| 1 |
 |
“..., hi Dioos mec,s a larga shirr-
hi. Man ta anto di nias hometoe, hi fn
t toer herdadera historia. Ma no horda,
ki ta toer ld tien, no, ees ahi nan ia di
mas principal 'noemu di es, hi SQde
promeer di nasemcentnc di noos scnjoox
Hesok Rriestoe....”
|
|
| 2 |
 |
“...pa bo; i principalmeentoe toknnti di noo
Senjoor i soe a postel n an. Toer ki no ia
di mesteer aienda pa bo saht, i ees ki bo
no poor konprtnde aienda, mi a larga a-
iras, mi ta hisaa bo p. e. ki No a harka
oen paar di anima!', ora lo ho sienja mas
mdilanti, lo bo leende iamhe di oier ani-
mat, ki eel a toema mas deen ark koe eel.
Tarnbe lo bo liaija aligoen bees deen oier
boeki nomber di keende skierbier na oier
maneera.
Jioe tian di Jfihoh mi a jama
seemper Hebreeuwen te na ees
les, oenda mi ta splihaa bo nan
nomber, a pisaar ki foor dikoe-
minsamientoe nan tabatajaniaar
tambe kaba Israeiieten.
JVa koeminsameentoe di doos
regel di les 89 ta para: Jeehonias;
ma mesteer ta Joakim. JYuda mas
mi tien di boeta aki cerka, si no
ees wensch aki: ki ees boeki lo
sierbi pa hasi boso toer keende
dreetje na moendoe, i lojoeda pa
hasi boso santoe oen dia na ciloe.
Jas; 1852.
J. J. Putman....”
|
|
| 3 |
 |
“...^ HISTOEA KORTIKOEJS'J.N
foor di
B Y B E L.
1.
DiOOS TA KRIA MOENDOE DEEN SEIS DIA.
Dioos a kria Cieloe i tera deen seis dia.
Proiaeer dia Eel a. traha loes. Bi doos dia
firmaineentoe, ki Eel ajama Cieloe. Bi trees
dia Eelaboeta awa hoentoe na oen loegaar ,
ki Eel a jama lamaar; i Eel a hasi tera pan
toer soortoe di plantje i paloe. Bi kwater dia
Bioos a traha solo ,loena i strea nan. Bi sien-
koe dia pahara, ki ta hoela na laria, i piskaar,
ki ta landa deen awa. Bi seis dia toer soor-
toe di animal, kaba Bioos a traha heende, i
di sieete dia Eel a sosega....”
|
|
| 4 |
 |
“...V,
DiOOS TA FORMA KOERPA Dl AdaM Dl l.ODO
Dl TERA.
Dioos a forma !ki noenka poor
moeri: Ecl a tralia ooi segoen soe imagen, i
Eel ajarna eel Jidatn. Despoees, oraAdam
fabata na sooiijo, a toema oen riblietje
foor di koostitm diAdam. Foor di ees ribbetje
Dioos a traha oen moeheer, ki Eel a ('oena
na Adam pa oen kompaniea i asiena Dioos
a boeta matrimonio. Nornber di promeer moe-
heer tabata Ecu.
Dioos TA BOETA I1EE,\DE DEEN A AIJDSCH
PARAUYS.
Dioos a boeta Adam i Eva deen oen di
mas boenitoe koenoekoe, ki noenka beende
a weita, ki tabata jama: Aa/a/scA
Oen rio grandi tabata moeha ees koenoekoe:
i beende tabata haija adeen toer floor i paloe
koe froeta di mas doeci ki tien. Ban di ees
paloe nan oen, ki tabatajama paloe di kono-
semeentoe di bon i di maloe. Dioos disi koe
beende: boso poorkome froeta di toer paloe
nan, kitando afoor froeta di ees paloe di kono-
semeentoe di bon i di maloe; pasoba si boso...”
|
|
| 5 |
 |
“...Droos TA MALDIKSJONA
KUS KOUCEBIM I TA
PKIMINTI oen SAI,BA1)00R
1/ Dbos (lisi l(oe eps lioleehpn: nnsoba ho n
er animal, lo lio last arieba bo baiirka i
lo bo kome tera. I, ,i
kab e, n "'V 1-
eiaar fr'ab^a r* ''"' 1'
di b rar """ '
7.
Adam sakaar foordi aardsch Paradys.
Despoeees Dioos disi koe Adam: pasoba bo
a has. asiena, tera lo no doenaa bo froeta;
^ traba, koe so-
dooi dl bo kara, pa bo Imija bo koemienda.
Dioos a saka Adam i Eva foor di Paradys
pa nan ba. t.-aha tera, iEel a boeta oen an/el
poorarParij'''
8.
Kauv I Abel, promeer j.oe homber di
Adam.
Adain a haija moetsjoe jioe i bau di nan Kan,
ki tabata traha koerioekoe, i Abel ki tabata...”
|
|
| 6 |
 |
“...nnrdndoor di kariieor. Naii doos tabata ofre-
cfi sakiificio na riioos: Kain froota di sor tRiti>
i Abel di ineiioor Ivavneer di soe i^oraal.
SaUrificioaaii di Abel labata ooesta na
Dioos; ma no ees di l^an; ees ai K-ain tabata
toema na maloe. Dioos disi koe Kan: i>akie-
ko bo ta kodisia bo roeman? si bo hasi ees ki
ta bon, lo bo haija bo pagameentoe; ma si bo
hasi rnaloe, lo bo haija kastiegoe.
Kan ta .mata soe roeman abel.
Kan no tabatien oreea pa palabra di I)on
Dioos. eel a hasi maneera eel tal)ata bon koe
soe roeman, ganjando, eel disi; l)am, larga
noos bai lioenoelaje. Bon Abel,sien kordama-
loe a bai konteentoe koe eel, i ora nan tabata
basta aleenw deen koenoekoe. Kan a kai a-
rieba Abel i a mata soe roeman. Dioos disi
koe Kan: Oenda bo roeman ta? Ma Kan a
responde: mi no sabi; mi ta wardadooi di mi
roeman anto?
10.
Kastiegoe i Kan.
Dioos disi koe Kan: Kan, kiko bo a hasi!
sanger di bo roevnan, ki bo a drama, ta kla-
ma vienganza. Tera, ki a bebe sanger...”
|
|
| 7 |
 |
“...i lo bo keefla nVidia arieba iiioendoe. Sienspe
ra purdoii, Ivcia a boei bai.
Trahamkknto di arka.
Despoees beende a jena masjaar ariebi
moendoe, i tal)ata intreg-a nan na toer soorto<
di |)ikaar; prees Dioos a toenia resoloesjon d
kaba koe nan toer. Ma No i soc; jioe nan
ki tabata stima liirtoed, Dioos tabata kiec
skapa. Dioos a manda No anto di tralm oei
Jial)i(!oe masjaar f^ramli, jamaar arka.
Ora arka tabala toer dretsjaar, No a barkt
oen paar di toer pagara i di toer animal.
Dklokvio, anja Dl Moi:i\Doii: 1656.
Ora No a kalia di regla toer koos, eel, koe
soe moeber, i soe trees jioe koe nan nioeher,
a barka. Lamaar i toer rio ajena. Avva a ba-
sja foor di Cieloe kwarenta dia i kvvarinta
anotsji sien stop. Awa a tapa binteer moen-
doe i soebi cinkvvinta bara Iialtoe arieba seroe
di nias haltoe ki tien; i toer beende i beestia
a perd nan bida, salameentoe No koe soe
familia a skapa....”
|
|
| 8 |
 |
“...KaBAMEENTv'>P. Dl DELOF.VTO.
Alafien Dioos a mancla oen bientoe doeroe
,a seKu awa trobe; i despoee.s d.eesoen loki eel a larga boeja afoor a bolbe
bini, nasoba ki eel no tabata ha.ji aienda ni-
oen loegaar sekoe pa eel para. Ma ..ra Noe
a laro-a ees palomba boela pa di doos bees,
eel a bolbe koe oen rama bei de di olyt na bo-
ka; asiena No a sabi ki tera tabata sekoe i
eel a sali, doenamlo gratias na Dioos, foor di
arka koe soe fainilia i toer ees animal. ,
KoilROMriMEEINTOE Dl HEE!\DE
Toer beende a sali awoor foor di jioe nan
li Noe. Sem a bal biba na oen tera, kitajama
/V/i Cliatn na Afrika i Japheth na tiuropa.
Ma ees kastiegoe pisaar no hasi beende
aienda mas sabier, poko teem a tras nan taba-
ta maspioor trobe. Nan tabata loebida Dioos,
nan Rriadoor, i adora solo i loena: i entrega
nan na toer soortoe di pikaar mahoos....”
|
|
| 9 |
 |
“...Jam.imeentoe Dl Abraham,
moendoe 2083
ANJO Dl
Algoen heencle santoe a .sio-j siprl)i Dionc
>on, (Ku, ,1. nan tabatien oeu,1ki Abraham a jama Izaak....”
|
|
| 10 |
 |
“...it.
ABfeMlAlW TA BAI OFRECE 80K JIOE;
Abrnhnm trihata kirer soft jioe Tzaalt moe-
Ora ce! a kn-sp ka!>a, oen dia, pa poer-
!ia Ai)ra1iahi, Dioos disi koe eel: Abraham
f)frec('p mi l)o jloe pa oen sakrificio arieba
sci fe, ki lo nil moestrafi bo- Abraliam tabata
prnmtot; pa obedese na Oioos; eel a doena
T/,aak paloe di kiitla i eel mees tabatakarga
kaiideeia i malj(te. Na kamiena Izaak disu
tnta, nnns tien paloe i kandecla; rna oenda
beestia ta pa sakrificiol Abraham disi: Dioos
lo jiprUotira pa eeS ai, mi Jioe.
Oioos TA TAHA Abraham di mata soe jioe.
Ora nan a jega na ees loegaar, ki Dioos a
nioestra eel, Abraham a traha oen altaar^
boeta paloe arieba, i soe jioe maraar arieba
et-s paloe; kaba eel a toema matsjete na ma-
noe pa mata i ofrece soe jioe. Ees ora oen
An el a baha i disi: Abraham no hasi bo jioe
maloe; awoor mi konose bo fe, bo no a spaar
ni bo oenikoe jioe, masjaar tanto lo mi rekom
pensaa bo. Mees ora Abraham a mira oen
tsjoebatoe pegaar koe soe...”
|
|
| 11 |
 |
“...19.
ElTITZAR, RRIAAK Dl ABUAriAM TA AI
BOKSKA 01;N MOEllElCR PA IZAaK.
Despoees Abriiham a manda Elizar, sop
kriaar di konfianza, cerka soe koiiosior iian,
lii tabata Jiiba na Mesopotamia, pa liopska
aja oen moelieer ]>a soe jioe zaak. l^JIizar
abai koe masjaar beestia i hopi pre.sent rikoe
pa ees moza destienaar pa IzaaA:. Ora eel a je-
ga na tera, ki jania Mesopotamia, eel a so-
sega, ora solo tabata cer/.:a di drinta, cerka
oenpoos, oenda nioebeer nan tabata bini
saka avva.
20.
Elikzar ta pidi Dioos pa dohj\a pRi, m
SABI ta KWAI. ta EES MOZA, KI EEl. A DI STl-
NA PA IZAAK.
Elizar a pidi Dioo.s i disi: Senjoor! Dioos di
Abraham, hasi, lii ees nioza, m loini piiiipo-
ko avva, bisaa mi: lo mi doena bo bee.stia tain be
di bebe lo ta ees, ki Boadestiiia pa Iza ik.
Mees ora oen moza jamaar lleliekka kar-
g'lnflo oen boetiesji, a'bini pa saka avva.
Elizar a bai cerka eel i di.'^i; doenaa mi po-
ko avva pa mi bebe. Di oen bee.s Kebekka a
doena eel awa i disi: bebe...”
|
|
| 12 |
 |
“...Kl.lzAR TA PAPIA KOP, UHRKKKA.
Elizfir a saka masjaar preiideriea di oro di
masjaar baloor, kiccl tal)ata prpsanlanale-
kekka, kaba eel disi; keende soe jioe bo ta; i
tien loegnar deen kas di bo tata pa mi pasa
anootje? Rebel\ka disi; mi ta jioe diatoecli
deen kas di mi tata tien loegnar mas ki
mesteer i koemienda pa toer bo beestia.
Ora Eliar a teende ees ai eel a kai na
rodiea, adora i gradisi Dioos.
EuZAR lUCIBIER NA KAS DI BATHoEI..
Ilebekka a koeri bai kas, konta soe mama
toer koos. Ora soe roeman Laban a teende,
i weita toer ees prenderiea nan, eel a bai kon-
, tra Eli/.ar i disi koe eel: mi Sjon drinta, pa-
kiko bo ta keda afoor? mi a dretsja kasi loe-
gaar pa bo beestia. Eli/.ar a bai koe eel, a
drinta kas, i nan a ricibi eel masjaar bon.
Nan a papia koe oter i nan alarga boeta koe-
mienda pa eel.
23.
liUZAll TA 8PUKA NAN PAKIKO EEL A BINI.
Elizar disi koe tata i mama di Reliekka;...”
|
|
| 13 |
 |
“...Ji eel a blni pa boeska R. I.ekka pa kasa koe
JUaak. N:m disi koe eel: koiiK, i)i,,os kie.-r,
Ata llebekka, toema eel i bai koe cel.
J^es ora Elizar a saku masjaur koos di om
dl pl^ta 1 biestier di inasjaai- baloor, ki eel ta
bata presenta na liebekka; i bopi present,
KI eel tabata doeiia na soe roeman i mania
Pn^zar"^ i kaba, Rebekka a bai koe
34
Ksa I Jakob.
Rebekka a jega bon; a kasa koe Izaak,
nan a bai biba na kas di Abraliani. Re-
bekka a [lari doos jioe Iioniber Esau i Jakob.
Esau tabata majoor, masjaar roboestoe, i t\
bira despoees oen jaagdpor famoso. JaAmh
tabata grasioso i mas keetoe. Oen dia a so-
sode, ora Ja/cob tabata bai kome, kj Esau a
sab koenoekoe, kansaar i koe masjaar ham-
ber. Eel disi koe Jakoli: doenaa mi bo ko-
iniepda. Jakob disi: Si, si bo doenaa mi ees dre-
tsjoe, ki bo tini komo majoor,Esau a l espori-
de: masjaar bon, mi ta doenaa bo ees a; i eel
ft llftsi Qen bbarameentoe arieba.
^5.
}ZAAK TA MANDA SOK JIOK EsA Dl HASI KO-
mikna...”
|
|
| 14 |
 |
“...bin a i^igoe, eel a korcla of^n ki lo bo baija, maneera bo sabl m mi
Uieer ees ai, pa mi kome i mi joetiaa bo mi
bimliksjon, promeer ki mi moeri. Ui oen bees
Ksau a bai.
?6.
IIkbukra ta konseha Jakob di jega pro-
MEEli KI SOE ROEMAN.
Rebekka a teeiide toer kiko l/.aak a papm
koe Esau; i disi koe Jakob: kohe doos lam-,
metie kabrietoe; lo mi hasi konnenda, ma.
ueera mi sabi, ki bo tata tu stiraa; lo bo hiba
ees ai pa eel; i bisa ki bo ta Esau, pa eel bm.
diksjouaa bo, komo soe jioe majoor. Asiem
,nees nan a basi. Promeer ora I/.aak a ( oeca.
ma alafien, ja, ki eel tabata ciegoe, eel a ke-
re, ki Jakob tabata Esau. Eel a kome i ((i
a bindiksjoua Jacob iia loegaar di Esau; i a
doeua eel toer drctsjoe di majoor,
ESAU TA JEGA I TA PIDl BTNDIK-
SJON DI SOE TATAIZAAE.
Poko ora despoees Esau a drinta koe kpe-
mienda pa soe tata; ma I/aak disi koe eel...”
|
|
| 15 |
 |
“...da Kabat mi a bindil(s;oiia el Kmo mi iroe
,Te a Im O' n bees ta k4.
a K 'a'r- I'"-
KI (,el a hoera di mafa soe roeman JaAoi)
pa^Kapa soe bieda, u hoe bai na Mest;::X
iilAH \ Dl JAKOB.
^ JaKob .sool a kohe /.:amiena bai na Mexo-
poUnrna-, anootsji a /.-olie eel na /.-amienn:
kansnm-, s.en ha,a ni /.-as ni beende, eel a hoe.
ta (len ,nedra bau di soe /^abees pa eel droe-
1111 anootsji na /i-amiena. Ora eel tahata na
soon,o eel a weita oen trapi paraar aricdni te-
la, 1 Al tabata jeoa te na ciloe. Am-el di
1J.OO.S tabata baba i soebi. Eel a teernle bioos
disi Aoe eel; o tene midoe, lo mi joedaa bo
2P.
JAKOB TA Jp]GA NA 3IESOPOTjt
MIA.
eel a weita trees Aoraal di beestia roodoor
dl oen poos. Jegando mas acerAa eel disi Aoe...”
|
|
| 16 |
 |
“...wnrflatloor nan: roeman di oenda boso taf
ISaii disi: noos ta di stad,/fi jam a amn.
Eel disi: boso no /ronoce oen beende, /.la-
ma Laban. Nan disi: masjaar bon. l oom
bai eel. Masjaar bon; ata mira' soejioemoe-
heer Raclud ta bini uja /coe /ainieer.
39.
JAKOB BON RICtBIER NA KAS
Dl LABAN.
Ja/vob a bai di oenbees cet/m Rachel i a
bisaeel: mi ta Ja/mb jioe di RebeMa. Rachel
a A-oeri bai bisa soe tata, Ai a bim Aontra
JaAob pajama eel deen soe Aas. , , , .
Eel tabata masjaar bon ricibier, i a Aeda bi-
ba na Aas di Luban. Despoeees JaAob aAa-
sa koe Rachel.
31.
JAKOB TA BOLBE BAI SOE TERA.
llopi anja Jakob a keda cerl'aLaban. Eel
tal)ata sierbi eel masjaar fiel; i Dioosaben-
diksjona eel asiena tantoe, ki eel tabata oen
bomber rikoe, ora Dioos a bisa eel pa eel
bolbe bai soe kas. Jakob a manda algoen
ki iaar koe masjaar present aililanti pa soe
roeman Esau, pa plakka soe rabia; i eel mees
a bini atras. Esau a bini kontra eel na kamie-
aa, a rieibi eel masjaar...”
|
|
| 17 |
 |
“...t)i(ia topr Idko a osode* br;iRa i zoentj otr
Koe nwa na wowo.
JOZI^F JOE Dl JA KOR,
JaKoo tabatih (lisdoos jiop bomber bnu
dl nan oen, ki tabataJamaar Jozef, ki nan
tata tabata stierba bias ki nan nigoeii. l<]el n
mrga traha paeel oen l)isfier(]i barios koloor.
i a ees ai soe roeman nan tabata koedisiaeel
masjaar. Mas tantoe trobe nan tabata A:-ontra
eei, ora nan a teende doos soonjo, h\ Jozef
tabata onta naiii Eel disi: mi a soonja, /.i
noos toer tabata niarra bosje di trigo^, i h\
mi bosje a /ceda [lara lafgoe'arielm,i ees di
boso tabata baba Aabees j>a ees di mi;otro-
bees mi a soonja tfobe^ Ai solo, loena i dies-
oen strea tabata inoestraa mi masjaar res-
peAtoe^
3.^.
^OZF TA AI EfiRA SOE
roeman nan
Ora tata Ja^ob a tende soonjn nan di soe
Jioe Jozef, eel no a papia n;ida. Ma soe roe-
man nan, no tabata mira eel nias foor di ers
dia, Aoe bon wowo. ^Ki/co bo fa /corda, nan
disi Aoe eel, lo bo ta noos rei auto, i noos
lo baba A:abees pa bo ? A sosode oen...”
|
|
| 18 |
 |
“...tntn, ki Jakob a manda Jozef di bai teende
koombai soe roeman nan. Konforme ki nan
a mira ki taliata majoor di nan tabata
l ii'cr skapa jozef, i disi koe nan: no mata eel,
ta noos roeman; mehoor noos liienka eel deen
ees pi)os aki. lOes poos tabata sekoe iRu-
lii'ii ta'oatien ideeii lii saka eel skondier atro-
1,,,. Asieiia mees nan a hasi, ora nan aka-
Ita di kita soe bieslier foor di soe koerpa. Po-
ko ora despoees nan a weita algoen komer-
siaiite. ki tabata pasa aja. Nan disi koe oter:
melioor noos saka eel trobe, i bende eel pa
katielioe koe tmn. Nan a saka eel trobe, i
iuMide eel koe nan pa bienti pida plaka di pla-
ta; i nan a biba Jozef na tera di Egypte.
35.
Nan ta imanda btfstirr ni Jozef pa nan
TATA Ja KOP.
Roeman nan di Jozef a mata oen lametjc
kabrietoe, i nan a soesja koe soe sanger ees
biestier di...”
|
|
| 19 |
 |
“...brestier alki naadHa ,- di Pij.if,,-. I '
;;otabata bai k aa.i v!.,;!
I < ( i h isj (j(.(| pikaar raia'i f'oi, r
spnnUi masjaari disi;ko,aa la
OEM koos asii-t.a dilaati di h,, sfj 'l'"'*
pod,Toso. Mr! t'-
ry-r-'..........
fill- a larn a sera Ju/, f. ' ^
37.
JozKr T.,
1'Alt AO,
i Woita pabe df...”
|
|
| 20 |
 |
“...tro(>!>i 1)rnsn, lki (tii tabata dontn n>i pa o< l hcbc. Jo/]i, auto korda ariel)a mi. Eesoter
disi koe Jo/ef; mi a sooiiju ki mi tabata kar-
^a trees iirakoetoe lioe pam i koosdoeci ari*
ba mi kaiu'es; i pabara tal)ata bini i tabata
kome foor di ees makoefoe di mas arieba Jo-
zef disi lki jozef a papia a
sosod<; ma ees, ki a baija soe sierbisji trobe,
iio a korda mas di papia oen palabra ccrka
rei pa ./o/,ef.
Ma basta dia despooes, Farao a soonja doos
sooiijo, ki iiigoeii Inamde tabata poor splika.
Ees ora ees kriaar a rekorda Jozef, i disi koe
rei: mi konose oen lieemle, ki sa splika toer
soonjo; ees ta Jozef ki tabata seraar hoentoe
koe mi Eel a sjilika mi soonjo, i toer a sali...”
|
|