| 1 |
 |
“... disseusione mota inter dominos
reges Franchie et Anglie, cognatos et propinquos,
doluerunt et turbati sunt nimis et, deliberatione
Chroniques, éd. P. Paris, t. V, p. 370; Chronographia, éd.
Moranvillé, t. II, p. 42-44; Froissart, éd. Luce, t. I, p. 129,
130, 396-397, t. II, p. xm, note 3.
1. Le bas de la seconde colonne du fol. 96 et le verso sont
blancs; la rubrique qui vient ici èi la suite se trouve au
fol. 97 r°, au-dessous d’une miniature représentant la bataille
de Courtrai....”
|
|
| 2 |
 |
“...[1347] CHRONIQUE. 177
Eodem anno videlicet m°ccc° quadragesimo septimo,
octava die junii, erat rex Franchie Attrebati; et domi-
nus Johannes de Hannonia, vocatus dominus de Biau-
mont, venit inTornaco cum circiter sexaginta militibus
et gentibus armorum copiosis, et stetit in monasterio
Sancti Martini; fuitque receptus amicabiliter et ei exhi-
bitus honor consuetus.
Accidit autem quadam die quod quidam de familia
domini de Fagnuelles, ludens ad taxillos cum quo-
dam de Tornaco, qui inter se rixantes, ceperunt
decertare et familia dicti domini de Fagnuelles traxe-
runt ilium de Tornaco in hospitium eorum, et eum
verberaverunt. Plures autem de communia, hoe viden-
tes, nescio quo instinctu, moverunt se et fuit promul-
gatum et clamatum per totam villam citra et ultra
Scaldam, quod Hannonienses communiam et habita-
[fol. 182]tores volebant suppeditare; et sic tota com-
munia, ignorantes veritatem rei, fuit in tantum com-
mota, nescientibus gubernatoribus ville. Venit...”
|
|
| 3 |
 |
“...CHRONIQUE.
185
[1347]
julii, per diem Jovis, hora vesperarum, rege Francie
existente cum suo exercitu ante villam de Galais,
mota est grandis briga et controversia ac dissensio
inter Hannonienses, gentes domini Johannis de Byau-
mont, et inter eos de Tornaco. Et quia forte Hanno-
nienses recolebant de controversia et timore quam in
eos infligerant Tornacenses, ut superius continetur1,
moverunt conflictum ibidem contra eos et venit eis in
auxilium dominus Johannes de Byaumont, et cum eo
dux de Bourbon et comes Namurcensis, ac alia militia;
et de gentibus armorum grandis multitudo conflue-
bant pro parte Hannonensium; illi autem de Tornaco
viriliter eis resistebant, et fuit insultus ingens et
magnus. Fuerunt autem illi de Tornaco in magno
periculo, sed per sagittas se defendebant. Ceciderunt
autem in dicto conflictu duo milites et quamplures
alii, tam milites quam armigeri, vulnerati sunt de parte
Hannoniensium per sagittas que pene Tornacensibus
defecerunt. Venit...”
|
|
| 4 |
 |
“...CHRONIQUE.
201
[1348J
peto ut de bonis, que ad me pertinent, computus
michi fiat, quia, si vobis tenerer in aliquo, jus et con-
suetudo dant quod vobis redderem rationem. Super
quibus omnibus rogo vos omnes et singulos, et
requiro quod, parcendo vobis et patrie et michi, deli-
beretis. » Et statim tumultus magnus factus est inter
eos; et comes, facto signo, petiit ut se mutuo trahe-
rent ad partes, sicut est consuetum, et ei suas inten-
tiones reportarent. Habitoque consilio, carnifices,
piscatores, naute et magna copia bonorum concor-
daverunt se comitem tanquam dominum recipere; sed
textores, fullones et alii tales rennuerunt, dicentes
quod nullum alium dominum habent nee habebunt
preter regem Anglie, cum quo fedus pepigerunt et
cui juraverunt; et statim mota est discentio inter eos.
Videns autem comes periculum imminens inter eos,
petita et optenta audientia, dixit eis : « O bone gen-
tes, ex quo non vultis me recipere? Nolo quod propter
me insimul decertetis...”
|
|
| 5 |
 |
“...216 GILLES LE MUIS1T. [1348]
liberos; fuitque primogenitus ejus dominus Rober-
tas dictus de Betunia, vir ab infantia sua audax,
magnanimus et famosus inter Ghristianos, qui primo
habuit in uxorem filiam quondam regis Sicilië, de qua
habuit unum filium, qui juvenis mortuus est; et mater
ejus, videlicet filia regis antedicti, est defuncta. Post
cujus mortem dictus dominus Robertus duxit in uxo-
rem comitissam Naversencem, de qua habuit duos
filios !*Ludovicum, primogenitum, et Robertum, fra-
trem ejus. Robertus autem supradictus, post mortem
domini Guidonis patris sui optinuit Flandrie comita-
tum, durante adhuc guerra mota inter supradictos
dominos, Philippum regem Francie et Guidonem
comitem; et rexit populum Flandrensem secundum
leges et consuetudines approbatas. Ludovicus autem,
primogenitus ejus, plures habuit altercationes contra
dominum Robertum, patrem suum; duxeratque in
uxorem comitissam de Retiers, de qua habuit unum
filium et unam filiam; et fuit...”
|
|
| 6 |
 |
“...GILLES LE MUISIT.
272
[1350]
Ob quam causam discensio magna atque guerra mota
est inter Anglicos et Hispanos, quia rex Anglie super
facto predicto est quamplurimura conturbatus.
De rebus plurimis et multis accidentibus, super quibus
murmur ingens erat in Flandria, in Hannonia et in
ducatu Brabantie, omitto scribere et est causa, malens
quod per alium futuris ignotescat.
In illo anno, balistarii Tornacenses, petita et obtenta
licentia a gubernatoribus civitatis, ordinaverunt quod
fieret unus cyphus cum pede et coopertulo argenteus
deauratus, valoris sexaginta florenorum de Florentia,
et unus cyphus argenteus deauratus sine pede, valoris
decem florenorum de Florentia. Et miserunt ad civita-
tes, villas, castra et opida, significantes et mandantes
quod omnes, trahere volentes de balistis, ad certam
diem in Tornaco convenirent, et quod essent in Tornaco
in die Assumptionis Virginis gloriose, et quod quili-
bet trahens haberet quatuor tractus sive ictus, et ille
qui...”
|
|
| 7 |
 |
“...274 GILLES LE MÜISIT. [1350]
universe carnis ingressus est in monasterio Sancte
Columbe, Ordinis Sancti Benedicti, quod est situm
prope civitatem Carnotensem1; habuitque sepulturam
in monasterio Beati Dyonisii cum suis predecessoribus.
Completaque sepultura et iuctu finito, Johannes,
filius ejus primogenitus, assumpto sibi regno et habito
consilio, ordinavit de sua coronatione et diem certum
Remis ordinavit. Fuitque a reverendo patre domino
Johanne, Remensi archiepiscopo, inunctus et corona-
tus, et domina regina cum eo inuncta et coronata,
die Dominica ante festum beati Remigii2. Omnibusque
rite completis et peractis, venerunt et intraverunt
Parisiis in nocte beati Luce3, fuitque factum sollempne
festum et convivium in regali palatio.
Sciendum tarnen est, quod nee pax nee treuge nee
respectus seu dilatio erant tune temporis de guerra
mota inter reges Francie et Anglie, et absque aliquo
impedimento fuerunt rex et regina [fol. 39] coronati.
Et erat fama inter multos...”
|
|
| 8 |
 |
“...308
GILLES LE MUISIT.
[1351]
Per registra sciant homines vetera
Scienturque cuncta tempora prospera...
[Fol. 55 v0.]
... Sic penitentibus largire gloriam •
Ut ad te cum eis, o Jhesu! veniam1.
[Fol. 55.] Primo est sciendum2 quod respectus et
treuge, ut dicebatur, erant inter reges Francie et Anglie
usque ad festum Decollationis beati Johannis Baptiste3;
quibus non obstantibus, multa evenerunt in diver-
sis locis maxime circa Sanctum Audomarum, circa vil-
lam de Galais et circa villam et castrum de Ghines, et
in illis partibus, quia gentes regis Francie erant in
villa de Sancto Audomaro et gentes regis Anglie in villa
de Galais et in castro de Ghines4. Habueruntque dicte
partes in illo tempore plures incursus et insultus ad in-
vicem et cesi fuerunt ex utraque parte plures, et etiam
plures nobiles et alii capti et detenti; multique rumores
erant in dictis regnis de eisdem; tarnen in illo tempore
nulla acies a dictis regibus est mota nee adunata.
Sciendum tarnen est...”
|
|