| 1 |
 |
“...INHOUD.
XIII
Biz.
Aluminium, Antimoon.................574
Cadmium, cobalt, chroom, goud, koper 575
Kwikzilver,lood, magnesium, mangaan,
molybdeen.........................577
Nikkel, platina, tin.............. 578
Wolfram, zilver, zink...............579
Metaallegeeringen...................580
Bitumineuse stollen ................583
Brandstoffen, olin en smeermiddelen.
Brandstoffen....................\ . 585
Aethylalcohol.......................591
Onderzoek van brandstoffen..........591
Smeermiddelem.......................592
Gewicht en ruimte van verschillende
stoffen. .......................... 594
Profiel- en staafijzer.
Duitsche normaalproflelen. ..... 601
Diverse balkijzerprofielen..........610
Rails...............................616
Divers wapenijzer v. gewapend beton-
en stukadoorswerk.................. 620
Plaatijzer en diverse metaalplaten 624
Diverse metalen staven en platen 632
Buizen, pijpen, enz.
Berekening der wandsterkte v. buizen
of pijpen...”
|
|
| 2 |
 |
“... zilveren
253? en fndT912ee?atnh|kkwn|; Yrder wijzigingen vonden pfaats in 1909 (Stbl.
i ij* en iln 1912 ' 3241 H volledige tekst der Muntwet 1901, zooals die
1 MLnLbftenVeTe de.* wllZI?inPei?ils te vinden in het staatsblad 354 van 1912.
Men heeft nu als wettig betaalmiddel, tot ieder bedrag de:
a. Standpenningen: -------
goud: het tienguldenstuk
het vijfguldenstuk
zilver: de rijksdaalder
de gulden
de halve gulden
tot beperkt bedrag de
b. Pasmunten:
zilver: het 25 centstuk
10
5
Middellijn in mM.
22 >/,
18
38
28
22
Gewicht in gram
6,72
3,36
25
10
5
nikkel:
brons:
27.
1
7.
Middellijn in mM.
19
15
vierkant met
zijden van 18 mM be
houdens de afronding
derhoeken.
237,
19
14
Gewicht in gram
3,575
1,400
Gehalte in /
900
900
945
Gehalte in /
| 640
4,500
4,00
2,50
1,25
t 750 koper
I 250 nikkel
j 950 koper
40 tin
10 zink
>* IV u
Niemand is verplicht zilveren pasmunt tot een hooger bedrag dan tien gulden
D^go'uLrducTat m^feeh00^H*lrdl,ag da...”
|
|
| 3 |
 |
“............... .. . 24
Stikstof (vl.)...........i .* 0^4
Thorium ... . ................n[o
Tin ... . . ... ... 7*3
Uraan..........................is|6
Waterstof (vl.) .............o,26
IJzer
7,8
Zilver . ........................10,53
Zink
7,2
0,'98
Verschillende vaste stoffen.
Zuurstof (vl.)......... . . 09
Zwavel . . . | | 20
0,950
1,9002,300
. . 2,720
-2,1502,170
. -. 2,650
- . 0,890
Salpeter................. 1,9402,000
Soda (gekrist.) ................1,450
Steenzout.......................2 280
Vloeispaat................. 3450
Zwavel ...... 1,962,07...”
|
|
| 4 |
 |
“... 100,91
735 99,06 790 101,08
740 99,25 795 101,26
745 99,44 800 101,44
750 99,63 i
755 99,82
760 100,00
Smeltpunt van stoffen bij 760 mM druk.
Aluminium
Antimoon .
Chroom . .
Lood . .
IJzer, gietijzer
welijzer
vloeiijzer
staal
Goud . .
Iridium .
Brons . . .
Paraffine .
Phosphor .
Zwavel . .
Stearine .
657 C.
630
1515
327
11001200
15001600
13501450
13001400
1064
2400
900
54
44
113119
50
Was...................
Koper................
Nikkel................
Palladium............
Platina..............
Zilver...............
Zink..................
Tin...................
Tinsoldeer (2 lood 1 tin)
. idem (1 lood 2 tin)
Messing..............
Walschot..............
64
1084
1470
1550
1760
961
419
232
230
170
900
48
Glas . .
Caoutchouc
Delta-metaal
10001200
125
950
Vriespunt van verschillende stoffen bij 760 mM druk.
Aether...................117 C.
Alcohol (abs.) . . 100
Keukenzoutoplossing verzadigd18
Glycerine...”
|
|
| 5 |
 |
“...432
NATUURKUNDIGE GEGEVENS.
LICHAAM
Temperatuur in Soortelijke
graden Celsius warmte
Ijzer . . . .
Gips . . . .
Marmer . .
Eikenhout .
Glas . . . .
Goud . . . .
Graphiet . .
Houtskool .
Cokes . . . .
Koper . . . .
Messing . .
Nikkel . . . .
Platina . .
Zilver . . . .
Baksteen . .
Kwarts . .
Zink . . . .
Tin.............
Aethylalcohol
Glycerine 100 %
Petroleum .
Kwikzilver .
Terpentijnolie .
Lucht . . . .
Zuurstof . .
Stikstof . .
Waterstof .
Kooloxyde .
Koolzuur . .
Waterdamp .
Lichtgas . .
Rookgassen .
11101200
0100 -
0100
10
200
0225
tol 300
0100
300
2050
5100
300
0100
0100
0100
tot 300
.. 15
1550
0100
0100
0
160
0200 i
0200 c
0200 I §
0200 Sm
0200 ) g g
0200 §"3
0200 I
0200 ] 3
0200 '
0,190 0 calorie
0,273
0,210
0,57
0,177
0,031 6
0,20
0,296 6
0,314 5
0,203 1
0,094 9
0,101 3
0,245 0
0,109 2
0,140 3
0,033 5
0,055 7
0,215 0
0,191
0,092 7
0,056 2
0,545
0,576
0,51
0,033
0,410 6
0,481 2
0,237...”
|
|
| 6 |
 |
“... de vorming van 1
gram-equivalent, zoodat
________^p_____________x
0,010 386 X 103 ~ .24
f EP 23 000
In werkelijkheid is de tegen-electromotorische kracht grooter dan de berekende.
Natte elementen.
Stroomvoortbrengers.
a. Elementen.
Naam van het element. Samenstelling. Electro- motorische kracht in Volt. Inwendige weer- stand in Ohm. (Veranderlijk naar gelang van de af- metingen).
Leclanch . Geamalgameerd zink en een mengsel van bruinsteen en kool in een oplossing van 100* gram dz 0,240,70
Daniell . . chloor-ammonium op 1 L water. Geamalgameerd zink in ver- dund zwavelzuur, koper in een oplossing van geconcentreerd i 0,7
Meidinger . kopersulfaat. Zink in een oplossing van zwavelzure magnesia, koper in een oplossing van geconcentreerd i 10,1
Bunsen . . kopersulfaat. Geamalgameerd zink in ver- dund zwavelzuur en koolcilinder 1.8 0,24
Chroomzuur element Cupron . . in geconcentreerd salpeterzuur. Zink tusschen twee koolplaten in een oplossing van 1 gew. deel chroomzure kali...”
|
|
| 7 |
 |
“...NATUURKUNDIGE GEGEVENS.
443
Droge elementen hebben meestal een kleineren vorm en geringeren inwendigen
weerstand 0,150,6 Ohm en een electromotorische kracht van 1,101,55 Volt,
welke weinig constant blijft. Zij bestaan veelal uit zink- en koolclectroden in een
poreuse massa, welke de toch noodige vloeistof vasthoudt.
Spanningsrij van metalen.
De metalen zijn volgens Pfaff in zoodanige opvolging geplaatst, dat elk me-
taal door aanraking met een volgend positief geladen wordt:
ZinkCadmiumTinLoodWolframIJzerBismuthAntimoonKoper
ZilverGoud UraniumTelluriumPlatinaPalladium.
Schakeling van elementen.
Heeft men n rijen, elk bestaande uit p afzonderlijke, achter elkaar geplaatste
elementen, naast elkaar verbonden en is E de electromotorische kracht en r de
inwendige weerstand van elk element, dan is bij een uitwepdigen weerstand R in
de geleiding, de stroomsterkte
b. Generatoren of mechanische stroomvoortbrengers.
Zij worden onderscheiden naar den aard van den voortgebrachten...”
|
|
| 8 |
 |
“... II IV VI .............
Terbium ........................
Thallium I III .................
Thorium IV ........
Thulium ........................
Titanium IV ....................
Uranium IV VI .......
Vanadium III V .................
Wolframium IV V ................
Xenon ...................
Ytterbium III ..................
Yttrium IV .....................
Zincum (zink) II ...............
Zirconium IV ...................
1839 La. 139,0
1818 Li. 6,94
1808 Mg. 24,32
1774 Mn. 54,93
1782 Mo. 96,0
1807 Na. 23,0
1885 Nd. 144,3
1898 Ne. 20,2
1751 Ni. 58,68
1878 Nb. 93,5
1772 N. (Az.) 14,01
1804 Os. 190,9
1773 O. 16
1803 Pd. 106,7
1669 P. 31.04
1750 Pt. 195,2
cc Pb. 207,1
1885 Pr. 140,6
1897 Ra. 226,4
1804 Rh. 102,9
1861 Rb. 85,45
1844 Ru. 101,7
1878 Sm. 150,4
1879 Sc. 44,1
1817 Se. 79,2
1823 Si. 28,3
cc Sn. 119,0
1808 Sr. 87,63
cc S. 32,07
1825 Ta. 181
1782 Te. 127,5
1843 Tr. -159,2
1861 Tl. 204,0
1829 Th. 232,42
1878 Tu. 168,5
1825 Ti. 48,1
1840...”
|
|
| 9 |
 |
“...Serie 0-groep Groep I Groep II Groep III Groep IV Groep V Groep VI Groep VII
0
1 Waterstof H = 1,008
2 Helium He = 4,0 Lithium Li = 7,00 Beryllium Be = 9,1 Borium B = 11,0 Koolstof C = 12 Stikstof N = 14,01 Zuurstof O = 16,00 Fluorium F = 19,0
3 Neon Ne = 20,9 Natrium Sodium Na = 23,00 Mag- nesium Mg = 24,3 Alu- minium Al = 27,1 Silicium Si = 28,3 Phos- phorus P = 31,0 Zwavel S = 32,07 Chlorium Ci = 35,45 Groep VIII
4 Argon Ar = 39,9 Kalium (Potassium' K = 39,1 Calcium Ca = 40,1 Scandium Sc = 44,1 Titanium Ti = 48,1 Vanadium V = 51,2 Chromium Cr = 52,1 Mangaan Ma = 55,0 Ijzer Nikkel Cobalt Fe=55,9 Ni=58,7 Co=59
5 Koper Cu = 63,6 Zink Zn = 65,4 Gallium Ga = 70,0 Ger- manium Ge = 72,5 Arsenicum As = 75,0 Selenium Se = 79 Bromium Br= 79,95
6 Krypton Kr = 81,8 Rubidium Rb = 85,4 Strontium Sr = 87,6 Yttrium Y = 89,0 Zirconium Zr = 90,6 Niobium Nb = 94,0 Molyb- denum Mo = 96,0 Ruthenium Rhodium Palladium Ru = 101,7 Rh = 102,9Pd = 106,7
7 Zilver Ag = 107,9...”
|
|
| 10 |
 |
“... Middelhard Staal: Goed hardhaar, locomotief- en trambandages, tandra- deren, geweerloopen, vijlen, rijtuigvee- ren, harde draagveeren, spiraalveeren.
V hard 7581 1018 30 0,50-0,55 0,03-0,07 Hard Staal: Goed hardhaar, (voor- zichtig te harden in water) locomotief- bandages, messen, rijwielspaken, para- pluieveeren.
VI 8090 614 25 0,55-0,70 0,03-0,07 Hard Staal: Goed hardhaar (in olie harden), bandages, scharen, boren, ko- gels, draaistaal, schavenstaal, projec- tielen, staal voor kogellagers.
VII 90-100 510 20 0,70-0,80 0,03-0,07 Zeer hard Staal: Goed hardhaar (in olie harden), voor trambandages, zink- staal, steenboren, tappen, kogels, pro- jectielen.
VIII 100 en meei 010 15 0,80 en meer 0,03-0,07 Natuurhardstaal: voor hardwalsen, kogels, oorlogsmateriaal.
Vraagbaak.
36...”
|
|
| 11 |
 |
“... staal mogen geen gebreken vertoonen, welke na de
afwerking nog van schadelijken invloed zijn.
2. Het gegoten staal moet zich met vijl en beitel laten bewerken.
3. Alle gegoten stalen voorwerpen moeten, vrdat tot de afwerking wordt
overgegaan, worden uitgegloeid met daarop volgende geleidelijke afkoeling; dit
uitgloeien moet aan de materiaal-beproeving voorafgaan.
4. De gegoten stalen stukken moeten, waar zij niet bewerkt zijn, schoonge-
maakt en van vormzand geheel bevrijd zijn. Zij mogen niet met sterke zuren worden
behandeld.
Verzinkt ijzer.
Het verzinkte ijzer moet zijn zonder bladders, oneffenheden of scheuren.
De laag zink mag nergens het ijzer onbedekt laten; zij moet zooveel mogelijk
gelijk van dikte zijn en mag bij de behandeling met zuren niet in plaatjes loslaten
maar moet bij het oplossen tot het laatst aan het ijzer gehecht blijven.
De laag zink moet vast aan bet ijzer gehecht zijn, zoodat bij het buigen van
platen of strippen het zink niet loslaat.
Bij gegolfd...”
|
|
| 12 |
 |
“...).
De marktprijs wordt te Londen opgegeven in pence per troy ounce of in sterling
zilverprijs van 925 fijn; in New-York in cents per troy ounce bar zilver van 999
fijn. Zij bedroeg eind 1919:
te Londen 7614 pence.
,, New York 132% cents met een sterling exchange van 375 4 380.
Zink.
Ertsen: 1. Zinkblende ZnS.
2. Galmei of kalamijnsteen (zinkspaat) ZnCO,.
3. Kiezelzuur zink Zn,Si0H,0.
4. Roodzinkerts, eendoor mangaan-enijzeroxydenroodgekleurdzinkoxyde.
Het zink wordt het meest uit de beide eerste ertsen verkregen. Meestal komen de
zinkertsen gelijktijdig met loodertsen voor. In Europa zijn Silezi, Rijnland, West-
falen, Zweden, Spanje en Sardini de belangrijkste vindplaatsen. In Azi worden
zinkertsen gevonden in China en Cochin-China. De bereiding geschiedt hoofdzakelijk
langs den drogen weg door reductie van het oxyd met koolstof en gelijktijdige des-
tillatie van het metaal. In dit opzicht onderscheidt zich de metallurgie van zink en
kwik van die der overige metalen. In N...”
|
|
| 13 |
 |
“...Metaallegeeringen.
Litteratuur.
A. Ledebur.
Die Legierungen m ihrer Anwendung fr gewerbliche Zwecke
Berlin. Fischer Verlag..
G. Fermum. Legierungen.
Samenstelling van legeeringen: Zeitschr. d. Ver. deutscher Ing. 1916 bl. 87.
alliage61 ^ *deel) Wrdt verstaal gewichtsdeel; onder % gewichtsprocent van het
Aichmetaal bestaat uit 60% koper, 40% zink en 1 a 2% ijzer, wordt gebezigd voor
het inwendig bekleeden van scheepsbodems.
Alpha-metaal voor kussenblokken. Drukvastheid 89 KG per mM1. Tingehalte 70%
Het is de beste legeering voor een hoog aantal omwentelingen en zwaren druk
Alumimum-bronzen (goudbronzen) met 520% aluminium en 9580% koper Deze
kunnen bij gehalte van minstens 13% aluminium en bij bepaalde behandeling een
hardheid verkrijgen evenarende die van Zweedsch staal met 0.35% koolstof.
Alumimum-soldeer is te maken uit 2 dl zink, 1 dl tin en een weinig koDer voor de
hardheid.
Amalgama voor spiegels (tin-amalgama of foelie) 77% tin en 23% kwikzilver. Idem
voor...”
|
|
| 14 |
 |
“...METAALLEGEERINGEN.
581
Compositie (witmetaal) voor draagmetalen en oni wrijvingsvlakken te voeren; 3 gew.
deelen koper, 4 deelen antimoon, 30 deelen tin; voor stopbuspakkingen voor stoom-
druk 90% tin, 8% antimoon-regulus, 2% koper. Goedkooper is 53% tin, 10.6% anti-
moon regulus 2,4% koper, 1% zink en 33% lood. Eerst moet het koper worden
gesmolten, daarna het antimoon, vervolgens het tin en het zink of lood. Het meng-
sel goed omroeren en bedekt houden met houtskoolgruis.
DeUa-metaal: 56 deelen koper, 42 zink, 1 k 1£ ijzer, met eenig lood tin, en mangaan.
Het is bestand tegen zeewater en vindt daardoor in den scheepsbouw aanwending.
Diamantbrons bevat 10% aluminium en 2% silicium, is zeer hard maar broos.
Durana-metaal eenigszins op Deltametaal gelijkend, goed smeedbaar. Het bestaat
uit 64,50% koper, 29,75% zink, 1,75% ijzer, 1,70% aluminium en 2,30% tin.
Gamma-metaal is een antimoon-, tin- en loodlegeering, gebezigd voor kussenblokken.
Geelkoper, Messing of Latoen...”
|
|
| 15 |
 |
“...582
METAALLEGEERINGEN,
Maillechort. Fransch maillechort 50 koper, 18,75 nikkel, 31,25 zink.
Mangaanbrons. Voor machinebouw en electrotechniek bezigt men 8598% koper
en 152% mangaan.
Mangaankoper is een koper met 1030% mangaan.
Mangaan niemvzilver: 60 koper, 40 ferromangaan (met 60% mangaan), 10 zink.
Het wordt gebezigd voor kleine kussenblokken, kranen, enz.
Mangaanstaal bevat 14% mangaan.
Manganine is een legeering van koper, nikkel en mangaan voor de electrotechniek.
Metalline: 35 kobalt, 30 koper, 25 aluminium, 10 ijzer.
Montefiore-metaal is een phosphorbrons: 90 koper, 9 tin, 0,50,75 phosphor.
Muntbrons, meestal koper, tin en zink. Nederlandsch: 95% koper, 4% tin, 1% zink.
Muntzmetaal: 60% koper, 40% zink.
Navalbrass: 62% koper, 37% zink, 1% tin.
Newtons metaal: 8 dl bismuth, 5 dl lood, 3 dl tin.
Nieuwzilver: 70 koper, 20 nikkel, 10 zink.
JVikkelaluminium: 20 deelen nikkel, 8 deelen aluminium.
Nikkeline: 30% nikkel, verder koper en 1% ijzer.
Nikkelstaal...”
|
|
| 16 |
 |
“...600 GEWICHT EN RUIMTE VAN VERSCHILLENDE STOFFEN.
Metalen.
Aluminium....................................................... 2,5602,670
Antimonium.................................. 67
Bismuth................^ ] 9822
Brons (7,9 tot 14% tingehalte)..................* \ * * 7*400_____8 900
Goud, zuiver gesmeed .... -iq aev
gegoten........................... ! ] | ] : ig 258
Koper, gegoten................................... . 7720____o
- ?dH- ......................
in gesmolten toestand ...... J.........................8 22
draad . . . ................................ 8^9338,949
galvanoplastisch neergeslagen.............................g 900____8 914
,, in bladen.......................................... 8*794________8*952
(geel), messing in bladen........................... ^520_________8*620
>> > draad......................................8A908J30
,, gegoten (25% zink)..............................8,397
(38% zink)........................... 8 440
tombak...”
|
|
| 17 |
 |
“... in lengten van 2 4 3 M en 50 4 80 cM breedte.
Eenzijdig geschaafd en gepolijst geel koper in bladen van 130 x 67 cM.
Messingprofielen heeft men in verschillenden vorm; |_| profielen van 5 X 4 X 5 X
0,75 mM tot 25 X 26 x 25 X 2,50 mM.
Geelmelalen staven (Muntzmetaal) voor scheepsgebruik in lengte van ca. 4 M en
doorsnede van 2 tot 60 mM rond.
Geelmelalenbladen (Muntzmetaal) voor scbeepsbekleeding (60% koper en 40% zink)
in afmetingen van ca. 1,30 x 1,04, 1,30 x 0,52, en 1,22 x 0,35 M. (Eng. maat.)...”
|
|
| 18 |
 |
“...634
DIVERSE METALEN STAVEN EN PLATEN.
Gewicht van plaatijzeren, koperen, messing, looden, zinken en gegoten ijzeren platen
_____ In KG per M1.
Dikte in
mM
Plaatijzer
Koper
Messing
Lood
Zink
Gegoten
. ijzer
t
2
3
4
5
6
7
8
9
10
7,788
15,576
23,364
31,152
38,940
46,728
54,516
62,304
70,092
77,880
8,788
17,576
26,364
35,152
43,940
52,728
61,516
70,304
79,092
87,880
8,508
17,016
25,524
34,032
42,540
51,048
59,556
68,064
76,272
85,080
11,335
22,670
34.005
45,340
56,675
68,010
79,345
90,680
102,015
113,350
6,861
13,722
20,583
27,444
34,305
41,166
48,027
54,888
61,749
68,610
7,25
14.50
21.75
29.00
36.25
43.50
50.75
58.00
65.25
72.50...”
|
|
| 19 |
 |
“...664
BUIZEN, PIJPEN, ENZ.
Gewicht van vertind looden {compositie) buizen p. M1 in KG
Prijs (1912) per 100 KG f38, tot f39,.
Inwendige middellijn Voor waterleiding Voor gasleiding
Zware druk. Middelb. druk. Lichte druk.
Eng. duim mM KG KG KG KG
% 6,3 . 0,6
/. 9,5 1,5 1,3 1,0 0,7
Vi 12,7 2,3 1,7 1,3 0,9
*/. 15,8 2,7 2,0 1,5 1,0
% 19,0 3,3 2,7 2io 1,7
1 25,4 4,7 4,0 3,0 2,3
1 y* 31,7 5,6 4,5
1% 38,1 7,2 5,5
50,8 12,5 10,0
--- "j14 ***ia/u en gcwiuucii
deutscher Architekten- und Ingenieur-Vereine:
middellijn .... 25 30
wanddikte .... 3,5 4
gewicht per Meter . 3,6 4,8
Zinken buizen.
40
4,5
7,1
50 mM
9,8 KG.
nomaalW46Mdin" 6nZ' UU zuiver zink wordei1 vervaardigd in lengten tot 7 Meter,
Buizen van de Schlesische Metallgesellschaft m.b.H.
Inw. middellijn mM Wanddikte Ongov. gewicht in KG 10 1,1 13 1,2 15 1,3 20 1,5 25 1,75 30 2, 40 2,25 50 2,5
per M . . . 0,27 0,39 0,49 0,73 1,06 1,45 2,15 2,97
Prijs per Meter Mk, (bij gropte partijen). 0,86...”
|
|
| 20 |
 |
“....
zijnde 3000 KG voor harde en 500 KG resp. 200 KG voor zachtere materialen.
Het hardheidscijfer in KG/rnM2 wordt gegeven door het boloppervlak der in-
deuking als noemer en den druk als teller. De hardheidscijfers voor eenzelfde
metaal en denzelfden kogel zijn niet constant bij verschillende drukkingen en
geven des te grooter afwijkingen naarmate het metaal harder is. De methode dient
ook meer als vergelijkingsmethode. Volgens de Brinell-proef werd voor metalen de
grootste hardheid gevonden voor een 18% Wolfram- 3% chroomstaal (in geharden
toestand) namelijk 866.
Hardheidscijfers volgens Brinellmethode:
lood 4 grauw gietijzer 96
tin 10 wit 300
zink 30 ongehard staal 372
koper 48 zilver 60
welijzer 58 antimoon 57
zacht ijzer 80 goud 48
alunfinium 39
brons 120
messing 60
magnolia 25
Babbitsmetaal 23
Een verbetering der methode bestaat door den tijdsduur van indrukken een bepaalde
grootte te geven. Men laat nl. een hamer van bepaalde hoogte neerdalen op een har-
den stalen...”
|
|