabatih (lisdoos jiop bomber bnu
dl nan oen, ki tabataJamaar Jozef, ki nan
tata tabata stierba bias ki nan nigoeii. l<]el n
mrga traha paeel oen l)isfier(]i barios koloor.
i a ees ai soe roeman nan tabata koedisiaeel
masjaar. Mas tantoe trobe nan tabata A:-ontra
eei, ora nan a teende doos soonjo, h\ Jozef
tabata onta naiii Eel disi: mi a soonja, /.i
noos toer tabata niarra bosje di trigo^, i h\
mi bosje a /ceda [lara lafgoe'arielm,i ees di
boso tabata baba Aabees j>a ees di mi;otro-
bees mi a soonja tfobe^ Ai solo, loena i dies-
oen strea tabata inoestraa mi masjaar res-
peAtoe^
3.^.
^OZF TA AI EfiRA SOE
roeman nan
Ora tata Ja^ob a tende soonjn nan di soe
Jioe Jozef, eel no a papia n;ida. Ma soe roe-
man nan, no tabata mira eel nias foor di ers
dia, Aoe bon wowo. ^Ki/co bo fa /corda, nan
disi Aoe eel, lo bo ta noos rei auto, i noos
lo baba A:abees pa bo ? A sosode oen...”
|
|
| 11 |
 |
“...tro(>!>i 1)rnsn, li pa o< l hcbc. Jo/]i, auto korda ariel)a mi. Eesoter
disi koe Jo/ef; mi a sooiiju ki mi tabata kar-
^a trees iirakoetoe lioe pam i koosdoeci ari*
ba mi kaiu'es; i pabara tal)ata bini i tabata
kome foor di ees makoefoe di mas arieba Jo-
zef disi lma ees, ki a baija soe sierbisji trobe,
iio a korda mas di papia oen palabra ccrka
rei pa ./o/,ef.
Ma basta dia despooes, Farao a soonja doos
sooiijo, ki iiigoeii Inamde tabata poor splika.
Ees ora ees kriaar a rekorda Jozef, i disi koe
rei: mi konose oen lieemle, ki sa splika toer
soonjo; ees ta Jozef ki tabata seraar hoentoe
koe mi Eel a sjilika mi soonjo, i toer a sali...”
|
|
| 12 |
 |
“...41.
Jo/.K i'A riCRKOlOUA PA DILAIVTI.
El'S Jiic'i'te iitija di abondancia jo/cf a
|Kfk(KM-a ma^a/.iiia jjsT.ndi >
i a iakarjia luM iide toer kamienadi kociiijoa
i warda, toer t:-i<>-oe, ki nan tabata poor liaija;
pa teeinpoe di haml)er. Ora t< ctni)oe diham-
ber a )ervs
regoeiaar. .Asiana bon Dioos ii skapa ioa'ii-
deT pa .lozef, na ees teeinpoe di inoeri liain-
ber.
Jarou ta mamia sor .noK nan na Eovii !',
lAA NAN KOPMPRA TIllGOR.
Na tera oen(!a Jakob tabata bilia, nan a
haija tanilie matyaar mal anja. Jakol) a man-
da soe jioe nan na Egypte |ia koemiira ko-
niienda aja. Ora nan a jega J^o/.ef a konose
nan oen bees; ma nan no a konose eel.
./o/ef a liaei manera eel no a konose nan^
i disi: lioso ta beende, ki ta bini aki pa kono-
,se noos tera i pa despoees bini liasi noos.
malo<. Nan disi: o no. noos a bini pa koem-
pra (rigoe, noos ta dies doos roeman bom-
ber...”
|
|
| 13 |
 |
“...Jozef disi: no, Dions wardna mi, di hasi oen
fcoos inhoestoe. Boao toer poor bai; ma ees
oi n, li a hortu mi bvkev, ces ta A'eda mi Aatie-
boa. Jozef a hasi asiena pa poerba rian i pa
ee! .vf'ila /V\ho io naii liasi a woorpa iian roeman
di rnas tsji/*;ieto(.. Ma Joedas disi: mitapi-
di ho, no iiasi asiena, tenee mi na soe loegaar;
i larga Benjamin bai, si no, noos tata bieeuw
]o moeri di tristceza.
JOZEF TA DEKLARA IVAN, KI EEL
TA NAN ROEMAN.
Ees ora Jozef no poor a wanta mas, eel a
manda soe beende di sali afonr; i ora eel ta-
bata koe soe roeman nan sool, ban di oen jo-
rameentoe doeroe, eel disi koe nan : mitaJo^
zef! mi tata ta na hicda l Ora nan a teen-
de ees jndabra nigoen di nan poor a responde
di spantoe, ki nan a spanta; ma Jozef disi:
bini toer cerka mi, mi ta Jozef boso roeman,
ki boso a beende; ma no tene mieedoe, Pro-
videentia di Dioos a hasi, ki toer a sierbi pa
bon. Eel a brasa nan toer, i disi koe nan: bai
1 bisa mi tata, ki mi ta na bieda...”
|
|
| 14 |
 |
“...50.
N\>' TA n,\I BOESKA JaKOB.
, Ora rei Farao a teende, k\ roeman nari a eef. Ima or.a eel a weifa toer,es koo.s i pre-
sent ki rei a mamla,^ eel disi: mi jine Jezeft.a
n.a bieda! lo mi bai mira eel, printteer ki mi
mttert. iMd a bat koe toer soe fatnili;,, Jo/.ef
a bmi konira etd na kaniama, i btii, di i,,r,a-
iiieentoe di legrte eel a kai na gargtvnta di .^*00
t.at.a bieenw.
5f.
Jakob :v \ Egapte.
; Ora Jakob a jega. Jozef a bai koe eel cer-
ka ret Farao. Re, aricibi eel tnasjaar bon i di-
st koe ./akob: j^Kwantoe ;i,ija bo tieti! J. ktd>
dtsi: mi tien cieentoe i trinta attja. Kei ,1
poentra tatiibe ki oftieie nan tabatieti, i
ora eel a...”
|
|
| 15 |
 |
“...(rypte i OI-1 vv] a sit'iitl miiortoc la ji'ga, rel a
rMiaa .]o/efcarkadi cc l; a l.lmliUsjoHa e.;s doos
iioe Jozef 31aiias>;(s i i'ili aim, i a pidi ecl
,li d,o-a soe mooitoe na lera di Kanaan deeii
j>rat dl soc tata nan.
5.
Mooutoic 01 JoZOF.
i
Jozef a perkoera masjaar pa soe roeman
nan; i ora eel talmtien cieentoe i dices anja,
eel a sienti, ki soc ora di nioeri tabata cerKa.
bad a jama soe romnan nan i disi koe nan:
mi ta moen, Dioos lo perkoera pa boso, i oen
dia lo hiba boso na ees tera, ki bel a
priminti noos tata nan; ora boso ta bai, toema
mi vvesoe i dera nan deen graf di mi tata nan.
Poko dia a tras Jozef a moeri; i ees bon rei
bieeuw Farao a rnoeri tambe. A bini oen
oter rei Farao, ki no a konose Jozef, i ki ta-
bata maltrata Hebreeuwen, (asiena nan ta-
bata jama desendiente nan di Jakob) ma
sjaar; i ki tabata hasi nan toer katiboe.
NaSKMKKN TOF oi Mosis.
A:\Ja oi MoKiNUon 2453.
Jioe nan di Jakob ( Hebreeuwen) a aug-
ineenta masjaar. Fes rei nobo...”
|
|
| 16 |
 |
“...hoga toer moeti^jn Iiom}>pr
Oen mama a luuja oe.'.jioe iunnber! m" eU
akonde trees loena largoe, i o, a eH no tal.ata
poor skonde eesjioe mas, eel a boeta eel deeii
a^a tnkit^foe i larga e>i driof arieba
a. Mees orajioe inoeheer di rei a biiii na
neende pieska eel, i a |ama ees moetsia ki
a el h"''-''' ..Mosis, i a kriaeel, dol
na eel bon sienjanza.
Mos IS KIKIcn MB IIA SOK POEKBIiL.
&S4=t;,},s
no tabata kieer pa nan bai; ma mas tantoe
tad dl Dioos. Msis a basi, pa podeer di
pjoos, masjaar niilager, i a larga bini ma-
sjaar plaga aneba tera di Egypte, Ora rei
tabata bai aienda doeroe kontra, Dioos a
larga inoen di npieente toer jioe bomber
majoor di bmteer Egypte, ban d. kwal ees dl
rei tambe. Ee a a doena rei oen spantoe
asiena grand., k, cel a larga nan bai....”
|
|
| 17 |
 |
“...55.
IkBRF.EUWKN TA 8AEI FOOI? Dl EgYPTF..
Konforme llebret'uvven a 8ili foor (ii
Effvote, o(ii nocbiii inancera oen pHaar gi aii-
di. Ui tahata anootsje mamara uaiulela, ta-
bata bai a dilaiiti pa moestra iiati kaniena.
Ora nan a bai Ual)a, a dooel rei masjaar, k
eel a koaseenti pa iiaii sali; eel a bai koo
binteer soe ebersito nan tras, i ora nan ta
bata dilanti di Lmnaar koraal, Farao tabata
cerka cerka, pa kaba koe nan. Ora nan a weita
lamaar nan dilanti i oen tantiesimo di soldaat,
koe arnia na inaitoe, nan tras, nan a spaiita
inasiaar. Fes ora iVIosis a saka soe manoe
dretsjoe afoor arieba lamaar, i awa a separa
foor di oter largando oen kaniena sekoe pa
nan pasa; ma ora nan a jega oter bande na
tera, i ora Farao tabata na lumiena nan tra.s,
awa a sera boentoe trobe i eel a hoga koe
toer soe beende.
Dioos TA DOIWA NAN KOEMIENDA
1 AWA iniEN 1)ISIERTOE
Been disirtoe nan no tabatien koemienda
pa nan kome; ma Dioos a larga, kwareenta
jinja larg'oe, jobe toer...”
|
|
| 18 |
 |
“...Jo/V, TA lllRA NAN DKKll TKRV Pf? iSimtH-R I
TA AIOKIM.
j\NJ* 1)1 MOKM)l)R
Jo7,e taiintiPt) unisjanr ili iiriciign lma-
siaar boa faiitoe teeinpoe ki aaa tabata sierbi
|)ioos boa; aia a pasa aiasjaar kastiegoe ora
naa tabata loebiiia Dioos.
59.
('{>DKOX Ta I.IBIA sot: POEeBF.L.
Ora neSireemven nan tabata kita hientepa-
nieente foor di kamiena di liirtoed, a sosode,
ki nan < neaiiegoe jainaar Sladianieten, a bi-
rd nan di arreba, i tabata maltrata nan nta-
. sjaar. Ora nan a klama na Dioos atrobe, oen
jii (Ti 1 a biiii cerka Gctleon i disikoeeel;
-toftma .koerasji...”
|
|
| 19 |
 |
“...li sncerdote imn, ora Mosis tabatn |oeber-
M Bau di kabeesdi sacerdote Heb; Samuel
, nase. Mama di Saimil a hiba eel, teem-
)oe ki eel taitala moetsja aienda, cer/ca Heil
,a ,,.1 si.-aja Snmul ofrese saA-rifico. Dioos
adoena Samul di konose, ki lo Lel kas-
fi.ra Heli masjanr, pasoba eel no tabatakas-
slT'-a soe iiue nan arilia nan mal hasrer.
Saniiil a kunta Heli tuer koos; ma ees ai
m. tabata sierbi pa hasi eel mas sabier.
02.
KASTIEOOK Dl HeI.I I Dl SOE JlOE NAN.
F.es teempoe tabatien gera trobe deen di
Hebreeuwen i Fdistynen. Hebreeuwen a
Ma Dioos tabata kon-
tra nan. Nan a perde toer koos; basta arka
enemiegoe nan a toema, i nan amatajioe
nan di Heli. Ora Heli a liaija ees nobo,
eel a ka foor di soe stoeltje, kibra soe
garganta i eel a inoeri.
63.
Saui. poneer pa rei. Anja di
MOENDOE 2900.
Poebel a pidi Samul pa eel boeta, loe-
; gaar di Hoes, oen rei arieba nan. Pa tene...”
|
|
| 20 |
 |
“...nan koiiteentne (>t'l a boeta Saiil pa rei.
Saiil tahata di m is lialtoe i di mas Imnie-
toc hoinlier di hinteer tera. Kes tiamipoe
Fibstjneti a diddara jrm-a na IlebraiMiwen.
k!sal a sali koa soe beende pa bai lritiMa Samuel disi koe eel: no
kominsa al^-oe proineer ki mi a liitii ofn ce
sakrificio. Ma ja, ki Samuel tabata tarda,
Saiil mees a ofrece ees sakrificio. Ora Samuel
a jega, eel a iioeba masjaar iioe rei, pa ees
podeer, ki eel a toema.
Jo.\ATA>r .iioK iji Saul.
Ora troepa di Filislynen tabata dilanti
di troepa di f lebreeuwen; Jonatan, kom-
panjajlo solamente di oen limniier, ki taliata
karga soe anna, a kai arieba naii i a mala
oen bienti, i a b >eta asiena oen sjmntoe
deen nan, ki loer a lioe.
l*jes ora nn Saul mees koe toer soe been le
goe di moortoe, poor a ko-
me oen koos na kamiena. .Jonatan no taba-
ta a cerka ees ora i. sien sabi, eel a...”
|
|