| 1 |
 |
“...i
musuiman, un hobeu inexperto, koe
keriendo koe su tata Io a perde pe-
lea, a tira ua flecha riba bo espo
so, koe mes ora a cai abao banda
di mi. Moeriendo nos a carg hiba
foi campo di batalja i el a encarga
mi di trece su ultimo adios pa bo.
.
Despues di es relato tristoe a rei na
un silencio largoe i penoso den es
cuarto; Enguerrando a cera su mo^
keta coe rabia; un idea sombria ta-
bata pasa den su cabez.
Hermenegilda a wei t i el a tembla.
I e musuiman 16 keda sin haja cas-
tigoe pa su crimen ? el a grita rabid
Mi jioe, Dios ta mauda nos pa
nos stima nos enemigenan.
i Senjora, bo jioe tin ardor i balor
di un cabaljero completo.
Bo ta ekiboca bo, Senjor, loketin
ta aturdimentoe i libereza di mucha.
Disimula anto mi frankeza, mi a
huzga na e fuego koe tabata bril ja
den su wowo..... Ma ti mision ta
cumplf i mi mester toem dspdida.
Pedro Archibaldo a nenga decidi-
damente toer recompense koeecas-
teljana kier a ofrec i el a despedi
cambiando un eenjal...”
|
|
| 2 |
 |
“...11
chibaldo di toema parti_ den e cru-
zada di mucha el a sabi, te pa ban-
da di merdia, di evita toer sospe-
cho; ma e8 ora el a kere di mes-
ter haci preparapion pa su salida
i di avisa su roemannan di e deci-
sion koe el a toema den nan nomber.
El a jama nan i a biba nan na
gala di arma, oenda toer e arma-
duranan antigua i boenita di nan
antepasadonan tabata colog.
Coe admiracion su roemannan a
weit arma su mes di ariba te abao,
i despues nan a mira koe su cara
a toema un otro expresion i taba-
ta lombra di entusiasmo. Ora el a
caba el a cohe Isolin iJehaniahi-
ba nan camina tabata falta arma-
dura di nan tata i a conta nan loke
a pasa riba baranca di Plougjastel,
participando nan su propsito di
sali coe cruzada.
Isolin koe tabatin un caracter de-
bil i romntico no a haci ningun
obheccion; ma Jehan a mira su roe-
mannan coe un cara severa i a pa-
pia serio i enrgico:
Coe toer esai boso a loebida un
cos, boso deber pa coe boso mama.
I mi ta bisa boso...”
|
|
| 3 |
 |
“... a grita nan. Un ala-blancoe a
contest: Nos no ta 100, no mi amiguito; nos falta un
cantidad di loke nos ta awor, mitar di e mes cantidad, un
cuarto di e cantidad i n promer nos ta 100. Ta nos cuantoe
ta bai, amigoe chiki?
4. Kiko hende sa haja sin coh coempra?
5. Kiko hende por tin den sacoe, koe ta bashi?
6. Ki dia hende tin tantoe wowo koe tin dia den anja?
7. Com mi ta cohe un galinja pa mat?
8.
Cerca e strepi mi ta boeta ainda dos, anto mi
tin ocho. Oom por haci esai?...”
|
|
| 4 |
 |
“... teu-
de un boz rabioso i menazante:
Hala atras, groseronan, boso ta
loebida anto, koe mi ta boso sen
jor? Na roedia toer!
Un harimentoe general a respon-
de es palabranan. Esai a haci En-
guerrando furioso i sacando su spa-
da el a coeri bai riba es troepa.
Ma e mes momentoe un cinCuen
ta braza a subi na laria, arm.
coe hacha, piki, punjal riba cabez
di Enguerrando, kende a ricibi un
golpi pisfi na su ribtjinan.
Ai, mama, mama, Enguerran
do a grita, mi ta mori!
Ora nan a mir cai e muchanan
a spanta i pur nan a coeri ban-
dona es terreno i den un fregfi di
wowo e lugd a keda bloot bashi.
Nan a percura di no papia ni un
pia di palabra di loke a socede. Ni
un hende anto a bin yuda e hoben
heridd, kende, haciendo su ultimo
esfuerzo a logra alfln hiba su trom'
pet na au boca i hala atencion ri
ba dj. Ora Ieolin a tende es sono
el a boela impetuosamente corre bai
oenda es sonido a sali. E candela
koe e muchanan a larga nes lu-
gar a gia su persona i na luz di
e...”
|
|
| 5 |
 |
“... momento, koe su poersigui-
dor tabata cerca di coh, el a gana
playa i a boela na awa. Na princi-
pio el tabata corta lanan coe for-
za ta bai lamar af i por a scapa
di e flechanan koe tabata jobe riba
dj; ma strob, pe sacoe di oro koe
el no kier a bandona i como,el no
no por a usa toer su dos m,n
pa landa, el a sinti pronto koe su
forza tabata bai cabando. Segun
el tabata birando mas debil el taba-
ta redobla su esfuerzo, ma por nada;
awa tabata drenta su wowo, su orea
i su boca;...a tende un gritoe ter-
ribel, i, el a perde foi bista. E mal-
bado a disparce coe su oro den abis-
mo di lamar.
Apena un ora despues playa a ke-
da completamente desierto. Toer e
muchanan koe a cai den e trki en-
ganjoso di e maldito Archibaldo,
mester a sigui, marr, coe cabuya
na garganta mescos koe baca, nan
donjonan koe a coempra nan.
XVI.
Mas fortund koe mayorla di nan...”
|
|
| 6 |
 |
“... a coeri bai cerca nan,
gritando: Enguerrando, Enguerran-
do, mi roeman 1
Dos aclamacion a responds mes
ora riba es gritoe. Enguerrando a
grita: Jehan! i e anciano a ripiti
es nomber poniendo acerca: Mi jioe!
mi jioe !
Describi e escena koe a sigui awor
ta imposibel. Doen amen toe di mn,
brazamentoe, joramentoe, interrum-
pi pa e palabranan: mi jioe mi En-
guerrando mi Jehan Papa, papa
dushi!; den xin palabra, tabatin un
alegria inefabel.
E capeln i e monhe, nan wowo
tabata jen di awa; basta e arabenan
tabata paree conmovipatantoeamor
fraternal i ternura filial. Enguerran-
do tabata e di promer koe a calma
poco i a bisa nan: No obstante nos
dicha no ta compieta ainda i nos
no por legra nos promer koe Isolin...”
|
|
| 7 |
 |
“.... Un asina mi
no a weita nunca, e jioe dici. Ni
mi mes, koe tin mas dia den mundoe
koe bo, no a weita tal phara.
Piek bir, pluma brde coe corr,
ta ki animal esaki por ta ? Wel,
mi ta tira bo, pa mi weita bo di
acerca.
Ai no, Papa, no tir, ta picar;
e ta moenstra un bestia mansoe.
Mi kier, koe hende por coh coe
mn. Weita koe Papa por coh
pa mi.
Wel, koe ta pa coh coe mn,
ta bo mes lo coh; ami si no ta
boeta mn riba bestia koe mi no
conoce.
Ai Papa, coh pa mi. Toer es
tem ai e lra a. keda para ketoe
coe su cabez un banda, kinipiendo
wowo. Porfin tata a decidi di
cohe e phara pa e jioe. El a boeta
su scpet abao, i a coeminza subi
e paloe poco-poco, te alafln el a
jega dilanti di e lra, masb admir
pasobra el no kier a boela. Lra
a keda weit duroe den su cara, i
tabata bek un pia-un pia. Asina
e jaagd a saca su mn ta bai
cohe e phara, e lra a abri su
boca anchoe i a coeminza papia:
Lorito real para Espana y Por-
tugal.
E jaagd a spanta di morto. El
a kita su...”
|
|
| 8 |
 |
“..., Mlier a
contest, ,,ta pa mi un misterio.
Ta un historia bieuw, e hoben a
contesta, lo mi por cont? Anto e
historia lo ta aclar.
Un mainta mi tabata bai school,
mi tabatin e tempoe ai nuebe diez
anja. Na marsh ma mira hopi ma-
cutoe i baki jen di fruta mash boe-
nita, Mash poco bez mi tabata s
haja fruta, pesai mi a haja mash
gustoe di un. Net un dj bendedor-
nan tabata para papia coe un otro
banda di dj i den su combersacion
el a bira su lomba pa su macutoe di
fruta. Tentacion a bira fuerte..i,
ma pensa; e muher ta sobra basta,
Ketoe-Ketoe ma saca mi mn, ma
cohe un fruta i net mi kier a hink
den mi sacoe, ma hanja asina un
mep na mi cara, koe di spantoe ma
bolbe larg cai. Mucha 1 e homber
koe a dal mi a grita, bo no cono-
ce di siete mandamentoe?...Ta di
promer bez koe bo a peca contra
dj? Percura pa ta di ultimo bez.
Berguenza a haci koe mi no por a hi*
za mi wowo mira e homber; sin em-
bargo nunca mas mi por aloebida
su cara.
Na school mi a sinja mash bon...”
|
|
| 9 |
 |
“...84
Un cach nanishi largoe.
SSk^
E shon ta bini disfraza,
Cach ta keda babuca.
Compa, ta loco bo ta bira
Koe ni bo wowo min por mira ?
Ilflllll|!
Bam weita, koe nos animal
Tambe por bini carneval.
Bam saca compa foi verdriet,
Bam poerba smaak di su rooi-
[biet.
Mi chocho paree un profesor
Un abogado, un orador.
Awor funcion ta cerca, i caba,
Ay! mira esun su boca baba.
Compadre dj cach ta bini
I dici : Kiko e homber tini ?
I
Compa ta coeri busca cas.
Esun ta jora : nunca mas.
Bo no kier cai den affliccion ? No disfraza harnas na shon.
Bo situacion, teinpran laat Lo sali toch den claridad. f
X lo bo sufri mes dol I mes berguenza koe e cach....”
|
|
| 10 |
 |
“..., koe bo a carga bao di bo coerazon,
ta bai moeri morto di mas cruel. Bo mester tin coerazon di
tiger den bo curpa.
Esai tabata di mas pa e coerazon di mama. El tabata tem-
bla den toer su curpa, a fiha riba su jioe un mirada, na cual
e tabata expresa toer ternura di su amor, i na bista di su jioe,
koe tabata krimp su curpa di dolor i tabata toer na sanger,
su constancia a coeminza kita.
Ma su jioe a bis:. Mama, no jora, cieloe ta bai toer cos!
.Pa e palabra e pober muher a haja toer su forza trobe;
el a tira un bista di f na cieloe i a sclama: Hesus, por-
dona mi flakeza; mi no ta digno di un tal jioe!
Anto el a bir pa su jioe coe es palabra: Bai, mi jioe,
bai moeri coe animo; mi amor, mi oracion, mi wowo di ma-
ma ta sigui bo, te ora mi ta bai moeri manera bo.
Pensamentoe di cieloe a doena nan forza pa keda con-
stante i moeri morto di martir.
Bien nan tabatin razon, mehor perde toer cos, hasta bida
mes, ke cieloe: pues cieloe ta bai toer cos.
Mara boso toer pensa hopi...”
|
|
| 11 |
 |
“...90
nera bao di awa. Titanic, segun mi
wowo por a mira, a parti na dos. E
parti padilanti tabata caba casi bao
di awa. El a kentel i disparce un-
bez. E parti di atraB tabata para
drechi. a keda para asina riba Ocea-
no uu dos seconde, koe tabata par-
ee minutbnan.
Anto luznan a paga na bordo.
Promer koe scuridad a tapa e va-
por, ma mira como cien homber-.
nan a cohe e barcoe perdl tene i
otro a boela for di boido. Tita-
nic tabata manera un cas di ma-
ribomba, ora koe toer maribomba
ta sali for di dj, Grito, grito ter
ribel, manera nunca ma tende, ta-
bata Bona den mi orea. Ma kita
mi cars un ratoe for di aja, oenda
ma mira e ult mo parti di atras
di Titanic zink asina liher mane
ra un piedra na awa. Nunca mas
lo mi por loebida e ultimo momen-
tonan aki. Esaki tabata di mas ter-
ribel di henter e deegracia.
Foi camina Titanic a zink mu
choe tabata grita auxilio, ma e ofi-
cial Lowe a bisa e muhernan, koe
a pidi pa bai na Titanic: si nos
bai aja nos tambe...”
|
|
| 12 |
 |
“...dl
Ya nos boto a buelta pa otro lu-
gar, ma despues el a cord i a bol-
be trobe. E japons tabata hal den
boto. Un muher a coeminza Irega
pecbo di e japons, mientra otro-
nan tabata haci su pia i manoe
cajente.
Djies un ratoe atras e bomber chi-
kitoe a abri su wowo. El a papia
no's na su idioma, ma ora el a ri-
para koe nos no tabata comprend,
el a hiza su man na laria, caba
pon na su cabez, bati su pianan
abao i despues di un cincoe minunt
el a recobr su forza atrobe. Un di
matroosnan remad a bira asina
cansd, koe e no por a tene rema
mas den su man.
E japons a bai cerca dj, a kit
foi bank! i a toema awor su puesto
di remamentoe. Gomo un bero el a si*
gui rema na lugar di e matroos teora
nan a bin salba nos. Ma mira com
e oficial Lowe tabata sinta ad mi r,
mira e japons coe boca abri.
Pa cieloe asina e oficiai a pa-
pia; ,, mi tin berguenza- pa loke ma
Disa di e diabel cbikitoe aki. Lo mi
salba su igual oenda koe lo mi baj.
Despues di salbamentoe di e...”
|
|
| 13 |
 |
“...99
Histora d un buricoe, conti p mss.
V ./
CAPITULO II.
Mas di un lura ma toema vacansie. Dia pa dia ma sinti mas smaak
den e bida di libertad, i cada b ma bai mas leuw foi dj pueblo di
mi shon.,
Porfin tempoe di frioe a drenta, i forzosamente mi tabatin koe ban-
dona e mondi pa busca un eas. Ma coeminsa coeri, i despues di algun
dia ma i jega na un pueblo desconoc. Na camina grandi tabatin un
casita, nechi, limpi, boenita, coe un hardin chikitoe su dilanti. Dilanti
porta tabatin uq muher di basta edad, ta sinta cose.
E cas tabata gusta mi, ma drenta hoffl, i a pone mi cabez riba
schouder dj mni her:
.r
LiM I
iP&M 'J-
C1 ~ dj£5
El a dal un gritoe, boela lamanta. Ma para sin moet, mira sol ma
mira e muher coe un wowo tristoe i jen di splica.
El a comprende e mirada. Pober bestia, asina e dl, esta tristoe
bo tal Bo no tin ningun hende pa cuida bo ? Wel anto ta mi lo
toema bo. Bo la sirbi mi, mi ta cuida bo.
Mes ora a sali foi den cas, un boz...”
|
|
| 14 |
 |
“...116
Historie di an baricoe, cont p mes.
CAPITDLO IV.
Henter tempoe di frioe raa keda pa mi cuenta, sin koe ningun hende
a puntra pa mi. Falta poco ma moeri di hamber. Den di esai mi
tabtin tempoe na abundancia di pensa riba consecuencia di mi mal
comportacion. Bemordemientoe a cuartiza mi cerazon i ma forma tin
bon proposito pa coeminsa un bida nobo.
Asina primavera a habri, ma bai bishifca pueblo njfcerca. Un babel
di otro mundoe : hende, cantidad di hende, toer bist! di besta, i un
mucboedumbre di buricoe. Nan mi ta meen e buricoenan tabata
lombra di gordura i nan cabez tabata toer na flor.
n-~\
r'
-
mm
Mi kier a sabi e cos te na placa chikitoe. Ma jega acerca, i awor
un dj buricoenan a tene pil di mi: Mira e kapstok-ai. Siguretambe
ta bin toema parti den poestamentoe. Pero no tene cuidao, e lnmuertoe
lo no gana nada!
Mes ora ma loebida riba mi bon proposito, bira furioso trobe. I ma
pensa: mara mi tambe por poesta coeri, pa cera nan boca...”
|
|
| 15 |
 |
“...117
E maher no a haci causa. El a carinja mi, i a bai cerca president
di fiesta,, tira cincoe real den sacoe, pa mi tambe por toema parti den
poestamentoe.
Nan a scirbi mi nomber, i awor lucha a coeminsa. Nan a pone nos
toer 17 na careda. President mes a conta un, dos, tres, i ata nos
toer a coeminsa coeri, koe ta un gustoe. Pero e otronan tabata muchoe
gordo. Unbez mi tabata nan dilanti.
Hasta mi tabatin tempoe, di drai mira patras, hari nan. Esta furioso
nan tabata riba e buricoe flacoe. Dos bes e buricoe di Buchi Paula a
alcanza mi. Pero coe un salto balente raa gan. Porfin el a pone su
djente den^ mi raboe. Mi por a moeri di dolor. Sin embargo ma ranca
bai, coeminsa coeri, boela furiosamente. I ma jega hopi promer koe
toer e otronan. Un aplauso general a ricibi mi aja.
Maa Nono a keda loco di contentoe. Su wowo jen di awa el a bai
cerca president pa acepta e premio koe ma gana.
Pero codishi no s. falta nunca. Ata Buchi Paula i shon Panchi'to ta
reclama ; e...”
|
|
| 16 |
 |
“....
Kende mi ta? ' Petrus van der Veen.
4. Cual paloe di Paradijs tabata di mas grandi ? Me* de Pooi-
5. Kende a mira mitar cabez di porco coe 2 wowo ? u- de Palm.
6. Mi promer RiPiTf ta un coeminda.
Mi tercero ripitI toer hende tin. . ."
Mi tercero i mi promer semper bo ta haja den school.
Mi Tercero i mi seundo bo ta haja di bende na botica.
Mi CONHUNTO ta un stad den Amrica. Isaac Ringeling....”
|
|
| 17 |
 |
“...PROBLEMA Dl DAM.
PRETOE.
BLANCO E.
ra
SOLUCION No. 2.
BlanCOE: 8024, 3: 33, 3850
i ta gana.
Pretoe: 20 : 29, 4045.
Bon solucion manda pa
Juuo SeNor i P. Armando Simon.
PROBLEMA No. 3.
BLANCOE; 36, 37.
Pretoe: 11,26.
Blancoe ta coeminza i ta gana
den dos stoot.
SOLUCION.
1. Ta bini 19, pasobra otronan ta bini despues di t(e).
2. Suspiro. 3. Letter a. 4. Esun koe tabata sail nba otronan.
5. Toer bende ta mir coe dos wowo.
6. Panama.
1.
5.
6.
HHEE3Q
Charada.
Haci e figuranan aki bira TIEN*
A. A. Servage.
Kiko tres Ingls i un Boer tabata den gera ^Transvaal?
Mi promer bo ta haja den msica
Mi segndo tin mes suelto koe mi promer
Mi tercero ripiti ta nomber di un muner
Mi promer i mi segndo bo ta haja cerca Protestantnan
Mi conhnto ta un wega gustoso. Isaac
Mita un mucha homber i ^ sinrbi mi nomber coe nuebe
letter. Mi tata jama 1. 2. 8. 4. 7. Mi mama 2. 9. 7. 3. Mi tio
5 9.8. 9. Mitawela 8. 2. 6. 7, i mi roeman muher 1. 6. 4. d.
TT* 4 ma ^ Bmilio...”
|
|
| 18 |
 |
“... di mehor pago posibeL Mira,
aki bo ta hanja 30 denario padi-
lanti. Kiko, atrobe bo ta hanja un
atake ? Ta spiritu bo ta mira ?
Trinta denario, no, trinta no,
esai ta paree......
Paree, paree, kiko, kende ? Bon,
si 30 no ta basta lo mi redobl.
Mi ta kere, koe ni toer rikeza di
mundoe no ta jega pa satisfac un
bandido manera bo. Ma mi mester
di bo, pasobra mi no conoce niu-
gun den henter e troepa di Cristian,
fuera Calpurnio, i el sigur lo no
traiciona e otronan.
Calpurnio, Scipio a grita, i su
wononan tabata lombra di odio i
venganza, doena mi bo placa, si
of n. Haci loke bo kier, ma doena
mi soldA i lo mi cohe Calpurnio coe
toer su troepa, mescos coe raton
den ratteval. Doena mi un troepa
di soldA
Asina, Licinio dici, asina mes-
ter ta, Scipio, aca aki e orde i lo
bo no hanja solamente placa, ma
un bon empfeo en caso koe bo
logra. Ta kiko ta pasa e homber
aki, asina Licinio tabata papia den
dj mes, ora Scipio a bai. Ta un
diabel puroe; ora el a manda...”
|
|
| 19 |
 |
“...PROBLEMA Dl DAM.
PRETOE.
BLANCOE.
SOLUCION No. 4.
BLANCOE: 814, 1428, 2887
44 i ta gana.
Pretoe: 3843, 4348 49.
Bon solucion di No. 8 manda
ainda pa Emilio Davelaar i
P. Armando Simon.
PROBLEMA No. 5.
Blancoe 22, 24.
Pretoe: 6, 16.
Blancoe ta coeminza i ta gana
den cuater stoot.
SOLUCION.
1. Duo oud. 2. Poptji di wowo. 3. Panama. 4. Pasobra
meimei di dos dia semper tin un anochi. 5. aptan ai
barcoe, oochero chauffeur. 6. Poeshi.
Charada.
1. Kiko ta meimei di cieloe i tera t Hos6 Maduro i Enrique Torres.
2 Kiko Gouverneur tin bao di su zapatoe, ora e ta camna
(Jen lodo ? Gttillermito kantine.
3. Mi ta semper den bondad, nunca hende por haja mi den
tristeza verdriet. Si 1k> cera mi don. cajon, mi ta biba
mes frescoe koe dos bez don cas di un coronel. Ken por
bisa mi ki jama mi? Hermanzoo.
4. BBBBB = = = = XXY. P- Armando Simon.
5. Mi ta nomber di un isla den Oost-India, di 7 letter.
3. 2. 5. 1. ta un cos pa tapa cabez den invierno.
3. 7. 5. no por...”
|
|
| 20 |
 |
“...154
nan no kier larga pasa. Coe fran-
keza, hariendo, contentoe di pret es
chikitoenan a corre bini na gran
cantidad i den un frega di wowo
nan a rondona Hesus. Apostelnan
a boela indigna: Ta kico esaki ?
Maestro ta cansA, Ei mester sose-
ga, awor no ta ora pa rnoIestiEle
coe un troepa di mucha. I nan a
busca manera di corre coe es ma*
manan i es chikitoenan. Ma ora koe
Hesus a mira esai, El tabata ma*
sha malcontentoe coe nan. San Mar-
co ta conta : E! a bisa su discipel-
nan: Larga es muchanan bini cer-
ca mi i no stroba nan. I El a bra-
za nan, pone m&n riba nan cabez
ijajbendiciona nan Pus, ora Hesus
a braza e muchanan ai, i a primi
nan na su coerazon i a bendicio
na nan, es ora ai El a corda
na boso, mi amigoenan chiki-
toe, koe l primi tambe un dia deu
Santa Comunion na su coerazon; pa
toer hende El tabatin un bon pa-
labra i consuelo, i un remedio pa
nan enfermedadnan; ma solamente
su Mama, su discipeinan i mucha
nan a brazELe. Si nos mester a in...”
|
|