| 1 |
 |
“...GT h
ALi l bla: mi
DEDICA NA NOS HUBENTD.
No. X ALA BLANCA tA SALI CADA DOS SEMAN. 1912
II |
M WOS LEZADOR CHIKITOE.
MI AMIGOENAN !
Ata e ta subi, nos Ala Blanca, tend bati su alanan coe
contentoe na laria puroe; mira na brilja di blancura den
luz alegre di solo.
Kende di boso no ta conocle, e pahara, koe ta subi altoe
na lana, plamando su alanan blancoe, manera dos manoe
chikitoe? Toer stof koe por a mancba.su blancoe, e ta kit
na aire puroe i fini, i blancoe manera niebe e ta sigui su
camina den es region di luz i claridad resplandeciente.
Pakiko nos a jama asina e courant/ chikitoe, koe nos a
prepara pa boso, mi amigoenan, i koe nos ta ofrece boso
awor na promer dia di Mei? Pakiko! Bien, tende! E pahara
coe su ala blancoe ta un imagen di boso alma, koe ta brilja
arnda den pureza i inocencia di Bautismo. Boso alma mester
ta manera es p&hara boenita. Boela e tin di boela altoe na
lana, camina stof di mundoe no por manch.
Pa juda boso nos a traha as...”
|
|
| 2 |
 |
“... mes-
ter ten.
Mi por conta anto coe bo ?
Si, maestrp Archibaldo, i lo pos
percura pa arma i bon cabai. Adios,
ya ta tempoe pa nos bai.
I despues di a bolbe braza e pe-
regrino, Enguerrando a bolbe baha
e barancanan parA coe mes facili-
dad coe cual el a*subi nan. PurA
el a boela den boto, i despues koe
el a baha na tera den cercanfa di
castiljo, el a coeri bai cas, oenda
ya nan tabata sper co impacien-
cia i ansia.
V.
Manic di e dia koe Enguerrando
di Kerougal a hura na Pedro Ar-...”
|
|
| 3 |
 |
“...
punta di pia.
Pa un momento Enguerrando a
loebida su decision i tabata profun-
damente conmovf; wowonan di Iso-
lin i Jehan a jena coe awa. Toer
tres tabata contempla silenciosamen-
te i respetuoso cara di nan mama
stim, koe podiser nan lo no bolbe
mira mas. Enguerrando a mira riba
un stoel un sherp koe su mama i
su roeman muher a borda. Liher
el a saca su man pa coh, a pas na
su garganta como un recuerdo que*
rido i un especie di talisman i el a
haci snja coe su roemannan pa nan
sigui.
' Bruno, el a grita n cochero
ora nan a sali af or, cabainan ta
sij ? Falta hopi ainda promer koe ta
ora di droemi i nos tin gustoe di bai
haci un paseo den coenucoe ainda.
Bo orden ta ehecut, senjor. Ma,
Cieloe Santoe! Boso ta arm. net
manera hende koe ta bai gera.
Kiko lo mi bisa bo, Bruno, mi
kier coestuma mi poco coe arma-
dura. Di pursi ta esai ta berdadero
bistfr di un nobel.
Bruno no a risca observa nada
mas i ora e hobenan a subi el a sigui
nan tras companj di un pahe...”
|
|
| 4 |
 |
“... di manda,
ma koe simplemente ta dirigui un
stiplica na bo coerazon ?
Un exclamacion di amor filial a
sali foi boca di Jehan
Mi nobel Mama stimti No, lo mi
keda cerca bo, mi ta di bo; mi
no por, ni mi no kier loebida obe-
diencia koe mitadebebo. Pordon!
I el a cai na roedia dilanti di su
mama.
Senjora Hermenegilda a lamant
i a primi coe teruura na su coerazon.
Mi por a corda berde, Engue-
rrando a bisa coe amargura, Je-
han ta un cobarde. Adios Jehan ;
mi ta nenga bo pa roeman.
Mi roeman !
Mi no ta bo roeman mas!
I ami, Hermenegilda dici coe
tono severo,, si bo no ta doen
mtin, lo mi no ta bo mama mas.
Enguerrando a obedene, ma no
promer koe el a moenstra su aversion.
Alomenos, mi mama, lo bo kier
doena nos bo bendicion ?
Pues bien, sea asina.... Como boso
ta keda coe boso idea, koe Dios for
di su trono tira su bendicion riba
boso!...
Enguerrando i Isolin a hinca ro-
dia; l despues di a ricibi bendicion
di nan mama, nan a subi nan ca-
bai i nan a corre...”
|
|
| 5 |
 |
“... teu-
de un boz rabioso i menazante:
Hala atras, groseronan, boso ta
loebida anto, koe mi ta boso sen
jor? Na roedia toer!
Un harimentoe general a respon-
de es palabranan. Esai a haci En-
guerrando furioso i sacando su spa-
da el a coeri bai riba es troepa.
Ma e mes momentoe un cinCuen
ta braza a subi na laria, arm.
coe hacha, piki, punjal riba cabez
di Enguerrando, kende a ricibi un
golpi pisfi na su ribtjinan.
Ai, mama, mama, Enguerran
do a grita, mi ta mori!
Ora nan a mir cai e muchanan
a spanta i pur nan a coeri ban-
dona es terreno i den un fregfi di
wowo e lugd a keda bloot bashi.
Nan a percura di no papia ni un
pia di palabra di loke a socede. Ni
un hende anto a bin yuda e hoben
heridd, kende, haciendo su ultimo
esfuerzo a logra alfln hiba su trom'
pet na au boca i hala atencion ri
ba dj. Ora Ieolin a tende es sono
el a boela impetuosamente corre bai
oenda es sonido a sali. E candela
koe e muchanan a larga nes lu-
gar a gia su persona i na luz di
e...”
|
|
| 6 |
 |
“.... Un asina mi
no a weita nunca, e jioe dici. Ni
mi mes, koe tin mas dia den mundoe
koe bo, no a weita tal phara.
Piek bir, pluma brde coe corr,
ta ki animal esaki por ta ? Wel,
mi ta tira bo, pa mi weita bo di
acerca.
Ai no, Papa, no tir, ta picar;
e ta moenstra un bestia mansoe.
Mi kier, koe hende por coh coe
mn. Weita koe Papa por coh
pa mi.
Wel, koe ta pa coh coe mn,
ta bo mes lo coh; ami si no ta
boeta mn riba bestia koe mi no
conoce.
Ai Papa, coh pa mi. Toer es
tem ai e lra a. keda para ketoe
coe su cabez un banda, kinipiendo
wowo. Porfin tata a decidi di
cohe e phara pa e jioe. El a boeta
su scpet abao, i a coeminza subi
e paloe poco-poco, te alafln el a
jega dilanti di e lra, masb admir
pasobra el no kier a boela. Lra
a keda weit duroe den su cara, i
tabata bek un pia-un pia. Asina
e jaagd a saca su mn ta bai
cohe e phara, e lra a abri su
boca anchoe i a coeminza papia:
Lorito real para Espana y Por-
tugal.
E jaagd a spanta di morto. El
a kita su...”
|
|
| 7 |
 |
“...mm
tag
XET
*K
wmm
HMMB
mm
wmm
ILLfe~^3¥
mm
lllIiISliiillil!:
1
61
Ei ki manera e muher sabi a eohe conenchi.
Un patoe den un trampa fini
Ta warda nos conenchi bini.
Conenchi a hole nn dushi cos.
Ta subi e tabla bon golos.
At den tranpa ya sera,
Mes ora e pato ta scapa.
Maishi paree un bon coeminda,
Ta moenstra e patoe su caminda.
Ta sigui come mas i mas
Te ora el alcanza su cas.
Mi patoe tai, awor mi sa:
Coe un bon conenchi ta sera.
------ immCOeBBn...”
|
|
| 8 |
 |
“...: No!
sigur-sigur lo mi a larga boso toer
hoga manera djaca. \ *
Up respondi asina inhumano i cruel
tabata di mAs pa e admiral tan
fuerte, koe por a domina su mes
asina bon. Sanger a subi na su
cabez, temblaodo el a saca su sabel i
coe boz temblA di rabia el a grita:
Hombernan, tira toer e Spanjlnan
aki den lamar, larga nan toer hoga!
Un-bez toer matroos a coeri jega
acerca pa cumpli ee orde ai. Ma
awor si Spanjlnan su orguljo a
caba. Nan toer a cai na roedia coe
joramentoe i coe gritoe^mes tantoe
orguljo koe nan tabatin awor ai,
mes tantoe miedoe i ansia nan ta-
batin awor.
De Ruyter su coerazon a kibra.
Alto, hombernan, alto, el a grita,
nos ta Cristian, nos mester pordo-
na nos euemigoenan. Nunca la bida
nan no mester por bisa di de Ruy-
ter i su hombernan balente, koe
nan a probecha di otro koe no por
a juda nan curpa. Di beyde, e ene-
migoenAn a merece loke mi a bisa
den rabia sin peusa; ma den rabia
hende no ta cumpli coe loke ta gus
toso na Dios; i...”
|
|
| 9 |
 |
“... subi altar pa bad misa,
na cual ocabion e ta ocupa lugar
di Hesu-Cristoe mes, anto ta combi-
niente koe e tin bistir toer particu-
lar, koe ta distingui di toer otro
hende. ^
Cada n di es bistirnan ta bendi-
ciondi pa Santa Iglesia i tin un nifica-
cion toer especial, koe lo mi splica
boso.
Ya na tempo? di Testament Bieuw
Dios a manda traha panja toer par-
ticular, koe sacerdotenan tabatin
koe bisti ora nan tabata ofrece sa-
crificionan.
E panja koe sacerdotenan ta bisti
ora nan ta haci sacriflcio di misa, ta
recorda hende na e diferente birtud, hoe
sacerdote mester tin i tambe na Pattion
dolorosa i morto di Hesus, di cual sacri-
flcio di misa ta un recuerdo i re*
nobacion.
1. Cual ta bistirnan sacerdotal?
Bistirnan sacerdotal ta: amict,
albe, cingulo, manipulo, stola i ca-
sulja.
Amict ta e panja blancoe, koe sa-
cerdote ta pone riba s schouder;
padernan ta pon riba nan capucha.
Albe ta e panja blancoe Iargoe,
koe sacerdote ta bisti i koe e ta
marra coe...”
|
|
| 10 |
 |
“... misa
a prepara mi esposo un gran sor-
presa. Nan a gui bao di un paloe
randi riba cementerio, i e ora algun
i nan a subi den torentji, camina
e klok tabata i na su honor nan a
toca coe klok, toer e repikenan, koe
nan tabata sabi. A dura mas di un
ora, i e tabata mash, satisfecho. Ma
ami, esai a had mi algo melanclico
i tristoe. Nan a toca e cantonan
bieuw i solem, asina mes como e ai-
renau alegre i riba mi esaki a haci
muchoe impresion, di un despedida.
Pakiko hendenan no por juda, nan,
koe ta bai biaha, loebida, koe toer
cos, koe nan ta stima mester keda
atras ?
Es pregunta mi a haci mi mes va*
rios bez.
Su manece nos a bai Southamp-
ton; i aja mi esposo a toema toer
su placanan, ke tabatin na banki.
E tabata monta algun mil dollard.
i nan a pag toer na placa di papel
di banki.
E klerk di banki a puntr ainda,
koe lo e no gusta mas toema un giro.
ma el sagudi cabez i a hinca e pla-
canan den su portefeuille, caba den
e sacoe paden di su bachi, oenda
nan a...”
|
|
| 11 |
 |
“...re
ma sinta scucha muziek uu poco
i pa nuebe or,* mitar di diez, ma
bai mi camerote.
Apeua ma caba di subi mi kooi,
kun stiurdes a drenta. Ei tabata
un graciosa muber, koe tabata masM
amistoso pa mi. Mi a probecba di
es oportunidad pa mi gradicile,
pasobra lo mi no mir nunca mas
Lamar a guli huntoe coe Titanic.
Bo sabi, oenda -nos ta ? el a bisa
chanzando. Nos ta den e luga
jami Boeracoe di diabel.
Kiko kier nifica esai? ma puntr.
Koe aki ta un lamar masha pe-
ligroso, el a contesta.
Muchoe desgracianan a socede
aki cerca! Nan ta bisa koe aki
mes tin ceroenan di ijs ta drie!!
Ta birando mas frio riba dek, pues
kizas tin ijs caba banda di nos ?
El a bai foi mi camarote i ma
pega sonjo unbez. Su combersacin
tocante ceroe di ijs no a spanta
mi absolutamente. Asina leuw koe
mi sabi, nos no a disminui hente-
ramente e vert, koe nos tabata
bai coen.
Mester tabata algo despues di 10
or di anochi, ora mi esposo a drenta
den mi camarote i a spierta mi
foi sonjo...”
|
|
| 12 |
 |
“... no tin peligro 1
Nos grupo di tres tabata cerca
otro. Mi no a reconoce ningun di
e otro caranan, koe tabata para
rondo di mi, probablemente pa mo-
tibo di muchoe movecion! Mi no
a bai na dek di kuiroe di primera
clase, i pesai mi no a mira ningun
di e notablenan, koe tabata abordo.
Di repiente a lamanta un boroto
den un di e pasasbinan i nos a
mira un stoker di abao den mashin
coeri subi ariba. El a para ketoe,
algun pasonan foi nos separ. Toer
su dedenan di su dos manoe tabata
corti af. Sanger tabata correfoi
di punta-punta di dedenan, i
su bistir i su cara tabata coe spat
di sanger. Nan por a mira clfi e
marca cord di sanger riba e stof
di carbon, coe su cara i panja ta-
bata tap& coene.
Ma coeri bai cerca dj i ma pa-
pia coen. Ma puntr si tabatin
peligro!
Peligro ? el a grita, asina duroe
koe e tabata por. ,,Esai mi ta kere!
Aja bao den masbin ta un fierno!
Mira mi un rato! E vapor aki den-
ter di 10 minnut lo zink manera
un piedra. El a coeminza camna...”
|
|
| 13 |
 |
“...85
VARIA.
- UN TESORO.
Un biahero, koe tabata rondea den mondi di Africa, a
topa un dia coe un mucha, koe tabata diberti tirando coe
piedranan chikitoe. Ora el a jega acerca, e ta dal un dj
piedranan coe su pia, sin corda, i e ta mira na zantoe un cos
masM briljante. E ta dobla su curpa pa coh, ta mir i ta
bir den su man pa mir bon, i di berdad, loke e tin den su
manoe temblante ta un..... djamante di gran balor. Su coerazon
ta bati te koe nan por tend mes, sanger ta subi te na su
cabez. E piedra preciosa tabata dof i sushi, hopi pia a trap,
hopi wagen a pasa riba dj, e mucha a hunga coene manera
coe un piedra ordinario, te ora e homber, koe tabata sa e
gran balor di piedranan precioso a ripar. Pa e djamanta el
a descubri un gran campo di djamanta.
Hopi hende no ta aprecia nan alma mas tantoe koe es
mucha a aprecia e piedra. Nan ta hunga coene, tin bez un
wega mashd peligroso, i no solamente coe nan mes alma, ma
koe di otronan tamb. Alma di hende ta tesoro df mas...”
|
|
| 14 |
 |
“...iiiii 4M!
F==n=r
i/^jrsf!
EJB
Charada.
1. 1000 ano = 1 I s T t A a L d I A. Aiex de rooi.
2. Un galinja por come un cana di maishi den un seman,
i uil Cabai nO. Ta di COm * Humberto de Palm.
3. Si dos bez diez i dos no ta 24. Cuantoe anto ?
Petrus v. d. Veen.
4. Cual rey ta carga corona di mas grandi ? p- v- d- v-
5. I I Kita 8 paloe, asina koe ta sobra 4 cuadro.
Ch. F. T. v. d. Wall Dovale.
6. Ken ta ganja ora e ta para? ch. f. y. v. a. w. d.
7. Un cangreuw ta subi un ceroe di 2000
pia
asina koe den dia e ta subi 500 pia, ma anochi e ta
- vs. I 1 li _ __ 1 O 1-1 T ____
baba 400 trobe.
8. Kende ta
9.
10. 1
2
4
3
2
7
4
3
3
1
5
4
4
2
6
5
5
3
2
7
6
3
4
3
8
7
2
7
2
8
11.
Den cuantoe dia 1 e ta ariba ? f. R- Pietersz.
jioe di bo tata i koe no ta bo roeman? f.r. p.
Skirbi den cada cuadro un numero nons
pero no mas grandi koe 17, asina koe com
bo cont, foi ariba te abao, foi abao te ariba,
________foi man drechi te m&n robes...”
|
|
| 15 |
 |
“... -morto caba. E cuater morto*
nan nos a tira den lamar, e otro-
nan a hinca nan curpa den un hoe-
ki di nos boto, mientra algun ta-
bata tolondr. i tabata papin un
palabra pa otro manera hende lo-
co. Mas aja -nos a mira un porta
ta drief, koe mester tabata di Ti
tanic. ...
Riba dj tabata droemi boca bao
un Japons, si un homber chikl. El
a marr bon duroe riba e porta coe
un cabuja.
Asina leuw, koe nos por a ripara,
e tabata morto. Lamar cada bez
tabata pasa riba dj, e porta ta-
bata subi i baha, e ta stijf di frioe.
Nos a grit, ma e no a responds l
e oficliil tabata vacila si lo e poer-
ba di coh. .... T
Pakiko nbs lo coh? Mr. Lowe
dici. Probablemente e ta morto
caba, si e no ta, tin anto algo
mehor di scapa koe un japons....”
|
|
| 16 |
 |
“... japones
aki mi conocementoe a coeminza
bira toer tribuhl i incierto, te ora
den kibramentoe di dia ora koe
Carpatbia apresenta Carpathia
a keda para na un distancia di 4
milja foi nos i awor e trabao pa
rema te aja tabata un di e trabao-
nan di mas pis, pa remadornan,
koe tabata stijf di frialdad. Mucboe
muhernan a juda rema i un boto
tras di otro nos tabata bai coe di-
rection na e vapor, koe tabata pa-
ra wardA. Nan a baba trapinan di.
eabuja pa bendenan snbi. Ma mu-
hernan tabata zwak, asina koe ta
un milagro, koe un otro no a
perde balans i cai for di e trapi.
Ora mester a salba mucba chikitoe-
nan, cos a bira mas trababoso ain-
da, como ningun hende tabatin bas-
ta forza pa carga nan. Un di hen-
de di Carpathia a kita diflcultad.
El a baba algun sacoe di carta ba-
sbf. Nan a hinca e cbikitoenan aden,
a cera e sacoenan i a hiza nan.
Alafin nos toer tabata bordo di
Carpathia, seis cientoe i setenta koe
a salba. E tragdia di e escena, koe
tabata bai sigui awor...”
|
|
| 17 |
 |
“...92
Historia di un fcuricoe, cont di dj mes.
CAPITLO I.
Tempoe mi tabata anda den flor di mi bida, tni tabata srbi'uu mu-
her gordo di coenucoe. Toer dia Mars mi tabatin koe bai punda coen,
mehor bied, bao di dj. Mi tabatin koe carga hopi macutoe coe we-
w.
l H
boe, lechi, keshi, Irute. berdura i riba toer esai, un muher di dos cientoe i pi-
co liber. Armd coe un coco-macacoe el a subi mi pober lotnba, soeta mi
sin misericordia.
V/'
fra FL_ ^ ^
E maltrato a pone mi di mal naturd. Ma zo j riba mi lomba mes-
cos koe un jioe chikitoe den braza di sn menchi....”
|
|
| 18 |
 |
“... un vision un tao grandi di
santoenan, bistf na blancoe si*
guiendo Lamtji di ios. Augelnan
tambe a paree, bistf pa panja blan-
coe, manera a socede, na sepulcro
di Hesus, despues koe Hesus a subi
na cieloe i Da otro ocaslonnan.
E color blancoe ta sinja nos, koe
nos no por drenta den legria di cie-
loe sinp pa inocencia i penitencia.
Oolor cord ta color di candela i
di sanger, pesai e ta nifica cande
la di amor pa Dios i kende i martirio.
Santa Iglesia ta usa e color na
dia di Pentecoste, como e dia ai
Spiritu Santoe a baha riba Apos-
telnau den figura di lenga di can-
dela; na fiestanau di nos Salba-
dor sufriente, como p. e. na fiesta
di corona di soempinja, di lanza i di
claboe, di S. cincoe Heridanan. Tam
be ta usa e color na fiesta di A
postelnan, martirnan, koe a dra-
ma nan sanger pa Hesus.
E color cord ta sinj a nos, koens mes-
ter tin f biboe i constante, koe ta moen-
str den un amor ardiente pa Dios.
dolor puus ta nifica humdad i pe-
nitencia. Pesai...”
|
|
| 19 |
 |
“.... Anto-
nio tabata comprende.nan lenga, el
tabata scucba coe contentoe, mien*
tra e tabata watvk lroe no ta bini un
mas. Ma ora despues di algun >mo-
mento e no tabata tende n ad a, el
a risca saca su cabez. Es ora ai el
a mira koe toer es piratannn tabata
bui bai. El a binca roedia pa gra-
dici su Auxiliadora Celestial i coe
legria grandi e tabata spera jegada
di su companjeronan.
Esakinan a cbe camina un.bez
despues di misa, cordando riba
nan barcoe. Riba un serito nan a
mira koe flota Turco tabata hui
bai, i nan a kere sigur, koe uan ta-
bata bai coe nan barcoe i koe Anto-
nio. Captan tabata desconsolado i
e tabata bisa koe ta consecuencia
fatal di su imprudencia, i toer taba-
ta bai tristoe na nan barcoe, pa
bai mira kiko a sobra nan. Ma ki
grandi nan legria tabata, i ki asom-
bra nan a keda, ora nan a jega mas
acerca i nan a mira nan barcoenan i
Antonio abordo di barcoe, cantando
i coe un hacha na su m&n. Loco di
contentoe nan a subi bordo i Anto-
nio a bin...”
|
|
| 20 |
 |
“... dushi, boenita: ,,Ta coe ken ma-
maatji ta papia aji ?, Un hobencito di porai siete anja, a sali i a mira
mi, i a keda stranjo. Maatji, mi por subi ?
Pa contests ma bira mi cabez un banda i a lembe su m&n chikitoe.
Esta un bon bestia, i mira, cuantoe carinjo. Nos no por tenaki?
Ay no mi jioe, e no ta di nos. Esai lo ta ladronicia. Nos mester
busca su donjo.
E chikitoe a subi mi lomba, i a bai na posada, pa toema informacion.
Como e no eonoce mi, nos a pasa rond pueblo pa puntra, si ningun
hende no a porde un buricoe.
Despues di dos ora nos a bolbe cas. I awor e muher dl: Awor nos
por ten trankilamente te dia su donjo mes bin busk. Nan a hiba mi
stal, nan a- treco un bleki di awa, un braza di jerba, i un ponchera
coe maishi. Ma almorza manera un rey, caba ma cai droemi mes-cos...”
|
|