| 1 |
 |
“... courant aki. Lezbon ihaci
loke e ta sinia boso.
Luna di Mei ta luna di la Birgen Maria. Bao di protec-
cion maternal di es dushi Mama nos ta pone boso, pidiendo
.P. plftuia riba boso alma alanan blancoe di su amor i
carinpo. Subi anto, dushi p&hara, subi i bati bo alanan coe
alegria....”
|
|
| 2 |
 |
“.... Hende l^oe tjp di paree
dilppti dl *% Reipp, tjn di cQpjpprt
net]i i soemetle na dif,6fpp.te pre*
ceptonan. Pa kiko ? Paspbrp dpn
Ia Hei na e tin di honra i r esp eta
es autoridad, koe Dios a pone riba
dj. Toer es prueba di respat, di
venepppiop, di ppppr, $ obedjepcia
nos ta jama : cutto Kumano. Den un
palabra : toer loke ta sirbi pa honra
nende ta cutto humano. Pus bien 1
di 'mes manera, toer loke ta sirbi
pa honra Dios ta cutto dibino. Toer
es acto ppes, koe heodP ta bpci pp
honra i adora sn Dios tp contenf
den es palapra: culto dimno. Mp
pasobra nan tin otro fin ainda, fo
nos bai splica nan toer un pip un
Pi§-.
' Di pursi, no solamentp nan tp
sirbi pp honra Djps, ma tapjjj pa
exita, pp lamanta pos depgeion,
nos respet i veneracion mas taptoe.
I pesai toer hende catolico mester
comprende nap ta epmbencido 1
penetrh profundamente di npn ni-
ficacion sublime.
eooOooe...”
|
|
| 3 |
 |
“...$1 411114
sjpH r regjEHicrai
yntifitHifimmiiiVr.' |U|
fiifimiftMmMmTi^
mm
Amigoenan chlki!
Despues koe boso a goza i a sinja poco, nos ta bai larga boso
stadia. Studia, pensa, pa boso mira di haja soiucion di es charada i
adivinanza koe nos ta doena boso den es seccion amena. No ta coi
kibra eabez, ma poco estudio si tin mester. Tih bez lo nos pone algun
premio boenita pa cual di boso, koe ta logra di doena soiucion di un
o! otro charada. Pesai poerba boso forza na es charadanan, pa, ora
tin ocasion, boso por gana premio. Pues, ehebcjcio ta haci maestro.
Tamb, mi amiguitonan, poerba, si boso mes no por inventa un of
charada kenshi, pa larga boso amigoenan ktbra nan eabez riba dj.
Ant boso por man da nan na Bedaccion di Ala Blanca na Imprenta di
Vtcariato. Sigur-sigur, si nos ta haja nan bon, lo nos publica nan firmd coe
boso nomber, pa toer hende mira kende ta es amigoe sabi koe a in-
venta es cos ai.
Awor adilanti! Mira i poerba boso forza 1
1. Mi promer...”
|
|
| 4 |
 |
“... acepta cruz
pa juda nos den nos empresa, i si
Senjor doena nos forza, nos lo tene
altoe coe honor nomber di nos an-
tepasadonanl
I su cara firme tabata brilja
di un splendor di balor heroico na
momentoe koe el tabata pronuncia
es palabranan. Un legria biboe ta-
bata pintA den cara di e peregrino.
El a braza e hoben cabaljero coe entu-'
siasmo i a bis: Ningun otro hende,
fuera di bo roemannan, lo por sabi
algo di nos propsito; bo mes por
comprende cuantoe obstAculo bo ma-
ma lo pone contra. Por ltirao nos
biaha ta fihA pa majan anochi.
Majan caba!
Esai ta necesario; mas koe tres
cien mucha a priminti di reuni bao
di nos bandera den bosquenan di
Mens-Coin. Lo bo ta nan hefe; i
como ya bo ta senior i maestro di
nan tatanan, nan lo no vacila na
reconoce bo autoridad
Majan caba! I ^mi mama?
Bo mama lo keda coe su jioe
muher. Nan lo reza bon pa boso i
ademas den dos anja di tempoe boso
lo a bolbe.
' Corda koe Dios ta tende bo. Enf
fin, Dios tin mi huramentoe, mi...”
|
|
| 5 |
 |
“..., desconfia di es
stranjero koe podiser ta busca mo-
do di ganja boso.
Es palabranan, pa un momento,
a haci impresion riba nan, ma pron-
to esai a pasa, i coe un sonrisa di
compasion Enguerrando a responde:
,,Bao di es forma ai, anto nunca
un cabaljero lo a toema parti denf
ningun cruzada. Ma en berdad, Je-
han, miedoe ta pone bo perde ca-
bez?.... . ^ a
Boso lo mira si ta miedoe mi tm.
I Jehan a bisti armadura mescos
koe' su roemannan.
Di es manera nan a baha na co-
ral interior oenda nan a hunga al-
gun wega di torneo excelente^dilan-
ti Donja Hermenegilda i su damanan.
Ora anochia drenta i koe algun
personal di servicio a retira, Donja
Hermenegilda tabata sinta solito
banda dl chimenea i bao di hila-
mentoe el a pega sonjo. Sala taba-
ta poco ilumin pa un lampi
di heroe, koe tabata tira un luz
stranjo riba bordamentoe di e cor*
tinanan pis. Un man a alza punta
di un cortina i e tres jioenan hom-
ber di senjor Angilberto a drenta
camnando ketoe-ketoe riba nan...”
|
|
| 6 |
 |
“...iliffitti 4Ell
SOLUCION.
1. Ala Blanca. 2. Cangreeuw di Hollanda dici: despues
di mi morto mi boeniteza. 3. Nuebe anja. Com por culcnla
esai? mira: mester busca e edad koe mi tin awendia. Pesai
nos ta jam x, seis anja pasa mi tabatin x6 anja. Kita
tripel di esai, pues 3 (x6) 3 x18 di dobbel di edad koe
mi tin, di 2 x anto bo ta hanja mi edad. Pues:
2 X (3 x 6) = x; 2 x 3 x + 18 = x; 2 x 18; x = 9.
4. San Guan, (lamanta laat foi sonjo). 5. Sangura.
6. 1) Ora cachor ta mord, anto e tin dolor di djente di cachor.
2) Ora e ta come, anto su djente ta morde coeminda.
CHARADA.
2.
1. Di 10 lucifer haci shinishi ta cos masha facil. Ma ken
por troca nan na awa ?
Pone den e cuadronan cifranan foi 1 te 16,
a sina koe com koe bo cont sea di ariba te abao
of di abao te ariba, sea di banda drechi te na
banda robes, sea di un skina te na otro,
"semper bo ta hanja 31.
3. Ki diferencia tin tien un dokter i un ladron ?
4. Mi ta £os koe bo ta usa na 'school. Kita mi cabez i
doena...”
|
|
| 7 |
 |
“...1 A £
AU ELA] VCA
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
r^o. 3. ALA BLANCA TA SALI CADA DOS SEMAN. 1912
Cruzada di Muchanan.
VI.
E compania a disgugta Enguer-
rando vieiblemente, ma el no a papia
nada. Ora ya e tree roemannan a
gana un bon pida distancia, un so-
nido aleuw di campana a anuncia
ora di Angel di Seujor.
Bruno a iega acerca respectuosa-
mente, coe eu petji den m&n 1 a
spierta eu eenjornan koe tabata ora
di bolbe na caetiljo. Enguerrando a
drai orguljoeamente i a bis coe un
tono fad,:
Bolbe bo eol na caetiljo. Loke
ta noe, deepuee di algun anja boeo
lo mira noe trobe. Un carta, koe Je*
ban a larga riba mesa den noe cuar*
to, lo declara Mama motiboe di noe
biaba.
Bruno a bira mudo di admiracion;
ma sinembargo el a rieca puntra
ainda s
Na oenda boeo a decidi di ba,
mi nobel eenjornan ? Por tin paie
den muudoe, mas boenita koe noe
Bretanja ?
Ta bon, Bruno, ma bo consebo-
nan ta foi tempoe awor aki.
T mi Senjora, boeo nobel Mama?
Bolbe...”
|
|
| 8 |
 |
“...18
inesperA, mientra su esposa tabata
toema un raam cendi pa luza aan.
Despues di a marra aan cabainan
na paloe, e hobennan a drenta e ca-
sita; nan a sirbi nan coe ua bon
tajor di pApa i crema di lechi i den
ud sorto di pesebre aan a moeastra
aan ua cama di blaatji i jerba.
Cada bez e coeaukero i su esposa
tabata bai scucba agitA aa porta.
Ta kea boso ta spera ? Isolia
a puatra naa.
Nos jioenan, Urbaao i Lucas,
koe foi basta ratmesa, el a grita .
Larga nos bam 1 Na cabai I
Poco ratoe despues nan tabata
leuw di e...”
|
|
| 9 |
 |
“...-
toe koe otro partidanan di misa,
pa toer hende por mira Tabernd-
culo, na cual Hesus ta biba i tambe
toer loke sacerdote ta haci.
7. Kiko nos ta mira na pres-
biterio ?
Promer di toer cos nos ta mira
altar, koe ta jama asina, pasobra
e ta un lugar mas altoe, destind pa
ofrece sacriflcio di misa. Promer al-
tar tabata e mesa di Laatste Ce-
na, riba cual Hesus anochi di Su
Pasion a ofrece sacrifiicio di misa
i a institui Santfsimo Sacramento
di Altar. Pesai nos altar tin for-
ma di mesa, i tabata trahd di pa-
loe den promer siglonan, i ta ta-
pd coe panja blancoe. Den es dia-
nan di persecucion, koe Cristiannan
tabatin koe hui bai bao di tera den
Catacumbanan, a ofrece saerificio di
misa riba es piedra, koe tabata cera
graf di un martir. Pes motiboe te
ainda mester tin relikfa di martir
den e piedra, koe ta droemi riba
altar.
Toer altar mester tin e piedra
meimei, koe ta untd pa obispo i
koe santo saerificio ta socede riba
dj. Den e piedra cincoe cruz ta gra...”
|
|
| 10 |
 |
“... vlamnan el a mira Enguerrando
droemf abao na suela. El a -cai
rodia banda di su roeman, koe
casi no tabata doena ningun^ sen-
jan di bida. El a yena cercana coe
su gritoenan di auxilio. Riparando
trompet di su roeman na suela, el
con coeminza supla.
Gritoenan duroe a doen^di com-
prende, koe nan a tendle. Poco ra-
toe despues su amigoenan a rondo-
n, gritando: Traiciou! Traicion!
Nan a rondon, e herid. i nan a
decidi di hible na Castiljo di Ba-
ron di Chavannes ai cerca. Den es
tempoen an ai toer castiljo tabata
un Fugar di refugio pa esnan koe
tabata sufri.
Despues di diez minuto di cami-
na nan a yega na porta dl Castil-
jo. Algun flechero. a bin contra e
corteho tristoe i a larga nan dreu-
ta sin ningun diflcultad.
Un cuartoe di ora despues En-
guerrando tabata hib& na castiljo;
nun a pone verband na su herida
di poco ratoe el a abri wowo; el
a recoaoce su amigoenan i su roe-
man, i a gradici nan coe un bista
di amor.
Isolin a bin keda sol na cama di
su...”
|
|
| 11 |
 |
“... bandera.
Mi a bini aki, Archibaldo a in-
terrumpi pa bin bishita e hoben
senjor di Kerougai, koe anochi ta
her id & tan desgraciadamente pa un
di su companjeronau.
,,Bo deseo lo ta cumpli!
Asina Enguerrando a mira Ar-
chibaldo el a gritle: E mes^ en-
tusiasmo koe a haci mi sigui bo
ta anima mi te ainda i l aigui
anima mi, te ora bo plannan ta
cumplil
Ma es herida?
Ta un herida koe no ta niflca
nada. Ora un hende ta bai gera
el no mester coestumbr na sufri*
mentoe?
Enguerrando, bisa mi, bo cono-
ce esun koe a herida bo?
Sigur, ma su nombre lo keda
un secreto pa boso toer.
Ma e culpabel no por keda sin
hanja castigoe.
Mi resolucion ta inquebrantabel.
I lo bo no papia ora bo bolbe
den nos fllanan ?
Ai! e hoben conde a bisa coe
tristeza, pa mi via auto boso ta
retard a marcha ?. Pakiko boso no
a pone mi riba un baar ?
Archibaldo a primi un beso riba
frenta di e hoben balente i el a bai.
E ta sigui.
VARIA.
BAliOR DI UN CENT.
(Version.)
ala aif cent fastidioso...”
|
|
| 12 |
 |
“...; caba e eher-
cito a cohe camina i pronto e ca-
stiljo a perde nan foi bista.
XII.
E hoben cruzadonan a jega Mar-
sella, oenda nan a keda sosega un
luna; i riba un boenita mainta di
primavera nan a barca bordo di
siete barcoe, perteneciente na Her-
manos Felipe i Mdrico Aubriot.
E flotilja a pone rumbo pa isla
di Cbipre. Nan a sigui nabega sin
ningun nobedad te koe un tempos-
tad violento a obliga nan drenta
un baf di reino di Principe Hugo
di Lusignan, koe tabata goberna
e isla es tempoe. El a larga jama
Arcbibaldo i a moenstr locura di
su empresa. Ma toer cos tabata eu
bano, nada por a contene entusias
mo di e mucbanan. I pronto nan
a sigui nan biaba.
Tabata decidf padilanti koe nan
lo sigui pa Siria Toer cos a pasa
cal mo, te koe di ripiente un boz a
grita altoe foi master: Egipto na
bista I
E palabra Egipto a causa na
bordo un lamantamentoe indescrip-
tibel i gritoenan di spajit^C indig.
nacion i admiracion tabata jena
aire, Enguerrando di Kerougal a...”
|
|
| 13 |
 |
“...
Aubriot tabata trata di calma nan.
Traidornan nan tabata grita,
traidornan maldicin riba boso I
No tende na es orguljosonan,
captan tabata bisa na e muchanan
di coenucoe, sigui mi...
Ai di bo, Archibaldo Enguer-
rando a grita i ne mes oca el a
tira un flecha riba dj, koe sinem-
bargo no a coh i a bai pega den
un di e masternan.
Ne mes momento e barcoe, koe ta-
bata hi ba e nobelnan a hani separi
di e otronan i rondon. di enemigoe.
E hobennan a manda un jobida di
flecha riba nan koe a haci hopi hanja
un tumba den olanan di lamar.
E muse)marman, furioso pe resis-
tentie, a responde coe un jobida di
piedra. E muchanan, koe a resolve
pa defeude nan mes te na ultimo,
a sigui iucha manera liero te koe
di ripiente un vlam grandi a sali
foi dek di barcoe i a pone nan dal
un gritoe tremendo di spantoe.
XIV.
Ainda ora incendio a coeminza
abordo e hoben nobelnan a ninga
di bandona barqpe, no obstante e
miserabel Medrico Aubriot tabata
grita numa:
Fuego griego nos ta perdf...”
|
|
| 14 |
 |
“... ?
5. Pone e letteman aki di tal manera, koe bo ta ha ja
un' bon proverbio papiamentoe:
Nena, naroeba fata loes cla? c.. -g.*- I
Mi Dromer ta nomber di un muher
Mi ai dos ta un rioe di Europa
Mi di tres i di euater ta nomber di un bestia, i
mi henter h un hero grandi. Kende mi ta ?
GBATITUD.
Bedacclon dl Ala Blanca a baja dl Srs. C. Winkel & Zonen hopi cosnan
boenlta como articulo di reelama dl e famoso Ginger Ale, 1 Soda-Water dl
Schweppe, i tamb un prospecto dl Vereenlging tot beTordering van het Onder-
wijs op Cqragao....”
|
|
| 15 |
 |
“...4* CTfS A CTyS
bli: m
DEDICA NA NOS HUBENTUD.
No. ALA BLANCA TA SALI \ CADA DOS SEMAN. 1912
& i) *1 *1 H i e s>
Cruzada di Muchanan.
xv.
Ora Enguerrando i au roeman Iso-
lin, toer dos heridd i toer na sanger,
tabata bibL dil&nti comandante di
flota turca, esaki dici :
Esakinan mi ta tene pa mi.
Entretanto bendementoe a caba.
Felipe Aubriot i Archibaldo a prepa-
ra nan pa bai coe nan ganashi di
Hudas, ora di repiente comandante
turco a pone mn riba schouder di
Archibaldo i dici coe nan koe tabata
rondon:
I cuantoe esaki bal?
Un aplauso grandi a lamanta den
e muchoedumbre koe unbez tabata
cera rond dj traidor.
Archibaldo kier a hui bai, ma e
pensamentoe koe 1e perde su teso- j
ro, a baci spanta i a clab na e
lugar oenda e tabata para. Entre-
tanto cien braza arma a lamanta
contra dj. Mirando koe su bida ta
na peligro, e. homber cobarde ta co-
he algun sacoe coe oro i ta corre
bai na playa, turn bando toer koe
tabata strob.
Na mes...”
|
|
| 16 |
 |
“... derecho di larga mata nos
tambe.
I esai lo mi wel haci si boso
sigui coe boso cabezura.
Ya mi ascohecaba, Enguerran-
do a responds coe calmo, ,,i bo mi
roeman ?
Ami tambe1.
,,Nos resolucion ta inquebranta-
bel, mes-cos koe e baranca di gra-
niet riba cual castiljo di nos tata-
nan ta para, Enguerrando a sigui
bisa.
Esai nos lo mira, tende! Ben
Sangiar a bisa, batiendo su mannan.
Catiboenan a coeri drenta. Ben
Sangiar a ordena pa pone e hoben-
nan cristian na boei.
Mi ta entrega e dos cachnan
aki na bo poder, el a bisa su fa-
vorito Massoud.
Un sonrisa feroso a pinta cara
odiosa di Massoud. El a haci un
sinjal coe e catiboenan i mes ora
nan a lastra e muchanan bai coene.
Ki lastima! Pronto tabata spera
nan un desgracia grandi. Massoud
a haci e plan infernal di separa nan.
Nan a hiba Isolin, coe boei pis&
na m&n, den un cuarto scur, mien-
tras nan a lastra Enguerrando hi-
ba caja, coe cadena na garganta,
hib na cas di un egipcio, jamA
Schirzad, koe a confi na...”
|
|
| 17 |
 |
“... tabata puntra pe.
E shon ta keda para admird riba
tantoe flogedad i el ta ofrec un
florin si e flogo por doen un prue-
ba mas di su flogedad extravagante.
E flogo ta buig su cabez koe sf i
mes ora e ta bira su curpa un bau-
da asina koe e shon por a pone
su florin primintf den di e flogo
su sacoe....”
|
|
| 18 |
 |
“.... p.
6. Com hende por laba man den wea, foi oenda galinja ta
bebe sin saca galinja? , Aiex de Pooi.
na mi pone ya hopi di nan koe boso a manda. Otronan lo
sigui tamb. Ta duel mi, Alex, koe e charada koe bo a
traha ta poco dificil pa pon. E ta boenita si, ma pa pon
mester hopi cos koe mi no tin. Ma no perde animo. Sigui
traha numa i manda nan sosega. Koe mi por, lo mi pon
nan toer. Mara boso ehempel lamanta bo amigoenan tamb,
pa studia i busca charadanan, pa boso por kibra bo cabez
ariba. Lo mi keda semper masha contentoe, si mi ta haja
cos di boso. Adios! Red. di Ala Blanoa.
33ieietJ^ i
|
|
| 19 |
 |
“...51
tambe ta liber for di poder di e Ben
SaDgiar crul.
XIX.
E comitiva chikitoe a cohe camina.
Ora nan a jega na cas di Ben Sangiar
nan a haja sabi koe el no tabata na
cas. Ne mes momento su favorito
Mossoud a presenta, koe weitando
Enguerrando, a bis coe un sonrisa
prfida den eu cara:
Indudablemente bo ta bin busca
bo roeman, no ?
Nos ta bin ofrece Ben Sangiar un
suma grandi pa libertad di Isolin.
Su suerte ta depende di mi, Mas-
soud a responde; Ben Sangiar a
pone e infiel henteramente bao di mi
poder i na mi bondad e ta debe su
bida ainda.
Pa amor di Dios e monhe a scla-
ma, scucha deseo di un roeman i lo
bo ta ricamente recompense.
Avaricia di Massoud a vence bien
pronto su odio inhumano di cristian.
Paga su balor i lo mi hiba boso
cerca e catiboe, el a bisa porfin.
EI no por bini camina nos ta?
Senjor Angilberto a puntra con-
movi.
No, el ta poco indispuesto.
Capelan Ludgero i Jehan a entreg
pur£ suma necesaria, panja i prenda
precioso, koe e...”
|
|
| 20 |
 |
“...CULTO CATOLICO.
Tin un lugar santoe ainda, koe
mi no a papia ariba, esta: cemen
terio Santana.
16. Pakiko cementerio ta un
lugar santoe ?
Cementerio ta un lugar santoe
pasobra e ta consagrd na Dies pa
bendicion di Santa Iglesia. Esai no
a socede sin razon. Santana pues
ta manera ,,campo di Dios, segun
e ta jamd na otro idioma. Manera
ta sembra semia na coenucoe i ta
tap coe tera, pe putri i pa un
eosecha boenita i ricoe sali foi es
putrimentoe/ asina ta dera morto
nan den campo di Dios, nan ta
tapa nan coe tera pa nan perece
henteramente, i pa un dia na fln
di mundoe nan sali gloriosamente
como un cosecha boenita i resusita
te un bida gloriosa i sin dn.
17. TDi ki manera promer Cris-
tiannan tabata dera nan morto-
nan ?
Tempoe di persecucion, koe pro-
mer Cristiannan tabatin di sufri, nan
tabata dera nan mortonan den gang-
tjinan trahd bao di tera. Den cada
banda di es gangtji nan a traba
boeracoe, koe nan tabata pone mor-
tonan aden i koe nan tabata...”
|
|