| 1 |
 |
“..., hi Dioos mec,s a larga shirr-
hi. Man ta anto di nias hometoe, hi fn
t toer herdadera historia. Ma no horda,
ki ta toer ld tien, no, ees ahi nan ia di
mas principal 'noemu di es, hi SQde
promeer di nasemcentnc di noos scnjoox
Hesok Rriestoe....”
|
|
| 2 |
 |
“...pa bo; i principalmeentoe toknnti di noo
Senjoor i soe a postel n an. Toer ki no ia
di mesteer aienda pa bo saht, i ees ki bo
no poor konprtnde aienda, mi a larga a-
iras, mi ta hisaa bo p. e. ki No a harka
oen paar di anima!', ora lo ho sienja mas
mdilanti, lo bo leende iamhe di oier ani-
mat, ki eel a toema mas deen ark koe eel.
Tarnbe lo bo liaija aligoen bees deen oier
boeki nomber di keende skierbier na oier
maneera.
Jioe tian di Jfihoh mi a jama
seemper Hebreeuwen te na ees
les, oenda mi ta splihaa bo nan
nomber, a pisaar ki foor dikoe-
minsamientoe nan tabatajaniaar
tambe kaba Israeiieten.
JVa koeminsameentoe di doos
regel di les 89 ta para: Jeehonias;
ma mesteer ta Joakim. JYuda mas
mi tien di boeta aki cerka, si no
ees wensch aki: ki ees boeki lo
sierbi pa hasi boso toer keende
dreetje na moendoe, i lojoeda pa
hasi boso santoe oen dia na ciloe.
Jas; 1852.
J. J. Putman....”
|
|
| 3 |
 |
“...V,
DiOOS TA FORMA KOERPA Dl AdaM Dl l.ODO
Dl TERA.
Dioos a forma !mas boenitoe koenoekoe, ki noenka beende
a weita, ki tabata jama: Aa/a/scA
Oen rio grandi tabata moeha ees koenoekoe:
i beende tabata haija adeen toer floor i paloe
koe froeta di mas doeci ki tien. Ban di ees
paloe nan oen, ki tabatajama paloe di kono-
semeentoe di bon i di maloe. Dioos disi koe
beende: boso poorkome froeta di toer paloe
nan, kitando afoor froeta di ees paloe di kono-
semeentoe di bon i di maloe; pasoba si boso...”
|
|
| 4 |
 |
“...KaBAMEENTv'>P. Dl DELOF.VTO.
Alafien Dioos a mancla oen bientoe doeroe
,a seKu awa trobe; i despoee.s d.eesoen lomas sabier, poko teem a tras nan taba-
ta maspioor trobe. Nan tabata loebida Dioos,
nan Rriadoor, i adora solo i loena: i entrega
nan na toer soortoe di pikaar mahoos....”
|
|
| 5 |
 |
“...19.
ElTITZAR, RRIAAK Dl ABUAriAM TA AI
BOKSKA 01;N MOEllElCR PA IZAaK.
Despoees Abriiham a manda Elizar, sop
kriaar di konfianza, cerka soe koiiosior iian,
lii tabata Jiiba na Mesopotamia, pa liopska
aja oen moelieer ]>a soe jioe zaak. l^JIizar
abai koe masjaar beestia i hopi pre.sent rikoe
pa ees moza destienaar pa IzaaA:. Ora eel a je-
ga na tera, ki jania Mesopotamia, eel a so-
sega, ora solo tabata cer/.:a di drinta, cerka
oenpoos, oenda nioebeer nan tabata bini
saka avva.
20.
Elikzar ta pidi Dioos pa dohj\a pRi, m
SABI ta KWAI. ta EES MOZA, KI EEl. A DI STl-
NA PA IZAAK.
Elizar a pidi Dioo.s i disi: Senjoor! Dioos di
Abraham, hasi, lii ees nioza, m loini piiiipo-
ko avva, bisaa mi: lo mi doena bo bee.stia tain be
di bebe lo ta ees, ki Boadestiiia pa Iza ik.
Mees ora oen moza jamaar lleliekka kar-
g'lnflo oen boetiesji, a'bini pa saka avva.
Elizar a bai cerka eel i di.'^i; doenaa mi po-
ko avva pa mi bebe. Di oen bee.s Kebekka a
doena eel awa i disi: bebe...”
|
|
| 6 |
 |
“...Kl.lzAR TA PAPIA KOP, UHRKKKA.
Elizfir a saka masjaar preiideriea di oro di
masjaar baloor, kiccl tal)ata prpsanlanale-
kekka, kaba eel disi; keende soe jioe bo ta; i
tien loegnar deen kas di bo tata pa mi pasa
anootje? Rebel\ka disi; mi ta jioe diatoecli
deen kas di mi tata tien loegnar mas ki
mesteer i koemienda pa toer bo beestia.
Ora Eliar a teende ees ai eel a kai na
rodiea, adora i gradisi Dioos.
EuZAR lUCIBIER NA KAS DI BATHoEI..
Ilebekka a koeri bai kas, konta soe mama
toer koos. Ora soe roeman Laban a teende,
i weita toer ees prenderiea nan, eel a bai kon-
, tra Eli/.ar i disi koe eel: mi Sjon drinta, pa-
kiko bo ta keda afoor? mi a dretsja kasi loe-
gaar pa bo beestia. Eli/.ar a bai koe eel, a
drinta kas, i nan a ricibi eel masjaar bon.
Nan a papia koe oter i nan alarga boeta koe-
mienda pa eel.
23.
liUZAll TA 8PUKA NAN PAKIKO EEL A BINI.
Elizar disi koe tata i mama di Reliekka;...”
|
|
| 7 |
 |
“...Ji eel a blni pa boeska R. I.ekka pa kasa koe
JUaak. N:m disi koe eel: koiiK, i)i,,os kie.-r,
Ata llebekka, toema eel i bai koe cel.
J^es ora Elizar a saku masjaur koos di om
dl pl^ta 1 biestier di inasjaai- baloor, ki eel ta
bata presenta na liebekka; i bopi present,
KI eel tabata doeiia na soe roeman i mania
Pn^zar"^ i kaba, Rebekka a bai koe
34
Ksa I Jakob.
Rebekka a jega bon; a kasa koe Izaak,
nan a bai biba na kas di Abraliani. Re-
bekka a [lari doos jioe Iioniber Esau i Jakob.
Esau tabata majoor, masjaar roboestoe, i t\
bira despoees oen jaagdpor famoso. JaAmh
tabata grasioso i mas keetoe. Oen dia a so-
sode, ora Ja/cob tabata bai kome, kj Esau a
sab koenoekoe, kansaar i koe masjaar ham-
ber. Eel disi koe Jakoli: doenaa mi bo ko-
iniepda. Jakob disi: Si, si bo doenaa mi ees dre-
tsjoe, ki bo tini komo majoor,Esau a l espori-
de: masjaar bon, mi ta doenaa bo ees a; i eel
ft llftsi Qen bbarameentoe arieba.
^5.
}ZAAK TA MANDA SOK JIOK EsA Dl HASI KO-
mikna...”
|
|
| 8 |
 |
“...da Kabat mi a bindil(s;oiia el Kmo mi iroe
,Te a Im O' n bees ta k4.
a K 'a'r- I'"-
KI (,el a hoera di mafa soe roeman JaAoi)
pa^Kapa soe bieda, u hoe bai na Mest;::X
iilAH \ Dl JAKOB.
^ JaKob .sool a kohe /.:amiena bai na Mexo-
poUnrna-, anootsji a /.-olie eel na /.-amienn:
kansnm-, s.en ha,a ni /.-as ni beende, eel a hoe.
ta (len ,nedra bau di soe /^abees pa eel droe-
1111 anootsji na /i-amiena. Ora eel tahata na
soon,o eel a weita oen trapi paraar aricdni te-
la, 1 Al tabata jeoa te na ciloe. Am-el di
1J.OO.S tabata baba i soebi. Eel a teernle bioos
disi Aoe eel; o tene midoe, lo mi joedaa bo
2P.
JAKOB TA Jp]GA NA 3IESOPOTjt
MIA.
eel a weita trees Aoraal di beestia roodoor
dl oen poos. Jegando mas acerAa eel disi Aoe...”
|
|
| 9 |
 |
“...t)i(ia topr Idko a osode* br;iRa i zoentj otr
Koe nwa na wowo.
JOZI^F JOE Dl JA KOR,
JaKoo tabatih (lisdoos jiop bomber bnu
dl nan oen, ki tabataJamaar Jozef, ki nan
tata tabata stierba bias ki nan nigoeii. l<]el n
mrga traha paeel oen l)isfier(]i barios koloor.
i a ees ai soe roeman nan tabata koedisiaeel
masjaar. Mas tantoe trobe nan tabata A:-ontra
eei, ora nan a teende doos soonjo, h\ Jozef
tabata onta naiii Eel disi: mi a soonja, /.i
noos toer tabata niarra bosje di trigo^, i h\
mi bosje a /ceda [lara lafgoe'arielm,i ees di
boso tabata baba Aabees j>a ees di mi;otro-
bees mi a soonja tfobe^ Ai solo, loena i dies-
oen strea tabata inoestraa mi masjaar res-
peAtoe^
3.^.
^OZF TA AI EfiRA SOE
roeman nan
Ora tata Ja^ob a tende soonjn nan di soe
Jioe Jozef, eel no a papia n;ida. Ma soe roe-
man nan, no tabata mira eel nias foor di ers
dia, Aoe bon wowo. ^Ki/co bo fa /corda, nan
disi Aoe eel, lo bo ta noos rei auto, i noos
lo baba A:abees pa bo ? A sosode oen...”
|
|
| 10 |
 |
“...tro(>!>i 1)rnsn, li pa o< l hcbc. Jo/]i, auto korda ariel)a mi. Eesoter
disi koe Jo/ef; mi a sooiiju ki mi tabata kar-
^a trees iirakoetoe lioe pam i koosdoeci ari*
ba mi kaiu'es; i pabara tal)ata bini i tabata
kome foor di ees makoefoe di mas arieba Jo-
zef disi lmas di papia oen palabra ccrka
rei pa ./o/,ef.
Ma basta dia despooes, Farao a soonja doos
sooiijo, ki iiigoeii Inamde tabata poor splika.
Ees ora ees kriaar a rekorda Jozef, i disi koe
rei: mi konose oen lieemle, ki sa splika toer
soonjo; ees ta Jozef ki tabata seraar hoentoe
koe mi Eel a sjilika mi soonjo, i toer a sali...”
|
|
| 11 |
 |
“..., di mas tsjikietoe, jamaar Benjamin, a
keda kas, i oen di noos a moeri kaba....”
|
|
| 12 |
 |
“...laiula nan 1h' i Tt'iiiamiii Ane nan, oei a jama nan
!('cii s()(' nalatio, n l a liirga Simeon bini ctT-
' a mm, i'de^poees eel a larga dretsja oen
Voim!,neeiito(! graiidi pa nan. Ora jo/ef a
iiira min ('mas t.mas soe gemoed a jena, eel a sail pa
nan no ri|iara mida i a jora masjaar. Nan no
tabata konosce nan roeman aieada.
40.
JOZEP TA MANDA SKONDE SOE BEKER DEI
SAKOE DI Benjamin.
Kriaar nan di Jo'/vi a Jena sakoe di soe
roeman nan koe trigoe. J^ozef disi skon-
dier koe soe kriaar : boeta kada oen soe pla-
in, ki nan a paga, trobe deen nan sakoe; i
sl onde mi beker di plata...”
|
|
| 13 |
 |
“...Jozef disi: no, Dions wardna mi, di hasi oen
fcoos inhoestoe. Boao toer poor bai; ma ees
oi n, li a hortu mi bvkev, ces ta A'eda mi Aatie-
boa. Jozef a hasi asiena pa poerba rian i pa
ee! .vf'ila /V\ho io naii liasi a woorpa iian roeman
di rnas tsji/*;ieto(.. Ma Joedas disi: mitapi-
di ho, no iiasi asiena, tenee mi na soe loegaar;
i larga Benjamin bai, si no, noos tata bieeuw
]o moeri di tristceza.
JOZEF TA DEKLARA IVAN, KI EEL
TA NAN ROEMAN.
Ees ora Jozef no poor a wanta mas, eel a
manda soe beende di sali afonr; i ora eel ta-
bata koe soe roeman nan sool, ban di oen jo-
rameentoe doeroe, eel disi koe nan : mitaJo^
zef! mi tata ta na hicda l Ora nan a teen-
de ees jndabra nigoen di nan poor a responde
di spantoe, ki nan a spanta; ma Jozef disi:
bini toer cerka mi, mi ta Jozef boso roeman,
ki boso a beende; ma no tene mieedoe, Pro-
videentia di Dioos a hasi, ki toer a sierbi pa
bon. Eel a brasa nan toer, i disi koe nan: bai
1 bisa mi tata, ki mi ta na bieda...”
|
|
| 14 |
 |
“...hoga toer moeti^jn Iiom}>pr
Oen mama a luuja oe.'.jioe iunnber! m" eU
akonde trees loena largoe, i o, a eH no tal.ata
poor skonde eesjioe mas, eel a boeta eel deeii
a^a tnkit^foe i larga e>i driof arieba
a. Mees orajioe inoeheer di rei a biiii na
neende pieska eel, i a |ama ees moetsia ki
a el h"''-''' ..Mosis, i a kriaeel, dol
na eel bon sienjanza.
Mos IS KIKIcn MB IIA SOK POEKBIiL.
&S4=t;,},s
no tabata kieer pa nan bai; ma mas tantoe
tad dl Dioos. Msis a basi, pa podeer di
pjoos, masjaar niilager, i a larga bini ma-
sjaar plaga aneba tera di Egypte, Ora rei
tabata bai aienda doeroe kontra, Dioos a
larga inoen di npieente toer jioe bomber
majoor di bmteer Egypte, ban d. kwal ees dl
rei tambe. Ee a a doena rei oen spantoe
asiena grand., k, cel a larga nan bai....”
|
|
| 15 |
 |
“...li sncerdote imn, ora Mosis tabatn |oeber-
M Bau di kabeesdi sacerdote Heb; Samuel
, nase. Mama di Saimil a hiba eel, teem-
)oe ki eel taitala moetsja aienda, cer/ca Heil
,a ,,.1 si.-aja Snmul ofrese saA-rifico. Dioos
adoena Samul di konose, ki lo Lel kas-
fi.ra Heli masjanr, pasoba eel no tabatakas-
slT'-a soe iiue nan arilia nan mal hasrer.
Saniiil a kunta Heli tuer koos; ma ees ai
m. tabata sierbi pa hasi eel mas sabier.
02.
KASTIEOOK Dl HeI.I I Dl SOE JlOE NAN.
F.es teempoe tabatien gera trobe deen di
Hebreeuwen i Fdistynen. Hebreeuwen a
|
|
| 16 |
 |
“...nan koiiteentne (>t'l a boeta Saiil pa rei.
Saiil tahata di m is lialtoe i di mas Imnie-
toc hoinlier di hinteer tera. Kes tiamipoe
Fibstjneti a diddara jrm-a na IlebraiMiwen.
k!sal a sali koa soe beende pa bai lritir .iioK iji Saul.
Ora troepa di Filislynen tabata dilanti
di troepa di f lebreeuwen; Jonatan, kom-
panjajlo solamente di oen limniier, ki taliata
karga soe anna, a kai arieba naii i a mala
oen bienti, i a b >eta asiena oen sjmntoe
deen nan, ki loer a lioe.
l*jes ora nn Saul mees koe toer soe been le
goe di moortoe, poor a ko-
me oen koos na kamiena. .Jonatan no taba-
ta a cerka ees ora i. sien sabi, eel a...”
|
|
| 17 |
 |
“...S,\iit, NO KIl-.l'K KOKMl-M KOK SOK 1'HIMIN-
TlMKKMTOi;.
Foor di O.'S dia Joimtan, i hiiitecr poo-
bel tabata Kiaer David inovtsjoe; ma rei
mees taltata kodiesi arieba David, i no kieer
a koempli koe soe primintimeeiitoe; ma a
boeta eel briiiga aienda masjaar, promeer
ki eel a doeaa'soe jioe pa kasa koe David.
Eel no taliata mira David koe bon -.vowo
mas i tabata Imeska kada bees di mata eel.
Di modo ki David tabata (d)ligaar di boei
pa skapa soe bida; ma Jonatan tabata ke-
da seemper soe amiegoe fiel i tabata joe-
da eel taiitoe, ki eel tabata poor. Maske ki
Said tabata boeska di mata David, David
no tabata kieer basi eel nigoen maloe, api-
saar k\ eel tabatien Saiil mas Ai oen bees
deeii di soe podeer. David a jora masjaar oi a
eel aliaija nobo di moortoe di haiil.
09.
Ausai.ox.
llei David tabata biba na Jerusalem, i tn-
batien oen jioe bomber, jamaar Absalon, ki
- a lamaiita koe soe tata. Absalon a sali na
kabees di oen troepa basta grandi pa de-
klara gera...”
|
|
| 18 |
 |
“...DwlU TA MOEIU.
Despoes David a wita toer soo t(.ra na
las i so(^ pueln1 na to.;r felicidad i
osperidad; i tabata pasa soa hurcesa ma-
aar sose.iraar. Dioos a mas grandi
.-i nigoen baande tabatiaii, i solna di aas
j ri/ieesa na abondancia. Salomon a larga
Liaha tempel di Jerusalem /a>e tantoe noos
di oro i...”
|
|
| 19 |
 |
“...ki a keda fiVl, taliafien oen lioinln'r snatuc
janiaar Tobifos, ki tahata si(rl)i, koe sau
nioeheer i jioe honibcr Tobu'as, Ditxts < x:u -
tameentoe i di oen hcrdadera ko(razon, i ki
apisaar, ki eel a perde sne hiesta, a keda
seeiri[)er koe toer paccenci i amour pa Dioos
di modo, ki palabra ili Dioos mees ta bisa:
ki foor disoe moetsjatje oel tahotivn srrm-
per midoe di Senjoor, i tahota kormpH
scrmpcr koe Soe rntnidamientoe non-, e I no
tahata tnestoe, ki Uioos a lar^a eel birU
cicgne; rna eel a Jika Jienne deen di mi'cdof
di Senjoor, gradiciendo Dioos toer din di
soe bida. ,,
'il
lil'l I! HormOK NAX,
A BIAS I Asa.
Ora Koboam a moeri, Abias sue jioe ki
a bira rei, no a iroc'beriia mas ki frees aii-
ja. Asa soe jioe a briii na soe loeoaar. bles
aki taliata oeii bon rei, eid ta at tfi'esloso
na Dioos pa soe zelo pa relij>ion. Mel ta
bata perkoera di kita toer serliisio di Dioos
falsoe foor di soe reino. Irees Dioos a bin
diksjttoa eel, i a larga eel gosa largoe...”
|
|
| 20 |
 |
“...171 ja (It hida mas. D'ws a skaeUja soe o-
asjaa i a prilHinh irl aintila (Hrfsrirnkoe
iv'ja (li hida vlas. 'l'rres dia afras Ezehias
'ahata dfiida ivmpd han di salon-.
ni'.l m AssYIK TA .llTiV 1>A KU5A KOE
.1 i:!hias, i roiuloor di Jcrlisalfm koe
,UM- s(ye truepa; oCi mees aiiootsji oeii an-
vel di Dioos a tiiafa !S5,000 di aan. Mal
mntaar U('i <>' Assijrie a lioe bai na soe
tera. (/((hias a pasa oes !ioja nan, ki Dioos
i, ilociia < (d di lida aienda, niasjaar sose-
lraa!% si< rldoiido Dioos axactamcente basta,
soe oeltima ora. lAalya di ^oevenia 29 an-
ja, eel a sieiiti soe oeltima ora jega, jeen
dikoiduuisa i speransa eel a entrega soe
alma na maiioe di Dioos. l oer ])oebel ta-
bata jora, i a doena eel oen derameentoe
manifiko.
87.
Rki Maaasses-
Manasses a bini na loegaar di soe tata
K/eehias; ma aleenw di sig bon exeinplo
dl soe tata, eel a bandona Dioos, pa biba
oen bida robees i sierbi Dioos falsoe...”
|
|