| 1 |
 |
“...-
maal den krater omgaf. Boven op den Prahoe (— prauw)
vindt men de hoogste Siwa-tempelruïnen (§33) van Java
en aan de noordaf helling in het heuvelland zeer zwakke
jodiumbronnen, welke hier op eene hoogte van 700 M.
het sanatorium Pelantoengan hebben doen ontstaan
(regencijfer bijna 5 M.!). Het Diëng plateau zelf is eene
grasvlakte. De Siwaïetische tempelruimen, alle uit lava
opgebouwd, getuigen van de heilige vereering, welke deze
plaats vóór de invoering van den islam genoot; van ver-
schillende zijden leidden wegen, hier en daar trappen,
ten behoeve der pelgrims naar boven; toen lag er zelfs
eene heilige stad op. Junghuhn ontdekte er een onder-
aardsch kanaal, waarlangs de Hindoes waarschijnlijk het
water der moerassen afleidden. Door den islam werd het
plateau verlaten; eerst sedert eene halve eeuw hebben de
Kadoeërs er een 20tal dorpen gesticht; ze kweeken er
onder anderen tabak. Nog altijd is het aantal vulkanische
verschijnselen er zeer aanzienlijk; men vindt er een...”
|
|
| 2 |
 |
“...229
van den Goenoeng Batoer en den Goenoeng
Ago eng, de belangrijkste der drie.
De Goenoeng Batoer, welke wij door Zollinger vrij
nauwkeurig kennen, herinnert in menig opzicht aan den
Tengger; binnen een uitgestrekt ringgebergte, dat van
1200 tot 2250 M.—de woudrijke Goenoeng Abang in
den oostrand — hoog is, en welks trachietruggen een deel
der steile noordkust vormen, ligt eene vlakte, welke aan
den Dasar (zie p. 110) herinnert en welks bodem tot +
1000 M. daalt; in het midden verheft zich tot + 2000
M. de eigenlijke Goenoeng Batoer, met een tweetal,
door eenen wand gescheiden kraters op den top en eenige
andere aan de hellingen. Uit de zijkraters is duidelijk
lava gevloeid, uit die aan den top kwam alleen zand en
asch, terwijl ze aanhoudend zware dampen uitstooten; de
Inlanders brengen deze,.misschien niet ten onrechte, in
verband met een donkerblauw meertje aan den oostvoet,
dat ze tevens beschouwen als de woonplaats der Dewi
Batoer (dewi '= godin), terwijl in...”
|
|
| 3 |
 |
“...DOORSNEDEN VAN KRAKATAU,
|e uitbarsting van 1883, volgens de li/n A. B.
i uitbarsting van 1883, volgens de lijn O. D.
êizanataw
//H/l Tertiair grondgebergte.
Jongere sedimenten (kwartair en recent).
Oudste hyperstheen- andesict, met trid/ymiet.
Baxalt.
Piek Rakata
Danan M.)
trboewatan (± 120J\/jA' ~
Jongere hypersthem-andesiet.
Uitwerpselen van 1883: puimsteen en asch van
hyperstheen-amdesiet.
Verladen eiland
Lava in de Lavaruimte.
Verlaten eiland
(naar R. D. M. Verbeek).
Lang eiland
Verlaten \
eiland er
^•jmwes. Poolsche
hoed o
■fV PeNtcmvatcm.
laatste eruptie TG80T J
Verlaten \
Lang
eiland
V • * ♦♦ + -4
Bootsmtms Rots
(oenig overgèbleven deel van Danan)
man
KRAKATAU
Piek Raki
KRAKATAU
KRAKATAU, na de uitbarsting van 1883.
Orens der nieuwe instorting.
Qrens der oude instorting
KRAKATAU, voor de uitbarsting van 1883....”
|
|
| 4 |
 |
“...235
vaste stoffen hoopen puin ontstaan, van welke een paar,
n.1. Steers en Calmeyer, tusschen Krakatau en Se-
besi, zich. boven het zeewater verhieven, echter wel
spoedig voor de erosie zullen bezwijken.
Bij eene volgende uitbarsting mag men — den gewonen
loop van zaken als maatstaf nemende — weer de verhef-
fing van een nieuw centraal deel verwachten.
Reeds in 1880 werd door eene aardbeving het bovendeel
van den vuurtoren op Java’s le punt weggenomen, waar-
schijnlijk door eene voorloopige eruptie van Krakatau;
later volgden er gedurig aardbevingen, misschien door
onderaardsche instortingen langs de verwerpingsspleten.
De stoom van het daardoor steeds meer en dieper door-
dringende zeewater veroorzaakte waarschijnlijk de groote
uitbarsting van 27 Augustus 1883, welke in October nog
door eene slijkeruptie werd gevolgd. Tan lava is nergens
een spoor; alleen puimsteen, asch en. zand werden uit-
geworpen. De asch viel over eene uitgestrektheid van
23maal de grootte van...”
|
|
| 5 |
 |
“...252
moeten den bodem fijntrappen. Alleen in de buurt der
hoofdplaats besteedt men er wat meer zorg aan. Yan de
cultures verdient die van peper vermelding; ze neemt
gaandeweg toe en is reeds eenige eeuwen belangrijk; de
ladingen peper, welke de O.-I. Compagnie vroeger van
den sultan van Bantam, den ouden leenheer der Lam-
pongsche hoofden, ontving, waren meestal „van den
Overwal.” De rijke pepertuinen van Sebesi werden
in 1883 met asch en lava bedekt (zie § 44).
Het gebied der boven-Semangka, gemiddeld 900 M.
hoog, is het eerste der Sumatraansche puimsteen-
tuf-plateaux (zie p. 247). Het is gezond en vrucht-
baar en begint tabak op te leveren, ook voor den handel;
het tuf werd in hoofdzaak door den Besagi geleverd.
Door eene smalle strook is dit plateau verbonden met
dat der boven-Ogan, hetwelk zich tot bezuiden de
Ran au (— het meer) uitstrekt; hier ligt het tuf op 700
M. hoogte en daalt noord- en noordoostwaarts tot 260 M.
De krater, welke het tuf leverde, lag...”
|
|
| 6 |
 |
“... der Alahan Pandjang naar de
Masang en zoo naar de westkust. Toen de genoemde
lava-uitstorting had plaats gehad, werd het lengtedal een
meer, waarin zich het puimsteentufplateau der
Soempoer afzette. Later kreeg dit meer afvloeiing naar
het oosten en zoo liep het gaandeweg leeg; de meerdere
verheffing van het westen van Sumatra tegenover het oosten
werkte het ontstaan van het dwarsdal natuurlijk in de
hand. De moerassen van Eau, dat ten westen van het
dwarsdal op een diluviaal plateau van 300 M. hoogte ligt,
zijn het eenige overblijfsel van het meer; ze liggen op
eene hoogte van 250 M., terwijl het puimsteentuf in het
noorden van het dal tot 130 M.. boven de tegenwoordige
rivier ligt. Na de doorbraak door het jeugdige, zeer
nauwe erosiedal bereikt de Soempoer weldra de oostelijke
vlakte, waar ze den naam Bokan kiri ontvangt en zich...”
|
|
| 7 |
 |
“...574
Ook tusschen de Lava en de Tapanahoni, de
beide bronrivieren van de Maroni, is goud ontdekt; op
dit terrein wordt echter zoowel door Frankrijk als door
Nederland aanspraak gemaakt en daardoor is de in 1886
gevraagde concessie voor gondontginning aldaar nog
steeds niet verleend.
Yan de andere nuttige mineralen noemen we nog:
loodglans, ijzer en ka oliën (voor porselein-en glas-
industrie); misschien worden er ook diamanten gevonden.
§ 120. Met betrekking tot de flora onderscheidt Kappler
De flora, ,jrje ZOnen, welke zich ten nauwste aansluiten bii het
cultures.
geologische overzicht. Ze zijn:
a. de flora van het zee- en rivieralluvium.
Langs de kust is de zee zeer ondiep; tot 2 a 3 uren uit
het strand peilt men nauwelijks 3 a 4 vademen. De
leemige zeebodem, welke hier en daar gaten vertoont, is
bevolkt door millioenen krabben. De zoom van het strand
heeft eene zeer weelderige vegetatie, vooral avicenniën
en rhizophoren; de laatste gaan langs de rivieroevers
ook...”
|
|
| 8 |
 |
“... eilanden reeds lang aan Engeland behooren en
dat de Engelschen ook in den vreemde hunne levenswijze
en taal niet prijsgeven, zoodat ook de negers Engelsch
moesten leeren en het , als handelswaar van eiland tot
eiland gaande, verbreidden; ook onze handelsbetrekkingen
met Noord-Amerika bevorderden het gebruik der Engelsche
taal op St. Eustatius zeer.
Het kleine Saba, 2 a 3 uren gaans ten noordwesten
van St. Eustatius gelegen, is de 800 M. hooge top van
eenen onderzeeschen, niet werkenden vulkaan, met wel-
ken de genoemde rij Grenada—Saba eindigt. De oostrand
van den hoofdkrater is het toppunt; de machtigste lava-
stroom heeft zich naar den noordkant, waar hij als Flat
point in zee vooruitsteekt, eenen weg gebaand. Het
strand is met groote bazaltblokken bedekt, zoodat men
alleen met een klein bootje kan landen. Het hoofddorp
Hell’s Gate (Eng. = poort der hel) ligt + 180 M....”
|
|