| 1 |
 |
“...10
timo billete i mi a saca premio mayor. Mi yiun
nos a arma !
Ni un relampago no por a corta cu tanto lih
reza, manera e tres cabeznan cu a lamta i pro
fundiza nan bista den wowo di Antonio. Ni un pa-
labra por a sali pa puntra masaleuw. AlafinJuan
un hoben alto mescos cu su tata, a risca bis;a.- 'j
Papa, di berde? premio mayor? I ta canjl
to ? Ta cierto ?
Ni yiu, awe papa ta posede nada menos cu
20 mil dollar mericano. Luisa, quico bo ta pania ?
i Mathilde ?
Despues cu nan a calma poco di e golpi feliz e l
inespera Luisa a contesta:
Dis a corda di nos; na prom l|ga ns l
gradici E i pidiE guia nos pa nos gast na manera I
mas util posible, dispuesto semper pa corda de bez I
en cuando riba otronan cu ta sufri peor ainda cu 3
nos, un dos ora pasa. El a cera su man i a cu- I
minza reza un Nos Tata den su mes, cu e dos I
yiunan a imita cu emocion. Antonio mes a quedafl
babucd di a tende tal contesta cu e no a corda !
ariba prom. E ta di acuerdo pa gradici Dios...”
|
|
| 2 |
 |
“...Pero quen lo larga di haci despues cu nos ta com-
r pletamente feliz i cu mama ni papa no tin di mo-
'i lestia tanto? N ta berde, tio Riki ? Matilde a
puntra.
Claro, Matildita, bo tin razon i mi ta aproba
mama Luisa su opinion; su gratitud pa Dios i su
compasion pa c s prhimo !
Bueno, Enrique, larga nos bam hunto pa e
asunto di cambio. -Tuan, ora bo sali pacus lo nos
por proyecta hunto riba e manera mas ventajosa pa
nos por traha cu e placa.
Pareuw nan a ca%a di come nan dos a lamta i
sali. Matilde a tuma palabra unbez.
Mama, awor si cos a drecha, Gracias a Dios,
mama por ssega poco, nos por sali pasea, mira
mundo poco. M' : '
Ay pober papa, ai, e ta oontento !
W ta natural ? Juan ta observa, Dios mes
a fada di tende nos pidi. E miserable sueldo cu
mi tin, n ta jega ni pa mi paga pana limpi i si:
garia. Awor lo mi por presenta poco mas sport
den sociedad!
Mi yiunan, no alarma boso mucho cu e pla-
ca. Sorto di riqueza asina, ta bay mes inespera cu
nan sa...”
|
|
| 3 |
 |
“... cuminza traha cu un sintf di 25 afa cu e ta bay |
cumpii i Den esai Juan ta drenta i Antonio ta bis :1
Juan, mi yiu, yega acerca; Luisa yama Ma-
tilde pa nos prepara e fiesta na debida orden. Papa <
ta bay celebra bo afa, Juan !
Qra tur tabata hunto, Antonio a puntra >
Quico nos por haci, un baile o un comeJ
mento ?...”
|
|
| 4 |
 |
“...25
flecciona boso bon, quende boso ta combida pa boso
n queda malo despues. Pa awor mi ta cld cu boso.
Larga asunto di bebida, i helado, ijs, na Enrique cu
mi su cuenta. Luisa traha lista di gasto pa un
bon mesa i bo chocolate, dushi, etc. cu mest
pasa!
'Papa a lubida principal cos; ^ cu qui clase di
msica nos ta balia ? Juan ta puntra.
Mi n sa ainda; qui bo ta opina, Matil-
de?
Ami ta quere, musik di cuerda ta me-
hor.
Caha di msica a bay for di moda caba i e ta
mucho popular.
Papa, larga esayi na mi encargo; mi tin di-
ferente amigo msico i sigur nan lo complace cu
mi i sin cobra nada.
Luisa a sinta tende e preparacion cu un atencion
especial. Loque el a dicidi ta, cuminza un confe-
rencia aparte cu Matilde, pa ten den camino df
virtud i aleh di e libertinahe cu riqueza i luho sa
hinca hende aden. El a lamta pa bay drumi i a
dirigi na Matilde asina:
Matildita, prom bo bay drumi, mi quier pa-
pia algo cu bo, bini den mama su cuarto un
rato.
Di ayi el a...”
|
|
| 5 |
 |
“...29
/
puntra mi, mi direccion. Quizas ta cu n el a pi-
di e flgurin. Ta basta gracia di e tipo ayi. Mi
mester gradici cu un tarheta, qui bo di?
Mientras e ta papiando Luisa a drenta sala i a
informa e asunto. El a pensa un rato i a bisa :
Matilde, no gradici cu tarheta, larga esayi
pa nos, bo mayornan!
Masha bon, mama, larga nos lis.tr un rato
i nan ta abri i mira su modanan.
Ta net bon, larga mi gusta un moda pa mi
larga cose mi trahe di fiesta. Mi ta quere cu ya
ma haya un bon i el a indica su mama un tra-
he cu manga cortico i poco smal ria pia abao.
Esaqui ta un moda poco estravagante pa balia,
mi yiu, bo n por saca un paso den e saya smal aqui.
Pero ta moda, mama, qui mi qui haci;
abao na su stootican ta fia un elastic aden i e ta
rek cu pia ora ta balia aden.
Dios yuda e alma cu a manda busca e ma-,
lora di buki aqui pa bo. Un moda natural sin cos
di spectakel ta otro, pero bo no meste ta mara na
capricho ridiculo di moda.
Mama tin razon, pero...”
|
|
| 6 |
 |
“...30
c
,.Ay, mi yiu, nos a mirk hopi cos den nos bi
da, pero e cosnan di awor aqui, ta imposibel paw
comprende nan. Enfin ta bso gusto, pero basta Ma-
tilde no bisti mucho scota, ta importa mi muy po-
co e moda.
Antonio i Enrique ta yega acerca i ta lur den e
figurin. I
A la.fi n Matilde a yega na banda di bisti di hom- _
ber i Enrique ta dal un grit hari.
Tur ta drei mir i ta puntra ta quico.
Ta quico a pasa? Homber, mes ora^ cu ma
mira e moda aqui, ma figura mi com krepchi lo mi
sinti mi si mi dal un flus asina.
Ta manera bela di barco mi carson ta i mi pia-
nan un par di master.
Pero ta awor tio ta ripara esayi? Hopi dia ca-
ba mi tin un fluz asina, at aqui na mi curpa.
Por Dios, ta awor mi ta ripara. Mi n ta dis-
gusta bo, pero semper ma quer* cu ta uniforme
di chauffeur esayi ta, como mas parti ta us pa nan
biaha den nan auto!
Basta tio, larga mama cu mi nota loqu mes-
t pa dorna e tela cu ta cose e moda aqui i Ma-
tilde ta bira e blachinan padilanti atrobe...”
|
|
| 7 |
 |
“...31
? Bam Enrique, bo mes conoce Matilde, lage cu
su tnodanan. i nan ta bay sinta padilanti. Matil-
de a haci manera e n tende i a puntra:
Mama, n ta mehor nos manda e figurin pa
Leonita cosed i larg manda un nota di loque mes-
t pa nos? Mi n conoce nomber djadornos aqui.
Masha bon, mi yiu; pero ba tende su preis ca-
ba? Informa cerca un otro prom.
Ay, mama, asina nta caba. Mehor nos cu-
minza cu tem pa nos n hoga. Pero pa mama a-
wor, quico mama ta bisti?
Ami,.nada; mi. tin hopi pafla warda cu mi
n sa bisti; mi ta scohe e mas apropia i lo mi bis-
ti ft dia ayi." (t
Dios libra; qui nan lo bisa ? Sigur ta un yiu
egoista mi ta, bisti nobo i laga mama bisti bieuw.
3 No, mama, mest cose un bonita bisti, i e ta bus-
ca un borrmoda. Alafin el a bisa : Ata mi qui i
e ta mustra su mama e.
E ta nechi, e ta bon, mama, Juantadeela-
I ra. Matilde marqu pa mama ; su pafla ta cumpra
I caba?
No, pero Leonita lo regia esayi i manda recibo.1
Ah no, esayi si cu no; mi pafla mi...”
|
|
| 8 |
 |
“...36
Mf no por taha bo esayi, pero____ mi qui, cu
n ta bo di costumbre. E cara, e moda di pena, e
trahe, e gestonan, mi qui cu n ta bo mes di an-
tes, alomenos bao di mi bista, O ta mi wowo ta
sufri mucho cu e luznan radiante cu ta lumina bo
cas awor, mi n sa; pero pa mi condicion di bida,
mi qui cu mi t persona menos ripara den e sa-
la aqui!
Balentin, larga spectakel, ta bo caracter ta mu-
cho serio i di mes e corazonnan mas dibertido ta
domina tanto e compaflia, cu bo ta resulta poco
lubida. Pero no quere cu mi por trata bo indiferen-
te. Biba bo f i haci bo na cas manera semper. Ayi
banda bo ta .mescos cu mama, nunca boso n ta
gusta variacion!
Bueno, larga nos caba cu e discusion aqui,
basta bo ta stima mi, n ta importa mi sobra!
Claro no, esayi n ta cos di puntra mes. Otro
cos, corda cu otro manan ta fiesta di Juan. Mama
Anita n ta bini cu bo?
Mi ta quere, mi n sa sigur. Lo mi puntr j
Na e momente Juan a bin yama Matilde pa sera
conoci cu un recien yegado...”
|
|
| 9 |
 |
“... culto i di su distin*
\ guida hermana Matilde.
Luisa inclina su cabez ligeramente pa cortesia 1
a sinta hunto. Pero mes ora el a drai mira Ma-
tilde, luego Juan i a puntra nan :
Unda Balentin ta ? ,
Juan i Matilde tur dos a recorda cu nan a lubi-
| da di trece Balentin tambe i present na Gilberto.
\ Matilde a lamta pura bay busqu, pero el a bay caba....”
|
|
| 10 |
 |
“...Tawor mi ta lamta pa nos yam, ya el a bay;
ta paquieo el a haci e cos ayi? Matilda ta hisa
~~ ta qualquier cos lo el a lubida na cas i
lo el a bay coh. Su cas no ta mucho leuw di aqui!
Juan quier a drecha e cos.
No, mi no ta gusta e cos aqui. Te ora e
bun lo mi sa drechi. Ta com e qui bay sin bisa
boso? Bo no a haci nada, Matilde?
Matilde a spanta, pasobra el a comete un impru-
pencia di lamta large i Juan di yam sin yama
Balentin. E no por a responde otro cos sino:
Nada mama, nada n pasa, djis e ta bolbe atrobe.
E cos no a sinta Luisa bon i el a retir despues
di un rato. Gilberto a risca puntra:
un amigo di bo, Juan ? taduel mi cu
mi no tabatin honor di conoe.
Si, ta un amigo bieuw di mi, pero lo bo
contra cu n pronto i lo bo sera conoci e n.
Mas aleuw nan no a sigui papia di Balentin.
N mes momento nos ta hayaBalentin sinta den
su stul di sosiego, pensando riba e suceso.
~ quen e hoben bon bist! cu a bishita
Juan i cu e ta aprecia tanto? Tai com Matilde
n...”
|
|
| 11 |
 |
“...44
Pa mi bisa bo cla, Riki, mi qui cu T\oni i
ta contento cu mi mas siendo blequero. Matilda
tambe a duna mi di comprende esayi. Pero mi ni
da bandona mi oflcio pa nada ,
Mi ta di acuerdo cu bo, Balentin -r nunca lo
mi bandona un oftcio pa simple cu e por ta!
I Ta qui nan qui bo bira awor ? Klerk di pacu
0 maestro di scool ? Mehor nan larga locura parai
un banda. Awe mes mi ta papia cu Antonio, bo
n duda! I sobre esayi mi ta bay mira te na unda
Matilde su caracter por a cambia. Claro, cu hopi
-dia caba, mi ta sinti cu Juan n ta manera antes1;:
awor ta cada bez nan ta invit na kloppartij, na
balia di esaqui, na picnic djesaya, efftin hopi dj
cosnan ayi mas. Maan anochi lo bo mira poco
cara straHo na fiesta. Percura pa bo t'ayi tempran,;
ya bo sd.
Pa no queda mucho reparable lo mi bini;
pero lo mi n sinti mi na cas. Sst, mi ta tende un
pia, sigur ta Juan ta bini!
Juan a yega di afor i a pasa dilanti cuarto di En-j
rique i a puntra na porta p. Enrique a abri
1...”
|
|
| 12 |
 |
“...51
yena sala. Tur esayi Balen tin tabata mira cu un
aerto duele, una vez e n por a saca su cara den
nada.
,.Pero, e ta puntra su mes te cosnan ayi hen-
ie mest sa haci pa nan ta considera den sociedad,
iunque cu nan ta carece di bon comportacion ? Pues,
si ta asina, mi ta condena sociedad cu tur su exi-
jencianan abominable di banidad i 'mi ta queda a-
tor. Den esayi Juan a yega cerca dj i a puntr lo
nguiente:
Balen tin, ta com bo ta serio asina ?. Lamta bo
;ombersa, bo ta tene bo atras. ta quico n ?
El a gafa Juan cu e tin dolor di cabez. Pero
:u qun e por combersa? E n ta mira un amigo
i dj den sala. E caranan'nobo, nan estilo aippu-
toso di combersa tapon asina mudo, cu mehor e
i ta den nan. Pero n ta combini pe queda sinta s,
)tro ta ripara tambe i e n caba di lamta cu Luisa
i yega cerca dj i a bay cu n den comedor.
Qui falta, Balentin ? Masque Matilde tin cu
jomplace cu invitadonan, n tin noodig di boso ta
euw-leuw di otro asina!
Ma balia cu n, Wiwi sd...”
|
|
| 13 |
 |
“...58
retrato cu ta duna honor na su nomber. Mas abao,
cu el a balia i a gana laurel na Paris, Caracas, en-
fin lugfinan di mas aristocrat. Sociedad CurazoleSa
mest bin goz i nan ta confia riba sintimento ar-
tistico, cu tur lo bini sin excepcion di religion, col,
raza o categoria.
Mi n ta quere cu ta gran cos pa gaha
laurel, si un bailarina por gan. Qui bo di, Juan ?
Pa mi bisa Tio cla, nunca mi n mira un
di nan baile na Teatro.
Ai, homber, aqui riba mes bo ta haya un
idea di su balia; unico cos, cu su bisti ta mas
tant un traje pa bao sea na Vista alegro o na
Barges Bad. N bal la pena mira un cos asina.
Ami ta gusta mira un pelicula tragica, cu
ta. haci impresion riba hende, masque e anochi ayi e
stroba mi di drumi! Matilde ta bisa.
Den esayi Antonio i Don Vicente a bolbe trpbe.
Ta quico bo tin ayi? Antonio ta puntra
Enrique.
Ta un programa di teatro ; paree ta un muher
ta ofrec pa duna les den landarfa. Mira su bisti aqui.!
Su oficio ta mes extravagante cu...”
|
|
| 14 |
 |
“....
Antonio, quico bo mes ta papia ? Bo ta di
mi opinion ? i e ta dray puntra Antonio.
Mi ta respeta don Vicente su opinion, mescos
cu su persona; awor quizas Enrique no tin un
bon idea di e cos.
Antonio, bo conoce mi masha bon, cu mi no
sa troce verdad. 'Cu franqueza mi ta declara mi o-...”
|
|
| 15 |
 |
“...66
Vi
Para, un poco, lo mi sina bo, Juancho, pa-
sbbra Gilberto n sa, ata e recet ? Cumpra tin di e
brilnan artistiek cu un sbCidad corrumpida di Paris
a inventa pa mira arte. Den dj tur cos ta arte
den dj' un Cleopatra, Mesalina 6 Burgofia tur ta
resulta santaasina e inventor a trata di cubri
ma'ldad cu arte, e mes arte cu nan ta yama dim-
na. Mescos ui asesino por yama un crimen arte i
Surca Vertcaya cu ta escandaliza corazohnan ino-
cente ta cubri su crimen cu e palabra arte. Pa mi
idea, si un cos ta bon, pasiquico mest mir na
un modo especial ? Sebastian ta opina.
Sebastian, bo mest comprende cu n ta e muher
su falta, Juan ta contest, nan mest a invitaartista
na s bin mira o bende e ingenioso brilnan na
entrada. E pober muher ta su bida e ta bsca.
Bonita manera di busca bida, Juan; pero mi
quir pUntra bo un cos, Gilberto, si bo tabatin un
ruman muher lo bo a permiti mira tal cos ? Bo ta
quere ta husto pa mi expone mi ruman muher o
mi frei na mira un cos...”
|
|
| 16 |
 |
“... ta bay Club San Hos i nos ta topa aya ban da,
pero e Club ayi a bira laf awor, muy poco bo ta
topa tercio ayi riba. ! -
wOtro cos, Juan, ta dos tres dia Balentin n
yega aqui banda, bo mest bay puntra pe, e p ta
malo sin nos sabi. Ta duel mi cu mi no por sali
awe, sino mi mes lo a bay puntra pe....”
|
|
| 17 |
 |
“... galantea cu ne, como
den hendenan di tono semper ta permiti tal 90s.
I tur e cosnan ayq Enrique mester a soporta na
promer ranan, luego el a corda riba un amigo bieuw
cu e tin i el a camna puntra te cu el a haya su cas....”
|
|
| 18 |
 |
“... bay i nan por bira miembro, basta nan
ta ., . social.
Mest di sociabilidad pa sport tambe, o ta
dos mano i dos pia na bon estado ? Alberto -ta
puntra.
, Awor,, tasina a bira. Pero a socede algo
cu, a duel mi prom, pasobra ta mal hecho di e...”
|
|
| 19 |
 |
“...94
por, aprec.i pa cara di Juan, pero p, mes.
Enfin ta un caracter asina l'e tin. Awor cada
un mest busca su pareha. Si bo casa cu n e
n pr pone bo den loque bo ta merece i loque mup:
do ta exigf, Pero mi ta contento cu ba acept^
Gilberto portin i mi ta spera cu tui cos lotaregl
pronto, i Ta mayan anochi lo e puntra ?
Mi ta mash dudoso cu mama; ta awor ayi
el a sali pa cas di Balen tin ; sigur ta riba nos asunto
el a bay trata ay. Pero manan lo mi pone e cos,
na nan conocemento, i liga tur asunto prom cu,
mi manda bi^ si e por bini su manece si o n.
, Bueno, mi ta. bay, yama Juan ay pa mi i
bis nos ta ward na cas un dia tam be, e s no
sa yoga ay banda. Te mayan merdia lo mi bin
tende.com a para.",
-Ay Alicia, mi ta bay warda bo; pidi JDios
pa tur cos bay bon pa mi i el a compan te afor
na stupi. Un rato prom cu Alicia a yega, Buisa
a .sali pa cas di. Balen tin. El a haya Anita ta stripa
i Balen tin ta, leza.
Despues di a saluda. como costumbre el a cay
sinta...”
|
|
| 20 |
 |
“...
ftabata papia di dj ayra cu mama, e Gilberto ayi
ftin idea riba Matilde i e ta bay puntra pa bishit
Ie. dianan aqui. Ta claro cu mi ta strob i ta pesay
|mi n ta bay aya mas.
Conforma anton mi yiu, quizas ta mehor
fasina. Dios n haci nada pa malo. Su mama ta
|yam bonochi i a bay drumi. Balentin mes a queda
leza poco mas te ora sono a coh i cu e tambe
|a bay sosega su curpa. 7...”
|
|