| 1 |
 |
“...Querido Lezadornan.
Mi ta oirece boso aw numero 3 di Lectura
Cristiana/ boenita ilustra coe historia koe toer
Cristian mester sabi, esta : Historia di Testament
Bieuw i bien pronto lo boso haja den numero 4:
Historia di Testament Nobo.
Leza nan no un bez, ma muchoe bez. Pa un
Cristian ta necesario koe e conoce bon historia
saca for di Biblia Sagrada. Ta di spera koe pronto
lo no tin un cas sin dj. Pesai nos a tene su
precio barati'simo, cumpliendo di es manera
coe deseo di Su Santidad Pio X, koe ta pidi pa
nos pone toer Cristian na ocasion di haja e Lectura
di Biblia na cas pa nan leze i studi coe amor.
Pietermaai.
Na fiesta di Pascu di N. S. H. C. 1911.
fr. Alph. L. M. J. Jansen.
S. O. P....”
|
|
| 2 |
 |
“...un dia den senian.
II.
Creacion i caida di Angelnan.
Fuera hende Dios a cria Angelnan tambe for
di nada i den un estado masha feliz. Ma E no a
pone nan unbez den cieloe, pasobra ta pa nan
obediencia na ley di Dios nan mester a merece
bienaventuranza eterna. Ma masha Angel tabata
desobedecido, i nan a lamanta contra Dios. Pesai...”
|
|
| 3 |
 |
“...Dios a saca nan for di cieloe. Mai Angelnan jama
diabel 6 demonio; nan hefe ta Lucifer. Dios a
manda Arcangel Miguel riba nan coe un ehrcito
di bon Angel, koe pa poder di Dios a tira toer
den fierno.
Diabelnan tin masha
odio contra Dios i nan
ta codicia hende. Nan
no por haci nada, si
Dios kier stroba nan;
ma Dios ta permiti pa
nan tenta hende. Ma
tentacion no ta picar ;
te ora koe nos consenti
den tentacion nos ta
haci maloe. Ma si nos
ta resisti na tentacion,
Angelnan ta juda nos
pa nos haja un lugar
mas altoe den cieloe.
'* Bon Angelnan, koe
awor ta completamente
feliz den Dios, tin un
stimacion grand! pa Dios i pa hende. Nan no ta
desea nada sino pa nos gana pa un bida birtuosa
lugarnan den cieloe, koe diabelnan a perde pa
nan picar.
Dios a doena cada hende un Angel pa ward ;
es Angel jama : Angel-Wardador.
Di din i aiinchi nos Angel-Wnrdndov ta cerea nos.
Pesai semper nos mester tin eaidao, di no had nada,
ni papia un palabra koe lo disgust....”
|
|
| 4 |
 |
“...Caida di promer hende.
Dios a cria e dos promer hende den inocencia
i santidad, i a pone Adam i Eva den un hardin
delicioso, koe jama Paraiso terrestre. Un rioe
grandi tabata corre den es hardin.
Tabatin aja toer sorto di paloe boenita i nan
iruta tabata dushi; nan por a come di toer fruta
di paraiso, fuera di paloe di conocementoe di bon
i inaloe, koe tabata meimei di es hardin. Dios
a bisa nan : Boso por come di toer paloe di
paraiso, tuera di paloe di conocementoe di bon i
maloe; pasobra dia koe boso lo come di dj,
boso lo moeri. Nan mester cumpli coe es
mandamientoe pa doena Dios prueba di nan amor,
di nan beklad i di nan obediencia. 1 Dios a
menaza nan coe morto, si nan no cumpli coe
SU mandamiento.
Diabel a mira, koe hende lo gana es bienaven-
turanza koe el a perde pa picar. Su odio contra
Dios i codicia contra hende, a haci tenta hende,
pa nan perde bienaventuranza eterna. Pesai
diabel a toema curpa di un colebra i a puntra
Eva : Pakiko Dios a taha boso di come di toer
paloe di paraiso...”
|
|
| 5 |
 |
“...di, te porfin el a cohe e Iruta taha i a com ,
despues el a doen na Adam koe a com tamb.
Ombel a hnci nu prouiesn nientiro.Sci im Evu, koe ni
e ni Adam lo rnoeri, ma koe nan lo bira if^ual na IJios.
Koe nos no pone anto niiiffiin f den diabel i ,sn pro-
mesanan. Pasobra e ta nn ganjador / tata mentiroso.
IV.
Castigoe di proiner hende.
Despues koe Adam i Hvi a peca, nan a coe-
minza sinti remordimientoe i nan tabatin berguenza.
Movimientoe di mas chikitoe di blatji a spanta nan.
I ora nan
a tende boz
di Senjor koe
a jega cerca
nan, nan ta-
batin miedoe
i nan a scon-
de nan curpa
den paloe-
nan dimondi.
Ma Senjor a
jama Adam
i el a respon-
de: Mi a
tende Bo boz
den paraiso,
i mi tabatin
miedoe i mi a bai sconde. Anto Dios a tira na su
cara, koe si e no a come di e fruta taha, 1e no
tabatin mester di a sconde su curpa. Ma Adam
a tira culpa riba Eva, diciendo : E muher, koe
Bo a doena mi pa companjera, a doena mi di e fruta....”
|
|
| 6 |
 |
“...haja bo husto den e generacion aki. Despues
Dios a bis koe el mester toema di toer animal
siete dos par, manera tabatin mester pa nan
crianza i El dici: Despues di siete dia lo Mi
larga awa cai riba tera cuarente dia i cuarenta
anochi. No a cumpli coe palabra di Dios, i
Dios mes a cera porta di area.
Despues di siete dia nubianan a abri i un awa-
ceroe terribel a cai riba mundoe cuarenta dia i
cuarenta anochi largoe. Awa a tapa henter tera
i a subi 15 bara riba ceroe di mas altoe. Toer
hende i toer animal koe no tabata den area huntoe
coe No a hoga den diluvio ; awa a keda para
150 dia riba mundoe.
Es ora ai Dios a manda un bientoe duroe pa
seca tera. Area a fica para riba un ceroe mashd...”
|
|
| 7 |
 |
“...na pia di ceroe i a ofrece na Dios
pn sacrificie na accion di gracias.
E sacrificio a gusta na Dios, asina koe El
a priminti di no destrui mundoe nunca mas pa
un tal diluvio ; i como sinjal di e promesa dibina,
El a doena na cieloe e arco boenita, koe nos ta
mira tantoe bez na cieloe, ora solo ta manda su
rayonan den gotanan di un awaceroe.
Den diluvio Dios ta moenstra na un manera spantosa
su husticia severa. i su odio pa picar Ma muchoe mas
terribel lo ta, e huicio general na tin di mundoe.
Area di Noe ta un imagen di Santa Tglesia. Ningun
hende por ta teliz for di area. Area tin un entrada sol;
Tglesia tarnbe tin lin entrada sol, esta, Santo Bautismo.
Manera area tabata .subi mas i mas altoe, segun koe awa
a subi, asina tarnbe persecusionnan mester subi, pa
aha i gloridea Santa Tglesia mas tantoe.
VII.
I. Jioenan di Noe. 2. Toren di Babel.
1. E tres jioe di Noe : Sem, Cham i Jafet a bolbe
pobla mundoe coe nan generacion poco-poco.
Noe a coeminza traha coenucoe i a planta paloe
di dreifi...”
|
|
| 8 |
 |
“...Abraham ta sinja nos, koe nos mester sacrifica toer
cos, hasta cos di mas stima koe nos tin, si IHos ta exi-
gi esai di nas. Sacricio di Isaac ta imagen di mas
grandi di sacrificio di Cruz. Cristoe tamhe tabata jioe
stima di Tata celestial. rL>toe tarnbe a sacrifica su mes
riba Crnz; E mes a carga paloe di Cruz riba su schou-
der; El a larga nan chib riba dj bohmtariamente.
I. Casamentoe di Isaac i Rebecca. 2. Esa i Jacob
1. Sara, mama di Isaac a moeri na edad di 127
anja. Despues di su morto Abraham a manda im
criar di mas bieuw, jama Elizer, na es tera,
camina e ta bata biba promer, pa busca ai un
esposa piadosa pa su jioe.
Elizer a bai coe hopi regalo ricoe pa e moza,
koe 1'e scohe pa Isaac.
Solo tabata cerca di drenta, ora el a jega na
e tera, koe jama Mesopotamia.
I el a bai sinta sosega un poco cerca un poz,
oenda muhernan tabata bini saca awa. Mes ora un
moza, jama Rebecca, cargando un boetishi, a jega
pa saca awa. Elizer a bai cerca dj i dici; Doena
mi poco awa pa mi bebe. Un bez...”
|
|
| 9 |
 |
“...38
XV.
Promer biaha di roemannan di Josef na Egipto.
Den e siete anja di abundancia Josef a larga
coempra toer trigo, koe el por a haja na toer ca-
mina i el a warda nan.
Awor a sigui e siete anja di secura i taba-
tin miseria i hamber. Jioenan di Egipto a bai cer-
ca rey i a pidi pam. El a responde nan: ,,Bai
cerca Josef i haci loke 1e bisa boso.
Na tera di Canaan tambe tabatin hamber. Ja-
cob a tende koe na Egipto tabatin abundancia
di trigo; pesai el a bisa su jioenan: BaiEgipto,
bai coempra loke nos mester.
Asina nan a mira Josef, nan a baha cabez te
na suela p. Josef a reconoce nan mes ora i a
corda na e sonjo koe tabata cumpli awor.
Ma promer koe el a haci nan sabi, kende e
tabata, e kier a poerba su roemannan, pe mira
si nan a bira bon hende. El a papia severamen-
te coe nan i a puntra nan. Di oenda boso ta bi-
ni? Su roemannan a respond: ,,Di tera di Ca-
naan pa coempra coeminda necesario. Josef a
bolbe bisa: ,,Boso ta spion. Masha spanta e roe-
mannan a responde: ,,No Senjor, bo...”
|
|
| 10 |
 |
“...Job a haj obliga di bai biba riba un monton
di cos sushi.
A bini tambe tres amigo di Job pa console den
sufrimentoe; ma ora nan a mira su miseria, nan
no a papia ni un palabra. Porfin ora Job a coe-
minza papia di su sufrimentoe, nan a tira na su
cara, koe esai ta un castigoe di su picarnan di
antes, ma Job a moenstra nan koe muchoe bez
bon hende mester sufri hopi den es bida aki,
mientra mal hende ta goza hopi bez di prosperidad.
Dios mes a castiga e tres amigoenan, ma Job
a pidi Dios pa nan i Dios a pordona nan nan falta.
Portin Dios tabatin piedad di su sirbidor; El a
doena Job su salud, el a redobla e rikezanan
perdt i a doen un familia numerosa.
Es patriarca santoe aki a jega na 110 anja. El
a mira su nietoenan te na cuarto generacion i
el a moeri contentoe....”
|
|
| 11 |
 |
“...de i bestia. Ora e plaga a caba, i koe Pharao a
persist! di no larga pueblo di Dios sali for di
Egipto, Dios a jena aire coe toer sorto di mal
bestia, koe tabata boela, i koe a tormenta toer
bende. Caba a bini un peste terribel den animal;
despues bende i bestia tabata tormenta pa mal
jaga. Boz i grano di ijs spantoso a destrui toer
cos na coenucoe, i dalacotji a devora toer loke
a keda para ainda. Por ltimo un tiniebla di
mas grandi a tapa tera di Egipto tres dia largoe,
asina koe ningun bende no por a mira otro.
Es ora ai Pbarao a bisa Moises: ,,Bai boso
toer, i baci boso Sacribcio, ma toer boso bestianan
mester keda aki. Moises a respond, koe el
mester larga toer bestia koe nan tin bai, i koe
nada di nan no por keda na Egipto.
Auto rabiando Pbarao dici; ,,Bai for di mi i cuidao
koe mi no mira bo cara mas, pasobra dia koe lo
bo paree mi dilanti trobe, mi ta larga mata bo.
Es ora ai Moises a pronostica Pbarao e ultimo
desgracia di mas spantosa koe a cobe Egipcionan....”
|
|
| 12 |
 |
“...3. Na nomber di Dios Moises a doena Israli-
tanan orde pa mata un lamtji. Coe sanger di e
lamtji nan mester a moeha kozijn di porta i drem-
pi di ariba di nan cas. Pasobra su siguiente ano-
chi Senjor lo pasa den Egipto i mata toer jioe
promer nac; ma lo El no drenta e casnan, hun-
ta coe sanger di lamtji di sacrificio.
Nan no por a kibra wesoe di es lamtji, mester
a as na candela i com coe pam sin zuurdeeg;
na ora di cena nan mester para cla pa biaha, coe
baston den nan manoe, pasobra Moises dici;
ta Pascu (esta: pasashi di Senjor).
Mientra Isralitanan a celebra nan promer fies-
ta di Pascu den silencio profundo, tabatin un jo-
ramentoe spantoso den Egipto. Miles bende a
moeri den un momento es anochi ai; den cada
cas, tantoe den palacio di rey como den cas di
mas pober, tabatin un morto....”
|
|
| 13 |
 |
“...a bolbe bini na su lugar i henter ehercito di Pharao
a hoga.
Israelitanan, mirando nan salba, a reconoce i ala-
ba omnipotencia di Dios i Moises a canta coe pue-
blo un cantica na accion di gracias na Senjor.
2. Siguiendo nan biaha, Hudioenan a jega na
Mara Tnan a coeminza murmura contra Moises,
pasobra nan no a hanja nada sino awa amarga.
Pa orde di Dios Moises a tira un paloe den
avva i awa a bira dushi. Ora nan a jega den de-
sierto S/r, nan a bolbe murmura, pasobra nan no
tabatin carni ni pam. I mira^ banda di atardi un
cantidad grandi di pahara a boela, den desierto,
asina abao, koe nan por a cohe nan coe nan
man. Su manece asina leuw koe nan por a mira
suela tabata tapa coe pipita chkitoe rondo iblan-
coe. riudioenan a
fica admira i un
tabata puntra otro:
Ta kiko esaki-
nan? Esaki ta
pam koe Senjor
a doena boso pa
boso come.
Nan por a reuni
cuantoe koe nan
tabatin mester; ma
dia Biernes- nan
mester a toema
dobbel, pasobra
dia di Sabbath
manna no tabata jobe. Coe es pam celestial
Dios...”
|
|
| 14 |
 |
“...ficio di Dios, a doena un ehempel lamentabel di
inconstancia i di infieldad.
Moises tardando tantoe riba ceroe, pueblo a ke-
re koe nan lo no mir mas. Nan a bai cerca
Aiiron i dici coe n: ,,Traha pa nos diosnan, koe
por bai nos dilanti, pasobra nos no sabi kiko a
socede coe Moises. Pa miedoe Ailron a consenti.
Es ora ai Dios a bisa Moises: ,,Bai, baba (for
d ceroe,) bo pueblo koe Mi a saca lor di Egipto a
peca. Nan a traha un bic di oro i nan a adore.
Larga Mi, pa Mi rabia cai i'iba nan. Lo Mi des-
trui nan i lo Mi haci bo cabez di un pueblo mas
grandi. Ma Moises a reza pa su pueblo i dici:
Senjor, pakiko Bo ira mester lamanta contra bo
pueblo.^ ai, larga placa Bo ira i pordona malicia
di Bo pueblo.
1 Dios a scucha oracion di Moises, ma El a
manda di mata toer koe a sigui haci idolatria....”
|
|
| 15 |
 |
“...62
Dios a bolbe scucha oracion di Aloises, ma pa
nan casti^oe Hudioenan mester a rondia 40 anja
den desierto; i ning'un bende koe tabatin mas koe
20 anja no por a drenta den Tera priminti Ca-
naan, fuera Josu i Caleb. E diez spionnan, koe
a haci pueblo lamanta, a keda morto di ripiente
Camilla nan tabata.
2. No muchoe tern despues tres Levita, esta
tres bomber di staca di Levi, coe 250 rebelde a
lamanta contra Aloises i Aaron. Nan tambe a pre-
tende di ta sacerdote. Ma tera a abri bao di nan
i a guli e tres levitanan i
un candela a bini for di cieloe
i a mata e otro 250 rebelde-
nan.
Despues Moises a toema 12
bara koe tabatin nomber di
cada un dj diez dos stacanan
scirbt ariba. Ailron tambe a
doena su baston. Aloises a
pone e 13 bastonnan dilanti
di Alianza. I ata, su
manece baston di Aiiron a
florece i a doena fruta; e
otro bastonnan a keda morto.
Asina Dios a moenstra na ken-
ter pueblo, koe E mes a scohe
Ailron pa g'ran sacerdote.
3. Alg-un tern despues pueblo a bolbe murmu-
ra, pasobra...”
|
|
| 16 |
 |
“...momento, si Dios lo haci trobe un mila^ro pa es
pueblo ingrato. Pa castigoe Moises no por a dren-
ta Canaan. Hudioenan a keha tambe di es biaha
largoe i dificil i a papia coe desprecio di e man-
na koe Dios tabata manda pa nan toer dia for
di cieloe. Pesai Dios a manda colebra venenosa
meimei di nan. Colebra a morde hopi di nan i
nan a moeri. Moises a pidi Dios trobe pa su pue-
blo, i Dios a scucha trobe su oracion i El a mand
di traha un colebra di koper i di colog na un
paloe, pa toer bende koe colebra morde, mester
bin mira e colebra di koper, i nan tabata cura
mes ora.
4. Un Isralita a sac a un blasfemia i pa orde
di Dios nan a piedr; un otro a piki paloe dia
di Sabbath, e tambe tabata piedra; i Alaria, roe-
man di Moises, a haja laster, pasobra el a mur-
mura contra Moises....”
|
|
| 17 |
 |
“...Morto di Moises. 2. Biaha den Jordaan.
3. Toemaraentoe di Jericho 4. Habitantenau di
Gabaon 5 l/ucha grandi
1. Toer Israelita koe Moises a libra lor di scla-
bitud di Pharao a moeri caba, fuera Josue i Ca-
leb; nan a crece na un treneracion nobo 1 Senjor
su ora a jega pa hiba nan den tera di Canaan.
Ora Moises tabata cerca di moeri, el a spierta
Hudioenan un bez mas pa nan cumpli bon coe
mandamientoenan di Dios, i el a nombra Josue pa
su sucesor.
Despues .el a doena sacerdotenan le}^ di Dios
scirbf den un boeki, pa nan pone banda di Area
di Alianza, i cada siete anja, riba fiesta di Taber-
naculo, nan mester a leze pa pueblo tende.
Despues Moises a subi ceroe di Nebo, oenda
Dios a larg'd inira tera priminti; riba es ceroe el
a moeri na edad di 120 anja; henter pueblo a jo-
re 30 dia largoe.
2. Despues koe es 30 dia di luto a pasa, jioe-
nan di Israel a sali bao di mando di Josue pa
ocupa tera priminti. Ora nan a jega na cantoe di
rioe Jordaan, sacerdotenan a pasa padilanti coe
Area di Alianza...”
|
|
| 18 |
 |
“...coeri bai, asina koe Hudioenan a pasa rioe Jordan
sin moeha nan pia. Hudioenan a come di fruta di
tera i manna a stop di jobe for di cieloe.
3. Israelitanan a jega awor dilanti di ciudad di
Jerico, koe tabata rondona coe muraja altoe i
fuerte. Pa orde di Dios durante seis dia nan
mester a pasa rondo di ciudad un bez pa dia; ma
di siete dia nan mester a pasa siete bez rond
di ciudad. Di siete bez koe nan tabata pasa nan a
toca trompet i Josue a sclama: ,,Dal un gritoe,
pasobra Dios ta entrega boso e ciudad den boso
man.
Renter pueblo a dal un gritoe i murajanan a
cai i Hudioenan a drenta Jerico. Nan a destrui
i cende na candela. Despues nan a podera di e
otro ciudad Hai i nan a kim.
4. Ora habitantenan di Gabaon a mira loke Hu-
dioenan a haci coe e cuidadnan Jerico i Hai, nan
b...”
|
|
| 19 |
 |
“...larga nos pone semper nos confi-
ranza riba Dios.
XXVI.
I. Heli i SU jioenan. 2. Samuel.
Heli tabata huez i gran-sacerdote di Isral i ta-
batin dos jioe, Ofni i Fines, ocupa den ministerio
di tabernaculo.
No contentoe coe e partida di sacrificie koe nan
tabatin derecho ariba, nan tabata cohe pa nan
mes di mehor partida di sacrificionan koe pueblo
tabata ofrece na Dios; pesai hendenan a stop di
haci sacrificio na Senjor.
Heli tabata anciano i conociendo mal con-
ducta di su jioenan e no a corrigi nan, manera
mester. Pesai e jioenan a sigui doena muchoe
escandalo. Senjor indigna contra Heli a anunci
pa boca di un profeta e castigoenan grandi koe
lE manda riba dj i su jioenan.
2. Na tem koe Heli tabata gran-sacerdote Sa-
mul a nace. Su majornan a priminti pa consa-
gr pa henter su bida na Senjor, i ora el taba-
tin tres anja, nan a hib pa Sumo-Sacerdote pa
sirbi Dios den cas di Senjor. Samuel chikitoe a
crece i tabata gustoso cerca Dios i hende.
E tabata biba huntoe coe Heli, i tabata droemi...”
|
|
| 20 |
 |
“...gigante Goliath.
Saiil tahata homber di mas balente di Isral,
grandi di curpa i boenita; na principio di su
gobierno humilde i birtuoso.
Poco tern despues di su nombramento Amonita-
nan a drenta den tera di Hudioenan.
Net Saiil tabata bai cas coe dos bu, ora el a tende
es nobo. Mes momentoe el a sinti rey. El a
toema un spada, a kap e buenan na pida-pida,
a manda e pidanan den henter tera i a larga
nan grita na toer camina : ,,Es koe no sali pa
sigui Saiil i Samuel, lo mi kap nan bu di mes
manera.
Es ora ai toer a reuni i a marcha balente.
Anochi Saiil a bini den ehrcito di enemigoenan
i a bati nan completamente, koe ni dos homber
a fica para cerca otro.
Un dia Samuel a bisa Saiil pe bai na un ceroe
i warda siete dia aja, pasobra di siete dia Samuel
mes lo bini pa ofrece sacrificio na Dios ; ma Saiil,
mirando koe di siete dia Samuel no a bini, e mes
a coeminza ofrece sacrificio.
Un otro dia pa orde di Dios, Saiil mester a
caba coe Amalecitanan. E mester a caba hentera-
mente coe es pueblo...”
|
|