Your search within this document for 'was' resulted in ten matching pages.
1

“...Bladz. 331 aan m erkin gen Over de inCURACAO van tvd TOT TYD IN ZWANGGAANDE ZIEK T E Nj DOOR CJREL DOERFFEL^ Genees- en Heelmeefler lan s Lands Hofpitaal aldaar. Ti /fct den aanvang van Louwmaand 757- regeerde hier onder de Euro- peaanen een brandende Koorts, begin- nende met groote hitte, dorft, hoofd- pyn gedurig braaken rufteloosheit, Ihelle pols, vuur-roode Pis, die int. midden met een Wolk bezet was; zulks ' duurde tot den vierden dag; dan kwarU; er een Yllioofdigheit by met een droo-, ge tong ; den vyfden of zesden dag volgde een huivering verzeld met Geel- zugt, zynde de kleur van t Lighaain geelgroen met een klam zweet; de Koorts-hitte verliet den Lyder maar hy behield eene fnelle Pols, de Ylhoof- dig-...”
2

“...332 OvhrdeINZWANGGAANDE digheit, en t braaken, tot den negen- den dag toe; met den ii^en volgde by veelen ecn Loop by eenigen eene Roode Loop ; zulks duurde tot den J5dcn of i6den dag; en een Onmagt in de Ingewanden, tot den 2iften. De GENEZINGSWY2E. In den beginne van de Ziekte deed men genoegzaame Aderlatingen, vervolgens gaf men openlyfmaakende Middelen uit het Aftrekfel vanT amaryn, Caffia,Manna, R habarber. Daar reeds te veel bewee- ging was, gaf men t Zout van Alfem opgeloft in Limoenfap, met wat Honig en Garftewater. In den aanwas van de Ziekte gaf men Koeldranken uit twee ponden Garftewater, een half Loot Sal- peter verfch uitgeperft Citroenfap, en Zuiker zo veel genoeg was tot de fmaak. De Zieken gebruikten insgelyks verfch Sap uit Oranje Appelen geperft, en Wey van Karnemelk : en in den hoogften Top der Ziekte Koeldranken, en Garfte-roomen. In haare Jfneeminge, om t walgen te ftuiten, gaf ik een Af- trekfel van Roode Roozen dat met zuure...”
3

“...ZIEKTE TE CURACAO. 333 naat Syroop fmaaklyk gemaakt was; of anders dit mengfel: vier Oneen Ro- zenwater zoete welriekende Geeft van Vitriool drie drachmen Syroop van Klaprozen of Diacodii zo veel ge- noeg is. In hardlyvigheit wierden Clifteeren-, en in de byHyvmde Tlhoof- digheit trekmiddelen [ Epifpapca ] onder de voeten gelegt, en men gaf een ge- noegfaame menigte Verdunnende dran- ken met Thee Bing, zynde een gewas hier te Lande met Saffraan; of een Aftrekfel van openende Kruiden naar de Brandenburger Apotheek. In den Loop of Roodm Loop wierd een open- lyfmaakend Middel gegeeven uit de ikhabarber of een braakmiddel van de Jpccaci4anha-wonel; vervolgens tot een verfterkend middel het Elixir Vifcerale van Hoffman of Rhynfewyn, waarin bittere Kruiden en het Staalvylfel ge- trokken waren. Onder de Inwoonderen begon een kwaadaartige Koorts in zwang te gaan, gelykende naar die> welke, in t Jaar 1754 hier ook woedde. Ze begon met grillinge, en daaropvolgende...”
4

“...2IEKTE TE CURACAO. 55$? na ftremming helt, is er niets iiitne- j, inener gclchikter of voordeeligcn Maar daar de vogien na verfmelting hellen of fcherper zyn of meer woeden alwaar het bloed meer te bedwingen dan aantezetten is, daar is er wer niets fchadelyker en dood- lyker. Twee Kinderen drie jaaren oud , beiden byna van gelyke Lighaamsge- fteltenis kregen de gemelde Koorts; in plaatfe eener Uitflag was er droogc hoeft, engborftigheit en gepiep van de borft. De handen en voeten waren, koud met klam zweet; de pis was geel met een wolk in t midden. By den eenen gebruikte ik tot den 9Jen dag uir- wafemende en Pisdryvende middelen. In t hoogft der Ziekte moeft ik Trelc- middclen onder de voeten leggen; in t afgaan der Ziekte gaf ik het aftrek fel. van de Cortex Pernvianus met gepelde Garft : waarmede deze zieke op den Milten dng vry van Koorts raakte, maar een ligte hoeft en pieping op de borlt bleef behouden tot in Mey wanneer hy op een Landhuis Gyten...”
5

“...340 Over de INZWANCGAANDE middelen gebruikt, dog hy ftierf op den zevenden dag. Offchoon in t midden van Louw- maand bovengenoemde Koortfen nog' genoeg in zwang gingen, gebraken er ook geene fleepende Ziekten. Want een Vrouw van 23 jaaren, had langer dan drie maanden aan eene flymige llloedwatering gefukkeld : zy was ma- ger, zwak, en zonder Eetensluft, en had eene gedurige poging.om te wateren; dit belette haar de ruft.. Ik oordeelde, dat de naafte oorzaak van haare kwale was, dat een fcherpte van de pis haar de Slym van de blaas afvaagde, en dus eene uitfypering van bloed verwekte. Ik gaf haar een ontlaft-middel uit Ra- barber en Manna naderhand een af- trekfel van ^^Ithea waarin de Gom Tragacanth gefmolten was en prees eene gefchikte Levenswyze aan. Tien dagen zulks gedaan hebbende, bevond zy haar merkelyk beter, de Pis wierd natuurlyk, de aanperzing minder. Zy gebruikte weder het ontlaftmiddel en t aftrekfel nog eenige dagen lang, en ver- volgens een...”
6

“...ZIEKTE TE CURACAO. 341 gebruik der klederen van zynen overle- denen broeder, (die aan de Long-Tee- ring geftorven was,) mede de gemelde Ziekte. Verlcheide middelen wierden te vergeefs gebruikt, om dat hy geen gefchikte Levenswys volgde; maar de hoeft en zwakheit toeneemende be- loofde hy alles waar te neemen. Men liet hem de Ezeliimemelk gebruiken en gaf hem de volgende Smeering van uit- geperfte Olie van Foelie en Balfera Pe- ru, van elk evenveel; hier mede wierd de borft tweemaal daags gefineerd ten einde door de Opfiurpende vaten bal- lmagtige middelen in den ongepaarden Ader en van daar in den hol- ader en regter holligheit van t hart, en zo in de Long te brengen. Zodanige Middelen 40 dagen lang met een gepafte Levenswys gebruikt hebbende, verlie- ten hem de bewegingen van de Koorts, die s namiddags aankwamen; de hoes- ten verminderden, en de kragten na- men toe zo dat hy uitgaande zyne ' zaaken verrigten koude. Als de eerfte wegen vervuild waren gaf men...”
7

“...2IEKTE TE CURACAO. 345 CLis met Manna; zulks maakte genoeg- faame ontlafting. Zy was gewoon na twee dagen dat de Maanftonden ge- duurd hadden ook twee dagen een Aambeienvloed te hebben. Ik gebruik- te insgelyks de Tin^ura Sacra negen of tien dagen lang met goed gevolg; ver- volgens fchreef ik Rynfewyn voor, in welke het Staalvylfel getrokken was. Wat delicaat zynde, konde ze weinig Medcynen inneemen. Na verloop van eenige weeken kreegze haare Stonden en daarop volgde de Aambeien vloed, waarop ze volkomen gezond wierd. ^ y 5 j u....”
8

“...BERICHTEN. 409 gebruikten de lyders, zo als de Koorts zeven of negen dagen over was, buik- zuiverende purgeermiddelen dan ver- Iterkende kruider wynen; ze maakten by mooi weer beweegingen der licha- men nuttigden fpyzen die ligt te ver- teeren waren en bewaarden hun lyf voor de koude avond-lugt. Waar men verftoppinge der ingewanden vond , wierden openende middelen gebruikt als Fill. naar de Haarlemmer A- potheek; in zwellinge der voeten een afkookfel van knoppen van Alfem, A- lantswortel en Oranjefchillen: waar- meede deeze kwellingen meelt verhol- pen zyn. Verfcheidene andere menfchen wier- den met zinkingen, oor en tandpjm, zeere keelen en hoeden geincommo- deert,- deeze kwamen alleen van eene verkoudheid. Wanneer zulke ly- ders bezweet zynde, zig in de kou- de lugt begeeven, word daar door een verdikking van t wey veroorzaakt, welke dan in flymagtige dof verandert door de afzonderinge vaaten niet kan doorgaan : en de genoemde kwellingen veroorzaakt; ook...”
9

“... oorzaak . was, gaf men een buikzuivering, vcr- fterkende en ftaalmiddelen. In jicht...”
10

“...4i6 berichten* De Podagtiflcn hadden in t midden van Wiedemaand fterke aanvallen van hunne kwellinge om deeze te Joulageeren, gebruikten eenige de vrugt Papaia; deeze met water tot een pap gekookt en lauw op de pynlyke plaat- len gelegt zag men daar naa de pyn draaglyker worden. Een man in de vyftig Jaaren oud, in wiens fltmilie het Podagra gemeen was bekwam naa Iterke gemoeds-beweegin' gen Ituiptrekkingen, welke volkomen na pajjiones hyflerim geleeken. Ik gaf hem ook antihyflerica, welke hem fou- lageerden. Eenige bejaarde menfchcn bekwa- men een galagtige doorloop, waarvan de eene verergerde in Roodeloop, en een doodelyken uitgang had ; de an- deren wierden Phaharbarina innerlyk gegeeven, welke met verzagtende cly- fteeren, drooge fpyzen, en behoorly- ke leefregelen herltelden. B E-...”