| 1 |
 |
“... ribbe.
Scheefafgesneden driezijdig prisma.
I = (a + b + c) G
waarin a, b en c de lengten der drie evenwijdige zijden en G de doorsnede, lood-
recht op de zijden.
Rechthoekig parallelopipedum of quader
(d. i. loodrecht prisma met rechthoekige grondvlakken).
I = a b c.
O = 2 (a b + a c + b c),
a, b en c de lengten der drie zijden aan n hoek
waarin...”
|
|
| 2 |
 |
“...422 HULPMIDDELEN BIJ HET RICHTEN EN METEN.
voorwerp (b.v. ster) meer dan n beeld zien. Is het oppervlak niet volkomen
vlak, dan zal een scherp begrensd voorwerp niet helder schijnen.
c. glasprismas (van Bauernfeind).
Alle lichtstralen, welke op een rechthoekszijde van een gelijkbeenig rechthoekig
prisma vallen en welke twee maal gebroken en inwendig nmaal teruggeworpen
worden treden zoodanig uit de andere rechthoekszijde, alsof zij geheel niet ge-
broken en slechts door het hypotenusavlak eenvpudig worden teruggeworpen.
Worden de lichtstralen inwendig weemaal gebroken en weemaal teruggeworpen,
dan maken zij bij het uittreden met de oorspronkelijke richting een rechten hoek.
Geen afwijking in richting
zal de lichtstraal vertoonen,
wanneer deze evenwijdig
loopt aan het hypotenusa-
vlak. In deze richting zal
men dus twee voorwerpen
zien samenvallen, wanneer
men het prisma in de ver-
bindingslijn van deze voor-
werpen houdt.
Moet met behulp van het
prisma in het punt...”
|
|
| 3 |
 |
“...430
HULPMIDDELEN BIJ HET RICHTEN EN METEN.
Meten van richtingshoeken.
Horizontale richtingshoeken op het veld (zie ook bij Landmeten).
Met behulp van :
a. Landmeters kruis of querre (fig. 18).
b. Spiegelkruis of hoekspiegel.
c. Prisma en prismakruis voor hoeken van 90 en 180 (fig. 19)
d. Theodoliet voor nauwkeurige waarnemingen, (fig. 20 en 21)
Fig. 18.
Dit instrument bezit een, op een ondersteljmet horizontalen
cirkelrand (limbus), draaibaren bovenbouw met kijker. Bezit
de laatste tevens een vertikalen cirkelrand zooals regel is, dan
heet de theodoliet tevens universaalinstrument. Naar gelang
de nauwkeurigheid bij het aflezen bij den eersten of den twee-
den rand grooter is, bezigt men het instrument voor geode-
tische of astronomische waarnemingen. Het vaste onderstel
bevat behalve de stelschroeven s de draaiingsas D, waarop
het bovenstel met alhydade A vast ver-
bonden is. Op deze alhydade bevindt zich
het niveau voor instelling Li en aan de
einden de nonii en...”
|
|
| 4 |
 |
“...LANDMETEN. 441
Uitzetten van hoeken.
Gereedschap : jalons, meetband of ketting, querre voor rechte of andere hoeken
hoekspiegel, prisma en pnsmakruis met hoeken van 45 en 90.
a. Uitzetten van rechte hoeken.
1. Met meetband of ketting.
Geval: Uit een gegeven punt C een loodlijn neer te laten op een lijn A B. (fig. 12).
c et.twee punten D en E der lijn A B, zoodat tevens hoek C niet kleiner
dan een rechte is, en meet de afstanden G D
en G E. Men vindt dan door berekening voor de
afstanden F D en FE van het voetpunt der
loodlijn :
F D = C D* C K* + D E' 1
IDE
C E* C D + D E*
2 D E
-J
Fig. 12.
Geval: In een gegeven punt C van de lijn A B een loodlijn op te richten, (fig. 13).
Men bepaalt een punt P, dat naar schatting in de verlangde loodlijn is gelegen
en zoekt voor dit punt het voetpunt der loodlijn
F (zie hierboven). Blijkt F op een afstand-p
van C te liggen, dan vindt men door berekening
de afstanden P H en P G, want
G>'
PG
PD p E
:DF xPepH=p-Xp.
E C...”
|
|
| 5 |
 |
“...442
LANDMETEN.
Fig. 16.
' O i
Fig. 17.
2e oplossing:
Maak C D = 3 Meter, houd de einden van de
lengte van 9 Meter in C en D vast en ga met de
lengte van 4 Meter naar F, dan is C F loodrecht op
A B want 3* + 4* = 5*.
3e oplossing : (fig. 16).
Neem E op 10 M afstand van C, en bepaal M
door het spannen van de kettinghelften, waarvan
de einden in E en C vastgehouden zijn.
Beweegt men zich dan met het eind C van den
ketting naar D, zoodanig, dat dit punt in de
richting E M gelegen is, dan is D C de loodlijn in
G op A B.
Is punt C op de rechte lijn A B ontoegankelijk,
(fig. 17), dan kan men de loodlijn A E oprichten.
In de lijn E C is dan een punt F op te zoeken,
dat behoort tot de loodlijn AF op E C.
De lengte FD is dan
en daar
F D
CF
FD
A F x CF
EF
AF x AF
E F.. 200 18
A F*
-g-jp, welke lengte dus op
A F is uit te zetten.
2. Uitzetten van rechte hoeken met prisma, enz. voor loodlijnen niet langer
dan 50 Meter (fig. 12).
Men gaat met het prisma...”
|
|
| 6 |
 |
“....
van ij?er prijs ........................................
eikenhout ,,.......................................
IJzeren gierrol voor afstandslijnen met 2 handvatten f 6,.
Jakjes beschilderd en met punten van gehard staal (rond, prisma-
vorm achthoekig)
33 mM diameter lang 2 M prijs per stuk............................
18,-
met
f 30,tot f 40,
- 25, 30,
34
35
37}
40
2}
3
4
5
f 1,75
- 2,25
- 2,50
- 4,50
- 5,
Hoekmeetinstrumenten.
A. Eenvoudige hoekmeetinstrumenten.
Spiegelkruisen, prijs per stuk...............................f 8, tot f 10,
Prismas van Bauernfeind......................................- 12,50 ,, - 17 50
Equerres van messing, zonder verdeeling, per stuk ... - 6,' - 9,
,, _ ,, ,, 'met ,,. ,, ,, i . . 17,___ ,, - 23
Meetkruisen, prijs per stuk..................................... 15___ . 1750
Gewone boussoles :
Smalkalder boussoles, 23} inch groot, in tui, prijs . - 28, ,, - 45,_
Enkele vizierboussole op poot, prijs...”
|
|
| 7 |
 |
“...
lichtdrukken, Prijzen v. . . 684
Postwissels n. h. buitenland, Koers bij
Potjong (Maat) . .....
Pot klei in Friesland en Groning
Potlood en, Prijzen v. . ...
Pound, Standard " .. .. .
Praecambrische formatie .
Praecessie der equinoxen .
Precisie-, Volt- en Ampremeters .
Preparaten, Soortelijk gewicht van
Prepareeren v. lichtdrukpapier
Pressie van vloeistof. Centrum v.
Primitieve periode.............
Prise d'eau....................
Prisma (Glasprisma) ....
---- bij het meten v. hoeken .
---- Scheefafgesneden driezijdig
Prism acirkel...............
Prism akruis...................
Prism atode...................
Prism ode ....................
Privaten, Afmetingen v. . .
----v. scholen.................
Privaatinrichtingen ....
Privaatputten . . 7 .
Producten en machten . . .
Productie v. gas...............
Proefdruk v. buizen . . . .
Proefneming m. e. Dieselmotor .
---- m. locomobielen .. .
---- m. beton rioolbuizen . .
Proefstukken v. ijzer en staal. .
Profielen v...”
|
|
