1 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0010thm.jpg) |
“...toema mas deen ark koe eel.
Tarnbe lo bo liaija aligoen bees deen oier
boeki nomber di keende skierbier na oier
maneera.
Jioe tian di Jfihoh mi a jama
seemper Hebreeuwen te na ees
les, oenda mi ta splihaa bo nan
nomber, a pisaar ki foor dikoe-
minsamientoe nan tabatajaniaar
tambe kaba Israeiieten.
JVa koeminsameentoe di doos
regel di les 89 ta para: Jeehonias;
ma mesteer ta Joakim. JYuda mas
mi tien di boeta aki cerka, si no
ees wensch aki: ki ees boeki lo
sierbi pa hasi boso toer keende
dreetje na moendoe, i lojoeda pa
hasi boso santoe oen dia na ciloe.
Jas; 1852.
J. J. Putman....”
|
|
2 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0011thm.jpg) |
“...^ HISTOEA KORTIKOEJS'J.N
foor di
B Y B E L.
1.
DiOOS TA KRIA MOENDOE DEEN SEIS DIA.
Dioos a kria Cieloe i tera deen seis dia.
Proiaeer dia Eel a. traha loes. Bi doos dia
firmaineentoe, ki Eel ajama Cieloe. Bi trees
dia Eelaboeta awa hoentoe na oen loegaar ,
ki Eel a jama lamaar; i Eel a hasi tera pan
toer soortoe di plantje i paloe. Bi kwater dia
Bioos a traha solo ,loena i strea nan. Bi sien-
koe dia pahara, ki ta hoela na laria, i piskaar,
ki ta landa deen awa. Bi seis dia toer soor-
toe di animal, kaba Bioos a traha heende, i
di sieete dia Eel a sosega....”
|
|
3 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0013thm.jpg) |
“...Adam 1 Kva no ta odbdehido na Umo.
Koleebra, Ui hasi ees ai. Eva
disi: koleebra a ganjaami....”
|
|
4 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0015thm.jpg) |
“...i Abel di ineiioor Ivavneer di soe i^oraal.
SaUrificioaaii di Abel labata ooesta na
Dioos; ma no ees di l^an; ees ai K-ain tabata
toema na maloe. Dioos disi koe Kan: i>akie-
ko bo ta kodisia bo roeman? si bo hasi ees ki
ta bon, lo bo haija bo pagameentoe; ma si bo
hasi rnaloe, lo bo haija kastiegoe.
Kan ta .mata soe roeman abel.
Kan no tabatien oreea pa palabra di I)on
Dioos. eel a hasi maneera eel tal)ata bon koe
soe roeman, ganjando, eel disi; l)am, larga
noos bai lioenoelaje. Bon Abel,sien kordama-
loe a bai konteentoe koe eel, i ora nan tabata
basta aleenw deen koenoekoe. Kan a kai a-
rieba Abel i a mata soe roeman. Dioos disi
koe Kan: Oenda bo roeman ta? Ma Kan a
responde: mi no sabi; mi ta wardadooi di mi
roeman anto?
10.
Kastiegoe i Kan.
Dioos disi koe Kan: Kan, kiko bo a hasi!
sanger di bo roevnan, ki bo a drama, ta kla-
ma vienganza. Tera, ki a bebe sanger di bo
roeman lo ta kontra bo: maske lo bo tiaha
largoe i pisaar lo eel ninga di doenaa bo froeta:...”
|
|
5 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0017thm.jpg) |
“...bini, nasoba ki eel no tabata ha.ji aienda ni-
oen loegaar sekoe pa eel para. Ma ..ra Noe
a laro-a ees palomba boela pa di doos bees,
eel a bolbe koe oen rama bei de di olyt na bo-
ka; asiena No a sabi ki tera tabata sekoe i
eel a sali, doenamlo gratias na Dioos, foor di
arka koe soe fainilia i toer ees animal. ,
KoilROMriMEEINTOE Dl HEE!\DE
Toer beende a sali awoor foor di jioe nan
li Noe. Sem a bal biba na oen tera, kitajama
/V/i Cliatn na Afrika i Japheth na tiuropa.
Ma ees kastiegoe pisaar no hasi beende
aienda mas sabier, poko teem a tras nan taba-
ta maspioor trobe. Nan tabata loebida Dioos,
nan Rriadoor, i adora solo i loena: i entrega
nan na toer soortoe di pikaar mahoos....”
|
|
6 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0019thm.jpg) |
“...aak paloe di kiitla i eel mees tabatakarga
kaiideeia i malj(te. Na kamiena Izaak disu
tnta, nnns tien paloe i kandecla; rna oenda
beestia ta pa sakrificiol Abraham disi: Dioos
lo jiprUotira pa eeS ai, mi Jioe.
Oioos TA TAHA Abraham di mata soe jioe.
Ora nan a jega na ees loegaar, ki Dioos a
nioestra eel, Abraham a traha oen altaar^
boeta paloe arieba, i soe jioe maraar arieba
et-s paloe; kaba eel a toema matsjete na ma-
noe pa mata i ofrece soe jioe. Ees ora oen
An el a baha i disi: Abraham no hasi bo jioe
maloe; awoor mi konose bo fe, bo no a spaar
ni bo oenikoe jioe, masjaar tanto lo mi rekom
pensaa bo. Mees ora Abraham a mira oen
tsjoebatoe pegaar koe soe katsjoe deen oen
tronkon di sonpienja, ki eel a ofrece na loC'*
gaar di soe jioe....”
|
|
7 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0020thm.jpg) |
“...koiiosior iian,
lii tabata Jiiba na Mesopotamia, pa liopska
aja oen moelieer ]>a soe jioe zaak. l^JIizar
abai koe masjaar beestia i hopi pre.sent rikoe
pa ees moza destienaar pa IzaaA:. Ora eel a je-
ga na tera, ki jania Mesopotamia, eel a so-
sega, ora solo tabata cer/.:a di drinta, cerka
oenpoos, oenda nioebeer nan tabata bini
saka avva.
20.
Elikzar ta pidi Dioos pa dohj\a pRi, m
SABI ta KWAI. ta EES MOZA, KI EEl. A DI STl-
NA PA IZAAK.
Elizar a pidi Dioo.s i disi: Senjoor! Dioos di
Abraham, hasi, lii ees nioza, m loini piiiipo-
ko avva, bisaa mi: lo mi doena bo bee.stia tain be
di bebe lo ta ees, ki Boadestiiia pa Iza ik.
Mees ora oen moza jamaar lleliekka kar-
g'lnflo oen boetiesji, a'bini pa saka avva.
Elizar a bai cerka eel i di.'^i; doenaa mi po-
ko avva pa mi bebe. Di oen bee.s Kebekka a
doena eel awa i disi: bebe mi .sjon; kaim eel
a basja awa pa toer beestia di Elizar. A.sie-
na eel a konose ta kwal Dioos a destina pa
Izaak....”
|
|
8 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0022thm.jpg) |
“...jioe Iioniber Esau i Jakob.
Esau tabata majoor, masjaar roboestoe, i t\
bira despoees oen jaagdpor famoso. JaAmh
tabata grasioso i mas keetoe. Oen dia a so-
sode, ora Ja/cob tabata bai kome, kj Esau a
sab koenoekoe, kansaar i koe masjaar ham-
ber. Eel disi koe Jakoli: doenaa mi bo ko-
iniepda. Jakob disi: Si, si bo doenaa mi ees dre-
tsjoe, ki bo tini komo majoor,Esau a l espori-
de: masjaar bon, mi ta doenaa bo ees a; i eel
ft llftsi Qen bbarameentoe arieba.
^5.
}ZAAK TA MANDA SOK JIOK EsA Dl HASI KO-
mikna pa Ekl.
Ora Izaak tabata bieeuw kaba, i ki eej a...”
|
|
9 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0023thm.jpg) |
“...bin a i^igoe, eel a korcla of^n hasi konnenda, ma.
ueera mi sabi, ki bo tata tu stiraa; lo bo hiba
ees ai pa eel; i bisa ki bo ta Esau, pa eel bm.
diksjouaa bo, komo soe jioe majoor. Asiem
,nees nan a basi. Promeer ora I/.aak a ( oeca.
ma alafien, ja, ki eel tabata ciegoe, eel a ke-
re, ki Jakob tabata Esau. Eel a kome i ((i
a bindiksjoua Jacob iia loegaar di Esau; i a
doeua eel toer drctsjoe di majoor,
ESAU TA JEGA I TA PIDl BTNDIK-
SJON DI SOE TATAIZAAE.
Poko ora despoees Esau a drinta koe kpe-
mienda pa soe tata; ma I/aak disi koe eel:
^ ta Keende anto ta ees, Ki...”
|
|
10 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0027thm.jpg) |
“...tntn, ki Jakob a manda Jozef di bai teende
koombai soe roeman nan. Konforme ki nan
a mira hasi, ora nan aka-
Ita di kita soe bieslier foor di soe koerpa. Po-
ko ora despoees nan a weita algoen komer-
siaiite. ki tabata pasa aja. Nan disi koe oter:
melioor noos saka eel trobe, i bende eel pa
katielioe koe tmn. Nan a saka eel trobe, i
iuMide eel koe nan pa bienti pida plaka di pla-
ta; i nan a biba Jozef na tera di Egypte.
35.
Nan ta imanda btfstirr ni Jozef pa nan
TATA Ja KOP.
Roeman nan di Jozef a mata oen lametjc
kabrietoe, i nan a soesja koe soe sanger ees
biestier di Jozef, ki nan a manda pa nan tata...”
|
|
11 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0035thm.jpg) |
“...Jozef disi: no, Dions wardna mi, di hasi oen
fcoos inhoestoe. Boao toer poor bai; ma ees
oi n, li a hortu mi bvkev, ces ta A'eda mi Aatie-
boa. Jozef a hasi asiena pa poerba rian i pa
ee! .vf'ila /V\ho io naii liasi a woorpa iian roeman
di rnas tsji/*;ieto(.. Ma Joedas disi: mitapi-
di ho, no iiasi asiena, tenee mi na soe loegaar;
i larga Benjamin bai, si no, noos tata bieeuw
]o moeri di tristceza.
JOZEF TA DEKLARA IVAN, KI EEL
TA NAN ROEMAN.
Ees ora Jozef no poor a wanta mas, eel a
manda soe beende di sali afonr; i ora eel ta-
bata koe soe roeman nan sool, ban di oen jo-
rameentoe doeroe, eel disi koe nan : mitaJo^
zef! mi tata ta na hicda l Ora nan a teen-
de ees jndabra nigoen di nan poor a responde
di spantoe, ki nan a spanta; ma Jozef disi:
bini toer cerka mi, mi ta Jozef boso roeman,
ki boso a beende; ma no tene mieedoe, Pro-
videentia di Dioos a hasi, ki toer a sierbi pa
bon. Eel a brasa nan toer, i disi koe nan: bai
1 bisa mi tata, ki mi ta na bieda, trese eel aki
koe toer ftoe...”
|
|
12 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0037thm.jpg) |
“...eel a sienti, ki soc ora di nioeri tabata cerKa.
bad a jama soe romnan nan i disi koe nan:
mi ta moen, Dioos lo perkoera pa boso, i oen
dia lo hiba boso na ees tera, ki bel a
priminti noos tata nan; ora boso ta bai, toema
mi vvesoe i dera nan deen graf di mi tata nan.
Poko dia a tras Jozef a moeri; i ees bon rei
bieeuw Farao a rnoeri tambe. A bini oen
oter rei Farao, ki no a konose Jozef, i ki ta-
bata maltrata Hebreeuwen, (asiena nan ta-
bata jama desendiente nan di Jakob) ma
sjaar; i ki tabata hasi nan toer katiboe.
NaSKMKKN TOF oi Mosis.
A:\Ja oi MoKiNUon 2453.
Jioe nan di Jakob ( Hebreeuwen) a aug-
ineenta masjaar. Fes rei nobo, kioeel disi.
noos mesteer kaba koe nan. bel a manda di...”
|
|
13 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0043thm.jpg) |
“...li sncerdote imn, ora Mosis tabatn |oeber-
M Bau di kabeesdi sacerdote Heb; Samuel
, nase. Mama di Saimil a hiba eel, teem-
)oe ki eel taitala moetsja aienda, cer/ca Heil
,a ,,.1 si.-aja Snmul ofrese saA-rifico. Dioos
adoena Samul di konose, ki lo Lel kas-
fi.ra Heli masjanr, pasoba eel no tabatakas-
slT'-a soe iiue nan arilia nan mal hasrer.
Saniiil a kunta Heli tuer koos; ma ees ai
m. tabata sierbi pa hasi eel mas sabier.
02.
KASTIEOOK Dl HeI.I I Dl SOE JlOE NAN.
F.es teempoe tabatien gera trobe deen di
Hebreeuwen i Fdistynen. Hebreeuwen a
|
|
14 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0051thm.jpg) |
“.... .1. l>io
lu.p., l>oii Dioi'S tal)ata mami.i P
nn .robe na a.erlnsi.. .1. berdader,
Ulos ma poor nada! loegaar d. nan
PMlal.ra i.an tubata niata nan. l^roffcet
aan.al.ata hond,er sahier, I PP
n-i SDirietoe (H t>ioos, i profeta, ees ta. a
Mopucia pa dilaati ees, ki lo bim sosode des-
pot tles; niaaeera nan a liasi tokanti di noos
''Dioorta^nta knatign Isralieten pa nan
malicia. Rei di oen lera, jamaar Assijne,
T deklara nan gera, hnsi nan pnsonjero i
a hiba toer ees diees staka na soe tera
i hasi nan katieboe.
Tobieas.
Apisnar ki n,ajoor partieda f
ra imn tal.ata prisonjero na
aa sierbisio di Uioos falsoe nan, oter a ke
da fic'el na nan religion. Bau di ees nan,...”
|
|
15 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0055thm.jpg) |
“...(U Amnsias soe jioe Osis n
,n na Jerusalem. Koe joedan/a hasi eol mees
laoetsjoe >;raacli i tab.ata toemu })o.U-er hast.i
di bai or-ce snkrificio leen tempel, lo ki
tabata toka sacerdote naa sool. <>ra : !bee>
dl sacerdote nan a noeha koe eel pa ees ni.
i ki eel iio kieer a teendc, Dmos a < o< na
e. l ii.fermidad di luster. Asiena eel tabnla
oblii-aar di lorS toehieruo na soe jioe
Joathan.ki tabuta guebenm bon.
83,
Rei Ach as.
Achas iio dl Joathan a soebi tnmo tras
t, soe 't; ta defoentoe. Eel no tabata sigi
bon exe.nplo di soe tata Eel a sierb, Dmos
falsoe nmi; i beende di Jerusalem mees ta-
bHtu si.^: soe exemplo. Prees .oos a larga,
ki rei nan di Samaria i Syri tabata bim
hasi uan masjaar maloe. Eel no tabatien
bergweri/.a di horta uro i plata foor di tem^
pel% manda present pa rei di Assync, pa...”
|
|
16 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0056thm.jpg) |
“...G6l l)nil )()t(ln Acllc'lS koilirM t'110lilIgOP
naii. Ho oiii'iiiio-
goe mm di Aclm.>, od a kalm koo Vdias
mees tambo,
KI.
Uia lO'/.i'XiilAs.
To(r kiko \dias a (laiija, roi K/odiias
a billi di('(s|:i trobr [<:,! labata oen rei
excelleetite iVomfoniie eei a soebi troao ed
a larjia baeta fem|iel hasi eereimmia i offrese sakrilieio ma-
iieera (abala ivoestoemb(*r 'loir sierbisio di
Dioos lalsoe aan ed a kita oen bees foor
dl stad. boor di ee.s ai ed (abata oen
bomber masjaar baleente, eel a boeta filis-
tynen, ki seemper tabata boeska lloedieoe
iinn |era di abau. Kei a libra soe poebd
dl trilioetoe ki nan tabatien di jmga na rei
dl Assyrie.
Im'ERMIDAD l KOKUA.MICi;i\TUK UI KzEiUl.^S.
luzechias a kai oen tnaloe grandi. l*ro~
feut Jsafis a bini bisita cel i disi koe eel:
bo dia di mocri ia eer ka. Jorandu rei a
klama na Lhiaos pa Hel docna cel algoen...”
|
|
17 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0061thm.jpg) |
“...poebel a keda komstante, oter a prefera
mees oen moortoe teribel, ki di peka kon-
tra Dioos; bau di ees nan a excella Eleazar
i oen mama koe soe sieete jioe nan.
93.
ElEA7!.\R.
Oen dia Antiochus kroel a larga kohe
Eleazar, oen masjaar respektabel hornber
di nobeenta anja i tabata kieer pa eel
kome karni di poorko pa eel moestra, ki
eel tabata abrenoencia lei di Mosis. Eel a
ninga konstantemeente. Keende, ki tabata
kieer eel moetsjoe, a bisa eel deen soe oreea,
lo noos trese karni, ki _bo poor kome hasi
maneera bo ta kome karni di poorkoe, i
bo ta skapa bo bida. Eel disi koe nan:
mehoor deraa mi, oen beende asiena bieeu
korno mi, lo bai doena oen mal exemplo
na moetsja nan; ta meboor di moeri, ki...”
|
|
18 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0062thm.jpg) |
“...dl hasi oen koos kontra lei !i Dioos, Si<>n
spanta eel a nioeri i a haija eterrm gloria.
OepJ mama koe SOE SlERTE JFOE TA MOER! PA
LEI Ol Djoos.
Otro bees trobe Antioelins tabata kieer
obhga oen mama koe soe sieete jioe f,om
ma religion, kastigoe ,li
mas kroeeel no poor a kieta nan na nigoea
maneera, foor di lei di Dioos. Ora Ju a
mata seis kaba, ees manm disi koe soe jioe
ke*m^ tjuietoe: nii jioe tene kompasjoo
letSi mi -rkargaa bo, koe m*
letsji nil a kriaa bo; sigi exemplo di bo roe
man nan, tene miedoe pa Dioos sool,
no has. koos ki eel a taha; Dioos lo rekoin
pensaa bo. Lel a re.sponde: mi ta obedese
na lei 1 no na rei, mi ta moeri sosegaar,
Do, asiena eel disi koe Antioclius, lo bo no
skapa foor di kastiegoe di Dioos. Nan
m^aeel poko poko na modo di mas kroeel,
kaba nan a mata tambe ees mama diegnoe
cli toer alabanza.
95.
3Iathathias.
Ees teempoe tabata biba na Jerusalem
oen sacerdote,jamaar MaUiathias koe cien-...”
|
|
19 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0063thm.jpg) |
“...moe-
riendo a larga goebierno na soe jioe Joedas
Macbabeus, ki tabata oen baleente bomber
jccii di zcloe pa religion di Dioos.
96.
Joedas Maciiabeus
Joedas Macbabens a mata koe soe mees ma-
Doe Apollonias oen di Genelraal nan di
Aniiocbus. Kabadoosoter Generaal Nicanor
i Gorgius a bini; ma Judas a kaba tanibe
boe nan; i Lysias oen ter Generaal, ki a
bini koe tantiesimo di beende, eel a bati
lambe. Ora Joedas Macbabeus a kaba koe
ojieniiegoc nan, eel a dretsja toer koos na
Jerusalem trobe, i a hasi celebra toer ce-
leinonia trobe deen tempel, maneera tabata
koestoemaar i mandaar di Dioos. Pa ees
a Dioos tabata masjaar na soe faboor, i
. tabata basi masjaar milager pa eel bini soe
enemiegoc nan di arieba....”
|
|
20 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/18/00001/NL-0200050000_UBL10_02650_0065thm.jpg) |
“...Alexander,
rei di Sijrie i ban di soe goebiernoe Hoe-
rlieoe aan tabata bilm sosegaar. Tras di Jo-
aatlias soe roeman Sinion, a toema soe
[oegaar, ki no a goeberna largoe; ma nan
a inata eel pok o teempoe atras. Tras di
Simon, soe jioe Joannis Hirkanus, ki no a
iiiba mas ki oen anja, a goeberna. Soe jioe
Aristobiilus a bini na soe loegaar. Ees aki
ra di jn-omeer, ki, tras di jegameentoe foor
Ji Bal)} lonie, a hasi nan jatna eel rei trobe.
100.
IIOKOIEOK NAN BAU DI RKI IIeRODF.S.
Anja di moendoe 4000.
Ora Aristobulns a moeri, soe jioe Alexan-
ier a goeberna: eel a moeri sien hasi al-
rpen koos partikoelaar, i a larga doos jioe
liomber. Ees doos jioe tabata bringa ma-
sjaar koe oter kwal di nan lo toema goe-
biernoe. Ees teempoe Pompejus oen Gene-...”
|
|