| 1 |
 |
“...3
por toema bo cerca djE, mama, pro
mer bo a mendra bo i haci loke E
kier.
E merdia Nelly a canta diferente
cantica. El a jama Soeur i dici coen:
Mama com bo ta sinti bo awe?
Mashi bon, Nelly el a responde.
Ma bisa mi, Nelly a sigui, bo
no ta sinti bo mas cerca Dios San-
toe ? Ami si, mi ta sinti.
Dia Biernes e tabata asina debil,
koe nan a kere koe e tabata mor-
to caba.
Te dia Domingo el a keda den
augonia. Toer cos tabata ketoe ke-
toe den scool i combentoe. Es nobo-
nan serio, koe tabata bini cada bez
for di cuarto di Nelly, tabata haci
toer hende tristoe. Henter dia ta-
bata es angonia terribel, koe su
bista sol tabata kibra curazon di
hende.
Pa banda di tres or Nelly a bira
calmo i a keda droemi an ora lar-
goe. Su wowo anchoe abri, tabata
dirigf na un cos, koe tabata paree
e tabata mira na pia di su cama.
Caba el a moef su curpa. Su wowo
a jena coe lagrima di iegria. E ta-
bata poerba pa lamanta jDe jega
mas cerca loke e tabata mira. Dn
sonrisa a...”
|
|
| 2 |
 |
“...sim lm
Solucion di Charada
oo m b Hala un linja for di punta
a te & dwars den e pida tera.
E linja lo ta marca, koe ta se-
S para hoffl for di cas, i cada un
g ta 100 M largoe i 50 M anchoe.
2. Numro di 2 cijfer di mas
grandi ta 99, pasobra el ta nifica
a 100 M 9X9X9X9X9X9X9X9X9
El tm balor anto di 387.420.489. 3. Palestina. 4. Funshi.
5. E buricoe, koe SS Birgen Maria Nifio Hesus a sinta
riba dje, dia S. Hose mester hui coe nan na Egipto. 6. Caha
di morto. 7. Si hende ta kita su dos handschoen, el ta keda
coe 10 dede, mask el a kita 10 dede afor. 8. Palomba di area
di No. 9. Pruha ta pretoe, pasobra semper el mester bisti
rouw, pa un di su famia koe nan a mata- 10. 7 jioe, esta 6
homber i un muher.
s
Charada.
1. Ki animal ta wesoe pafor, carni paden ? Guiiiermo santini
2. Tres bez diez-ocho ta 315,333. Di com? e van uyibrecht
3. Pakico Eva a morde pida for dje appel ? p a simon
4. Mi no por mira, ni tende, min sa leza ni scirbi, mi
no tin boca tampoco...”
|
|
| 3 |
 |
“...t) Anja 2, Num. 2.
AIJ BLAi N CA
; DEDICA NA NOS HUBENTUD.
21 Jan. ALA BLANCA TA SALI CADA DOS SEMAN. 1914
HH 9 rH 8 fiy i NA Imprenta di Vicariato. ^
Promer S. Comunion di un martir cbikitoe.
Un misionero tabata hacieodo su
oracion na rodfa dilanti di altar den
su misa chikitoe. Hopi anja caba el
tabata biba separA di su patria i
familia, desconocfi bandonA ditoerpa
dedik benteramente na es pober hen
denan di Africa Central Sinembargo,
no tabata es sacrificionan ai koe taba-
ta haci tristoe den es momentoei kita
su Animo, pasobi a lo el tabata dis-
puesto pa sacrifica basta su bida
mes pa scapa un alma bandonA.
Ma tabata es poco frutanan coe
cual el tabata mira te ainda toer
su esfuerzonau bendiclonA.
Ta kico tabata taltu ainda na su
trabao, su lAgrima i oracion, pa
haci es coenucoe secoe produci fru ta
mas abundante ?
* # *
Di ripiente el tabata strobA den
su meditation silencioso pa un bati-
mentoe purA na porta di misa. El
a bai...”
|
|
| 4 |
 |
“... hiba Mahestad pa enfermonan.
Huntoe coe esai nos por pone tam-
be es boenita ehemplo doend pa Rei-
na di Spanja;
Algun luna pasd e Princesa tabata
bai haci un paseo coe su roeman
homber, archiduque Eugenio. El a
mira un Sacerdote acerca, koe ta-
bata hiba Mahestad pa un enfermo.
Solamente dos hende tabata com-
panjle. Inmediatameute el a manda
e cochero para, el a baha coe es
archiduque afor, i a ofrece es sacsr-
dote coe su companjeronan pa nan
drenta i el mes a sigui na pfa te
na cas di es enfermo, i a drenta
tras di e sacerdote dea e cas. Es
enfermo tabata un mucha muher di
binti-tres auja; su tata i mama ta-
bata para mash tristoe na su ca_
ma. La Reina a informa tocante di
miseria di e familia asina pober i el
a priminti nan di juda nan den nan
necesidad
Poblacion di es caja a reconoce
La Reina i a compaujle coe aplau-
sonan extraordinario, ora el tabata
sali i companja Sacerdote i Nos
Senjor te na Misa di La Birgen di
Dolor.
Mi Amiguitonan, cuantoe bez...”
|
|
| 5 |
 |
“...13
Ahan, haragannan, horta fra-
ta di un pober coenucero, esai
jama: defendo nos patria? Bam
weita, combate ta coeminza.
Dos fruta asina ta muchoe
pisa p pober paloe. E ta kibra
i toer tres ta sinti bon cla,
koe suela ta duroe.
O.o
man
E fruta ta pisa, berde, I no pa mi stoma s, sino pa mi
cabez, mi braza, mi pi a i toer mi wesoenan.
Un hende, coe zapatoe nobo na su pia, ta bai cerca su
zapater i ta bis : mira, shon, e. zapatoe, koe bo a traha pa
mi, ta canta te grita.
Zapater h, shon kier podiser, koe pa e poco placa ai
mi por hinca un caha di musica of un gramafon den dje ?...”
|
|
| 6 |
 |
“... roeman Maria, mi
sa sigur koe e no ta bai, promer koe el a come toer tres.
Maestro: Ma si bo mama ta keda cerca dje i bis koe
ta un sol e mester come.
Janchi: Frater sabi, mama no ta na cas. Te otro majan
e ta bolbe.
Maestro ta perde pasenshi: Janchi, bam weita, ta delaatste
bez; si bo no ta responde mas drechi, bo ta keda scool. Si tin
tres appel riba mesa, i bo roeman Maria ta come un, ta
cuantoe lo sobra ?
Janchi: Ni un, frater, pasobra mi mes lo come toer tres.
Maestro: Scool a caba, toer mucha por bai cas, Janchi
ta keda scool.
Car ter 05 Te otro biaha Emilio Da velaar ta hanja
contesta riba su -carta.
Redaccion....”
|
|
| 7 |
 |
“... manera un kamer, nan a tra-
ba un altar. Ai nan tabata bini bun-
toe anocbi p i asisti na sacrificio di
misa, aja cristiannan nobo tabata
batiz., fortalec coe Pam di Angel,
nan, aja tabata resona nan canti-
canan di legria i tristeza, i sacer-
dote tabata papia coe nan palabra
di consuelo i animaclon.
Te dia di aw cristiannan ta ve-
oera na Roma e lugarnan santoe,
jam& Oatacomba i nan ta baba den
di nan coe masb respet, pasobra
nan ta pone nos corda riba e pro.
mer martirnan di Cristianismo, koe
ta der aja i koe ta warda aja e dia
grandi di nan resurreccion gloriosa.
Den toer e Catacombanan, koe ta
b$nja na Roma, e di 8 Oalisto ta di
mas renombri, pasobra diez Papa
ta der. aiden. Despues di bopi siglo
nan a banja aiden tambe curpa di
Sta. Cecilia i relikinan dj promer
martir di SSmo. Sacramento, San...”
|
|
| 8 |
 |
“...Tarcisio, ko mi ta bai conta su
martirio den poco palabra.
Bam baba den e cataoomba. Un bom-
ber coe flambeuw ta bai nos dilan-
ti. Despues di a pasa hopi gangtji,
koe cristianDan ta derA na cada ban-
da di su murajauan, nos ta jega na
un sorto di kapel bao di tera. Ai
nos ta banja Papa S. Stefano ron
donA pa su cristiannan stimA i su
sacerdotenan. Tabata na anja 257.
Misa ta coeminza i ora Papa aca-
ba S. Sacrificio, e ta bir pa su pue-
blo i ta papia coe boe temblante:
Mi jioenan stimA, ora di martirio
ta jega. Ma no terne, Dios ta coe
nos. Hesus no ta bandona su kerf-
donan, no ta manda nan den lucba
sin arma. Nos ta biba aki na mun-
doe manera earner meimei di lobo
nan i sinembargo sin stop Iglesia
ta sigui biba i crece. Ta pasobra nos
tin un Wardador dibino.
Mira, lo Mi keda coe boso te na
fin di mundoe asina Hesus dici coe
su apostelnau. Hesus lo no bandona
nos anto, awor boe nos tin mester
di dj mas tan toe. Jioenan mester
tin un tata pa percura pa...”
|
|
| 9 |
 |
“...26
koe ta hiba relikinan di ud of otro
morto.
Nan ta bai pone nan su dilanti pa
na etrob di sigui sucamiuainan
ta puntr pe bisa Dan, takiko e ta
hiba ai. Tarcisio no ta responde na-
da. Anto nan ta coemioza rauca su
panja i kier kita su mftn foi bu pe
cho. Pero enbano. Paree e muena
tin un forza mas koe humano. Ra-
biS dj resisteucia, nan ta menaza
Tarcisio coe morto, ei e no ta moen-
stra nan unbes loke e ta econde.
Ma Tarcisio ta alza su wowo na cie
loe, i primiendo Curpa adorabel di
Hesue riba su coerazon, e ta ofrece
na Dios sacrificio di su bida, promer
di entrega e tesoro celestial, koe sa-
cerdote a confi, na ineulto i bof on
di paganonsn.
Anto nan ta dal un sl& terribel
riba su cabez, despues un otro, i nan
ta sigui maltrat te ora e ta cai
abao toer na sanger. Pero semper
Tarcisio ta tene su manoe riba su
pecho.
E ora ai nan ta tira nan riba dj
i ta saca nnn braza pa ranca afor
loke e ta sonde bao di su panja.
Ma mes ora nan ta sinti un m&n...”
|
|
| 10 |
 |
“....
El no tabata asina bobo manera
nan sa bisa di hende di coenucoe.
Es comedoruan di worst ta mira ca-
ra di es coenukero morto span t,,
casi jorando, ta paree nan koe su
curpa ta tembla i su cara a bira
bleek. Mitar spant>, nan a cont ki-
ko a socede; awor el ta dal un gri-
toe fuerte i coe un cara tristoe, el
ta bisa nan : Senjores I a caba pa
boso, tabatin veneno den e worst ai,
mi a busk pa via di raton i dja-
canan, koe mi tin den mageteina. No
ta posibel, koe un hude por figura
e mes sstado terribel di es hende-
nan; desesperacion a cohe nan coe-
rason, nan a bira razo i den nan
alteration un a tumba otro. Un di
nan tabata bebe aieta, otro lechi,
otro koffie curoe, asina tan toe koe
e por a guli. Dokter a bin], ma...-
nada Toer ta mira morto nan dilsn-
ti, nan tabata reconoc nan falta
i sinti duele di nan golosidad. Ma
awor nos coenukero a coeminza ha-
ri te s gud i i a bisa awor: Senjores,
no teme, mi worst no tabata falta
nada; solameute mi kier a paga...”
|
|
| 11 |
 |
“...80
THAHA COE SMAAK.
Un anocbe un senor res pet able i
ricoe, Senor Girolamo, a sali laat foi
teater i pasando winkel di Martino,
baa9-smid, el a keda masht stranjo,
di raira luz cend den dje, i di tende
batimentoe di martin riba heroe.
Como e baas tabata un bon co-
nocir di dj, el a drenba den e win-
kel, i a puntr: Bon anochi, mastro
Martin, ta kico tin aki? Toer ben-
de a bai sonjo caba, i bo ta tra
ba te asina laat. Di dia bo ta traba
semper asina duroe, bo no por gana
bo mantenecion mas sin traba ano
che tambe?
Senor Girolamo, bo tin raion,
baas Martini a contesta, mientras
el a kita su pecbi foi su cabez, loke
mi ta gana di dia coe mi trabao,
ta alcanza basta bon pa mantene-
cion. Fero Sefior Girolamo mester
sabi koe poco seman pas&, un ca-
lumqidad mash. grandi a pasa mi
bon amigoe Lzaro, un incendio a
kima su cas na cbinisbi. El a perde
toer toer cos, el ta falta awor cos
di mas necesario. Hende mester juda
su prbimo, no ? Wel, pesai mi ta
lamanta...”
|
|
| 12 |
 |
“...86
su laha. E tabata tene un mucha
di ocho anja asina na mAn. Na su
banda tabata camDa un bomber
mas hoben, koe tabatin un hacha
riba su schouder, mientras su tras
un homber bieuw tabata bini, koe
tabata carga un mucha mas chiki-
toe riba su braza. E mucha a pone
su cabez cansA coe su cara inocen-
te i su cabei blancoe largoe droemi
riba schouder dj homber balente,
i cada bez, segun koe e homber ta-
bata camna, e tabata moef poco.
Nan curpa cansA tabata moenstra,
koe nan a camna ja hopi ora caba.
Sin papia nada nan tabata sigui
nan camina, te ora e mucha mas
grandi a coeminza keha hamber.
Lo mi doena bo di come, Dank-
mar," su tata a bis, asina koe
nos haja un lugar oeuda nos por
pasa anochi. An to nos criarnan por
pega candela i mi mes lo bai busca
cualkier bestia, pa nos hanja di
come.
Nos no tai ainda ? Mi ta moeri
hamber, mi tata, promer no hanja
coeminda e mucha a keha coe un
tono penoso.
E tata tabata buscaainda pala-
branan di consuelo p...”
|
|
| 13 |
 |
“... di dj.
Pronto nan a asa e carni i taba-
ta come coe smaak, mientras nan
tabata kita nan sed coe awa for di
fuente aibanda.
IJ. PeQ JBosqtie.
Su manece ora solo a sali caba
riba corona di paloenan, e habitan-
ts nobo dj castiljo, tabata ya toer
ocupd. Despues koe e hefe balen te
dj famia misteriosa a tira un bista
di orguljo riba su jioenan, koe ta-
bata na sonjo ainda, el a sali coe
arma na m&n pa conoce su tereno
di jaagmentoe, pasobra di jaagmen-
toe e tabata biba, esai tabata su
nico trabao i placer. 1 ora el a
bolbe cas anochi, su dos criar a dre-
cha ya hopi cos caba. Bao di un
bveda di piedra nan a hanja un
forno, koe nan a drecha coe poco
trabao. E forno por a sirbi awor
pa coeshina coeminda, ma tambe pa
cajenta nan curpa den tem di frioe.
Den e mes cuarto grandi tabatin un
lugar di droemi pa e tata i su dos
jioe, mientras e dos oriar tabata
droemi na tro banda dj mes cuar-
to. E tata a hanja su dos jioe, ma-
shd contentoe, hungando coe un bes-
tia...”
|
|
| 14 |
 |
“...39
mos mi no por keda mas. Mi a
corda koe e bosque aki ta liber i
sin ningun hende, koe ta biba aden,
mi tabata corda trobe riba es dia-
nan feliz, koe ma pasa den nos bos-
quenan di Harz, ma........ ma sali
ganjA.
Mi sabi, maestro, koe oso i lbo-
nan ta biba aki cerca i koe den
anochi nan ta pasa rond aki banda,
pesai ma waak mashA bon riba bo
fioenan. Ma mi a corda tambe, koe
no tin nada di terne, oenda bo ta do-
mina coe bo laoza, Gero a responde.
Bo a corda bon e befe a bisa.
Mi no ta homber pa larga spanta
mi pa ki enemigoe koe ta. Ora e
tabata papia es palabra, hende por
a tende su rabia i e dici: ,,No, tin un
otro ta biba den es lugar aki, un,
koe mi ta odia coe odio di mas
grandi. Mas calmo el a sigui.,, Awe
ma jega den es valje, cerca di rioe,
oenda mi no a jega te ainda. Ma-
shA admirA ma ripara riba un cero
chikitoe un casita, trah di paloe i
rama, i abri padilanti. Oen e casita
tabata para un altar coe un cruz
riba dj. Anto e odio mortal a bok...”
|
|
| 15 |
 |
“...Solucion di Charada
1. Sinfonia. 2. Panama. 3. Awaceroe. 4. Un calender
koe nan ta ranca un blaatji toer dia. 5 Na su braza drechi.
6. Ni un. Tqer e otronan a boela bai. 7. Esun koe su
raboe ta mas aleuw foi su cabez. Esun coe su raboe ta
mas cerca su cabez. 8. Nada. 9. Rodia. 10. Toer dos ta
na mes distancia.
Charada.
1. Promer bo hanjle, bo tin dolor.
Despues bo a hanjle, bo tin dolor.
Ora bo tini de bez es cuando bo tin dolor.
Ora bo ta perdle bo tin dolor. Ta kende mi ta ?
Guillermo Santlne
2. Mi promer ta den musica.
Mi segundo i mi ultimo' ta un articulo di muchoe luho.
Mi promer i mi ultimo piscador sa usa.
Mi conhuntoe ta un flor. . Manuei Palm
3. Mi ta keda loke mi ta te ora ningun hende sabi loke
mi ta; ma si nan sabi kico mi ta, anto mi no ta mas loke
yni -jj^ Emilio Davelaar
4. Mi tin ocho letter i mi ta un refugio pa hopi hende.
4 5 6 7 ta un plantji, koe sa crece hopi na Corsouw
3 2 4 5 ta un coeminda.
1 2 4 5 no ta poco.
4 5 7 ta partidad di...”
|
|
| 16 |
 |
“... hende, koe a salb, a
keda, esaki a disparce. Jegando na
cas di su mayor, nan a mira un
bez na su cara bleek, koe cualkier
cos mester a pasa nan jioe. E ma-
cha a conta loke a socede, i com
es anciano a scap.
Inmediatamente senjora Allen a
manda su criar bai busca es ancia-
no, pa moentr su gratitud, ma
enbano. Maske cuanto el a busca
i a informa toer camina, ningun
hende no por a bisa, ta kende es
anciano tabata.
*
*
Diez tres anja despues e mes jioe
muher di general Allen a comber-
ti i a bira catolieo. Su mayor ta-
bata protestant, ma pa lezamentoe
di boeki maloe, inmoral i contra
religion, el a per de toer su f, te
na dia el a hanja di un manera
milagrosa f catolica.
Eva Allen, asina e tabata jama,
tabata na Yillemarie, na pensio-...”
|
|
| 17 |
 |
“...42
ado di Boeur, pe sinja idioma
francs.
Un dia Soeur a doen algun flor
i a pidi di boeta nan riba altar.
Tamb el a pidi pa hinca rodia
dilanti di Dios, ora e drenta es ka-
pel. Eva a toema es flor hariendo,
i a bai na kapel, coe proposito di
no hinca roedia. Ora el a bini na
porta i a habri, di ripiente e ta
hanj strob, sin por pone ni un
pia adilanti. Te tres bez el a poer-
ba di sigui, ma enbano. Porfin,
toer tolondra ;i venc, el a cai na
rodia, i a adora Hesu Cristoe, di
Kende su presencia na Santisimo
Sacramentoe e tabata awor toer
combencido. Toer na lagrima e ta-
bata scond den un hoeki di kapel
i a haci proposito di doen hente-
ramente na su Salbador. ^ Pronto
el a braza f catlico i a sinti ha-
1S na bida religiosa. Coe obheto di
hanja sabi mas mehor, koe Dios
ta jam di berde mes, e tabata
bishita misanan di Yillemarie, tam-
b e kapel di hospital, administrfi
pa Soeur di San Hos. Apena el a
tira su bista riba un cuadro
riba altar, koe tabata...”
|
|
| 18 |
 |
“...44
koe e tabata mir dec man di su enemigoe mortal. Gero i Eckbert sol
no kier a larg, nan a siguile coe su dos jioe i a bai coeo den des-
tierro. -
Su 'hefe, Wittekind, koe a toema boluntariameDte f cristian, Wolferb
tabata despreci asina tantoe, koe e no Rier a jam adios.
Coe coerazon jen di rabia i odio, coe cara scur i sombrio m ano-
chi, coe deseo ardiente di toema un dia un venganza sangriente, el a
bai pa zuid, maldicionando e mes, pasobra e no por a haci nada.
Pa e tera den di rionan Rhin i Main, koe Carlo a habri pa nan,
koe el a saca foi nan patria, el a bira lomba jen di desprecio, paso-
bra tabata un horror pe, di mira Cristoe ador toer camiua.
El a sigui mas leuw, te ora el a jega na e tera di Alemannan.
Den e mondman grandi i ceri, den e solitud silencioso, Wolfert tabata
sinti mas na su lugar. Pero ai tambe e tabata hanja misa i capel
i cruzoan, plami toer camina den pueblo i sabananan. P sai el a
sigui camina. Un rio grandi, koe tabata corre den di dos...”
|
|
| 19 |
 |
“...46
toe koe tabata doen lechi, tabata hort& ; e di dos, di treB, di cuater,
koe coenukeronan a doen, a hanja mes suerte. Pero loke tabata mas
pisd ainda pa es apostel piadoso tabata, koe Wolfert coe su banda
chikitoe tabata stroba hende di bini misa dia Domingo, pa nan tende
su predicashi, i tabata forza nan di bolbe bai nan cas, de la manera,
koe a lo largo poco hende numd arisca di bini misa, caba na scon-
dir. Pes motiboe e sacerdote zeloso a hanj obligd di sali foi bu ca-
. sita i di bai foi un oenucoe te na otro pe bueca su earner i forta-
lece nan den nan f. Pero loke Wolfert a busca, e no a alcanza: es
ereraita a keda. biba den es bosque. Por a cost hopi trabao i sacri-
flcio, ma e tabata incansabel den su oftcio sublime. E tabata predica
f na bu fielnan plamd i tabata doena nan Santoe Sacramentoenan,.
apesar di toer strobamentoe.
Diez aDja caba Wolfert a domina den es tera Su jioenao a crece
te hobennan balente di dieztres i diez siete anja. Ya foi chikitoe nan...”
|
|
| 20 |
 |
“...51
Tgrsrmug.iagr
LUCHA I TRIUNFO.
. (Nos a mira koe e habitantenan dj castiljo bieuw, tabata Wolfert,
coe su dos jioe bomber i su dos criar, bombernan foi Sabonia, koe Car-
lo Magno a saca foi nan patria, pasobra aan no kier a baba nan ca-
bez pa sa poder i pa religion cristian. Poco-poco Wolfert a ba)a un po-
der giandi. Su jioe, Dankmar, a crece te un jaagdor wapoe i balente,
mientras Winlred, koe tabata mas suave, su coerazon a coeminza abri
poco-poco pa luz di cristianismo.)
IV. Es Etfengita.
n dia Winfred tabata droemi ketoe, toer na pensamentoe, na un lu-
gar solit den bosque. Enbano e tabata busca contesta riba toer es pre-
gunta, koe tabata bini na su sintir. Ora el a hiza su cabez un poco,
e tabata mira es eremita, bini pa aibanda. Coe e saludo : Alaba sea
Hesu Cristoe e homber di Dios kier a pasa, ma Winfred, koe di repien-
te tabata sinti den su alma un forza extraordinaria, a lamanta para
i diei coe ne i Mi ca pidi bo, bisa mi, ta kende ta Hesu Cristoe...”
|
|