1 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/08/00001/NL-0200050000_UBL10_02630_0005thm.jpg) |
“...Bladz. 331
aan m erkin gen
Over de inCURACAO van tvd
TOT TYD IN ZWANGGAANDE
ZIEK T E Nj
DOOR
CJREL DOERFFEL^
Genees- en Heelmeefler lan s Lands
Hofpitaal aldaar.
Ti /fct den aanvang van Louwmaand
757- regeerde hier onder de Euro-
peaanen een brandende Koorts, begin-
nende met groote hitte, dorft, hoofd-
pyn gedurig braaken rufteloosheit,
Ihelle pols, vuur-roode Pis, die int.
midden met een Wolk bezet was; zulks '
duurde tot den vierden dag; dan kwarU;
er een Yllioofdigheit by met een droo-,
ge tong ; den vyfden of zesden dag
volgde een huivering verzeld met Geel-
zugt, zynde de kleur van t Lighaain
geelgroen met een klam zweet; de
Koorts-hitte verliet den Lyder maar
hy behield eene fnelle Pols, de Ylhoof-
dig-...”
|
|
2 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/08/00001/NL-0200050000_UBL10_02630_0007thm.jpg) |
“...Brandenburger Apotheek. In
den Loop of Roodm Loop wierd een open-
lyfmaakend Middel gegeeven uit de
ikhabarber of een braakmiddel van de
Jpccaci4anha-wonel; vervolgens tot een
verfterkend middel het Elixir Vifcerale
van Hoffman of Rhynfewyn, waarin
bittere Kruiden en het Staalvylfel ge-
trokken waren.
Onder de Inwoonderen begon een
kwaadaartige Koorts in zwang te gaan,
gelykende naar die> welke, in t Jaar
1754 hier ook woedde. Ze begon met
grillinge, en daaropvolgende hitte, een
ongelyke Pols, de Pis, in de Koorts ge-
loftjwas Yuur-rood;het braaken en de
be-...”
|
|
3 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/08/00001/NL-0200050000_UBL10_02630_0008thm.jpg) |
“...m
334 Over deINZWANGGAANDE
benautheit duurde met de Koorts 24
uuren en langer dan volgde een tyd
van 18 uuren, dat de Koorts afwas en
alle ongemakken allieten; hierop volg-
den nieuwe verheffingen van Koorts;
hierby kwamen Ylhoofdigheit, uitflag
van roode plekken, by Vrouwen onge-
meene bloedvloeden, die meer dan 24
uuren duurden; hierop ging de Koorts
weer af, zynde de Ledematen koud,
het Zweet koud, de Pis bruin-geel met
met een Slymig Zetfel, by eenige gely-
kende na Water waarin Vlees geltaan
heeft. Naa dat de Tyd, waarin de Koorts
afwas, 15 uuren geduurd hadde, kwam
er weer een Koorts met alle de ge-
noemde toevallen. Daarop volgden
Trekkingen in de peezen, daarop ftui-
pen ; en, in plaats dat de Koorts af-
ging, viel de Lyder in den Dood.
In menfchen die kwaadfappig of zeer
vet waren, en van deze Ziekte aange-
taft wierden, befpeurde men niet dat de
Koorts afging maar wel, datze ver-
minderde zo in warmte, als in afne-
mende benautheit. Maar de fnelheit
van Pols, Slapeloosheit, en...”
|
|
4 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/08/00001/NL-0200050000_UBL10_02630_0009thm.jpg) |
“...ZIEKTE TE CURACAO. 335
ge uuren, by anderen 12 uuren. De
fterkfte Koorts-verhefRilgen waren op
de onevene dagen; de Pis geleek na die
welke men in de Geelzugt looft. Zul-
ken zyn meeft den 5 den of 7 den dag ge-
fturven.
Jonge magere menfchen die men
Goedlappigen kan noemen bereikten
den zevenden dag, en met dezen, of de
tiende Verheffing, volgden langduriger
afnemingen der Ziekte eindelyk tus-
fchenpozen met eenen regelmatigen
omloop der Ziekte; en de zulken zyn
tegens den aiften dag door een behoor-
lyk gebruik van Kina Kina weder ge^
zond geworden.
In t midden van Louwmaand kwam
een Bark van "iamaica onder welker
Volk de VoY]QS grasfeerden. De.regee-
ring gebood deze Bark in t fchottegat
te leggen; doch heeft zich deze ziekte
onder t volk alhier verfpreid Van
1750 tot heden zyn wy anders van zul-
ke Kinderpok]es vry geweeft.
By de gemelde kwaadaardige Koorts,
kwam by veelen een Zinkingkoorts met
uitflag i^Febris Catharralis petechizans.2
Zulks verkwam twee vette 1'urkfe
Vrouwen, 30 en...”
|
|
5 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/08/00001/NL-0200050000_UBL10_02630_0010thm.jpg) |
“...338 Over de INZWANGGAANDE
melden dage in geduurige Koortfen, en
met zulken liep het gevaarlyk eii dood-
lyk af. Hier toe gaf veel i)orzaak
eene verkeerde fchikking van Genees-
middelen en een onbehoorlyke hou-
ding van de Zieken. By wien purgee-
ringen en Aderlatingen gedaan wierden
liep het gemeenlyk doodlyk af Een
Jood, 28 Jaaren oud, gebruikte op den
tweeden en vryn dag een purgeermid-
del zulks wierd volgehouden tot den
(5den^ en den llierf hy. Met be-
ter gevolg gebruikte ik zweet en pis-
dry vende middelen tot den 7 tien of 9 tien
dag dan middelen om de Koorts te
breeken en t hart te Berken, om dat
zulke Lyders doorgaans zeer zwak in
die dagen waren, In veele omftandig-
heden heb ik my mede van trekmidde-
len onder de voeten bedient, doeh heb
daarvan geen beter uitwerking gezien
dan Card Richa, in conflitutione Eptdcmica
Tavnnenfi 1720 daar hy t volgende
meld : Ik zal niet fpreken van de
blaartrekkende middelen. Ik heb er
t gebruik van gants niet heilzaam ge-
vonden. Zeker! in...”
|
|
6 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/08/00001/NL-0200050000_UBL10_02630_0011thm.jpg) |
“...na ftremming helt, is er niets iiitne-
j, inener gclchikter of voordeeligcn
Maar daar de vogien na verfmelting
hellen of fcherper zyn of meer
woeden alwaar het bloed meer te
bedwingen dan aantezetten is, daar is
er wer niets fchadelyker en dood-
lyker.
Twee Kinderen drie jaaren oud ,
beiden byna van gelyke Lighaamsge-
fteltenis kregen de gemelde Koorts; in
plaatfe eener Uitflag was er droogc
hoeft, engborftigheit en gepiep van de
borft. De handen en voeten waren,
koud met klam zweet; de pis was geel
met een wolk in t midden. By den
eenen gebruikte ik tot den 9Jen dag uir-
wafemende en Pisdryvende middelen.
In t hoogft der Ziekte moeft ik Trelc-
middclen onder de voeten leggen; in t
afgaan der Ziekte gaf ik het aftrek fel.
van de Cortex Pernvianus met gepelde
Garft : waarmede deze zieke op den
Milten dng vry van Koorts raakte, maar
een ligte hoeft en pieping op de borlt
bleef behouden tot in Mey wanneer
hy op een Landhuis Gyten-melk met
baat gebruikte. By den anderen wier-
den Aderlatingen...”
|
|
7 |
![](https://dcdp.uoc.cw/content/AA/00/00/13/08/00001/NL-0200050000_UBL10_02630_0012thm.jpg) |
“...gebraken er
ook geene fleepende Ziekten. Want
een Vrouw van 23 jaaren, had langer
dan drie maanden aan eene flymige
llloedwatering gefukkeld : zy was ma-
ger, zwak, en zonder Eetensluft, en
had eene gedurige poging.om te wateren;
dit belette haar de ruft.. Ik oordeelde,
dat de naafte oorzaak van haare kwale
was, dat een fcherpte van de pis haar
de Slym van de blaas afvaagde, en dus
eene uitfypering van bloed verwekte.
Ik gaf haar een ontlaft-middel uit Ra-
barber en Manna naderhand een af-
trekfel van ^^Ithea waarin de Gom
Tragacanth gefmolten was en prees
eene gefchikte Levenswyze aan. Tien
dagen zulks gedaan hebbende, bevond
zy haar merkelyk beter, de Pis wierd
natuurlyk, de aanperzing minder. Zy
gebruikte weder het ontlaftmiddel en t
aftrekfel nog eenige dagen lang, en ver-
volgens een verfterkende Kruidwyn,
waarmede zy volkomen genezen is.
Een Heer van 25 jaaren kreeg na t
gc-...”
|
|